Bilim, teknoloji ve meslek tarihi
Bilim ve teknoloji tarihi, elektriğin öncüleri, Türkiye elektrifikasyon tarihi, meslek büyükleri ve tarihsel anlatılar. Anma, biyografi ve hatıra yazılarının çoğunun ana teması budur.
Yıllara göre
Bir döneme tıklayarak yazıları o yıllarla sınırlayın.
Sık geçen konular
598 yazı
-
TEKNİK DİL PANELİ 4
EMO tarafından düzenlenen Teknik Dil Paneli'nde dilbilimciler ve akademisyenler mühendislik ve bilim terimlerinin Türkçeleştirilmesi, yeni terim üretiminin ilkeleri ve dilin anlaşılırlığı üzerine görüşlerini paylaşıyor. Katılımcılar arasında Bülent Sankur, Hamza Zülfikâr, Yurdakul Ceyhun ve Aydın Köksal terim türetme yöntemleri, örnekler (vektör, entegre devre, koordinasyon vb.) ve dilin toplumsal benimsenmesi konularını tartışıyor.
-
BİR KONUK: ''EMİN İPLİKÇİ''
EMO'nun 1 numaralı kurucu üyesi Emin İplikçi ile yapılan söyleşide, kendisinin Rodos ve Fransa'daki eğitim yılları, Türkiye'deki ilk elektrik tesisatı çalışmaları ve Etibank, Petrol Dairesi gibi kurumlardaki üst düzey görevleri anlatılıyor.
-
TEKNİL DİL PANELİ
Teknik Dil Paneli'nde Doç. Dr. Yurdakul Ceyhun, elektrik mühendislerinin teknik raporlarındaki dil sorununu, yabancı kökenli terimlerin Türkçeleştirilmesindeki güçlükleri ve mühendislerin kendi dillerine özen göstermesi gerektiğini örneklerle tartışıyor.
-
BİLİMİ ELEŞTİRMEK
ODTÜ Felsefe Bölümü öğretim üyesi Ahmet İnam, bilimin toplumda nasıl yanlış anlaşıldığını beş başlıkta ele alıp bilimi ve bilim anlayışlarını eleştirmenin yöntemleri üzerine felsefi bir değerlendirme sunuyor.
-
TEKNİK DİL PANELİ 2
EMO tarafından düzenlenen Teknik Dil Paneli'nde Bülent Sankur ve Hamza Zülfikar, Türkçenin bilim ve teknik terim üretimi konusundaki sorunlarını, dilin uydulaşması, anadili bilincinin önemi ve terim türetme süreçlerini tartışmaktadır.
-
İŞ ROBOTLARININ GELİŞİMİ VE GÜNÜMÜZDEKİ UYGULAMA ÖRNEKLERİ
Yazıda iş robotlarının tarihsel gelişimi, ilk endüstriyel robotların ortaya çıkışı ve otomobil sanayii başta olmak üzere boyama, nokta kaynak ve parça yerleştirme gibi alanlardaki uygulama örnekleri ele alınmaktadır.
-
OPTİK BİLGİ İŞLEME
Yazıda tutarlı (coherent) aydınlanma altında çalışan optik bilgi işleme dizgeleri, mercek yardımıyla Fourier dönüşümü ve süzgeç gerçekleştirme yöntemleri anlatılmakta; görüntü netleştirme ve biçim tanıma uygulamalarından örnekler verilmektedir.
-
JAPONYA VE BEŞİNCİ KUŞAK BİLGİSAYAR PROJESİ
Japonya'nın 1981'de başlattığı Beşinci Kuşak Bilgisayar Sistemleri Projesi'nin kökenleri, finansmanı, ICOT örgütlenmesi ve yapay zekâ hedefleri MİTİ'nin rolü çerçevesinde ele alınıyor.
-
UZAY SİLAHLARI
ABD ve SSCB arasındaki uzay silahları yarışı, Reagan'ın Stratejik Savunma İnisiyatifi (Yıldız Savaşları) programı ve bu kapsamda geliştirilen kinetik enerji ve yönlendirilmiş enerji (laser) silahları teknik ve stratejik açıdan ele alınmaktadır. Yazı, konunun elektrik-elektronik teknolojisiyle bağlantısını vurgulayarak uydular, karşı-uydu silahları ve savunma sistemlerinin genel bir görünümünü sunmaktadır.
-
ÜLKEMİZDE TERMİK SANTRALLAR VE ELEKTRİK ÜRETİMİ İÇİNDEKİ YERLERİ
Yazı, termik santrallerin tarihsel gelişiminden başlayarak Türkiye'deki termik santralleri, kurulu güç ve elektrik üretimindeki paylarını istatistiksel verilerle ele alıyor; ayrıca inşa halindeki ve planlanan yeni termik santral projelerini listeliyor.
