NEDEN ENERJİ VERİMLİLİĞİ

(OHNWULNİşOHUL(WÖWİGDUHVL(02(QHUMLn\H0D\ÜVD\ÜQGD\ÖUÖUOÖğHJLUHQ (QHUML9HULPOLOLğL.DQXQXnQXDQODWWÜe

1('(1(1(5-İ 9(5İ0/İ/İïİ"

Petrol krizlerinden sonra tüm dün- yada artan enerji fiyatlarının kontrol altına alınmasına, enerjide sürdürüle- bilirliğin sağlanmasına ve dışa bağım- lılığın azaltılmasına yönelik çalışmalar enerjinin verimli kullanımının öne- mini artırmıştır. Kalkınmakta olan ülkemizde de artan nüfus ve refah düzeyi, sanayileşme gibi nedenler- den dolayı enerji kullanımı hızla art- maktadır. 2006 yılında toplam enerji tüketimimiz 92 milyon Ton Eşdeğer Petrol (TEP) olarak gerekleşmiş olup bunun ancak yüzde 29'u yerli kaynak- larımız ile karşılanabilmiştir. Gerekli tedbirlerin alınmaması halinde, 2020 yılında toplam enerji arzının ancak yüzde 20 civarındaki miktarının yerli üretim ile karşılanabileceği beklen- mektedir.

Enerji verimliliğinin önemini ortaya koyan bir başka gelişme 1990'lı yıl- larda ortaya çıkan çevre bilincidir. Bu bilinç, geleneksel enerji üretim ve tüketiminin çevre ve doğal kaynaklar üzerinde yerel, bölgesel ve küresel seviyede doğrudan olumsuz etkilere neden olduğunun

DQODşÜOPDVÜQDYHEXHWNLOHULD]DOWPDN Ö]HUHHQHUMLQLQYHULPOLNXOODQÜPÜLOH LOJLOL NRQXODUÜQ GHVWHNOHQPHVLQH \RO DÁPÜşWÜU%Ğ\OHFHEDşODQJÜÁWDVDGHFH VDQD\LOHşPLş ÖONHOHULQ JÖQGHPLQGH \HU DODQ HQHUML YHULPOLOLğL WÖP ÖONH OHULQ HQHUML SROLWLNDODUÜQGDNL RUWDN SUHQVLSOHUGHQ ELUL KDOLQH JHOPLşWLU %LUOHşPLş0LOOHWOHUİNOLP'HğLşLNOLğL ¡HUÁHYH 6Ğ]OHşPHVLnQLQ NDEXO HGLO PHVLQH LOLşNLQ (NLP WDULKOL YHVD\ÜOÜ.DQXQLOHìXEDW WDULKYHVD\ÜOÜ5HVPL*D]HWHnGH \D\ÜPODQDQ(QHUML9HULPOLOLğLQHYHİO JLOL¡HYUHVHO+XVXVODUDİOLşNLQ(QHUML ìDUWÜ3URWRNROÖÖONHPL]GH\ÖUÖUOÖNWH RODQYHHQHUMLYHULPOLOLğLQLGHVWHNOH \HQXOXVODUDUDVÜDQODşPDODUGDQGÜU

Fosil kaynakların yakın gelecekte tü- kenecek olması; alternatif kaynakların henüz yeteri düzeyde ekonomik ol- maması; enerji fiyatlarının artan talep ve kısıtlı kaynaklar sebebiyle sürekli artış eğiliminde olması; yerli kay- nakların ithalat bağımlılığını azaltmaya

yetmemesi ve artan çevresel baskılar sebebi ile arz güvenliğinin ve temiz çevrenin sağlanması için kullanılan enerjinin tamamı faydaya dönüştü- rülmeli ve bu çerçerçevede enerjinin ve enerji kaynaklarının kullanımında verimliliğin artırılması için gerekli tedbirler hızla alınmalıdır.

Enerji Yoğunluğu

Enerji verimliliği, enerji kaynakları- nın daha verimli kullanımı ile enerji maliyetlerinin ekonomi üzerindeki baskısının azaltılmasında ve enerji kullanımının çevreye olan olumsuz etkilerinin azaltılmasında en eko- nomik önlemlerden birisidir. Enerji verimliliği; kaliteyi, miktarı ve hayat standardını düşürmeden bir mal veya hizmeti elde etmek için daha az enerji tüketilmesi şeklinde tanımlan- makta, enerjinin verimli kullanımı ile sağlanacak

enerji tasarrufunun, en hızlı ve en ucuz elde edilebilen en temiz enerji kaynağı olduğu bugün bütün dünyada kabul edilmektedir.

