TÜRKİYE'DE ELEKTRİK TARİFELERİ VE BU TARİFELERİN BİRİM TARİFEYE İRCA EDİLMESİ

TEBLİĞ No: 23

TDK : 658.8.08 : 621.316

Kemal TAN

Y. Müh.-Y. M. M.

I—TARİHÇESİ

Türkiyede elektriğin ilk kullanılmaya başladığı Tarsus'taki çok küçük tesisat hariç tutulursa bugünkü anlamda ilk elektrik istanbul'da kullanılmıştır. İstanbul'da elektrik, 1. Kasım. 1910 da Osmanlı Hükümeti Nafıa ve Ticaret nazın Hallacyan efendi hazretleri ile Gans şirketi adına Kornel de Tolonay ve L6opold Stark arasında imzalanan (Dersaadettin Rumeli cihetile mülhakatında Telgraf ve Telefon ile nakliyat umumiye umuruna muktazi kuvvei muharrikeden maada hususatı saireye şümulü olan kudreti elektrikiye tevziatı umumiyesi imtiyazına dair mukalename) ile ele alınmıştır.

Bu suretle imtiyazlı bir şirket tarafından ele alınan İstanbul elektrik işi, 11 Şubat 1914 de tramvaylara 14 Şubat 1914 de de hususi tesisata cereyan verilmesi suretile intaç edilmiş olup bu imtiyazın eki bulunan şartnamenin 5 inci faslı 24 üncü maddeden 33 üncü maddeye kadar devam etmekte ve

«Tarifeler ve hıdematın tâbi olduğu şerait» başlığını taşımaktadır. Memleketimizin en eski elektrik tarifeleri bulunması itibarile o günkü deyimleri ile aynen alınmasında, bu günkü kuşaklara ibret olması yönünden fayda görülmüş ve anlaşılması imkânsız kısımları için parantez içinde açıklama yapılması yolu seçilerek aşağıda gösterilmiştir.

«Madde 24 — Aboneler gerek saat ile mesaha esasını kabul eylemiş ve gerek maktu fiat ile iştiraya rıza göstermiş olsun sahibi imtiyaz kudreti elektrikiyeyi atideki muharrer mekadiri azamiyeden ücret ile füruht (satma) edemiyecektir.

1 — Tenvirat ve havayici beytiye (ev ihtiyaçları) için : Beher kilovatsaat başına 4 kuruş,

2 — îhtiyacatı sınaiye için: Beher kilovatsaat başına 2 kuruş, maktu fiatla füruht eylemek üzere sahibi imtiyaz müşteri ile pazarlık edecek ve aralarında itilaf hasıl olamadığı takdirde saat ile mesaha esası üzerine füruht eyliyecektir.

Şayet sahibi imtiyaz bazı şerait tahtında veya bila şart abonelerinden bazısına balada muharrer ücurattan dûn fiatla kudreti elektrikiye fü-

T64

ruth eylerse iktidar, evkatı istifade (takat ve kullanma müddeti), sarfiyat ve abone müddeti nokatı nazarından aynı şeraite tâbi olacak sair bilcümle abonelerine olkadar tenzilât icra etmeğe mecburdur.

Madde 25 — Turuku âmme (genel yollar) tenviratından maada Hükümet ve şehir emanetine ait hıdematı umumiye (genel hizmetler) ve maabıt ve muessesatı hayriye (abide ve hayır kurumları) ve mektepler ile hastahaneler için sahibi imüyaz maddei sabıkada muharrer (geçen maddede yazılı) azamî tarife ücuratına nazaran yüzde kırk nisbetinde tenzilât icra edecektir.» denilmektedir. İmtiyaz sözleşmesinin 4 üncü maddesi ile bu tarifeler biraz tenzilâta tâbi tutulmuş ve

«Dördüncü madde — Şartnamenin 24 üncü maddesinde haddi azam olarak tayin olunan tarifeler berveçhi âti (aşağıda olduğu gibi) tenzil edilmiştir.

Evvelâ tenvirat ve havayici hususiye:

a — «Kudreti müessisenin senevi işletilen» ilk 40 saati için beher kWh. başına dört kuruş yerine 122 para, 400 saattan fazlası için kezalik beher kWh. başına 61 para ahz ve istifa (alır ve toplar) olunacaktır.

b — Sahibi imtiyaz alâkadar tarafından laakal beş sene müddetle abone taahhüt edilmek şartile tevziat güzergâhına müsadif ve icar senevisi 3000 krş dan dûn olan hane ve apartmanlara meccanen 16 mum kuvvetinde «pupule» tabir olunan lambalar tesis etmeği deruhte eder ancak işbu lambalardan mebanii mezkûreye (sözü geçen binalara) nihayet iki adet vaz olunacak ve bunların beheri için mah bemah (ayda) tesviye olunmak üzere yevmi 10 para ücret alınacaktır.

Saniyen tatbikatı sınaiye:

— Püissans enstalenin senevi işletilen ilk 600 saati içıh beher kWh. başına iki kuruş yerine 50 para ve 600 den 1200 saata kadar olan fazlası için beher kWh. başına iki kuruş yerine 27 para ve 1200 saattan fazlası için beher kWh. başına yine iki kuruş yerine 13,5 para istifade edilecektir, şurası mukarrerdir ki şartnamenin 25 inci madde-

si mucibince turuku âmme tenviratından maada Hükümet ve şehir emanetine ait hıdematı umumiye ve cevami ve meabit (camiler ve abideler) ve müessesatı hayriye ve mektepler ile hastahaneler için icra edilecek olan % 40 nisbetinde tenzilât balada muharrer (yukarıda yazılı) «evvela» işaretli fıkrada muharrer tarife üzerinden hesap edilecek ve ileride bu tarife tenzil (azaltılır) edilirse % 40 nisbetinde tenzilât ahaliye bu tenzılli tarife üzerinden hesap olunacaktır.

Beşinci Madde — Tenviratı umumiye için şehir emaneti tarafından beher kWh. başına haddi azam (maksimum sınır) olarak tediye edilecek iki kuruş berveçhi atı tenzil edilecektir.

1 — Senevi ilk 600 saat için beher kW. başına 50 para,

2 — Senevi 600 saattan itibaren 1200 saate kadar olan fazla saatlar için beher kWh. başına 27 para,

3 —„ Senevi mezkûr 1200 saatin fazlası için beher kWh. başına 13,5 para alınacaktır.» şeklinde elektrik enerjisi, kullanma saati olarak tarif edilen ve abonenin senelik kVVh. elektrik sarfiyatının kW olarak mezkûr abonede tesis edilen takata bölünmesinden elde edilen saata göre, kademeli şekilde tarifelendirilmiş olduğu görülmektedir.

Sonra izmir, Ankara gibi imtiyazlı elektrik idarelerine bırakılan şehirlerimizin tarifelerinin tesbıtınde de hep İstanbul tarifeleri esas olarak gbzönünde tutulmuş ve Bayındırlık Bakanlığı tarafından tesbit olunan esaslara göre tanzim olunmuştur.

Bayındırlık Bakanlığı 29/4/1941 tarih ve 1762 sayılı «Elektrik ve su tarifelerinin tanzimi esasları hakkında tamim» adile yapmış olduğu tamimi ile elektrik santrallarının takat 50 kW dan yukarı olan bilumum Belediyelerle, santrallarının takati ne olursa olsun bütün Vilâyet merkezleri Belediyelerinin elektrik ve su tarifelerinin bu esaslara uygun olarak tanzim ve Bakanlığın tasdikine arz edilmesini mecburî kılmıştır.

Bu tamimde tarife tanziminin evvelâ gelirler ile masrafların tam ve sıhhatli bir şekilde tesbit edilmiş olmasına işaret edilmekte ve masraflar:

A — İdare masrafları: Memur ve müstahdemler (idare işlerinde çalışır) masrafları; doktor ve ilâç masrafları; demirbaş, masrafları, Kırtasiye; Muhabere ve mukâleme; mahkeme masrafları; Nakil vasıtaları; Kira; vergi ve resimler; binalar, tesisat ve malzeme sigorta masrafları; müteferrik masraflar.

B — İşletme masrafları: Maaş ve ücretler (santral ve şebekede çalışanlara verilmekte olan); mahrukat; yağ üstüpü vesaire alelade tamir masrafları.

