Bilim, teknoloji ve meslek tarihi
Bilim ve teknoloji tarihi, elektriğin öncüleri, Türkiye elektrifikasyon tarihi, meslek büyükleri ve tarihsel anlatılar. Anma, biyografi ve hatıra yazılarının çoğunun ana teması budur.
Yıllara göre
Bir döneme tıklayarak yazıları o yıllarla sınırlayın.
Sık geçen konular
598 yazı
-
ARZIN ATMOSFERİNİN DİK OLARAK GÖNDERİLEN ELEKTRO-MAGNETİK DALGALARIN İYONİZELİ BİR ORTAMDAKİ DURUMU
Yazıda, atmosfere dik gönderilen elektro-magnetik dalgaların iyonizeli bir ortam olan iyonosferdeki kırılma, gecikme ve yansıma davranışları; kritik frekans, yükseklik ölçümü, çoklu tabaka ekoları ve arzın magnetik alanının dalgalar üzerindeki etkileri teknik olarak açıklanmaktadır.
-
TÜRKİYE'DE ELEKTRİK TARİFELERİ VE BU TARİFELERİN BİRİM TARİFEYE İRCA EDİLMESİ
Yazıda Türkiye'de elektrik tarifelerinin tarihçesi, İstanbul'daki ilk imtiyaz sözleşmesinden başlayarak Bayındırlık Bakanlığı'nın 1941 tarihli tamimine kadar tarife tespit esasları ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır. Masraf kalemleri, amortisman, tecdit akçası ve tarife komisyonlarının işleyişi açıklanarak tarifelerin birim tarifeye indirilmesi konusuna giriş yapılmaktadır.
-
ATOM ENERJİSİ VE ÜRETİMİ, DŞĞER ENERJİ KAYNAKLARIYLAEKONOMİK KIYASLAMA
Yazıda atom çekirdeği yapısı, izotoplar, radyoaktivite ve zincirleme reaksiyon gibi temel nükleer fizik kavramları anlatılarak atom enerjisinin diğer enerji kaynaklarıyla ekonomik karşılaştırmasına giriş yapılmaktadır. Ayrıca bilim ve teknik eleman yetiştirme ihtiyacına dair değerlendirmeler yer almaktadır.
-
TELEFON SİSTEMLERİNİN BUGÜNE KADARKİ GELİŞMESİNE GENEL BİR BAKIŞ
Telefonun icadından itibaren manyeto sistemden otomatik santrallara, adım-adım ve krosbar sistemlerine kadar telefon santral teknolojilerinin tarihsel gelişimi teknik olarak anlatılmaktadır.
-
ARZ İYONOSFER BOŞLUK REZONANSI
Yazıda, NATO AGARD İyonosferik Araştırma Komitesi'nin Münih'teki teknik toplantısında sunulan Arz-İyonosfer Boşluk Rezonansı çalışmaları özetlenmekte; Schumann rezonansı, ELF bandı gürültü ölçümleri ve bunları inceleyen sayısal ve analog cihazlar hakkında bilgi verilmektedir.
-
TELEVİZYON YAYINLARI VE SİSTEM ÖZELLİKLERİ
Yazı, televizyonun ABD ve İngiltere'deki tarihsel gelişimini, yayın standartlarının oluşumunu ve televizyon sisteminin teknik esaslarını (tarama, resim niteliği, band genişliği hesapları) ayrıntılı biçimde ele almaktadır.
-
OTOMATİK KONTROL
Yazı, otomatik kontrol kavramının doğuşunu canlı organizmalardaki denge mekanizmalarıyla ilişkilendirerek incelemekte, insan-makina etkileşimi ve tekniğin tarihsel gelişimini alet, kurulmalı mekanizma ve ısı makinaları gibi teknolojik sınıflar üzerinden ele almaktadır.
-
DİSK ÜZERİNE KAYIT VE SES ÜRETİM TEKNİĞİNİN GELİŞMESİ
Fonografın icadından başlayarak disk üzerine ses kaydı ve ses üretim tekniğinin tarihsel gelişimi, Edison ve Berliner'in çalışmaları, elektro-akustik ilerlemeler ve yanal-düşey kayıt sistemleri karşılaştırmalı olarak anlatılmaktadır.
-
MÜTHİŞ IŞIK HÜZMESİ: LAZER
Yazı, laser teknolojisinin çalışma prensibini, tarihsel gelişimini ve o dönemde askeri, tıbbi, endüstriyel ve iletişim alanlarındaki potansiyel uygulamalarını Amerika'daki deneylerden örneklerle anlatmaktadır.
