BOTAŞ'TAN SERT TEPKİ

Genel Müdür Vekili Düzyol, kontrat devri zorlamasını eleştirirken, yasanın da değiştirilmesini istedie

%27$ìn7$1 6(577(3.İ

Makina Mühendisleri Odası tara- fından düzenlenen Uluslararası Do- ğalgaz Kongresi ve Sergisi 2007'ye katılan BOTAŞ Genel Müdür Vekili Saltuk Düzyol, kontrat devri uygula- masını eleştirirken, 4646 sayılı Do- ğalgaz Piyasası Yasası'nın BOTAŞ'a birkaç beden dar geldiğini söyledi. Düzyol, pek çok ülkede doğal tekel konumundaki operatörlerin pazar payının serbestleşme sonrası en faz- la yüzde 65'lere indirilirken, BOTAŞ

için yüzde 20 gibi gerçek dışı bir hedef konulduğunu kaydetti.

Dünya'nın hiçbir yerinde görülmeyen çkontrat devrip gibi uygulamaların BOTAŞ üzerinde denendiğini, ser- bestleşme sonrasında bu dev kurum için yüzde 20 gibi son derece gerçek dışı bir pazar payı hedeflendiğini bildirdi. Düzyol, yılda ortalama yüz- de 14-15'ler seviyesinde büyümekte olan ve henüz olgunlaşma seviyesine ulaşmamış olan Türkiye doğalgaz piyasasına yönelik 2001 yılında çıka- rılan 4646 sayılı Doğalgaz Yasası'nı eleştirerek, mutlaka değiştirilmesini istedi. Batı'nın uzun bir evrimsel süreçten geçirdikten ve yapılanma- sını büyük ölçüde tamamladıktan sonra piyasalarda uygulamaya baş- ladığı serbestleştirme politikalarının Türkiye'de alelacele uygulanmaya başlandığına dikkat çeken Düzyol, şunları söyledi:

çBatı uzun bir evrimsel süreçten ve yapılanmadan geçtikten sonra piyasalarını ve bu piyasalarda tatbik edilen düzenlemeleri esas almış, ancak Türkiye'de bu ya- pılırken söz konusu piyasalarda yaşanan evrimsel süreci ve koşulları gözardı eden bir yapı oluşturulmuştur. 4646 sayılı Ya- sa'da Dünya uygulamalarında çoğu kez önce özelleştirmelerin ve ardından serbestleşmenin olduğu, pek çok ülkede doğal tekel konu- mundaki sorumlu ve yükümlü operatörünün pazar payının ser- bestleşme sonrası en fazla yüzde

65'ler seviyesine indirildiği gözden kaçırılırken, ülkemizin sorumlu ve görevli operatörü BOTAŞ için, ser- bestleştirme sonrası yüzde 20 gibi son derece gerçek dışı bir pazar payı hedeflenmiştir. Bununla da yetinilmeyerek tam anlamıyla öl- çek ekonomilerinin geçerli olduğu ve bu nedenle şirketlerin birleş- meler ve devralmalar yoluyla büyümeye çalıştığı bir sektörde, sadece bir enerji köprüsü değil, aynı zamanda bir enerji adası ol- mayı hedefleyen ülkemizin ulusal şampiyonu olan BOTAŞ'ın, daha önce TPAO'ya yapıldığı gibi dikey bütünleşmiş yapısı bozularak, iletim, depolama ve ticaret şirketi şeklinde yeniden yapılandırılması ve sadece iletim kısmı kamunun elinde kalacak şekilde özelleşti- rilmesi öngörülmüştür.p

4646 sayılı Yasa, BOTAŞ'a Dar

BOTAŞ Genel Müdür Vekili Saltuk Düzyol, 4646 sayılı Yasa'nın BOTAŞ'a yeni alım kontratı yapma olanağı tanı- madığına dikkat çekti. Bu şekilde BO- TAŞ'ın doğalgaz ithalatındaki tekel konumunun sonlandırılması ve alım anlaşmalarından doğan çal ya da ödep riskinin azaltılmasının amaçlandığını, ancak piyasaya yeni girişlere bir dizi kısıtlama getireceğini anlatan Düzyol, şöyle konuştu:

çEnerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun (EPDK) iznine tabi düzenlemelerle, Dünya'da hiçbir örneği bulunmayan Kontrat Devri

uygulaması ile piyasaya herhangi bir arz fazlası yaratmadan yeni girişler yapılması sağlanmaya çalışılmaktadır. Bu durum ikti- sadi anlamda serbestleşmeden umulan faydaların elde edilmesini neredeyse olanaksız kılmaktadır. Serbestleşmenin temel amacı pi- yasaya yeni girişler sağlanarak hakim konumundaki oyuncunun etkinliğinin azaltılması, artan re- kabet ile piyasanın daha verimli çalışır hale getirilmesi, arz fazlası yaratılarak fiyatların aşağıya çe- kilmesidir. Arz yönüyle bakıldı- ğında ise serbestleşmenin amacı, piyasada yeni girişlerle birlikte katma değer artışı sağlanarak, pastanın büyütülmesi ve büyüyen pastadan herkesin payını alması- dır. 4646 sayılı Yasa mevcut ha- liyle bu amaçları karşılamaktan oldukça uzaktır. Enerji alanında coğrafi avantajlarını kullanarak önemli bir oyuncu olmayı hedefle- yen ve mega projelere imza atma- ya hazırlanan ülkemize ve onun ulusal şampiyonu olan BOTAŞ'a birkaç beden dar gelmektedir. Bu nedenle mutlaka değiştirilmesi gerekmektedir.p

BOTAŞ Küresel Oyuncu Olmalı

Saltuk Düzyol, 2010 yılı sonrası için enerji alanında önemli bir aktör olma- ya hazırlanan Türkiye'nin içerisinde bulunduğu coğrafyada pazarlık gücü yüksek, dikey bütünleşmiş, büyük ve güçlü enerji şirketlerine sahip olması gerektiğinin altını çizerek, BOTAŞ'a küresel bir oyuncu olma şansının verilmesini istedi.

