ENERJİDE KOÇ TOPLULUĞU

(1(5-İ'( .2¡723/8/8ï8

Mustafa Sönmez Ekonomist-Yazar

Enerjinin hızla çekicilik kazanması ve özelleştirme fırsatlarını en iyi değer- lendiren Türkiye'nin en büyük grubu Koç Topluluğu oldu. Özelleştirme sürecinden TÜPRAŞ'ı satın alan Koç için enerji, bir anda en önemli sektör durumuna geldi. 2006 yılında yakla- şık 50 milyar YTL'lik ciroya ulaşan Koç'un toplam cirosunda enerjinin payı yüzde 48.5'i buldu.

Enerji ile ilgisi LPG sektörü ile sı- nırlı iken TÜPRAŞ ile sektöre büyük bir hamle yapan Koç, enerjiyi ileriki yılların omurgası yapmayı ve enerji lokomotifliğinde büyümeyi hedefler görünmektedir. Nitekim Başkan Mustafa Koç şöyle demektedir, son genel kurullarında:

TÜPRAŞ'ın kamu elinde ne büyük bir güç, Koç'a satılmakla da ne büyük bir lütuf olduğunu anlamak için 2006 sonuçlarını anımsatmak yerinde ola- caktır. TÜPRAŞ 27.6 milyon ton/yıl kapasitesi ile Avrupa'nın 8'inci büyük rafineri şirketi durumuna gelmiştir.

ìLUNHWnLQLNLVLGHQL]İ]PLUYHİ]PLW

YH LNLVL NDUD .ÜUÜNNDOH YH %DWPDQ

ROPDN Ö]HUH WRSODP DGHW SHWURO UDILQHULVL DGHW SHWURNLP\D WHVLVL İ]PLW

YH GHQL] WDşÜPDFÜOÜğÜ şLUNHWL 'İ7$ì LOH DNDU\DNÜW GDğÜWÜP şLUNHWL

OPET Petrolcülük A.Ş. iştirakleri bulunmaktadır.

TÜPRAŞ'ı Avrupa'daki diğer rafine- rilerden ayıran en önemli özellikler- den birisi kükürt oranı yüksek, düşük kaliteli çevre bölge ham petrollerini işleyebilmesidir. Rafinerilerin yüksek nitelikli ürün üretebilme kapasitele- rinin ölçüsü olan Nelson Komplek- sitesi, TÜPRAŞ'ta 6.43 ile, 5.67 olan Akdeniz rafinerileri ortalamasının oldukça üzerindedir.

ç2007'de 25.7 milyon ton ham petrol işlemeyi planlayan, yeni ve stratejik yatırımları devreye almanın heyecanını taşıyan TÜP- RAŞ'ın başarı grafiğini yükseltmek ve onu sadece Türkiye'nin değil, dünyanın önemli enerji oyuncusu haline getirmek ana hedefimiz olmaya devam ediyor.p

Rafinaj ve TÜPRAŞ

TÜPRAŞ'ın özelleştirilmesiyle, Türkiye'nin rafineri kapasitesinin tamamını elinde bulunduran Koç Topluluğu 2006 yılında da enerji sektöründeki lider oldu. TÜPRAŞ'ın yüzde 51 oranındaki kamu hissesinin devri sonrasındaki ilk yıl, değişim sü- recinde yeniden yapılanmaya yönelik adımların atıldığı bir dönem olmuş ve önemli gelişmeler kaydedilmiştir.

TÜPRAŞ 2006 yılında 2.2 milyon tonu yerli olmak üzere toplam 26.2 milyon ton ham petrolü işleyerek, 24.6 milyon ton satılabilir ürün üretmiş ve yüzde 94.9'luk bir kapasite kullanım oranına ulaşmıştır. TÜPRAŞ'ın 2006 yılında Türkiye akaryakıt (araç yakıtları) ve fueloil pazarındaki payı yaklaşık yüzde 70 olarak gerçekleşmiştir.

Ayrıca TÜPRAŞ tarafından üretilen asfaltın özelliği sebebiyle ithalat imkanı olmadığından yurtiçi pazarın tek sahibi TÜPRAŞ'tır ve jet yakı- tında da pazarın yaklaşık yüzde 90'ı TÜPRAŞ'a aittir.

TÜPRAŞ'ın toplam gelirleri 2006 yılsonu itibariyle yüzde 35 artarak 20 milyar YTL'ye ulaşmış bulunmakta- dır. Aynı dönemde Şirket'in konsolide net karı yüzde 21 artış ile 822 milyon YTL'ye yükselmiştir.