C — Malî külfetler :

a) Sermaye amortismanı : Yatırılan sermayenin Belediye bütçesinden veya istikraz suretile veyahut da müteahhit Firma ile vadeli tediye mukaveleleri aktedilmesi suretile olsun 25 senede (Tesislerin muhtelif kısımlarının ortalama ömrü olarak kabul edilen müddet) amorti edilmesi için ayrılacak meblağ olarak kabul edilmektedir.

b) Tecdit akçası: Vücuda getirilmiş olan tesisatı teşkil eden menkul ve gayri menkul cüzülerin bir çalışma ve dayanma müddeti bulunduğu mucip sebebile bu müddetin hitamında bunlar işe yaramaz ve çalışamaz hale geleceklerinden yenilemek icap edecektir. Binaenaleyh her birinin ömrüne göre kabul olunacak nisbetler üzerinden tecdit akçesi tefriki lüzumlu bulunmaktadır.

Tecdit akçesi nisbetleri olarak da bir cetvel halinde:

a) İnşaat kısmı :

Binalar, kanal, bent, vesaire (Makine temellerinin kullanma müddeti ait olduğu makineye tabidir) b) Santral teçhizatı : — Dizel gazojen motörleri ve ocakları, lokomobiller, soğutma kule ve su tasfiye cihazları —Su türbinleri — Elektrik teçhizatı c) Şebeke teçhizatı : —Yeraltı tabloları, havaî hatlar ve teferruatı, muhavvile merkezleri, demir direkler — Ağaç direkler

Kullanma müddeti sene 50

15 25 25

25 -

Senelik ayrılacak miktar %

6,6 4 4

4 20

E MM. 73 - 74

hülasa edilerek ömür ve senevî ayrılacak tecdit akçesi nisbetleri verilmiştir.

Tecdit akçesi konusunda alınan diğer bir ihtiyatî tedbir de «Tecdit akçaları; hizmetin daimi ve muntazam işlemesi ve bu maksatla tesisatı teşkil eden menkul ve gayri menkul bilcümle tesisat cüzülerinin zamanında yenilenmelerini teminen tefrik edilmekte olduğuna göre bu nam ile her sene tarife ile temin olunacak paraların başka maksat ve hizmetlere tahsisi caiz değildir.» şeklinde hülasa edilebilen tedbirdir.

c) Tevsi İslah ve fevkalade tamirler karşılığı:

Tesise yatırılmış sermayenin % 1 i' nisbetinde bir paranın ayrılması uygun bulunmuştur. Bu nısbetin bilâhare alınacak tecrübe neticelerine göre mahallî veya umumî olarak Bakanlıkça tadil olunabileceği de kabul olunmuştur.

d) Sermaye temettüü :

Bilhassa tarifeler normal hadleri aşmadığı takdirde tesis sermayesinin % 5 i nisbetinde bir temettü de tarifelerle tahsil edilmesi düşünülmüştür.

e) İhtiyat akçesi:

Âmme hizmetlerinde daimdük vasfının muhafazası için yani hem hizmet daimî de hizmetten istifade şartlan müstakar kalabilmesi maksadile teşkili uygun düşünülen ihtiyat akçesi, sermayenin % 1 i halinde ve miktarı sermayenin 1/10 una eşit oluncaya kadar, ayrılması ve bu paranın bir millî bankada ancak Bakanlığın müsaadesi ile sarf olunmak üzere muhafazası esasına göre işleme tâbi tutulması kabul edilmiştir.

Bütün bu masrafların nazan ıtibare alınması suretile bulunacak tarifeler Bakanlıkça normal telakki edilemiyecek ve bilhassa o mahallin iktisadî ve içtimaî şartlarına göre ağır gelecek olursa tarifeyi müsait bir miktara indirinceye kadar bu masrafların bir kısmından bir müddet için feragat etmek icabedeceği kabul edilmiştir. Bu sebeple Bakanlık bu gibi hallerde masrafların hangilerinden feragat edilmesi muvafık olacağını kararlaştıracak, tarife komisyonları da bu esaslar dairesinde tatbik olunacak azami tarifeyi tesbit edecektir. Bu suretle tesbit olunan tarifeleri idarenin durumu müsait olacağı zamana kadar tatbik etmek ve nazarı itibare alınmayıp feragat edilen bu masraf kısımları tutarlarını, elektrik idaresinin kâr edeceği ileriki yıllarda bu kârları ile karşılamak üzere bir zarar hesabında biriktirmek usulü esas alınmıştır.

Bundan başka sözü geçen Bakanlık tamimi ile ihdas edilen diğer bir yenilik de «Alelumum âmme hizmeti gören elektrik su ve emsali gibi müesseseler mahallî birer Belediye hizmeti ifa etmekle beraber tarife ile çalışan ve devamlı bir surette işlemek iktiza eden hizmetler olmak itibarile bunların iktisadî çalışıp çalışmadıklarını murakabe ve

en iyi bir şekilde çalışabilmelerini temin bakımından bütün muamele ve hesabatının tamamen müstakil bir halde olması iktiza eder.» gerekçesile bu kabil müesseseleri işleten Belediyelerin bunların mülhak bütçeli ve müstakil bir tesis haline getirmelerini, emretmesidir.

Tarife hesaplarını tetkik ve buna göre tamimde belirtilen esaslar dairesinde her sene tatbik olunacak yeni elektrik tanfelerini tanzim ederek engeç Haziran sonunda Bakanlığa göndermek üzere tarife komisyonları teşkili (vilâyetlerde Nafia Müdürünün başkanlığında Valinin seçeceği bir şube müdürü ile Belediyeden seçilecek bir kişiden, kazalarda Kaymakam ile Belediyeden seçilecek bir kişiden mürekkep) esası da uygun görülmüştür. Tarife Komisyonlarınca tanzim olunarak Bakanlığa gönderilen tarifeler hakkında Bakanlıkça 15 Eylül tarihine kadar bir tebligat yapılmazsa işbu tarifeler 15 Eylülü takip eden sayaç okuma tarihinden itibaren mer'iyete girmiş bulunacağına da karar verilmiştir.

Bu tamim ile tarifelerin tanzimine dair kabul edilen esaslar ise:

1 — Tenzihi tarifeler: Tasdik olunacak azami tarifeler üzerinden % 20 tenzilât ile Resmî devair ve menafii umumiye müesseseleri ve % 50 tenzilât ile sanayi kuvveî muharrike ve sokak tenviratı tarifesi tatbikini bunun haricinde hiçbir yere meccanen veya tenzilli tarife ile satış yapılamıyacağını, ancak normalden fazla ve özel sarfiyat yapan müşterilere bir tenzilât yapılırsa aynı şartları haiz diğer abonelere de bu tenzilât teşmil edilmesi, hükmünü ihtiva eder.

2 — Tarifelerin sureti hesabı : Tarife tanziminde bir sene evvelki masraf ve gelir hesaplarının esas tutulacağını ve buna göre tarife yılı hesapları ile tenzilli yapılacak satışlan tam tarifeye çevirerek tam tarife ile satılıyormuş gibi satılacak enerji miktarının hesabını yaptıktan sonra masrafların bu tam tarife ile satılacak miktara bölünmesi ile tam tarifenin tesbiti esasını kabul etmektedir. Masrafların içinden elektrik satışı dışındaki saat kiraları, bakım ücretleri, hurda satışı gibi müteferrik hasılatın tenzilinden sonra kalan masraf tam tarifenin tesbitinde nazan itibare alınmıştır.

Tam tarifeye irca için % 20 tenzilât ile satılan enerji (C) 0,80 ve % 50 tenzilât ile satılan da (D) 0,50 çarpılarak tam tarife ile satılan (B) enerjiye ilâve edilerek toplamı tam tarife ile satılan enerji olacağı hesap tarzı da bir misal ile tamimde izah olunmuştur.

Böylece tam tarife formülü :

Umumî masraflar - Müteferrik varidat Tam tarife =

0,50 D + 0,80 C + B olarak hülasa edilmiştir.

Bu tamim esaslarına göre Belediyelerde elektrik tarifeleri tanzimi ve tasdiki ile yürürlüğe konulmasına ait tatbikat, 5237 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun yürürlüğe girdiği 9/7/1948 tarihine kadar devam etmiş ve bu tarihten sonra 5237 sayılı kanunun 39 uncu maddesi ile Belediyelere bağlı bulunan tesis ve işletmelerin ücret tarifelerinin tanzimi Belediye meclislerine devredilmesi ile sona ermiştir. Böylece Belediyeler tarafından tesbit ve tanzim olunarak yürürlüğe konulan ve, her Belediyenin kendi görüş ve düşünüşüne göre tertip olunan elektrik tarifeleri bir karışıklık ve hoşnutsuzluk yaratması dolayısile 22/5/1957 de 6973 sayılı kanunla bu haklar tekrar devlete ve Sanayi Bakanlığına iade olunmuştur.