Enerji verimliliği ile ilgili gösterge- lerden birisi, gayri safi yurt içi hasıla başına tüketilen enerji miktarı olarak ifade edilen enerji yoğunluğudur. Ülkemizde kişi başına enerji tüke- timi OECD ülkeleri ortalamasının yaklaşık beşte biri civarındayken, enerji yoğunluğu OECD ortalaması- nın yaklaşık iki katıdır. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, Japonya için 0.09 ve OECD ortalaması olarak 0.19 olan bu değerin ülkemiz için 0.38 olması, her 1000 dolarlık milli gelir için 0.38 TEP enerji tükettiğimiz anlamına gelmektedir. Bu gösterge- ler ülkemizin enerjiyi hem az, hem de verimsiz kullandığını ortaya koymak- tadır. Ülkemiz bir yandan kişi başına enerji tüketimini artırmak bir yandan da enerji yoğunluğunu azaltmak du- rumundadır. Bugüne kadar yürütülen çalışmalara rağmen, enerji yoğunluğu değeri düşme eğilimine girmemiştir. Bu değerin yıllardır azalma eğilimi göstermemesi enerji verimliliğinin artırılmasına yönelik, mali, idari, kurumsal ve yasal yapıların geliştiril- mesi, güçlendirilmesi gibi önlemleri içeren adımların hızla atılması gere- ğini ortaya koymaktadır.

Türkiye'nin Enerji Tüketim ve Tasarruf Profili

Türkiye'nin birincil enerji tüketim profili incelendiğinde, 2020 yılında 2004'e nazaran, sanayide 2.8 kat, binalarda 2.3 kat ve ulaşımda 2.5 kat daha fazla enerji harcayacağımız görülmektedir. 2020 yılı tüketim pro- jeksiyonlarına ve 2005 yılı fiyatlarına göre Türkiye'nin enerji maliyetleri ve tasarruf profili aşağıdaki şekilde öngörülmektedir:

(1) Maliyetler a) Talebi Karşılayacak Yatırım Maliyetleri - Elektrik üretim tesisi yatırım- ları: 72.5 milyar YTL (50 bin megavatlık ilave kurulu güç)

İOHWLPGDğÜWÜP şHEHNHVL \D WÜUÜPODUÜ PLO\DU <7/ HOHNWULNYHERUXKDWODUÜ

E

7DOHEL.DUşÜOD\DFDNİWKDODW 0DOL\HWOHUL <ÜOOÜNSHWUROLWKDODWÜPLO\DU <7/PLO\RQWRQSHWURO

<ÜOOÜN GRğDOJD] İWKDODWÜ PLO\DU<7/PLO\DUPHWUH NÖSGRğDOJD]

(2) Tasarruflar a) Yüzde 15'lik elektrik tasarruf potansiyeli geri kazanıldığında; 6.5 milyar YTL'lik doğalgazlı santral yatırımı önlenebilir ve yılda 3 milyar USD'lık doğalgaz ithal edilmeyebilir.

b) Binaların ve işletmelerin ısıt- ma ve soğutmasında yüzde 35 ve ulaşımda yüzde 15 tasarruf sağlandığında, yılda 1.4 milyar USD'lık petrol ve doğalgaz ithal edilmeyebilir.

Yapılan çalışmalar 2020 yılındaki 222 milyon TEP olarak gerçekleşmesi beklenen birincil enerji talebini en yüzde 15 azaltabilecek potansiyele sahip olduğumuzu ortaya koymak- tadır.

Enerji Verimliliği Çalışmaları (1) Enerji Verimliliği Etüt Çalışmaları

Enerji verimliliği bilincini oluştur- mak, enerji tasarrufu odaklarını ve miktarlarını tespit etmek ve etkili bir enerji yönetim sistemi kurulma- sına yardımcı olmak amacıyla sanayi ve bina gibi nihai enerji tüketim sektörlerinde enerji verimliliği etüt çalışmalarının belirli dönemlerde yapılmasında yarar görülmektedir.

Enerji Verimliliği Kanunu kapsamın- da, yetkilendirilmiş Enerji Verimlili- ği Danışmanlık (EVD) Şirketleri tarafından yürütülmesi öngörülen enerji verimliliği etüt çalışmaları ile binalarda ve endüstriyel işletmelerde mevcut durum ve enerji tasarruf po- tansiyelleri tespit edilerek, özellikle

endüstriyel işletmelerin yönetimleri ile yapılacak uygulama anlaşmaları kapsamında hazırlanacak projelerin, sağlanacak tasarruflarla geri ödenmek üzere EVD Şirketlerince finanse edil- mek suretiyle (Kendi kaynakları veya veya üçüncü taraf finansmanı) ger- çekleştirilmesi ve devlet tarafından sağlanan teşviklerden yararlandırıl- ması söz konusu olabilecektir.