Koç'un çatısı altına geçtikten sonra TÜPRAŞ, akaryakıt dağıtımında 4'üncü büyük şirket olan OPET'in yüzde 40 oranındaki hissesini Ay- gaz'dan 380 milyon dolar karşılığında satın aldı.

Akaryakıt Dağıtımı ve OPET

TÜPRAŞ'ın özelleştirmeden alın- masından sonra enerji şirketleri arasında entegrasyon sürecine giren Koç, OPET ve Aygaz'da da ataklar gerçekleştirdi. OPET, 2005 yılında yüzde 12.5 olan beyaz ürün grubu (benzin ve motorin) pazar payını, 2006 yılında yüzde 14.4'e yükseltmiş ve dördüncülüğünü korumuştur. Şirket'in siyah ürün grubundaki pazar payı ise yüzde 15.1 ve sektörde ikincidir.

23(7 nGD PLO\RQ GRODUOÜN LWKDODWYHPLO\RQGRODUOÜNLKUDFDW JHUÁHNOHşWLUPLşWLUİKUDFDWÜQPLO \RQGRODUOÜNNÜVPÜ,UDNnDVDWÜşODUGDQ EDNL\HVLLVHWUDQVLWWLFDUHWKDFPLQGHQ ND\QDNODQPÜşWÜU

2006'da, 36 yeni istasyonun açılmasıy- la birlikte Şirket'in akaryakıt dağıtım ağı toplam 1256 istasyona ulaşmıştır.

Bu istasyonların 613'ü Sunpet mar- kası altında faaliyet göstermektedir. 800 bin metreküplük depolama kapa- sitesi ile OPET, TÜPRAŞ'tan sonra Türkiye'deki en büyük depolama kapasitesine sahiptir. Şirket, 2006 yılı sonu itibariyle 453 bin metreküp kapasiteli Marmara Ereğlisi Termi- nali Projesi'ni tamamlamıştır.

OPET Marmara Ereğlisi Termi- nali'nde, petrol sektörünün sondaj, ham petrol üretimi, rafinaj ve pe- rakende satış aşamalarında faaliyet göstermekte olan HETCO Trading ile benzin ve jet yakıtında contango fırsatından, fueloilde ise Uzakdoğu ve Amerika ile kargo büyüklüğünden ya- rarlanmak amacıyla karlı bir işbirliği kurma aşamasına gelinmiştir.

OPET'in Antalya ve Giresun termi- nallerinin inşaatı devam etmektedir. Giresun Terminali'nin 2007 yılında, Antalya Terminali'nin ise 2008 yılında açılması planlanmaktadır. Bu termi- nallerin açılmasıyla beraber OPET'in toplam depolama kapasitesi 917 bin metreküp olacaktır.

LPG Sektörü ve AYGAZ

Koç Topluluğu'nun Türkiye LPG pazarında faaliyet gösteren şirketleri Aygaz ve Mogaz'ın toplam pazar payı yüzde 30 olmuş; tüplügaz, dökmegaz ve otogazdaki toplam payları ise sıra- sıyla yüzde 38, yüzde 41 ve yüzde 22 olarak gerçekleşmiş, topluluk LPG sektöründeki liderliğini pekiştirmeye devam etmiştir.

Koç'un enerjideki en eski şirketle- rinden Aygaz, 1961 yılında kuruldu ve bugün 1.2 milyon tonluk satış hacmi ile Türkiye'nin en büyük LPG dağıtıcısıdır.

Aygaz LPG dağıtım zincirinin tü- münde faaliyet göstermektedir. Şir- ket, LPG'nin temini, stoklanması, dolumu, tüplügaz, dökmegaz ve oto- gaz olarak dağıtımı ile satış ve satış sonrası hizmetlerin yanı sıra LPG ile çalışan cihazların üretimini de ger- çekleştirmektedir. Aygaz, Türkiye'nin 81 ilinde, 1400'e yakın tüplügaz bayi

ve 500'ün üzerinde otogaz istasyonu ile hizmet sunmaktadır. Her gün 200 bin eve giren Aygaz, Türk ailesinin bir parçası olarak kabul edilmektedir.

Aygaz 52 şirketin rekabet ettiği LPG pazarında yüzde 24.4'lük pazar payı ile 2006 yılında da liderdir. Şirketin tüplügaz pazarındaki payı yüzde 30'un üzerindedir.