Sanayi Bakanlığı bu kanunî yetkisine dayanarak evvelâ bir tamim ile mevcut elektrik tarifelerinde yapılacak her türlü değişikliğin ancak kendisinin tasdiki ile muteber olabileceğini bütün Belediye ve elektrik idarelerine bildirmiş ve 17 Haziran 1960 tarih ve 10528 sayılı Resmî Gazete ile yayınladığı «Elektrik Tarifeleri Talimatnamesi» ile de yeniden tarife esaslarını tesbit ve ilân etmiştir

Haten yürürlükte olup Belediye ve diğer elektrik idarelerinin tâbi bulunduğu bu Talimatnamenin ana hatları da özet olarak aşağıda belirtilmiştir.

Bu yeni Talimatname ile yeni olarak üç ana esas elektrik tarifeleri mevzuatı içerisine ithal edilmiş olup bunlar sırasile,

1 — Elektrik tarifeleri ile elde edilecek gelir en az idarenin masraflarını karşılanmalıdır. Bunun bir başka sonucu da maliyetinden aşağı elektrik tarifesi hiçbir aboneye tatbik olunamaz.

2 — Elektrikte satışın yalnızca enerji üzerinden tarifelendirilmesi mahzurlu olup ancak küçük (senevî elektrik satışı bir milyon kWhın altında bulunan) elektrik idarelerinin bu tarzda tek terimli tarife yapmasına cevaz verilebilir. Elektrik tarifeleri sabit hizmet veya tahsis olunan güç karşılığı sabit bir ücrete ilâveten istihlâk edilen enerjinin kWh ı başına para tahsili esasına göre çift terimli olarak tanzim olunmalıdır.

3 — Tarifeler değişmediği müddetçe her sene Bakanlığın yeniden tasdikine lüzum bulunmamaktadır, tarzında ifade edilebilir.

Sözü geçen son Talimatnamenin sonradan bazı küçük belediyeler için değiştirilen 2 nci maddesi ile 1 nci maddesinin esas fıkraları Talimatname kapsamına girecek elektrik idareleri ile tarife mükellefiyetini :

«Madde 1 — Devlet, Vilâyet ve Belediyelerce verilecek imtiyaz, ruhsat veya müsaadenamelere

dayanarak hakikî veya hükmî şahıslar tarafından vücuda getirilen veyahut Devlet, Vilâyet ve Belediyelerce doğrudan doğruya yapılan elektıik işletmelerinin (İktisadî Devlet Teşekkülleri ve Müesseseleri ile elektrik idareleri dahil) tarife esaslarının tesbiti ve tarifelerinin tasdiki ile tatbikatının murakabesi bu Talimatname hükümlerine tabidir.

Madde 2 — Birinci maddede zikredilen enerji teşekkül ve işletmeleri (Çekilecek takat) veya (sabit hizmet) karşılığı ücret ile buna ilâveten istihlâk edilecek elektrik enerjisi miktarı üzerinden ücret tahsili esasına göre «çift terimli* veya sadece istihlâk edilen elektrik enerjisi miktarı üzerinden ücret tahsili esasına göre «Tek terimli» olmak üzere en az iki sınıf tarife tanzim etmekle mükelleftirler.»

Bu maadaye 9/3/1961 tarihinde ilâve edilen bir fıkra ile bu mükellefiyet küçük belediyeler için değiştirilmiş ve,

«Ancak senelik elektrik enerjisi satışları yekûnu, bir milyon kWh ı geçmeyen Belediye Elektrik İşletmeleri bütün müşteri grupları için sadece tek terimli tarife tanzim edebilirler» şeklinde belirtilmiştir. Talimatnamenin bundan sonraki kısımları 3 üncü maddesi ile ayrı ayrı tarifi yapılmış olan müstehlik grupları

A — Meskenler, B — Ticarethane ve Yazıhaneler, C — Resmî Daire ve Kurumlar, D — Büyük sanayi, E — Küçük sanayi, F — Umumî tenvirat, G — Müteferrik, olarak bölümlenmiş ve bilhassa sanayiin tarifinde «motor veya sair elektrik cihaz ve makinelerini çalıştırmak için istihlâk ettiği elektrik ile imal, istihsal, tamir ve benzeri işleri görerek gelir temin eden abonelere sanayi aboneleri» açıklaması yapıldıktan sonra büyük sanayi için Elektrik İdareleri ile hususi mukaveleler aktederek cereyan termin eden vasfını esas almaktadır.

Diğer tatbikat hükümlerinden sonra Talimatnamenin n nci faslında 6 mcı madde ile terimlerin tarifi yapılmış ve 7 inci maddesinde Elektrik İşletmelerinin masraflarından ne anlaşılacağı açıklanmıştır.

Masraflar Bayındırlık Bakanlığının 1941 senesindeki tamiminde tesbit olunanlardan mahiyet ıtibarile pek büyük bir fark göstermemekte ancak bu masraflardan kısmen de olsa bir dönem için sarfınazar edilerek ileriki senelerde telâfi olunmak üzere zararda mütalâa edilmesi esası tamamile kaldırılmış bulunmaktadır. Buna karşılıkta 1941 tamiminde tecdit akçesi ve tesisat amortismanı olarak isimlendirilen masraflar Tarife Talimatnamesinde sadece amortisman olarak mütalâa edilmiş

ve bu tecdit akçesi ile imtiyazlı şirketlerde bulunan sermaye amortismanından ibaret olduğu kabul edildikten sonra tecdit akçesi için :

«Elektrik İşletmelerini istikraz yolu ile meydana getirmiş bulunan müesseseler, bu esasa göre ayırmaya mecbur oldukları tecdit akçelerini istikrazlarının elektrik işletmesine ait olan kısmının faiz ve taksitlerine yatırırlar. Tecdit akçesinin bu borcun faiz ve taksitlerine kâfi gelmemesi halinde aradaki farkı masraf itfa hissesi olarak senelik masraflarına ithal ederler.» tarzında yeni bir esas kabul edilmiştir.

Ayrıca' 1941 tamiminde ihtiyat akçesi ismile masrafta mütalâa olunan ve bir nevi yeni yatıranlar karşılığı, Tarife Talimatnamesinde doğrudan doğruya «kâr» olarak gösterilmiştir.

Talimatnamenin 3 inci maddesi tesbit edilecek elektrik tarifelerile hasıl olacak gelirin Elektrik İşletmelerinin masrafları ile kârlarını karşılayacak mertebede bulunacağını hükme bağlamakta ve 9 uncu maddesile yeni ihdas edilen çift terimli tarifeyi ve bunun muhtelif müşteri gruplarına göre unsurlarını ayrı ayrı göstermiş olup bu kısmı aynen aşağıda gösterilmiştir.

«Madde 9 — Elektrik İdarelerinin, yapmaya mecbur bulunduğu işçilik, personel, amortisman, istikraz taksiti ve abonelere çeşitli hizmetler dolayısile ihtiyar ettiği masraflar gibi sabit masraflarının muhtelif müşteri gruplarından bir nisbet dahilinde v.e sabit olarak tahsil edilmesi; ve buna ilâveten, istihlâk edilen enerjinin beher kilovatsaatine ücret tahakkuk ettirilmesi suretiyle hazırlanacak tarifelere çift terimli tarife denilir. Çift terimli tarifelerin unsurları muhtelif müşteri grup larına göre aşağıda gösterilmiştir.

A) Mesken aboneleri: Abone başına aylık sabit bir «Hizmet ücreti karşılığı» ve buna ilâveten istihlâk edilen her kilovatsaat başına enerji ücreti:

' Sabit hizn»et ücretinin mesken abonelerine ne nisbette inikas ettirileceği işletmelerin ve abonelerin hususiyetlerine bağlıdır. Basit olarak abonelerin iktisadî durumlarına göre ayda 5 lirayı geçmeyecek bir miktar ihtihap edilebilir.