(2) Enerji Verimliliği Eğitim, Tanıtım ve Bilinçlendirme Çalışmaları

¶ONHPL] VDQD\L VHNWĞUÖQGH HQHUML YHULPOLOLğLQL DUWWÜUPDN Ö]HUH KD ]ÜUODQDQ YH .DVÜP WDULK YH VD\ÜOÜ 5HVPL *D]HWHnGH \D \ÜPODQDUDN \ÖUÖUOÖğH JLUHQ o6DQD\L .XUXOXşODUÜQÜQ (QHUML 7ÖNHWLPLQGH 9HULPOLOLğLQ$UWWÜUÜOPDVÜ+DNNÜQGDNL <ĞQHWPHOLNpJHUHğLQFHEXJÖQHNDGDU VDQD\L VHNWĞUÖQGH IDDOL\HW JĞVWHUHQ YH \ÜOOÜN WRSODP HQHUML WÖNHWLPL ELQ 7(3 YH Ö]HUL RODQ IDEULNDODUGD JĞUHYOHQGLULOHQ HQHUML \ĞQHWLFLOHULQH \ĞQHOLN NXUVODU GÖ]HQOHQHUHN VHUWL ILNDODQGÜUPD \DSÜOPDNWDGÜU %XJÖQH NDGDU(İ(YH\HWNLYHULOHQNXUXOXşODU WDUDIÜQGDQGÖ]HQOHQHQNXUVODUGD\DN ODşÜNELQLQÖ]HULQGHWHNQLNSHUVRQHO HQHUML YHULPOLOLğL HğLWLPOHULQH WDEL WXWXOPXşWXU

Enerji Verimliliği Kanunu'nun 2 Mayıs 2007 tarihi itibarıyla yürür- lüğe girmesi ile enerji yöneticisi görevlendirilecek olanların kapsamı, sanayide yıllık toplam enerji tüketimi 1000 TEP ve üzeri olan endüstriyel iş- letmeleri ve toplam inşaat alanı 20 bin metrekare veya yıllık toplam enerji tü- ketimi 500 TEP ve üzeri olan binaları kapsayacak şekilde genişlemiştir. Bu çerçevede, daha geniş kapsamlı yürü- tülecek olan enerji yöneticisi eğitim- lerinin yanısıra ikincil mevzuatların yürürlüğe girmesini müteakip EVD Şirketlerinin yetkilendirilmesi aşa- masında da eğitimler verilecektir.

Enerji verimliliğinin artırılmasında kamuoyunun bilgi ve bilinç düzeyinin artırılmasına özel önem verilmekte- dir. Bu kapsamda, 1981 yılından beri her yıl kutlanan Enerji Verimliliği

Haftası etkinlikleri, 2008 yılından itibaren Milli Eğitim Bakanlığı, Tür- kiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Makina Mühendisleri Odası ve Elektrik Mühendisleri Odası'nın da işbirliği ile her yıl Ocak ayının ikinci haftasında Enerji Verimliliği Koordinasyon Kurulu tarafından be- lirlenen çerçevede kutlanacaktır.

İONĞğUHWLPYHOLVHĞğUHQFLOHULDUDVÜQGD UHVLP Ğ\NÖ YH SURMH \DUÜşPDODUÜ LOH NDPXR\XQXQ ELOLQÁOHQGLULOPHVL YH VDQD\LVHNWĞUÖQH\ĞQHOLNGÖ]HQOHQHQ HQHUMLYHULPOLOLğLSURMH\DUÜşPDODUÜLOH X\JXODQDQHQHUMLYHULPOLOLğLSURMHOHUL QLQELOJLOHULNDPXR\XLOHSD\ODşÜODUDN X\JXODPDQÜQ \D\JÜQODşPDVÜ VDğODQ PDNWDGÜU

Kamuoyunun bilgi ve bilinç düzeyi- nin artırılmasına yönelik hazırlanan yayınların ve çeşitli bilgilerin kuru- lum çalışmaları devam eden Enerji Verimliliği Portalı (EnVer) üzerinden yayınlanmasına yönelik çalışmalar sürdürülmektedir.