-
NÜKLEER SANTRAL GÜVENLİĞİ 1. BÖLÜM 'TMI RAPORU'
Yazı, Üç Mil Adası (TMI) kazası çerçevesinde nükleer santral güvenliğini ele alarak reaktör türleri, basınçlı su reaktörünün (PWR) çalışma prensibi, zenginleştirilmiş uranyum üretimi ve santrallerde karşılaşılabilecek kaza, sabotaj ve saldırı tehlikelerini ayrıntılı biçimde açıklamaktadır. Makale, Türkiye'de nükleer santral gündeme geldiği bir dönemde kamuoyunu ve mühendisleri bilgilendirmeyi amaçlayan iki bölümlük çalışmanın ilk kısmıdır.
-
NÜKLEER SANTRAL GÜVENLİĞİ II. BÖLÜM ''DİĞER KAZALAR VE ÇÖZÜMLER''
Yazı, Three Mile Island öncesi yaşanan Windscale (İngiltere) ve Ural Dağları (Sovyetler Birliği) nükleer kazalarını, radyasyonun sağlık ve çevre üzerindeki uzun vadeli ve belirsiz etkilerini örneklerle anlatmaktadır.
-
MAVİ LED'LER
Mavi ışık saçan LED üretiminde kullanılan geniş bant aralıklı yarı iletken maddeler, özellikle silikon karbidin fiziksel özellikleri ve üretim yöntemleri; ışık saçılım mekanizmaları ve pn-eklem yapısı teknik olarak anlatılmaktadır.
-
ORKESTRA SESİ, KONSER SALONLARI VE TINI VEYA GÜZEL SES NEDEN GÜZELDİR?
Yazı, orkestra sesinin kalitesini belirleyen kulak algı mekanizmalarını, tını (timbre) kavramını ve konser salonlarının akustik özelliklerini inceleyerek ses kayıt teknikleri ve salon mimarisi arasındaki ilişkiyi ele almaktadır.
-
HAYVANSAL ELEKTRİK'DEN VOLTA PİLİNE
Elektrik biliminin doğuşu; Otto von Guericke, Franklin, Galvani'nin hayvansal elektrik gözlemleri ve Volta'nın ilk elektrik pilini geliştirmesi tarihsel bir anlatımla ele alınıyor, ardından Davy'nin elektrokimyasal keşifleri özetleniyor.
-
GÜNEŞ PİLLERİ
Güneş pillerinin fotovoltaik olay temelinde çalışma prensibi, tarihsel gelişimi, eşdeğer devre modeli ve verim hesaplamaları teknik olarak açıklanmaktadır.
-
ODA'DAN HABERLER
TMMOB Başkanı Bülent Tanık, 'Türkiye'de Mühendislik Hizmetleri' kongresinin açılışında mühendislik ve mimarlık mesleklerinin tarihsel evrimini, Türkiye'deki ekonomik ilişkiler içinde mühendislerin konumunu ve mesleki formasyonun önündeki güçlükleri ele alıyor.
-
DİL VE ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ EĞİTİMİ
Yazar, elektrik mühendisliği eğitiminde dilin ve teknik terimlerin öneminden yola çıkarak, Türkçe'nin bilim ve teknik dil olarak yeterliliğini tartışıyor ve mühendislerin özgün Türkçe terimler türetmesi gerektiğini savunuyor.
-
DOĞA, HABERLEŞME VE MÜHENDİSLİK
Yazar, haberleşmenin genel karakterini, doğanın entropi artışı yoluyla insan kültürü ve haberleşme sistemleri üzerindeki bozucu etkisini ve mühendisin bu doğal tahribata karşı mücadelesini sibernetik bir bakış açısıyla ele alıyor; ardından teknolojik gelişmelerin (digital modülasyon, uydu haberleşmesi vb.) bu mücadeledeki rolünü tartışıyor.
-
BİR KESİNTİNİN ÖYKÜSÜ: 1977 NEW YORK KESİNTİSİ
13 Temmuz 1977'de New York'ta 25 saat süren ve 9 milyon kişiyi etkileyen büyük elektrik kesintisinin nedenleri; Con Edison şebekesinin yapısı, koruma sistemlerinin yetersizliği ve olayın dakika dakika gelişimi anlatılmaktadır. Yazı, 1965 kesintisiyle karşılaştırma yaparak enerji sistemlerinin güvenliği üzerine dersler çıkarmaktadır.