çBu piyasa, BOTAŞ gibi bir ulusal şampiyon öldürülmeden de pekala serbestleştirilebilir. Bu konuda sek- törü düzenleme ve denetleme yetki ve sorumluluğuna sahip EPDK'ya büyük görevler düşmektedirp diyen Düzyol, BOTAŞ dahil olmak üzere, teknik ve mali açıdan yeterli tüm isteklilere itha-

%27$ì6WUDWHMLYHİş *HOLşWLUPH'DLUHVL%DşNDQÜ 'U&HQN3DOD

Stratejik bir geçiü ülkesi olan Türkiye, ayn× zamanda geliütirilmeyi bekleyen enerji kaynaklar× aç×s×ndan potansiyel ve büyük bir enerji pazar× olmaya da adayd×r. Türkiye, öncelikle Orta Asya ve Hazar·dan saùlamay× planlad×ù× doùalgaz× Balkanlar üzerinden Bat× Avrupa·daki önemli talep merkezlerine ulaüt×rmay× planlanmaktad×r. AB ülkelerinin sona erecek gaz kontratlar×n×n yerini Türkiye üzerinden taü×nacak gazla ilgili anlaümalar alabileceùi gibi, AB·nin hedeflemiü olduùu serbest gaz piyasas× koüullar× oluütuùunda Avusturya, Yunanistan, ştalya dahil söz konusu ülkelerin devam eden al×m kontratlar×, rekabetçi fiyat koüullar× dahilinde yine Hazar ve Ortadoùu·da üretilen gaz ile yer deùiü- tirebilecektir. Türkiye burada hem çok önemli bir transit ülke konumuna kavuüarak büyük miktarlarda gaz×n topraklar× üzerinden taü×nmas×n× saù- layacak, hem de re-export yoluyla kendi kontratlar× kapsam×ndaki gaz× pazarlama imkan×na sahip olabilecektir. Projelerin Türkiye ekonomisine katk×s×n× Nabucco örneùi ile aktarmak faydal× olabilir. Nabucco Projesi, Türkiye içinde 2.5-3 milyar Euro mertebesinde bir yat×r×m ve onbinler- ce insana istihdam imkan× yaratarak gerçekleütirilecektir. Toplam tutar×n yüzde 70-80·inin yabanc× yat×r×m olacaù× ve boru hatt× iületmesinin BOTAû taraf×ndan yap×lmas× yoluyla saùlanacak transit gelir düüünüldüùünde, Na- bucco Projesi·nin BTC ham petrol boru hatt× gibi dünya çap×ndaki diùer boru hatt× projemizin getirileri ile k×yaslanabilecek makro ekonomik kazançlar× olacakt×r.

Platts Dergisi Enerji Güvenliği Uzmanı John Roberts:

Enerji, Türkiye, AB ve Rusya aras×n- daki iliükilerin temel öùesidir. Enerji anlaümalar×n×n bu üçgendeki üç taraf× da eüit ölçüde tatmin etmediùini farz edersek, temel sorun hangi yönde ikili enerji iliükilerinin geliüeceùidir. AB bak×ü aç×s×ndan, özellikle bir soru sorulmal×d×r: AB, Rusya ve Türkiye·nin her ikisinin de mevcut handikaplar×n× karü×lamaya muktedir olabilir mi? AB düüüncesinde, Türkiye kritik bir rol oynamaktad×r. AB·nin enerji politikas×, üu ana kadar d×üar× kaynaklar dikkate al×nd×ù×ndan, özellikle üç temel üzerine kurulmuütur: Kuzey Afrika·ya artan güven; Hazar gaz×na ulaümay× güvence alt×na almak ve LNG üzerine artan güven ile esneklik. Burada belirtilmeyen dördüncü bir temel daha vard×r: Nabucco boru hatt×n×n yap×m× aç×s×ndan, özellikle şran·dan saùlanacak, Ortadoùu boru hatt× gaz×na kap×y× aç×k tutmak. Enerji konusu AB-Türkiye iliükilerinde bu kadar önemli bir rol oynad×ù×ndan dolay×, Türkiye·nin geliütirdiùi enerji politikalar×n×n Türkiye·nin AB müzakereleri aç×s×ndan sonuçlar× vard×r. Eùer AB enerji güvenliùinde Türkiye·nin iübirliùini kazanmak istiyor ise, Türki- ye·nin AB·ye üyelik olas×l×ù×n× olumlu üekilde üu ana kadar belirttiùinden daha net üekilde ifade etmek zorundad×r ve eùer Türkiye AB·ye girmek için taü×d×ù× umudunu devam ettirmek istiyor ise özellikle Hazar·×n her iki k×y×s×ndan Avrupa·ya gaz taü×nmas× için transit sistemin geliütirilmesini dikkate alarak AB·nin enerji güvenliùi politikas×n× uygulamas× için çok olumlu bir rol oynamak zorundad×r.