B) Ticarethane ve yazıhaneler: Mesken abonelerine ait mütalâalar aynen varit olmakla beraber, ticarethane ve yazıhanelerin tenvirat sarfiyatının senenin mahdut aylarına inhisar ettiği ve bunların meskenlere nazaran çok daha müsait bir müşteri grupu teşkil ettiği, aynı zamanda ödeyecekleri elektrik parasını umumi masrafları meyanında mütalâa suretiyle senelik hesaplarına intikal ettirebilecekleri gözönünde bulundurulmalıdır. Ancak bazı büyük ticarethanelerde tesisi mümkün reklâm tenviratı gibi elektrik iş-

letmeleri için çok müsait sarfiyatın teşviki maksadiyle hususi tarifeler ihdası veya bu tarifelere münasip hükümler ilâvesi düşünülebilir.

C) Resmî daire ve kurumlar: Devlet, vilâyet, belediyeler ile İktisadî Devlet Teşekkülleri ve emsalinin daire ve yazıhaneleridir.

Resmî daire ve kurumlar umumiyet itibarile ticarethane ve yazıhanelerden daha gayri müsait sarfiyat yapan müşterilerdir. Bu sebeple resmî daire ve kurumlara tatbik edilecek tarifeler enaz ticarethane ve yazıhane tarifeleri mertebesinde olmalıdır. Ayrıca, kurulu takatlarının umumiyetle yüksek ve işletme puvantına iştiraklerinin ehemmiyetli olduğu hallerde, hizmet ücreti karşılığının abone başına değil abonenin kurulu takatinin kilovatı başına tesbiti de uygun olur

D) Küçük sanayi: Sanayiin küçük ve büyük olarak tefriki elektrik işletmelerinin büyüklük ve küçüklüğüne göre tahavvül edeceğinden, işletmeler tarafından tarifelerin tesbitinden evvel, bu tasnifin ne tarzda yapılacağı kararlaştırılır.

Küçük sanayiden kastedilen mâna, devamlı bir fabrikasyon halinde olmayan marangozluk, demircilik, bakırcılık, elektrik tamirciliği, kaynakçılık, boya ve temizlik, umumi tamir gibi işlerdir.

Küçük sanayie mahsus çift terimli tarifede, iş yeri tenviratının ve işin icabına göre faaliyette bulunan makine ve cihazlar takatları toplamının muayyen bir nisbetindeki «çekilecek takat» in kilovatı başına aylık sabit bir ücret takdir edilir. Çekilen takatin azami müş'irli sayaçla ölçülmesi esas olmakla beraber bunun mümkün olmadığı hallerde tarife müesses takat üzerinden tesbit edilir. Ancak mevcut makinelerinden faaliyette bulunmayacağı sahipleri tarafından yazılı olarak beyan edilen ve elektrik idaresince de çalışmaması emniyete alınan makinelerin takatları nazarı itibare alınmayacağı gibi, müesses takatları büyük olmakla beraber çektikleri devamlı takatin daima dün olduğu tesbit edilecek aboneler için tecrübe ile tayin edilecek fiilî azami takat nazarı itibare alınır.

E) Büyük sanayi: Yukarıdaki D fıkrasında yazılı olduğu şekilde mahalli elektrik idarelerince tasnife tâbi tutulan sanayi erbabından hususi mukavele akdederek mukavele hükümleri dairesinde enerji kullananlara büyük sanayi denir.

Büyük sanayiin sabit hizmet ücreti, kurulu takatin muayyen bir nisbetinden az olmamak kaydiyle, mukaveleten talep edilen takatin beher kilovatına ücret tahakkuku şeklinde tayin olunur. Bu gibi abonelerin çektikleri azami takatin, güç emsallerinin ve lüzumlu diğer hususiyetlerinin ihtilâfa mahal bırakmayacak tarzda aletlerle ölçülmesi ve tesbit edilmesi icap eder. Ölçü aletlerinin bulunmaması ve ayar için sökülmüş olması gibi hallerde, tarife tatbikinin icap ettirdiği kıymetlerin ne su-

E.MJtf. 73 - 74

retle tayin ve tesbit edileceği mukavelelerde tasrih edilmelidir.

Mukavele takatinin tesbiti tamamen müşterinin arzu ve talebine tâbidir. Elektrik İdaresi, mukavele takatinin ne miktarda aşılmasının kabili tecviz olduğunu tayın eder ve mukavelede başkaca bir hüküm yok ise, takatin aşılan kısmına mukavelede tesbit edilmiş normal takat ücretinin % 20 sini tecavüz etmeyecek fazlalıkta bir zamlı tarife tatbik eder.

Elektrik İdareleri, büyük sanayiin guç emsallerini düzeltmek maksadiyle, müşterinin çektiği aktif ve reaktif takat ve enerji miktarını ihtilafsız tayine yarayacak ölçü aletlerini koymuş ve koydurmuş veya nasıl tesbit edileceği üzerinde mutabakata varmış bulunmak şartiyle, reaktif takat ve enerji için de bir tarife tatbiki yoluna gidebilirler.

Sabit hizmet ve takat tahsisi ücretine ilâveten, çekilen enerjinin kilovatsaati, ve reaktif enerjinin ücrete tâbi kısmının beher kilovatsaati üzerinden tarifeler tesbit edilir.

F) Umum! tenvirat: Umumî tenvirata esas itibariyle çift terimli tarife tatbik edilmez. Sadece istihlâk edilen enerjinin kilovatsaati üzerinden ücret tahsili esasına göre tek terimli bir tarife hesaplanır. Bununla beraber aylık sabit bir ücret ile ilâveten sarfedilen enerjinin beher küovatsaatinden bir ücret tahsilini esas tutarak tarife tanzimi de caizdir.

G) Müteferrik: Elektrik idarelerinin faaliyette bulunduğu şehir ve kasabaların hususiyetine göre, sosyal yardım müesseseleri ve ibadethaneler gibi umumi ve sosyal teşekküllerle, elektrik idaresi memur ve müstahdemleri müteferrik müşte ri grupunu teşkil ederler.

Bu grupa ait tarifeler, elektriğin maliyetinden dûn olmamak üzere, tesbit edilir.

Bu suretle tanzim edilecek tarifelerin aboneler aleyhine müessir olmaması lâzımdır Bu grupa dahil tarifeler elektriğin maliyetinden dûn olmamak ve bu grupun sarfedeceği cereyan bedeline tekabül eden kâr farkı diğer abonelere inikas ettirilmemek üzere tesbit edilir »

Bu esaslara göre tanzim olunan tarifelerle elde olunacak gelir, Bakanlığa teklif olunacak tarife teklifinin şekli muhtelif müşteri gruplarında bu tarifelerin tesiri ve elektrik işletmelerinin aylık faaliyet neticelerini tarife yönünden belirten özellikleri, Talimatnameye örnekleri eklenmiş tabloların doldurulması suretiyle Bakanlığa bildirileceği bütün tafsilâtile belirtilmiş bulunmaktadır.

Yeni esaslarda en önemli bir cihet de tam tarife hesabı ve bundan bir kısım müşterilere % ile

ZMM. 73 - 74

ifadelendirilen tenzilât yapılması ve bu suretle de elektrik fiatlarının tam değerler olacağı yerde ekseriya kesirli değerler halinde olması önlenmiş ve her müşteri grubu için istenilen tam ve normal değerlerde tarife tanzimi imkân dahiline sokulmuştur.

II — HALEN YÜRÜRLÜKTEKİ TARİFELER ve

BUNLARIN HAZIRLANIŞ ŞEKİLLERİ :

6973 sayılı kanunla kurulan ve elektrik tarifelerinin esaslarını tesbit ile bu esaslara göre hazırlanacak tarifelerin tasdikini ve murakebesini yapmakla görevli kılınan Sanayi Bakanlığı bütün Belediye elektrik idarelerine tarifelerini 17 Haziran 1960 tarihli Tarife Talimatnamesine uygun hale getirmelerini bildirmiştir. Bu Belediyelerden tarifelerini Talimatnameye uygun hale getirmiş olanlardan 312 adedinin tarifeleri ile bu tarifelerinin tatbikinden elde edeceklerini hesapladıkları hasılatları ve buna mukabil yapacaklarını kabul ettikleri masrafları ilişik tablolarda belirtilmiş bulunmaktadır.