Enerji Verimliliği Stratejisi ve Mevzuatı (1) Enerji Verimliliği Stratejisi

Türkiye'nin Enerji Verimliliği Stra- tejisi hazırlanmış, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından 24 Haziran 2004 itibarı ile uygulanmak üzere onaylanmıştır. Stratejinin ge- nel amacı, sanayi, bina ve ulaşım gibi nihai enerji tüketim sektörlerinde enerji verimliliğini artırmaktır. Bu amacı gerçekleştirmek üzere, he- defleri belirlenmiş ve entegre bir enerji verimliliği politikasının belir- lenmesinde kamu kuruluşlarının ve belediyelerin desteklenmesi; bilginin nihai tüketicilere ve sanayi kuruluşla- rına dağıtımı, danışmanlık hizmetleri ve uygun koşullarda kredi temini gibi etkili araçlarla teknik ve mali destek- lerin sağlanması ve nihai tüketicilere enerji verimliliğini artırıcı uygun önlemleri hayata geçirebilmeleri ko- nusunda yardımcı olunması; mevcut yasal yapının geliştirilmesi; Avrupa Birliği (AB) ve diğer mali destek sağlayabilecek kurumların da katılımı ile enerji verimliliği ile ilgili mali önlemlerin yanısıra yasal ve kurumsal düzenlemelerin iyileştirilmesi gibi hususlar strateji dökümanında yer alan önemli hususlardandır. Söz ko- nusu strateji www.eie.gov.tr internet adresinde yayımlanmaktadır.

(2) Enerji Verimliliği Kanunu

Enerjinin etkin kullanılması, israfı- nın önlenmesi, enerji maliyetlerinin ekonomi üzerindeki yükünün ha- fifletilmesi ve çevrenin korunması için enerji kaynaklarının ve enerjinin kullanımında verimliliğin artırılması amacıyla hazırlanan ve 18 Nisan 2007 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edilerek kanun- laşan 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu, 2 Mayıs 2007 tarih ve 26510 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Kanun, enerji verimliliği çalışmaları- nın etkin olarak yürütülmesi, izlen- mesi ve koordinasyonu konusunda oluşturulan idari yapılanma; enerji verimliliği hizmetlerinin yaygınlaş- tırılması; eğitim, bilinçlendirme ve yenilenebilir enerji kaynaklarının yaygınlaştırılması gibi temel strate- jilerin gerçekleştirilmesine yönelik çeşitli uygulamaları, destekleme mekanizmalarını ve yaptırımları kapsamaktadır.

Kanun'un vizyonu, enerjinin tamamı- nı faydaya dönüştüren ve kişi başına enerji tüketimi yüksek ve enerji yo- ğunluğu düşük ülkeler arasında yer alan bir Türkiye olup, temel hedefi, sanayide, binalarda, ulaşımda ve enerji sektöründe, Türkiye pratik- lerinde uygulanabilir tedbirler ile birim milli gelir başına tükettiğimiz enerjiyi (Enerji Yoğunluğu), 2020 yı- lına kadar en az yüzde 15 azaltmaktır. Bu hedef, aynı enerji ile daha fazla üretimin önünü açacak, enerji yatırım ihtiyaçlarımızı ve ithalat bağımlılığı- mızı azaltacak, ayrıca temiz çevrenin korunmasına önemli katkılarda bu- lunacaktır.

a) Kanun'un Sanayi ve Ticarette- ki Uygulamaları

1) Enerji Yönetimi: Yıllık toplam enerji tüketimi 1000 TEP ve üzeri olan endüstriyel işletmelerde

enerji yöneticisi görevlendirile- cek ve yıllık toplam enerji tüketimi 1000 TEP'ten az olan işletmelere hizmet vermek üzere, organize sanayi bölgelerinde (OSB) enerji yönetim birimi kurulacak. Yılda en az 50 bin TEP enerji tüketen ve kamu kesimi dışında kalan endüstriyel işletmelerde enerji yöneticisinin sorumluluğunda enerji yönetim birimi kurulacak, ancak organizasyonlarında kalite yönetim birimi bulunan endüst- riyel işletmeler, bu birimlerini enerji yönetiminde de görevlen- direbileceklerdir. 2 Mayıs 2009 tarihine kadar bu yükümlülükleri yerine getirmeyenlere idari yap- tırımlar uygulanacaktır. Enerji yöneticileri tarafından yerine ge- tirilebilecek belli başlı görevler:

aa) Tüketim alışkanlıklarının iyileştirilmesine ve israfın ön- lenmesine yönelik önlemleri, standartları ve prosedürleri belirlemek, tanıtımını yapmak ve gerektiğinde eğitim program- ları düzenlemek, bb) Enerji tüketen sistemler/ prosesler veya ekipmanlar üzerinde az bir yatırım ile yapılabilecek tadilatları be- lirlemek ve uygulanmasını koordine etmek, cc) Büyük ölçekli yatırım ge- rektiren tadilatların projelen- dirilmesi ve gerçekleştirilmesi kapsamında, etüt-proje çalış- malarının Enerji Verimliliği Danışmanlık (EVD) şirketle- rine ve uygulamanın da yük- lenicilere yaptırılması ile ilgili pazar araştırmalarını yapmak, anlaşmaları hazırlamak ve uy- gulamayı kontrol etmek, dd) Enerji tüketen ekipman- ların verimliliklerini izlemek, bakım ve kalibrasyonlarının zamanında yapılmasını koor- dine etmek, ee) Verimlilik artırıcı uygu- lamaların bütçe ihtiyaçlarını ve fayda-maliyet analizlerini hazırlamak ve üst yönetime sunmak,

ff) Uygulamalardaki perfor- mansı, enerji tüketimini ve maliyetleri izlemek, değerlen- dirmek ve periyodik raporlar üretmek.

2) Verimsiz Malların Kullanı- mın Önlenmesi: 2 Mayıs 2008 tarihine kadar, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenen asgari verimlilik değerlerini sağla- mayan kazanların, brülörlerin, kat kaloriferi ve kombilerin, elektrik motorlarının, klimaların, elektrikli ev aletlerinin ve ampullerin satışı, 2 Mayıs 2010 tarihinden itibaren yasaklanmaktadır. Böylece enerji kullanımı gerektiğinden fazla olan ürünlerin kullanımından kaynak- lanan kayıpların azaltılması hedef- lenmektedir.

3) Gönüllü Anlaşmalar: Yapılan gönüllü anlaşmalar kapsamında, 3 yıl içinde enerji yoğunluğunu en az yüzde 10 oranında azaltan endüstriyel işletmelerin, anlaş- manın yapıldığı yıla ait enerji giderinin yüzde 20'si, 100 bin YTL'yi geçmemek üzere, öde- nek imkanları dahilinde Bakanlık tarafından karşılanacaktır. Yeni- lenebilir enerji kaynaklarının ve verimli kojenerasyon tesislerinin kullanımı ile üretilen ve işletme içinde tüketilen enerji, enerji yo- ğunluğu hesabında enerji tüketi- mine dahil edilmeyerek (tasarruf edilmiş enerji gibi sayılacak) bu konulardaki yatırımlar teşvik edi- lecektir. Uygulama ile endüstriyel işletmelerde enerji yoğunluğunun azaltılması hedeflenmektedir. Uygulama ile sadece enerji tasar- rufunun değil, aynı zamanda üre- tim artışının, yenilenebilir enerji kaynağı ve verimli kojenerasyon kullanımının da özendirilmesi amaçlanmaktadır.

4) Proje Destekleri: Endüstriyel işletmelerin, geri ödeme süresi en fazla 5 yıl ve bedelleri en fazla 500 bin YTL olan verimlilik artı- rıcı projeleri, bedellerinin yüzde 20'sine kadar desteklenecek ve asgari yatırım büyüklükleri Ba- kanlar Kurulu tarafından belir- lenen projeler ile yüksek verimli

(1(5-ú9(5ú0/ú/úøúú/(ú/*ú/ú'úø(5

0(9=8$7

Ülkemizde enerji verimliliùi konusunda çeüitli kurum ve kuruluülarca yürürlüùe konulmuü olan önemli mevzuatlar aüaù×da verilmektedir.

e) Ev Tipi Klimalar×n Enerji Etiketlemesine şliükin Yönetmelik

f) Is×nmadan Kaynaklanan Hava Kirliliùinin Kontrolu Yönetmeliùi Yürütme: devre ve Orman Bakan× Geçerlilik: 1/4/2005

g) Binalarda Is× Yal×t×m× Yönetmeliùi

<UWPH%D\×QG×UO×NYHúVNDQ%DNDQ×

h) Sanayi Kuruluülar×n×n Enerji Tüketiminde Verimliliùin Art×r×lmas× için Alacaklar×