-
HABERLER
EMO'nun 1963 Ekim ayı haberler bölümünde Etibank'taki personel değişiklikleri, TEK kanun tasarısının Meclis sürecine sevki, üyelerin evlilik ve doğum haberleri, yeni üye kayıtları ile Çukurova Elektrik İşletme Müdürü Fikret Kalağoğlu'nun vefatına ilişkin anma yazısı yer almaktadır.
-
GÜNÜMÜZDE ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ ÖĞRENİMİ
Stanford'dan Prof. F.E. Terman, II. Dünya Savaşı sonrasında elektrik mühendisliği eğitiminde kuvvetli akımdan elektroniğe ve bilime doğru kayma, ileri kademe (yüksek lisans/doktora) çalışmaların önem kazanması ve öğretim üyelerinin araştırma ile endüstri arasındaki artan bağlarını inceliyor.
-
RADYO ASTRONOMİ
Yazıda radyo astronominin temel prensipleri; termik ve termik olmayan gürültü kaynakları, güneş, gezegenler, yıldızlar arası hidrojen atomu sinyalleri ve uzak Samanyolu sistemlerinden gelen radyo dalgaları üzerinden evren yapısının incelenmesi anlatılmaktadır.
-
OKYANUS AŞIRI TELEVİZYON PEYKİ: TELSTAR
Yazı, 1962'de fırlatılan Telstar uydusunun teknik özelliklerini, Andover ve Goonhilly Downs yer istasyonlarının yapısını ve gelecekteki senkron uydu (Syncom) projelerini karşılaştırmalı olarak anlatmaktadır.
-
TERCÜME MAKİNALARI
Yazı, 1946'dan itibaren gelişen makine ile tercüme (otomatik çeviri) fikrini ve Elektronik Sayısal Hesap Makinalarının bu iş için nasıl programlandığını, sözlük ve saklama organlarının rolünü, İngilizce-Rusça tercüme programı örneğiyle açıklamaktadır.
-
RADYO ASTRONOMİ
Yazı, radyo astronominin tarihsel gelişimini Clerk Maxwell'in elektromagnetik teorisinden başlayarak Jansky'nin kozmik radyo sinyallerini keşfine ve güneşin radyo dalgalarının tespitine kadar anlatmaktadır. Ayrıca gök dalgalarının frekans özellikleri ve atmosferin bu gözlemler üzerindeki sınırlayıcı etkileri ele alınmaktadır.
-
TÜRKİYE'DE RADYO AMATÖRLERİ ÇALIŞMALARINA MÜSAADE EDİLMESİ HAKKINDA BİLDİRİ
Türkiye'de radyo amatörlüğüne izin verilmesini talep eden bildiri; amatör radyoculuğun dünyadaki tarihsel gelişimi, faydaları ve Telsiz Kanunu'nda yapılacak değişiklikle sağlanacak sosyal, teknik ve ekonomik kazanımlar anlatılmaktadır.
-
ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ EĞİTİMİ YAPAN TEŞEKKÜLLERİMİZ
Türkiye'de elektrik mühendisliği eğitiminin tarihçesi anlatılarak İTÜ Elektrik Fakültesi'nin kuruluşu, öğretim planı, ders programları, laboratuvarları, kürsüleri ve öğretim kadrosu ile ODTÜ Elektrik Mühendisliği Bölümü'ne ilişkin bilgiler ayrıntılı biçimde sunulmaktadır.
-
SUN'İ PEYKLER VE TELEVİZYON
Yazı, uydular aracılığıyla kıtalar arası televizyon ve telefon muhaberesi kurma fikrinin tarihçesini, Echo peyki ile yapılan deneyleri ve peyklerin yörüngeye oturtulması, tevcih edilmesi gibi teknik güçlükleri ele almaktadır.
-
PEYKLERLE YAPILAN RADYO HABERLEŞMESİ
Yazı, uydu (peyk) aracılığıyla yapılan radyo haberleşmesinin teknik esaslarını; işletme frekansı seçimi, modülasyon türleri (tek yan bant, frekans modülasyonu, kodlu empüls modülasyonu) ve haberleşme sistemlerinin sınıflandırılmasını ele almaktadır.
