Bilim, teknoloji ve meslek tarihi
Bilim ve teknoloji tarihi, elektriğin öncüleri, Türkiye elektrifikasyon tarihi, meslek büyükleri ve tarihsel anlatılar. Anma, biyografi ve hatıra yazılarının çoğunun ana teması budur.
Yıllara göre
Bir döneme tıklayarak yazıları o yıllarla sınırlayın.
Sık geçen konular
-
NÜKLEER SANTRAL GÜVENLİĞİ II. BÖLÜM ''DİĞER KAZALAR VE ÇÖZÜMLER''
Yazı, Three Mile Island öncesi yaşanan Windscale (İngiltere) ve Ural Dağları (Sovyetler Birliği) nükleer kazalarını, radyasyonun sağlık ve çevre üzerindeki uzun vadeli ve belirsiz etkilerini örneklerle anlatmaktadır.
-
MAVİ LED'LER
Mavi ışık saçan LED üretiminde kullanılan geniş bant aralıklı yarı iletken maddeler, özellikle silikon karbidin fiziksel özellikleri ve üretim yöntemleri; ışık saçılım mekanizmaları ve pn-eklem yapısı teknik olarak anlatılmaktadır.
-
ORKESTRA SESİ, KONSER SALONLARI VE TINI VEYA GÜZEL SES NEDEN GÜZELDİR?
Yazı, orkestra sesinin kalitesini belirleyen kulak algı mekanizmalarını, tını (timbre) kavramını ve konser salonlarının akustik özelliklerini inceleyerek ses kayıt teknikleri ve salon mimarisi arasındaki ilişkiyi ele almaktadır.
-
HAYVANSAL ELEKTRİK'DEN VOLTA PİLİNE
Elektrik biliminin doğuşu; Otto von Guericke, Franklin, Galvani'nin hayvansal elektrik gözlemleri ve Volta'nın ilk elektrik pilini geliştirmesi tarihsel bir anlatımla ele alınıyor, ardından Davy'nin elektrokimyasal keşifleri özetleniyor.
-
GÜNEŞ PİLLERİ
Güneş pillerinin fotovoltaik olay temelinde çalışma prensibi, tarihsel gelişimi, eşdeğer devre modeli ve verim hesaplamaları teknik olarak açıklanmaktadır.
-
DOĞA, HABERLEŞME VE MÜHENDİSLİK
Yazar, haberleşmenin genel karakterini, doğanın entropi artışı yoluyla insan kültürü ve haberleşme sistemleri üzerindeki bozucu etkisini ve mühendisin bu doğal tahribata karşı mücadelesini sibernetik bir bakış açısıyla ele alıyor; ardından teknolojik gelişmelerin (digital modülasyon, uydu haberleşmesi vb.) bu mücadeledeki rolünü tartışıyor.
-
BİR KESİNTİNİN ÖYKÜSÜ: 1977 NEW YORK KESİNTİSİ
13 Temmuz 1977'de New York'ta 25 saat süren ve 9 milyon kişiyi etkileyen büyük elektrik kesintisinin nedenleri; Con Edison şebekesinin yapısı, koruma sistemlerinin yetersizliği ve olayın dakika dakika gelişimi anlatılmaktadır. Yazı, 1965 kesintisiyle karşılaştırma yaparak enerji sistemlerinin güvenliği üzerine dersler çıkarmaktadır.
-
MİKROİŞLEMCİLER VE MİKROBİLGİSAYARLAR
Yazı, mikroişlemci ve mikrobilgisayarların bilgisayarlar arasındaki yerini, genel bilgisayar yapısını ve komut/işleme evrelerini açıklayarak bilgisayar teknolojisinin tarihsel gelişimini ele almaktadır.
-
ENERJİ POLİTİKALARI VE CUMHURİYET DÖNEMİ
TMMOB'un 'Cumhuriyetten Günümüze' konulu Teknik Kongresi'ne EMO tarafından sunulan tebliğ, Türkiye'de 1930'lardan 1950'lere kadar izlenen elektrik enerjisi politikalarını ve sanayileşme süreciyle ilişkisini tarihsel olarak incelemektedir. Yazıda yabancı sermayenin etkinliği, devletçilik dönemi kurumları (EİE, ETİBANK, MTA) ve sanayi planlarının enerji sektörüne yansımaları ele alınmaktadır.