-
MİKROİŞLEMCİLER VE MİKROBİLGİSAYARLAR
Yazı, mikroişlemci ve mikrobilgisayarların bilgisayarlar arasındaki yerini, genel bilgisayar yapısını ve komut/işleme evrelerini açıklayarak bilgisayar teknolojisinin tarihsel gelişimini ele almaktadır.
-
ENERJİ POLİTİKALARI VE CUMHURİYET DÖNEMİ
TMMOB'un 'Cumhuriyetten Günümüze' konulu Teknik Kongresi'ne EMO tarafından sunulan tebliğ, Türkiye'de 1930'lardan 1950'lere kadar izlenen elektrik enerjisi politikalarını ve sanayileşme süreciyle ilişkisini tarihsel olarak incelemektedir. Yazıda yabancı sermayenin etkinliği, devletçilik dönemi kurumları (EİE, ETİBANK, MTA) ve sanayi planlarının enerji sektörüne yansımaları ele alınmaktadır.
-
ODA'DAN HABERLER
TMMOB'nin düzenlediği 'Cumhuriyetten Günümüze' Teknik Kongresi'nin açılışında yapılan konuşma aktarılıyor; TMMOB'nin ve mühendislik-mimarlık örgütlenmesinin Cumhuriyet döneminden başlayarak tarihsel gelişimi, kuruluş amaçları ve görevleri anlatılıyor.
-
TÜRKİYE'DE ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN YAPISI VE TARİHSEL GELİŞİMİ
EMO Enerji Komisyonu'nun hazırladığı bu yazı, Türkiye'de elektrik enerjisi sektörünün Osmanlı döneminden 1981'e uzanan tarihsel gelişimini ve dönemin üretim-kurulu güç yapısını kuruluşlar, yakıt türleri ve bölgesel dağılım verileriyle ele almaktadır. Cumhuriyet öncesi imtiyazlı şirket dönemi, devletleştirme süreci ve Türkiye Elektrik Kurumu'nun kuruluşu ile 1970-1980 yılları arası kurulu güç istatistikleri aktarılmaktadır.
-
ELEKTRONİK SANTRALLAR
Yazı, elektromekanik telefon santrallarından elektronik santrallara geçişin tarihsel gelişimini ve yer bölümlü kayıtlı program denetimli santralların donanımı ile çalışma ilkelerini ele almaktadır.
-
BİLİM VE TEKNOLOJİDE DEVRİMLER YARATAN BİR OLAY: ELEKTRİK
Yazı, elektrik ve magnetizma olaylarının ilkçağlardan 19. yüzyıla kadar gelişimini; mıknatıs taşı, pusula, Gilbert'in çalışmaları, durağan elektrik üreten makinalar ve elektrik iletimi üzerine yapılan ilk deneyleri tarihsel bir perspektifle ele almaktadır.
-
MATEMATİK TARİHİNE KISA BİR BAKIŞ
Yazıda matematiğin Mezopotamya'dan Rönesans'a kadar olan gelişim tarihi, Tales, Pisagor, Öklid, Arşimet, Harzemli Muhammed ve Fibonacci gibi matematikçilerin katkıları ile elektrik mühendisliğiyle bağlantısı ele alınmaktadır.
-
GARİP BİR DEHA TESLA
Yazı, elektrik mühendisliğinin öncülerinden Nikola Tesla'nın yaşamını, Westinghouse ile çalışmalarını, alternatif akım ve radyo alanındaki çalışmalarını, Wardenclyffe projesi ve düşüş yıllarını anlatan biyografik bir metindir.
-
LANETLİ ALMAŞIK AKIM
ABD'de 1886-1895 yılları arasında Edison'un doğru akım (DA) sistemi ile Westinghouse'un öncülüğündeki almaşık akım (AA) sistemi arasındaki rekabetin teknik, ekonomik ve tarihsel arka planı incelenmekte; bakır fiyatlarındaki artışın ve güvenlik tartışmalarının bu mücadeledeki rolü ele alınmaktadır. Sonuçta AA sisteminin enerji iletiminde üstün geldiği ve Westinghouse'un elektrik endüstrisinde büyük bir güç haline geldiği anlatılmaktadır.
-
ELEKTROMAGNETİK DALGA ÜRETİLMESİ VE SEZİLMESİ
Charles Süsskind'in IEEE Spectrum'da yayımlanan yazı dizisinden çevrilen bu makale, Maxwell'in elektromagnetik kuramından Hertz öncesi dönemdeki deneylere ve Marconi'nin uygulamalarına uzanan süreçte elektromagnetik dalga üretimi ve algılanmasına ilişkin önemli kişileri ve buluşları anlatır.