-
TELEFONDA YENİ GELİŞMELER
Yazıda İkinci Dünya Savaşı'ndan itibaren telefon teknolojisinde yaşanan gelişmeler; yarı iletken elemanların, transistörlerin, mikrofon ve kulaklık tasarımlarının, telefon hatları ve kablolarının evrimi teknik ayrıntılarla ele alınmaktadır.
-
ELEKTRONİK BEYİN (COMPUTER) SİSTEMLERİ VE ÇALIŞMALARI
Yazıda elektronik bilgisayarların (computer) tarihçesi, analog ve dijital türleri, çalışma mantığı, programlama süreci ve o dönemdeki hız/kapasite örnekleri, Karayolları Genel Müdürlüğü'ndeki IBM sistemi üzerinden anlatılmaktadır.
-
UFUK - ÖTESİ MİKRODALGA YAYINLARI
Yazıda mikrodalga sinyallerinin ufuk ötesi (troposferik) yayılma prensipleri, bu alandaki tarihsel deneyler ve NATO'nun ACE HIGH projesi ele alınarak menzile etki eden verici gücü, anten kazancı ve alıcı gürültüsü gibi faktörler teknik olarak incelenmektedir.
-
I. MESİNA BOĞAZI ATLAMASI
İtalya'da Sicilya ile Calabria arasındaki Mesina Boğazı'nın yüksek gerilim enerji nakil hattıyla havadan atlanması projesi; iletken kablo tasarımı, malzeme seçimi ve taşıyıcı kulelerin mühendislik özellikleri ayrıntılı biçimde anlatılmaktadır. Yazı, İstanbul Boğazı'nın da benzer şekilde atlanması gündemiyle ilişkilendirilerek örnek bir uygulama olarak sunulmuştur.
-
REZONATÖRLER
Yazıda müzikal enstrümanlardaki titreşim sistemlerinin (rezonatörlerin) elektrik, mekanik ve akustik devrelerle olan dinamik benzerlikleri incelenmekte; rezistans, endüktans, kütle, kapasitans ve inertans gibi kavramların üç sistemdeki karşılıkları tanımlanmaktadır.
-
ROKET VE FEZA ARAŞTIRMALARI
Oda konferansı çerçevesinde hazırlanan bu teknik yazıda roketlerin tarihçesi, Alman ve Sovyet-Amerikan roket geliştirme çalışmaları, roketlerin ana kısımları (gövde, başlık, motor, güdüm) ve kimyasal yakıtlı roket motorlarının çalışma prensipleri ayrıntılı olarak anlatılmaktadır.
-
ELEKTRİK CER SİSTEMLERİNİN DOĞUŞ TATBİKATI VE BUGÜNKÜ DURUMU
Elektrikli demiryolu (cer) sistemlerinin 1879'dan itibaren dünyadaki tarihsel gelişimi ile doğru akım, üç fazlı ve monofaze 50 Hz sistemlerin teknik özellikleri; Fransız, Alman ve İsviçre demiryollarında kullanılan lokomotif modelleri örneklerle karşılaştırmalı olarak sunulmaktadır.
-
MERKEZİLEŞTİRİLMİŞ TRAFİK KUMANDASININ İNKİŞAFI
Demiryollarında tren hareketlerinin merkezi bir noktadan sinyal ve makas kumandasıyla yönetilmesini sağlayan Merkezileştirilmiş Trafik Kumandası (CTC) sisteminin çalışma prensibi, sağladığı zaman ve maliyet tasarrufları ile tarihsel gelişimi anlatılmaktadır.
-
MERHUM PROFESÖR SÜREYYA ELBİ
İTÜ Elektrik Fakültesi öğretim üyesi Prof. Süreyya Elbi'nin vefatı üzerine yaşam öyküsünü, akademik kariyerini ve eserlerini anlatan bir anma yazısı.
-
SES DALGALARI
Yazıda ses dalgalarının fiziksel özellikleri; hız, frekans, dalga boyu, basınç, şiddet, desibel kavramı, Doppler olayı, kırılma, difraksiyon, yansıma ve absorbsiyon konuları temel akustik ilkeleri çerçevesinde açıklanmaktadır.
-
ENDÜSTRİEL ELEKTRONİK VE KONTROL
Seri halinde yayımlanan bu teknik yazıda, endüstriyel elektronik ve kontrol sistemlerine giriş yapılarak atomun yapısı, elektron ve iyon kavramları, elektrik şarjı ve iletkenlik gibi temel fiziksel ve kimyasal ilkeler açıklanmaktadır.