gnlemler Hakk×nda Yönetmelik

Yürütme: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan×

<UUON 5*

i) Is×tma ve Brülör Tesislerinin Yak×t Tüketiminde Ekonomi Saùlanmas× ve Hava

Kirliliùinin Azalt×lmas× Yönetmeliùi

Yürütme: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanl×ù×

j) Tebliùler

1) Ev Tipi Ampullerin Enerji Etiketlemesine şliükin Tebliù

2) Ev Tipi damaü×r Makinelerinin Enerji Etiketlemesine şliükin Tebliù

3) Ev Tipi Bulaü×k Makinelerinin Enerji Etiketlemesine şliükin Tebliù

4) Ev Tipi damaü×r Kurutma Makinelerinin Enerji Etiketlemesine şliükin Tebliù

5) Ev Tipi Kurutmal× damaü×r Makinelerinin Enerji Etiketlemesine şliükin Tebliù

k) Genelge 1997/68 Yürütme: T.C. Baübakanl×k Personel ve Prensipler GenelMüdürlüùü Yürürlük: 11/11/1997

kojenerasyon yatırımları Hazine Müsteşarlığı'nca yatırım teşvik- lerinden yararlandırılacaktır. Bu uygulamalar ile kapsama giren ve enerji tüketimi açısından Türkiye sanayisinin en az yüzde 80'ini temsil eden endüstriyel işletmelerde, fırın, kazan, bu- har kapanları, fanlar, pompalar, basınçlı hava üniteleri, elektrik motorları, soğutma sistemleri ve aydınlatma üniteleri gibi enerji tüketen ekipmanlar üzerinde verimlilik artırıcı tadilatların ya- pılması özendirilecektir.

.26*(%'HVWHNOHUL.ÖÁÖN YH2UWD°OÁHNOLİşOHWPHOHULQHğL WLPHWÖWYHGDQÜşPDQOÜNNRQXOD UÜQGDDODFDNODUÜKL]PHWOHU.26 *(%WDUDIÜQGDQGHVWHNOHQHFHNWLU %X X\JXODPD LOH .2%İnOHUGH YH ULPOLOLN DUWÜUÜFÜ WDGLODWODUÜQ EHOLU OHQPHVLQHYHSURMHOHQGLULOPHVLQH

ilişkin maliyetler KOSGEB tara- fından karşılanacağı için küçük ölçekli tadilatların uygulanması kolaylaştırılmış olacaktır.

6) Bilinçlendirme: Toplumdaki verimlilik bilincinin gelişmesine katkıda bulunmak üzere:

aa) Elektrik ve doğalgaz dağı- tım şirketleri, tüketim miktarı ve bedeline ilişkin bilgileri 2 Mayıs 2008 tarihinden itiba- ren aylık bazda internet üze- rinden müşterilerinin bilgisine sunacaklardır.

bb) Enerji tüketen malların üreticileri, ithalatçıları ve perakendecileri, kullanım kı- lavuzu ile satılmak zorunda olan malların kullanım kıla- vuzlarında, 2 Mayıs 2008 tari- hinden itibaren ürünün verimli kullanımı ile ilgili bilgilere yer vereceklerdir.

Kanun'un Binalardaki Uygulamaları

1) Enerji Yönetimi: Toplam in- şaat alanı en az 20 bin metrekare veya yıllık enerji tüketimi 500 TEP ve üzerinde olan ticari binaların, hizmet binalarının ve kamu kesi- mi binalarının yönetimleri, enerji yöneticisi görevlendirecekler veya bu konuda hizmet alacaklardır. 2 Mayıs 2009 tarihine kadar bu yü- kümlülükleri yerine getirmeyen- lere idari yaptırımlar uygulanacak- tır. Enerji yöneticileri, binalardaki ısıtma/soğutma sistemlerinin verimli çalışmasını denetleyecek; yenileme/dönüşüm, tadilat ve yalıtım ihtiyaçlarını belirleyecek ve bu ihtiyaçların giderilmesini koordine edeceklerdir.

2) Isı Kontrol Cihazları ve Pay Ölçerler: Merkezi ısıtma siste- mine sahip binalarda ısı/sıcaklık kontrol cihazları ve ısı kullanım miktarına göre maliyetlerin pay- laşımına imkan tanıyan sistem- ler kullanılacak, 2 Mayıs 2007 tarihinden itibaren yeni yapılan binaların buna aykırı olan proje- leri ilgili mercilerce onaylanma- yacaktır. Mevcut binalara yönelik uygulama 2 Mayıs 2012 tarihinden itibaren başlayacaktır. Uygulama ile israf azaltılacak ve tüketimde maliyetlerin adil paylaşımı temin edilecektir.