-
TÜRKİYE'DE ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN YAPISI VE TARİHSEL GELİŞİMİ
EMO Enerji Komisyonu'nun hazırladığı bu yazı, Türkiye'de elektrik enerjisi sektörünün Osmanlı döneminden 1981'e uzanan tarihsel gelişimini ve dönemin üretim-kurulu güç yapısını kuruluşlar, yakıt türleri ve bölgesel dağılım verileriyle ele almaktadır. Cumhuriyet öncesi imtiyazlı şirket dönemi, devletleştirme süreci ve Türkiye Elektrik Kurumu'nun kuruluşu ile 1970-1980 yılları arası kurulu güç istatistikleri aktarılmaktadır.
-
ELEKTRONİK SANTRALLAR
Yazı, elektromekanik telefon santrallarından elektronik santrallara geçişin tarihsel gelişimini ve yer bölümlü kayıtlı program denetimli santralların donanımı ile çalışma ilkelerini ele almaktadır.
-
BİLİM VE TEKNOLOJİDE DEVRİMLER YARATAN BİR OLAY: ELEKTRİK
Yazı, elektrik ve magnetizma olaylarının ilkçağlardan 19. yüzyıla kadar gelişimini; mıknatıs taşı, pusula, Gilbert'in çalışmaları, durağan elektrik üreten makinalar ve elektrik iletimi üzerine yapılan ilk deneyleri tarihsel bir perspektifle ele almaktadır.
-
MATEMATİK TARİHİNE KISA BİR BAKIŞ
Yazıda matematiğin Mezopotamya'dan Rönesans'a kadar olan gelişim tarihi, Tales, Pisagor, Öklid, Arşimet, Harzemli Muhammed ve Fibonacci gibi matematikçilerin katkıları ile elektrik mühendisliğiyle bağlantısı ele alınmaktadır.
-
LANETLİ ALMAŞIK AKIM
ABD'de 1886-1895 yılları arasında Edison'un doğru akım (DA) sistemi ile Westinghouse'un öncülüğündeki almaşık akım (AA) sistemi arasındaki rekabetin teknik, ekonomik ve tarihsel arka planı incelenmekte; bakır fiyatlarındaki artışın ve güvenlik tartışmalarının bu mücadeledeki rolü ele alınmaktadır. Sonuçta AA sisteminin enerji iletiminde üstün geldiği ve Westinghouse'un elektrik endüstrisinde büyük bir güç haline geldiği anlatılmaktadır.
-
ELEKTROMAGNETİK DALGA ÜRETİLMESİ VE SEZİLMESİ
Charles Süsskind'in IEEE Spectrum'da yayımlanan yazı dizisinden çevrilen bu makale, Maxwell'in elektromagnetik kuramından Hertz öncesi dönemdeki deneylere ve Marconi'nin uygulamalarına uzanan süreçte elektromagnetik dalga üretimi ve algılanmasına ilişkin önemli kişileri ve buluşları anlatır.
-
RADAR SONAR VE 2. DÜNYA SAVAŞI
Yazı, radar ve sonar teknolojilerinin tarihsel gelişimini, Faraday ve Maxwell'den başlayarak 2. Dünya Savaşı öncesi ve başlangıcındaki ABD ve İngiltere'deki geliştirme çalışmalarına kadar anlatmaktadır.
-
İLK TELEVİZYON ÖNERİLERİ
1877-1884 yılları arasında görsel işaretlerin elektrikle iletilmesi için önerilen çok ve tek devreli ilk televizyon fikirleri, selenyum ve akkor öğelerin kullanımı, tarama ve eşzamanlama ilkeleri ile Nipkow'un mekanik televizyon icadına giden süreç ele alınmaktadır.
-
TRANZİSTORUN DOĞUŞU
Yazı, 1948'de Bell Telefon Laboratuvarları'nda bulunan tranzistorun bilimsel arka planını, öncesindeki uluslararası araştırmaları ve sonrasında yarıiletken teknolojisinde yaşanan gelişmeleri anlatmakta, buluşun tek bir ülkenin değil uluslararası bilim birikiminin ürünü olduğunu vurgulamaktadır.
-
UYDULARDAN DOĞRUDAN YAYIN
Yazı, uydulardan doğrudan TV alıcılarına yayın yapan doğrudan yayın uydularının teknik yapısını, kullanılacak yörüngeyi ve 12 GHz bandının özelliklerini incelemekte, Türkiye'nin de katıldığı doğrudan yayın dizgesi planlama çalışmaları hakkında bilgi vermektedir.
-
UYDULAR ARACILIĞIYLA İLETİŞİM
Yazı, uydular aracılığıyla iletişimin tarihçesini, uydu iletişim dizgelerinin sınıflandırılmasını ve mikrodalga ile denizaltı kablosu dizgeleriyle karşılaştırmasını ele alarak INTELSAT ve INTERSPUTNIK sistemlerinin yapısını ayrıntılı olarak inceliyor.