Aygaz, 2006 yılında 38 ülkeye gaz aletleri ihracatı gerçekleştirmiştir. Avrupa, Orta Doğu, Afrika, Güney Amerika ve Uzak Doğu pazarındaki satışlar artmış; Şirket'in toplam ih- racatı, 2006 yılında 90 milyon dolar seviyesine ulaşmıştır.

Şirket, Ocak 2006'da Koç Toplulu- ğu'na katılan TÜPRAŞ'ın yüzde 51'lik hissesinin sahibi Enerji Yatırımları A.Ş.'ye 500 milyon dolar karşılığında ve yüzde 20 oranında iştirak etmiş- tir. Diğer taraftan ise OPET'teki yüzde 40'lık hissesinin tamamını 380 milyon dolar bedel karşılığında Aralık 2006'da TÜPRAŞ'a satmıştır. Bunlar dışında yüzde 97.43 hissesine sahip olduğu Birleşik Oksijen Sanayi A.Ş.'deki hisselerini de 2007 yılı için- de satmayı planlamıştır.

Aygaz Türkiye'deki en büyük LPG stoklama kapasitesine sahiptir: Türkiye'nin toplam LPG stoklama kapasitesi 540 bin metreküp olup, gemiler hariç 146 bin metreküplük stoklama kapasitesi ile en büyük pay Aygaz'a aittir.

Aygaz, aynı zamanda Türkiye'de ilk LPG deniz filosunu kuran şirkettir. 2006 yılında filoya katılan çAygaz 7p taşıma filosundaki özel donanımlı 5'inci gemidir. Filonun taşıma kapa- sitesi 21 bin 300 metreküpe yüksel- miş bulunmaktadır.

Deniz filosu Aygaz ikmal ağının önemli bir bölümünü oluşturmak- tadır.

'LğHUOHULe

600 bayilik bir dağıtım ağına sahip olan Mogaz, Koç Topluluğu'nun LPG sektöründeki diğer şirketidir.

LPG Piyasası Kanunu doğrultusun- da LPG dağıtıcı lisansı almış bulunan Mogaz, tüplügaz, dökmegaz ve otogaz segmentlerinde aktiftir. Şirket, ürün ve hizmetlerini Mogaz ve Lipetgaz markaları adı altında dağıtmakta- dır. Şirketin pazar payı 2006 yılında yüzde 5.5 olmuştur. 2005 yılında 376 olan Mogaz/Lipetgaz markalı otogaz satan istasyon sayısı, 2006'da 417'ye yükselmiştir.

Bulgaristan LPG ve akaryakıt piya- sasında hizmet sunan OPET-Aygaz Bulgaria, Koç Topluluğu'nun enerji sektöründeki ilk uluslararası girişi- midir.

Topluluğun elektrik üretim şirketi Entek, tamamı doğalgaz çevrim santrallarından oluşan 270 megavat toplam üretim kapasitesine sahiptir. Şirketin toplam gelirleri 2006 yılında 190 milyon YTL'ye ulaşmıştır.

Şirketin toptan elektrik pazarında faaliyet göstermekte olan iştiraki Eltek'in 2006 yılı gelirleri 42 milyon YTL olmuştur.

Koç-Statoil Gaz

Koç-Statoil Gaz, Norveç petrol ve doğalgaz şirketi Statoil ile Koç Top- luluğu'nun eşit ortaklığıyla, doğalga- zın ithalatı, dağıtımı ve pazarlaması amacıyla Nisan 2004'te kurulmuştur. Şirket halen sıvılaştırılmış (LNG) ve sıkıştırılmış (CNG) doğalgaz pazar- lama faaliyetlerini yürütmektedir. Şirket'in toplam gelirleri 2006 yılsonu itibarıyla yüzde 96 artarak 38 milyon YTL seviyesine gelmiştir.

$.3$

/3*GDğÜWÜPÜWRSWDQDNDU\DNÜWSD]DU ODPDVÜYHGD\DQÜNOÜWÖNHWLPÖUÖQOHUL QH\ĞQHOLNSHUDNHQGHFLOLNIDDOL\HWOHUL \ÖUÖWHQ$.3$nQÜQ%XUVD(VNLşHKLU $QWDO\D $QNDUD YH İ]PLU LOOHULQGH şXEHOHUL EXOXQPDNWD ROXS \ÜOÜ JHOLUOHULPLO\RQ<7/VHYL\HVLQGH JHUÁHNOHşPLşWLU