Tarifelerin tatbikatını ve hazırlanmasını büyük nisbette kendi tesirleri altında bulunduranların zihniyetleri bilinmeden, bu konunun ve yürürlüğe konulan tarifelerin anlaşılması müşkül olacaktır. Elektrik tarifeleri bir bakıma elektrik tesislerinin meydana getirilmesinden çok daha fazla politikanın etki ve basıncı altında kalmağa elverişlidir Zira elektrik tesislerinin meydana getirilmesi ile Devletin plânlama ve diğer organları hariç, tesisin yapılacağı mahallin aklı başında ekonomik ve sosyal yönden fıkır ve düşünceleri olgunlaşmış mahdut sayıdaki insanları ilgilendiği halde, tarifeler her sınıf ve alandaki insanların tümünü birden ilgilendirdiği için politikacıyı daha çok harekete geçirir ve hareketine devam ettirir karakteri aşımaktadır.

Evvelâ tarifelerin hazırlanmasının esaslarını tesbit ve bu esaslara göre hazırlanacak tarifeleri tasdik ile tatbikatını murakebe etmek yetkisini haiz bulunan ve Hükümetin bir parçası olan Bakanlığın durumuna ve zihniyetine bir göz atılacak olursa, bunun Türk Milletinin sosyal hayatında değişik manzara arz eden 3 dönemde de hemen hemen aynı kaldığını anlamak güç değildir. Elektrik tarifeleri yönünden sosyal olarak önemli olan bu üç dönem sırasıle :

— Belediye gelirleri kanununun çıktığı 1948 yılından evvelki dönem.

— Bu 9 7 948 tarihinden Sanayi Bakanlığının kurulduğu 22.5.1957 tarihine kadar devam eden dönem.

— Sanayi 'Bakanlığının kurulduğu 1957 yılından sonraki dönem,

olup bu.üç dönemde Hükümetin ve bilhassa ilgili Bakanlığın veya Bakanlıkların ve müstehliklerin durumları sırasile belirtilmeğe çalışılmıştır.

1 — Birinci, yani Belediye gelirleri kanunun neşrinden önceki, dönemde Bayındırlık Bakanlığına verilmiş bulunan elektrik tarifelerinin esaslarını tesbit ve tatbikatını kontrol görevi, yukarıdaki «Tarihçe» kısmında da belirtildiği üzere, bazı esasların tesbiti ile ifa edilmeğe başlanılmıştır. Ancak politikanın bir numaralı yeri olan ve tamamen seçimle teşekkül eden Belediye Meclislerinin büyük ekseriyeti, konuyu lâyıkıyle anlaması imkânsız denecek kimselerden ibaret olması ve bunların muvakkat olan faaliyet ve mes'uliyet dönemlerinde sırf o günü kurtarmak, ileride doğacak müşkilât ne kadar büyük olursa olsun bunu, ileride kendi yerine geleceklere bırakmak; hattâ kendi devri ile mukayese edilince umumi efkârın ve seçmenin kendi lehinde mümkün mertebe fazla neticeler çıkarıp tekrar kendisini seçmesini sağlamak gayesile kendi yerine geleceklere devredilecek müşkilâtın büyük olmasına bilhassa itina etmek gibi düşünce ve tatbikatı doğurduğu görülür.

Bu sebeple Belediyeler, murakebe organı olan Bakanlığa bitmez tükenmez baskılar yapmağa ve fennin icaplarından ayrılarak cehaletin ve cahil politikacının istediği noktaya elektrik tarifelerini de getirmeğe, gayret sarf etmişlerdir. Nihayet Bakanlıklara gelenlerin de politika ve seçim yolu ile gelmeleri ve bu baskı ve isteklere inanarak veya inanmıyarak boyun eğmeleri sonucunda, bu işin mahalli Belediye ve Mülki Amirlere bırakılarak içinden sıyrılma, yani cemiyetin akıntısına salim bir yön verecek irade ve dirayet yerine, bu akıntıya kapılıp onun sürükleyeceği yöne rıza göstermek, sonucunu doğurmuştur.

Bundan dolayı birinci dönemde tarifeler, kısnuen teknik icaplara uygun kısmen de politikacının isteğine uygun olan ve yalnız sarf edilen enerjinin kWh ı başına ücret tahsilini esas tutan tarifelerdir. Bakanlığın tesbit etmiş bulunduğu esaslara göre evvelâ tam tarife hesap olunarak ve bn tam tarifeden resmi daire ve Belediyelere % 20 Sanayie de % 50 tenzilât tatbiki gerektiğinden, kesin hesaba dayanan bu tenzilâtlı tarifeler^kesirlı sonuçlarda verse, kesirli halile tatbik mecburiyeti hasıl olmaktadır.

Elektrik üretim ve dağıtımında teknik yönden masrafların büyük kısmı enerji üretimine bağımlı bulunmayan ve sabit kalan masraflar olmasına rağmen, abonelerin bu masraflarla ilgilendiril memesi, bilhassa Sanayi abonelerinin takat taleplerinde hiç bir külfete katlanmadan istediği nisbette fazla ve ihtiyatlı bulunarak kendisine ihtiyacından fazla takat tahsis ettirme arzusunu kamçılamış ve bunun sonucunda da santrallann vere-

bilecekleri kısa zamanda müşterinin taleplerine bağlanmış duruma gelmiştir. Böyle duruma düşen elektrik idareleri ise yeni takat taleplerini karşılayabilmek için kurulu santral takatlanm durmadan artırmak zorunda kalmışlardır.

Böylece tahsis olunan takat ile devamlı olarak çekilecek enerji miktarına nazaran fiilen çekilen enerji % 10 -15 mertebesinde olması, büyük nisbette artırarak bu maliyetin yükselmesine sebep olmuştur. Satış tarifelerini sabit tutma veya tersine düşürme temayülü ile yükselen bu maliyet arasındaki fark gittikçe artmakta yani zararın yükselmesi devam eder hâl almıştır. Buna çare olarak Bakanlığın Talimatındaki açık kapıdan faydalanılmış ve amortisman gibi işletmede etkisi bir hayli seneler sonra his edilecek masrafların zarar hesabına aktarılması cihetine gidilmiş ve zararın seneden seneye yükselmesine sebep olunmuştur.

Bu dönem Bakanlıkların zayıf ve kağıt üzerinde de olsa teknik esaslara dayanan iptidaî bir tarife tanzimi ve murakebesinin tesisi için Çabalama dönemi olup, bu mücadeleyi politikacılar, yani Belediyeler kazanmış ve Belediye gelirleri kanunu ile elektrik tarifeleri de dahil, bilumum Belediyeye ait tarifelerin tanzimi yetkisi Belediyelere bırakılmış ve Belediyenin bağlı olduğu en büyük Mülkiye Amirinin tasdikiyle de bu tarifeler hukuki varlığını kazanmış hale getirilmiştir. Bu suretle de ikinci dönem başlamıştır.

2 — Belediyelerin tamamen hakimiyetine giren tarifeler güya Bayındırlık Bakanlığının evvelce tesis etmiş bulunduğu esaslara uygun olarak tanzim olunacak ve en büyük Mülkiye Amirinin tasdıkile tekemmül ederek tatbik olunacaktır. Belediye gelirleri kanunu ile Bakanlığın murakabe yetkisine dokunulmamakla beraber, böyle nazik bir işle uğraşarak Belediyeleri rahatsız etmeye cesaret edecek Bakan da kalmadığı gibi esasen çok par tilı devreye girmek üzere bulunan memleketimizde bir doktrinin esas alınması yerine mevcut nizam ve idareyi insafsızca tenkit etme, böylece halkı mevcut idareden soğutup kendini seçtirmeğe muvaffak olma, devresi de başladığından Belediyelerin ve bütün politik teşekküllerin işleri büs bütün başıboş hale gelmiştir.

Elektrik sarfiyatı fazlaca olan Belediyeler, elektrik tarifelerini artırarak elektrikten elde ettiği gelirleri ile elektriğin mutlaka ödenmesi zaruri bulunan yakıt bedeli, aylık ve yevmiye masrafları gibi masrafları hariç olmak üzere, varidatın geriye kalan kısmını, halkın hoşuna gidecek ve seçmenin oylarına tesir edecek, otobüs işletmek istimlâk bedellerini (hemde icabında yüksek takdir ve tesbit olunan) ödemek, imar ismi altında bazı beledî işler yapmak gibi, elektrikle hiç bir ilgisi olmayan yerlere sarf etme cihetine gitmişlerdir.