-
TÜRKİYE'DE RADYO TELEVİZYON TARİHÇESİ
Yazı, Türkiye'de radyo yayıncılığının 1927'den 1975'e kadar geçirdiği tarihsel gelişimi vericiler, yayın içerikleri ve yasal düzenlemeler açısından dönemlere ayırarak inceliyor.
-
MÜHENDİSLİK DÜNYASI
Yazı, ilk elektronik bilgisayarlardan ENIAC'ın ortaya çıkış sürecini, John Mauchly ve Presper Eckert'in çalışmalarını, dönemin teknik zorluklarını ve UNIVAC'a uzanan gelişmeleri tarihsel olarak aktarıyor; ardından ODTÜ'de yapılmış bilgisayar ve haberleşme konulu yüksek lisans tezlerinin özetleri sunuluyor.
-
ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİMİNDE KÖMÜR
Yazı, Türkiye'de elektrik enerjisi üretiminin tarihçesini ve kömüre (özellikle linyite) dayalı termik santrallerin gelişimini, dışa bağımlılık sorununu ve dönemin üretim istatistiklerini ele almaktadır.
-
ELEKTRİK İŞLETMECİLİĞİNDE ÖZEL KESİMİN YERİ VE İMTİYAZLI ORTAKLIKLAR
Yazı, Türkiye'de elektrik işletmeciliğinde imtiyaz kavramının tarihsel gelişimini, imtiyazlı yabancı ortaklıkların (özellikle İstanbul'un elektriklendirilmesi) kuruluşunu ve Anayasalar ile kanunlardaki imtiyaz düzenlemelerini hukuki açıdan incelemektedir.
-
FİZİKSEL BÜYÜKLÜKLERİN KARAKTERSEL ANALİZİ
Yazar, fiziksel büyüklük ve kavramların vektörel ya da skalar karakterini belirlemek için kendi geliştirdiği 'karaktersel analiz' yöntemini tanıtmakta, vektörle bölme tanımına dayanarak açı, basınç, yüzeysel yük ve akım yoğunluğu gibi örneklerle yöntemin uygulanışını göstermektedir.
-
FİZİKSEL BÜYÜKLÜKLERİN KARAKTERSEL ANALİZİ ÜZERİNE NOTLAR
Yazar, Dr. Gürmen'in fiziksel büyüklüklerin karaktersel analizi hakkındaki yazısına ilişkin görüşlerini fizik yasalarının boyutsal ve tansörsel tutarlılık kurallarını açıklayarak sunmakta, kuvvet momenti ile işin farklı boyutlarda olduğunu ve vektör bölme işlemine gerek kalmadan çeşitli fiziksel büyüklüklerin skalar/vektör niteliğinin gösterilebileceğini matematiksel olarak ortaya koymaktadır.
-
TEKNOLOJİK UYGULAMA YAPAY UYDUSU İLE ANTEN ÖRÜNTÜ ÖLÇME DENEYİ
Yazı, NASA'nın 1974'te fırlattığı ATS F (ATS 6) iletişim uydusunu, eğitim ve sağlık alanındaki uygulamalarını ve uydunun gerçekleştirdiği yirmiye yakın deney arasından anten örüntü ölçme deneyini ayrıntılı olarak tanıtmaktadır.
-
SÜREÇ DENETİMİN TANIMI VE TEMELLERİ
Süreç denetimin tarihsel gelişimi ve temel kavramları anlatılarak, genelleştirilmiş akış sürecinin matematiksel modeli ısı geçişim örneği üzerinden Laplace dönüşümü ile çözümlenmektedir.
-
TÜRKİYE'DE BİLGİSAYAR KULLANIMI
Aydın Köksal, 1960'tan 1974'e Türkiye'de bilgisayar kullanımının kesimlere (bankacılık, eğitim, kamu, endüstri) göre gelişimini, bilgisayar yatırım ve kira harcamalarını, mevcut ve gerekli bilgi işlem insangücünü ve çeşitli alanlardaki (üniversite, bankacılık, hastane, savunma) uygulamaları istatistiklerle inceliyor.
-
ELEKTROMAGNETİK BÜYÜKLÜKLERİN TANIMLANMASI, BOYUTLARI, BİRİM SİSTEMLERİ VE BOYUT ANALİZİNİN KULLANILIŞI
Yazıda elektromagnetik büyüklüklerin tutarlı biçimde tanımlanması, boyutlarının farklı sistemlerde çıkarılması ve uluslararası birimler ile Maxwell denklemlerinin çeşitli birim sistemlerindeki gösterimleri ele alınmakta, boyut analizinin kullanımı örneklerle açıklanmaktadır.