3) Enerji Performans Yönet- meliği: Yeni yapılan binaların projelerinin, Avrupa Birliği'nin Enerji Performans Direktifi doğ- rultusunda, 2 Mayıs 2009 tarihine kadar yürürlüğe konulacak olan ve binalarda mimari tasarım, ısıtma, soğutma, ısı yalıtımı ve aydınlatma konularındaki normları, standart- ları, asgari performans kriterleri- ni, bilgi toplama ve kontrol prose- dürlerini kapsayacak olan yönet- meliğe uygunluğu aranacaktır. Aykırı hazırlanan projelere yapı kullanma izni verilmeyecektir. Uygulama ile binalarda enerjinin ve enerji kaynaklarının verimli kullanımı sağlanacaktır.

4) Enerji Kimlik Belgesi: Binalar için çEnerji Kimlik Bel- gesip düzenlenecektir. Enerji kimlik belgesinde binanın enerji ihtiyacı, yalıtım özellikleri, ısıtma ve/veya soğutma sistemlerinin verimi ve binanın enerji tüketim sınıflandırması ile ilgili bilgiler asgari olarak bulundurulacaktır. Belgede bulundurulması gere- ken diğer bilgiler ile belgenin yenilenmesine ve mevcut binaları da kapsayacak şekilde uygulamaya ilişkin usul ve esaslar, yürürlüğe konulacak yönetmelikle belirle- necektir. Mevcut binalara yönelik uygulama 2 Mayıs 2017 tarihinden itibaren başlayacaktır. Mücavir alan dışındaki toplam inşaat

DODQÜ PHWUHNDUHGHQ D] RODQ ELQDODULÁLQX\JXODPD]RUXQOXRO PD\ÜSD\UÜFD76.06%YHEDğOÜ NXUXOXşODUÜLOH0İ70ÖVWHşDUOÜğÜ GDEXX\JXODPDGDQPXDIRODFDN WÜU %X X\JXODPD LOH WRSOXPGDNL YHULPOLOLN ELOLQFLQLQ JHOLşPHVLQH NDWNÜGDEXOXQXODFDNWÜU b) Kanun'un Elektrik Enerjisi Sektöründeki Uygulamaları

Elektrik enerjisi üretim tesis- lerinde ve iletim/dağıtım şebe- kelerinde enerji verimliliğinin artırılması; Talep tarafı yönetimi (Puant yükün azaltılması için); Termik santralların atık ısısın- dan yararlanılması; Açık alan ay- dınlatmaları; Biyoyakıt ve hidrojen gibi alternatif yakıt kullanımının özendirilmesi gibi uygulamalar kapsamında,

1) Kömürlü termik santralların rehabilitasyonu,

İOHWLPYHGDğÜWÜPVLVWHPOH ULQGHNLND\ÜSODUÜQD]DOWÜOPDVÜ

3) Termik santralların soğut- ma suyu ile atılan enerjinin bölge veya sera ısıtmasında kullanılması,

4) Açık alan aydınlatmalarında verimli apareylerin kullanıl- ması,

5) Puant yükün azaltılması için farklı tarife kullanımı vb önlemlerin yaygınlaştırılması,

6) Yerli kaynaklardan üretilen alternatif yakıtların elektrik üretimine yönlendirilmesi, c) Kanun'un Ulaşım Sektöründe- ki Uygulamaları

Yurtiçinde üretilen araçların birim yakıt tüketimlerinin düşürülmesi; Araçlarda verimlililik standartları- nın yükseltilmesi; Toplu taşımacı- lığın yaygınlaştırılması; Gelişmiş trafik sinyalizasyon sistemlerinin kurulması gibi konularda yapıla- cak düzenlemelerle;

1) Yeterli seyir güvenliğine sa- hip küçük taşıtların üretim ve satışının özendirilmesi, verim- siz taşıtların sınırlandırılması, yüklerin trenle taşınmasının özendirilmesi,

2) Büyük kentlerden başlamak üzere, toplu taşımacılığı, geliş- miş trafik sinyalizasyon sistem- lerini, araç parklarını, bisiklet yollarını, yaya yollarını, geçitleri ve çevre etkilerini içine alan Kent Ulaşım Master Planla- rının uluslararası normlarda hazırlanması ve uygulanması hedeflenmektedir.

d) Kanun'un Diğer Uygulamalar

1) Bilinçlendirme Uygulama- ları aa) Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarının ders programla- rında, Milli Savunma Bakan- lığı'na bağlı askeri liselerin, er-erbaş eğitim merkezlerinin ders ve eğitim programlarında ve diğer kamu kurumlarının hizmet içi eğitim programla- rında enerji verimliliği ve çevre konularını kapsayacak düzen- lemeler, 2 Mayıs 2009 tarihine kadar yapılacaktır.