E.M3S. .73 - 74

Hatta bu konuda o kadar ileri gidilmiştir ki Belediyelerin elektrik işletmelerine bakan yetkilileri, sırf Belediye Reisinin emri ile Belediye meclisi üyelerini de aldatarak Reisin istediği tarifeyi bunlara kabul ettirebilmek için bilerek maddi hesap hataları yapma yolunu dahi' tutmuşlardır Bundan başka sokak tenviratı .için lüzumsuz noktalara meselâ bazı evlerin sokak kapılarının ustune sokak lâmbaları devresinden beslenilen lâmbalar ilâvesi veyahut filân veya falan yerin bu arada okul Camı gibi yerlerin elektrik sarfiyatından para alınmaması, hep Belediyelerin keyfi tatbikatının alıp yü rüdüğü bu devreye isabet etmektedir. Bu karışık halin diğer bir sebebi de Belediyelerin su, otobüs ve elektrik işlerinin hepsine birden Belediye Mu hasebe Servisinin bakması ve % 80 Belediyelerde de bunların bir tek hesapta toplanmış olmasıdır. Bundan dolayı bir çok Belediyeler su pompalarının ve hatta sokak tenviratının sarf ettiği elektriğe, etüd maksadıle olsun sayaç takıp ölçmek lüzumunu bile his etmemişlerdir.

Belediyelerin bu keyfi ve indi ekonomik düşüncelerile ve bırbirlerile mukayese imkânından bile mahrum olarak kabul ve ayar ettikleri elektrik tarifeleri, memleketin her tarafında birbirinden ayrı ve çok farklı bir tarife karışıklığını yaratması bu keşmekeşin içinden kurtulunması için tekrar Hükümetin kontrol ve murakebeyi ele alması zarureti belirmiş ve Sanayiin esaslı bir un suru bulunması düşüncesi hakim olarak yeniden kurulan Sanayii Bakanlığı bünyesinde, eskiden Ba ymdırlık Bakanlığına tanınan yetkilere bir kısım ilâveler yapılmak suretiyle bir Enerji Dairesi Reisliği kurulmuştur.

3 — Sanayi Bakanlığının kurulması ve eskiden Bayındırlık Bakanlığına verilmiş bulunan, elektrik tarife esaslarının tesbıti ve bu esaslara göre hazırlanacak tarifelerin tasdiki ile tatbikatının murakebesi yetkisini, tarifeleri doğrudan doğruya hazırlamak anlamında yorumlayan bazı kimseler ve Bakanlar, Belediye elektrik tarifelerini hazırlama faaliyetine girişmişlerdir.

Bilhassa seçimi kazanmanın her şeyin üstünde sayıldığı ve bu maksatla yapılacak bütün işlerin bir başarı sanıldığı 1957 seçimlerine yaklaşan dönemde, Belediye elektrik işletmelerinin zaruri olan per sonel ve işçi ücretleri ile yakıt bedelleri ve normal işletme malzemesi masrafları karşılandıktan sonra geriye kalan masraflarının karşılanmasına lüzum olmadığı ve mevcut tarifelerde elde edilen hasılatın bu masraflardan arta kalan kısmının tarifelerde tenzilât yapılması suretile halka terk edılmesi devrin Bakam tarafından istenilmiştir. Bir işletmenin devam edebilmesi için tesislerinin ömrünün sonunda yenilenebilmesi ve bu maksatla da her sene bir yenileme karşılığı ayrılması ilmi zaru reti ile Belediye hizmetlerinin her yıl artan ve

E.M.M. 73 -7.4

gelişen nüfus nisbetinde genişletilmesi ve bu suretle eski ve yeni kuşaklar arasında fark yaratılmasının önemi ve bu yüzden her yıl yeni genişlemelere yetecek bir fazla varidatın tarifelerle elde edilmesi lüzumu, o devrin Bakanına anlatılmağa çalışılmış ve fakat müsbet bir sonuç elde edilememiştir. Böylece hesaplanan tenzilât nisbetleri Bakanlıkça bir taraftan Belediyelere tebliğ olunurken diğer taraftan da radyolarla halka ilân edilerek bir seçim propaganda vasıtası olarak faydalanılmıştır.

Bu suretle mevcut elektrik tesisleri eskidiği zaman yerine yenisini koymak ilerikı kuşakların katlanacağı yeni para sarfı ile sağlanabileceğine göre böylece ileride halen mevcut olup o zaman eskimiş bulunacak elektrik tesislerine sarf edilecek paralar, şimdiden seçime ve propagandaya harcanma imkânı da sağlanmıştı. Bu tebliğleri alan Belediyelerde Bakanlığın emri soğuk bir duş tesiri yarattığı muhakkak ise de Bakan ile aynı düşüncenin tesiri altında bulunan ve 1957 genel seçimlerinin gailesi içinde olan Belediyelerden en ufak bir tepki gelmediği görülmüştür.

Bu cümleden olmak üzere, 1959 senesinde normal masraflarını karşılamak üzere, Kuzeybatı Ana dolu Bölgesindeki belli başlı Belediyelerle Sanayie elektriği toptan satan Etibank'ın tarifeleri 4 ay kadar tatbik edildikten sonra Belediyelere % 30 ve Sanayie % 20 tenzilât yapılmak ve bu hususta Etibank'ın herhangi bir mutabakatı alınmadan Bakanlıkça karar alınıp tebligatta bulunulmak olayı sayılabilir. Karar Etibank'a senevi 25 milyon liradan fazla zarar vermiştir.

Bütün bu kararların politikasını idare eden Bakanlar yeniden tesbit edilen tarife ile hasıl olacak zararın her sene satışların artması ile azalacak ve ileride aynı tarife ile kârlı duruma bile geçileceğinden o kârlarla bu müterakim zararlar kapatılabileceğini kabul ediyor ve tasarruflarının haklı olduğunu iddia ediyorlardı. Halbuki bunun izahına imkân yoktu ve bu tasarruf ilende gelecek yeni kuşaklardan onların muvafakatini almadan o günkü politika için borç almaktan başka bir şey değildi

Bu hâl 1960 yılı 27 Mayısına kadar devam etii ve buna benzer binlerce Hukuk dışı davranışlarıle meşruluğunu kaybeden iktidara karşı Türk Milletinin direnme hakkını kullanarak yeni Hükümetleri kurması ile elektrik tarifeleri de bir nizama girme yolunu tuttu. Sanayi Bakanlığı bazı noksan ve kusurlarına rağmen, metni tarihçe kısmında gerek tiği gibi açıklanan, elektrik tarifeleri Talimatname sini 17 Haziran 1960 da kabul ve neşretti.

Bu Talimatnameden sonra ayrıca tamamlayıcı izahnameler ile Belediye- ve diğer elektrik idarelerinin tarifelerini Talimatnameye uydurmalarını

kolaylaştırmaya çalışan Bakanlık, maalesef ihtilâl sonralarına ve bünyemize has bazı kusurlardan dolayı, halen bütün elektrik tarifelerinin Talimatnameye uygun hale getirilmesini sağlayamamıştır.

Bununla beraber Sanayi Bakanlığının tasdikinden geçen 312 Belediyenin alfabetik olarak sıralanan isimlerine göre tarifeleri ile bu tarife tatbiki sonucunda hesapladıkları masraf ve hasılatları ilişik tablolarda gösterilmiştir. Yine bu tablolarda kurulu takat ve puvant olarak verdikleri takatları ile tarifelerinin tasdikine esas olan yılda satabileceklerini tahmin ettikleri elektriğin miktarı ayrı ayrı sütunlarda belirtilmiştir.

Tabloların ve halen yürürlükte bulunan 312 Belediye tarifelerinin tetkikinden görülebileceği gibi birçok küçük Belediyeler yine tarifelerini tek terimli tanzim etmişlerdir. Esasen çift terimli olan Belediyeler de tarife Talimatnamesi gereğince çift terimli tarifelerinin yanı sıra tek terimli tarife ilânına da mecbur bulunduklarından, tek terimli tarifelerin birbirile mukayesesi kolayca yapılabilir. Meselâ meskenler için tek terimli en ucuz tarife tatbik eden yerler :

Maraş Aydın ve Tarsus

21 krş/'kWh. 22 »

Kayseri

Ankara, Darende Zonguldak, Nazilli İstanbul, Mersin

23 » 24 » 25 » 26 »

olarak sayılabileceği gibi en pahalı tarife tatbik eden yerlerden de

Genç (Bingöl)

122 krş/kWh.

Alnera, Bartın, Palamut, Soma 110

Daday, Ula, Zile

Belediyeleri sayılabilir

Sayılan 312 Belediyenin senelik masraf, hasılat

ile puvant takat ve enerji toplamları •

292.805 890 TL.

376 079.324 TL

Fark

83 273.434 TL.