EE

(QHUMLQLQYHULPOLNXOODQÜO PDVÜ LOH LOJLOL HğLWLP SURJUDP ODUÜ \DUÜşPDODU NÜVD VÖUHOL ILOP YHYH\D ÁL]JL ILOPOHU (İ( WDUDIÜQGDQKD]ÜUODWWÜUÜODFDNYH WHOHYL]\RQ YH UDG\R NDQDOODUÜ WDUDIÜQGDQVDDWOHUL DUDVÜQGD\D\ÜQODQDFDNWÜU

FF

+HU \ÜO 2FDN D\ÜQÜQ LNLQFL KDIWDVÜQGD 0LOOL (ğLWLP %D NDQOÜğÜ 7ÖUNL\H %LOLPVHO YH 7HNQRORMLN$UDşWÜUPD.XUXPX 7¶%İ7$.

7ÖUNL\H 2GDODU YH %RUVDODU %LUOLğL 72%%

0DNLQD 0ÖKHQGLVOHUL 2GDVÜ 002

YH (OHNWULN 0ÖKHQ GLVOHUL 2GDVÜ (02

LşELUOLğL LOHo(QHUML9HULPOLOLğL+DIWDVÜp GÖ]HQOHQHFHNWLU

2) Küçük Ölçekli Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına ve Mik- ro Kojenerasyona Yönelik Uygulamalar: Yalnızca kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla; yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı, kurulu gücü azami 200 kilovatlık üretim tesisi ile mikro kojenerasyon tesisi kuran gerçek

ve tüzel kişiler, lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf olacaklardır. Uygulama ile su, rüzgar ve güneş kaynaklarını kullanan küçük ölçekli lokal elekt- rik üretim tesislerininin ve elekt- rik enerjisine dayalı kurulu gücü 50 kilovat ve altı olan kojenerasyon uygulamalarının yaygınlaşması amaçlanmıştır.

$5*( 3URMHOHULQLQ 'HV WHNOHQPHVLQH <ĞQHOLN 8\JX ODPDODU (QHUML YHULPOLOLğLQLQ DUWÜUÜOPDVÜQD \HQL YH \HQLOHQH ELOLUHQHUMLND\QDNODUÜQGDQ\DUDU ODQÜOPDVÜQD \ĞQHOLN DUDşWÜUPD YH JHOLşWLUPH SURMHOHUL 7¶%İ7$. WDUDIÜQGDQ ĞQFHOLNOH GHVWHNOHQH FHNWLU8\JXODPDLOH\XUWGÜşÜQGD NL JHOLşPHOHU ÜşÜğÜQGD HNRQRPLN RODELOHFHN \HQL X\JXODPDODUÜQ \HUOL LPNDQODUOD \DSÜODELOPHVL \ĞQÖQGHWHNQRORMLNNDSDVLWHOHULQ JHOLşWLULOPHVLKHGHIOHQPLşWLU

4) Yüksek Verimli Kojene- rasyon Tesislerine Yönelik Uygulamalar: Yalnızca kendi ihtiyaçlarını karşılamak ama- cıyla, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelikte tanımla- nan değerin üzerinde verimi olan

kojenerasyon tesisi kuran gerçek ve tüzel kişilerden lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf tutulacaklar, Enerji Piyasa- sı Düzenleme Kurumu tarafından belirlenecek ve ilgili yönetmelik- te düzenlenecektir. 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na ek- lenmek üzere düzenlenmiş olan bu uygulama ile birleşik elektrik ve ısı üreten verimli kojenerasyon uygulamalarının yaygınlaştırılması amaçlanmıştır.

Sonuç

Sonuç olarak, ülkemizde enerji verimliliği alanında yıllardır sürdü- rülen çalışmalara rağmen mevzuat, kapasite ve mali mekanizmalar ve benzeri konulardaki eksiklikler gibi çeşitli sebeblerden dolayı henüz arzu edilen noktaya gelinememiş- tir. Enerji Verimliliği Kanunu'nun mevzuat alanında var olan önemli bir boşluğu dolduracağı, başarılı bir şekilde uygulanması durumun- da enerji maliyetlerinin ekonomi üzerindeki baskısının azaltılması ve enerji kullanımından kaynaklanan kirliliğin azaltılması gibi konularda ülkemize önemli faydalar sağlayacağı değerlendirilmektedir.