401 026 kW

1.459.328.627 kWh

olup Etibank ile Çukurova Elektrik A. O. nın kendi tarifeleri ile doğrudan doğruya Sanayi ve diğer müşterilerine 1961 yılında sattıkları 749. 307.298 kWh enerji de hesaba katılırsa 2 208 635. 925 kWh eder ki bütün Türkiyede 1961 yılında brüt 3.050 000 000 kWh ve net 2.910 000 000 kWh enerji üretilerek bunun 300.000 000 kWh ı zayiat olup 2.610 000.000 k"Wh ı satıldığı göz önünde bulundurulursa tetkik olunan tarifeler bütün Türkiyede elektrik satışlarının % 85 sini içine almaktadır.

Bu bahsin kapatılması için sözü geçen Belediye elektrik tarifelerinden başka halen tatbik

mevkiinde bulunan ve Sanayi Bakanlığınca tasdik edilmiş Etibank ve Çukurova Elektrik A. Ortaklığının tarifelerinin de zikredilmesi icap etmektedir.

Etibank tarifeleri :

1961 yılında ürettiği 223.798 kW takat ile 1.893.332.148 kWh enerjiden 201.994 kW ve 1.745.233.360 kWh mı aşağıdaki tarifelerle satarak elde ettiği 151.083.000 TL. hasılatına mukabil yapmış olduğu,

Yakıt ve malzeme Personel ve işçilik Vergi ve resimler Amortisman D s i ye ödenen Etibank masr. iştirak Satış zararları Çeşitli masraflar Faiz ve komisyon Geçen yıla ait zarar Muhtelif zarar

47.780.000 TL. 18 080.000 TL.

6.680.000 TL. 28.273.000 TL. 15.005.000 TL.

2.466.000 TL. 3.819.000 TL. 4.096.000 TL. 23.490.000 TL. 7.804.000 TL. 1.280.000 TL.

158.773.000 TL.

Masraflarından dolayı 7.690.000.— TL sı zarar etmiştir.

Tarifeleri 1959 senesinde ilk tasdik olunduğu

şekli ile aşağıda gösterilmiştir.

Takat tarifesi:

a) Mukavele takatinin ilk 5 000 kilovatının beher kilovatı için yılda 210 veya ayda 17.5 TL., b) Müteakip 50.000 kilovat takatin beher kilovatı için yılda 180 veya ayda 15 TL., c) 55.000 kilovattan sonraki beher kilovat için yılda 90 veya ayda 7,5 TL.

ile tahsil edilecek sabit meblâğlara ilâveten,

Enerji tarifesi:

a) Yılda çekilen enerjinin ilk 5 milyon kilovat saati için beher kilovat saata 10 kuruş, b) Müteakip 50 milyon kilovat saat için beher kilovat saata 8 kuruş, c) Sonraki 200 milyon kilovat saati için beher kilovat saata 6 kuruş, d) 255 milyon kilovat saatten fazla istihlâk edilen enerjinin beher kilovat saati için de 4 kuruş, tahsil edilmesi uygun görülmüştür.

İşbu tarifeler, Bankanın tevzi gerilimi olarak kabul edilen 35.000 ve 66.000 volt'dan cereyan alan müşterileri için cari olup bu gerilimden daha aşağı ve normal 15.000,10.000, 6.000 ve 3.000 volt'dan cereyan almak istiyenlere tarifelerin % 10 zam ile, buna mukabil bu tevzi geriliminden yukarı ve İ54.000 volt'dan cereyan almak üzere müracaat edecek müşterilere de tarifeler % 10 tenzilât ile tatbik edilir.

Termik Santralların elektrik maliyetlerinde ileride kömüre herhangi bir zam yapıldığı takdirde

4000 kalorili kömürün beher ton fiatmda 2 liralık fiat farkı için (beher milyon kalori fiatında 50 krş.) beher kilovat saata 0.1 krş'un in'ikas ettirilmesi kabul edilmiştir.

Bu tarifelerin tasdik olunduğu 1959 senesi için Etıbank'ın satabileceği 232.225 kW takat ile 1.271.789.000 kWh enerjiye mukabil kendi Santrallarında 1.220 000.000 kWh ve D S I Santrallarında da 170.000.000 kWh enerji üretileceği tahmin edilmiştir. Aynı senedeki masrafları:

Nakliye dahil yakıt masrafları Personel ve işçilik masrafları Tesisat Amortismanları Ödenecek faizler Vergi, Malzeme tamir bakım sair D S I ye ödenecek cereyan bedeli

31.771.500 TL 23.590.568 TL. 23.289.468 TL. 36.426 038 TL.

18.247 566 TL. 6.800 000 TL.

140.124.572 TL.

olarak tahmin edilmiş ve yeni tarifeleri ile elde olunacak hasılatı ise 166 milyon lira tahmin olunmuştur.

Çukurova Elektrik Anonim Ortaklığının Tarifeleri :

Sanayi Bakanlığınca 1 Mart 1962 tarihinden itibaren yürürlüğe konulmak üzere tasdik edilmiş bulunan ortaklığın tarifeleri de ortaklığın tahsiline vasıta olduğu vergi ve resimler hariç olmak üzere :

Çift terimli tarifeler:

1 — Belediyeler ve bütün aboneler için sabit

hizmet ücreti olarak mukavele takatinin % 80 inden az olmamak üzere fiilen çekilen azami takatin

beher kilovatı için ayda

2500 krş.

2 — ilâveten

A) Sanayide,

Bir ayda sarf edilen enerjinin a) 300.000 kWh'a kadar beher kwh'ı b) 600.000 bin kWh'a kadar beher kWh'ı c) 600.001 ve daha fazla sarfiyatın beher kWh'ı için alınır.

9 krş. 7 krş.

5 krş.

B) Belediyelerde,

Sarf edilen beher kWh için alınır.

2 krş.

Tek terimli tarifeler

Sabit hizmet ücreti alınmaksızın sadece sarfedilen aylık enerjinin :

a) İlk 20.000 kWh'ı için beher kWh'ı

25 krş.

b) 20 001. — 30.000 kWh kademesinde beher kWh'ı c) 30.001 ve daha yukarı sarfiyatın beher kWh'ı dan hesaplanır.

20 krş 15 krş.

Tarifenin tatbikinde nazara alınacak esaslar :

a) Müşteri mukavele takatini % 10 dan fazla aşa maz.

Bu tecavüz % 10 u aştığı takdirde; Şirketin durumu müsait değilse önce ihtarda bulunarak tekerrüründe müşterinin cereyanını kesebilir. Mukavele takatinin aşılması halinde, mukavele takatini aşan kısmın kW bedeli o aya ait olmak üzere % 20 fazlası olan 3000 krş/kW ile hesaplanır

b) Aynı Belediye hudutları dahilindeki bir müşteriye muhtelif noktalardan enerji verilmesi halinde, şirketle müşteri arasındaki anlaşma esaslarına göre, bu tarifelerin bir noktada veya muhtelif noktalarda ayrı ayrı tatbik edilmesi mümkündür. Bu tarifelerin tesbıt edildiği tarihten evvel iktisap edilmiş karşılıklı haklar mahfuz tutulacaktır. Bundan başka Belediye hudutları dahilinde, Belediyelerce tesis edilerek şirketin mevcut tesisatına başlanacak yeni noktalardan verilecek elektrik için de mezkûr Belediyelerin tek müşterisi olma vasfı değişmez.

c) Müstehlikler aktif enerjinin % 70 şi kadar reaktif enerjiyi bilâbedel kullanmak hakkına sahiptirler. Ancak % 70 in üstündeki beher reaktif kilovat saat için müşteri, şirkete 3 krş. ödeyecektir.

d) Belediye hudutları içinde olupta Belediye şebekesinden enerji alması mümkün olmayan veya Belediye hudutları dışında bulunan müteferrik müşterilere, şirket ayrıca özel bir tesisat yapmadan elektrik vermesi mümkün olduğu takdirde bu müşterilere içinde bulunduğu veya civarında olduğu Belediyelerin aynı durumda olan abonelere tatbik etmekte olduğu tarife tatbik olunur

halindedir. Şirket bu tarifelerini tasdik ettirirken mucip sebep olarak gösterdiği yıllık masrafları:

Yakıt ve İşletme malzemesi masrafları İşçilik ve personel masrafları

Çeşitli masraflar Tamir ve bakım masrafları Vergi ve resimler Amortismanlar

Kâr ve karşılıklar

2 410.000 TL. 3.000.000TL.

610.000 TL. 360.000 TL. 1.620 000 Tl,. 3.470.000 TL. 8.200.000 TL.

19.670.000 TL.

olup kâr ve karşılıklar namı altında

Masraf itfa hissesi İslah ve büyük tamir karşılığı Kanuni ihtiyatlar Temettü ikramiyeleri

Hissedarlara temettü net % 10 Kurumlar vergisi Stopaj vergisi

1560.000 TL. 250.000 TL. 477.500 TL. 250.000 TL.

3.250.000 TL. 1.600.000 TL

812.500 TL.

8.200.000 TL.

masraflarını da ihtiva etmektedir.

Şirket bu tarifeleri ile yapacağı satışlar sonunda Sanayie 17.780 kW takat ile 98.390.000 fcWh

enerji satarak 12.366.205 TL. sı ve Belediyelere de

14100 kW ile 58.300.000 kWh enerji satarak 7.210

000 TL. sı hasılat temin edeceğini tahmin etmiştir

olup bunun 4.8.1958 den evvelki kısmı olanı 1.329 781 000 TL. kısmı tenzil olunursa sonradan tesis olunanları 1.120.960.000 TL. tutarında olduğu eskilerin yukarıda bildirilen değiştirilmiş değeri ile toplamı olarak da 2.659 562.000 + 1.120.260.000 = 3.779.822.000 TL. değerinde bulunduğu anlaşılır. 1961 ve 1962 senesinde tesis edilenler için kafi değerler mevcut olmamakla beraber 1962 sonu ıtibarile elektrik tesislerinin değen bütün Türkiye için ve 1$=9 TL ıtibarıle 4 milyar TL. olduğunu kabul etmekle hataya düşülmediği anlaşılır.

Her sene % 10 — 14 arasındaki elektrik istihlâki artışlarını karşılamak için her halde tesislerin % 10 artırılması gerekeceğini hesaba katmak, yani mevcut tempo ve gelişmenin hızını aynı sevi-

Bu suretle 312 Belediye ile Etıbank ve Çukurova Elektrik Anonim Ortaklığının Belediyeler dışı satışları sonuçlarının toplamı olarak :

yede tutabilmek için 4 milyar TL. değerindeki tesislere yeniden her sene en az 4.109 X % 10 = 400. 106 TL. değerinde tesisler ilâvesi zarureti vardır.

1000 kwh

312 Belediye Etibank

Çukurova

1.459.329 650.917 98.390

376.079.324 67.621.106. 12.366.205

292.805.890 59.300.000 7.170.000

83.273.434 8.321.106 5.196.205

2.208.736

456 066.635

359.275.890

96.790.745

olduğu anlaşılmaktadır. Türkiyenin % 85 i için or-

Bu yatırımı, Devlet Plânlama Dairesinin senelerce

talama satılan enerjinin beher kWh ına göre

sıkışık durumda kalmış bulunan elektrik tesisleri-

Elde edilen hasılat

20,65 krş/kwh

ne 5 senelik dönemde yatırılmasını zaruri bulduğu

Yapılan masraf

Kâr olarak belirmektedir.

16,26 »

4,39 » ,

yatırım ile karıştırmamak lâzımdır. Zira meselâ 1961 senesi ilk 6 aylık dönemi ile 1962 senesi ilk altı aylık dönemin karşılaştırılmasında % 20 yi aşan artışın, hiç bir zaman aynen devam edeceği

III — BÜTÜN MEMLEKETTE TATBİKİ GEREKEN YENİ TARİFELER

Memleketin halen % 85 ine tekabül eden elektrik satışlarının II inci bölümde açıklanan durumu

kabul edilemez. Bütün dünyada sanayice az gelişmiş memleketlerde % 10 un üstünde olan senelik artışlar çok gelişmiş memleketlerde % 10 un altına düşmektedir

ve EIE istatistiklerine göre elektrik istihlâkinin 1/4

Türkiyemizde bu günkü rayiçlerle 4 milyar

ünün tenvirat ve 3/4 ünün de Sanayide kullanılmış

TL. değerinde elektrik tesislerinin % 5 nisbetindeolması (1961 yılında 660 mal. kWh tenvirat ve

ki amortismanları toplamı senevi 200.000.000 TL.

1.950 mil. kWh Sanayide kullanılmıştır.) Esas alıcivarında olacağına göre, tarifelerle elde edilmesi

narak tatbiki gereken tarifelerin sayısal değerleri

gereken yatırım imkânı yani kâr'ın 200.000.000 TL.

hesap olunmuştuı.

civarında olması şimdilik yatacağı söylenebilir.

Memleketimizdeki elektrik tesislerinin kıymeti 1958 senesinde doların değeri 2,80 TL. sından 9.00 TL. sına çıkarılması da göz önünde bulundurularak 4.8.1958 tarihinden önce kurulmuş tesislere sarf olunan paranın Türk lirası kısmı değişmediği kabul edilerek halihazırda 2 katı para ile tesis edilebileceği esasına göre 1 329.781 000 X 2 = 2 659. 562.000 TL. değerdedir. 1960 senesi sonu itibarile EIE kayıtlarına göre

Bu hale göre Türkiye toplamı olarak 1961 senesi değerlerinin % 85 ini teşkil eden ve II inci kısımda tetkik edilmiş bulunan sonuçlar % 100 değerine tamamlanır ve yuvarlak olarak ifadelendirılirse:

425.000.000 TL.

540.000.000 TL.

115.000 000 TL

664.000 Rwh

Belde Müesseseleri Bölge Otoprodüktörler

Santral 1000 TL.

232.342 1.290.289

1.795.260

Şebeke 1000 TL.

261.302 348.895 —

610.200

Sair Tesis 1000 TL.

12.832 31.749

44.581

Toplam 1000 TL.

506.479 1.670.933

2.450.041

değerleri elde edilmiş olur. Şu halde kârın 200 milyon lira olması için mevcut hasılatın masraf yükselmeden 85 milyon lira artması icap edecektir Bu da satılan kWh başına 3,3 krş. dan az bir zammın kâfi geleceğini gösterir.

Memleketimizin elektriklendirilmesi işinin başında bulunduğumuza göre yeni ve ilâve yatırımlara da tarifelerle bir miktar imkân sağlamak için bu zammın 5 krş civarında tutulması uygun olacağı kabul edilebilir.

Ancak görülüyorki bu tarzda Türkiye Elektrifikasyon davasının halli yoluna gidilebilmesinin ilk ve en uygun şartı gerek amortisman ve gerekse kârın bir elde toplanması olduğunu söylemeğe bile lüzum yoktur. Aksi takdirde bütün elektrik idarelerinden, Hükümetin aracılığı ile kâr ve yatırım işlerinin tevziini için belirli bir paranın tahsili ve ihtiyaç görülen saha ve yerlere sarfının teşkilâtlandırılması gibi işlemesi güç bir sisteme gidilmesi icap etmektedir.

Mevcut Belediye ve elektrik idarelerinden halihazır tarifelerinin birim tarife diyebileceğimiz tek bir tarifeye irca edileceklerinin mali durumları değişmemesi için tarifesi yükseleceklerden elde edilmesi mümkün fazla gelirin tarifesi birim tarife seviyesine düşeceklerin noksan gelirini karşılamak üzere bir tevzin fonuna yatırılacağı düşünülürse bu takdirde tevzin fonu hissesinin hesabı icap eder Ancak bunların hangi Belediyeler olacağını eldeki istatistiklerle tayin imkânsız olduğundan bir fikir vermek üzere sadece İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Eskişehir Belediyeleri ile Etibank ve Çukurova E.A. Ortaklığının müstakil satış yaptığı elektriğin tarifeleri artırılacak ve diğer bütün Belediye elektrik tarifeleri bu artışlarla tevzin edilerek azaltılacağı kabul edilirse:

karşılanmalıdır. Böylece bulunması gereken fiatı E krş/kwh ile gösterirsek, (Ex — 17) 1.896.176 = (31.4 — Ex) 703,724 denkleminden Ex= 54,2/2,6=20,7=21 krş/kwh bulunurkı halihazır Türkiye elektrik fiatının bir tek fiata ircai düşünülse tek terimli olarak elektriğin her yerde 21 krş/kwh dan satılması mümkün olur. Bu sonuç II inci bölümün sonunda da Türkiye ortalama hasılatı olarak hemen aynı değer olarak elde edilmiştir. Biraz daha emniyetli oLarak Türkiye'de Sanayi ve tekmil aboneler için tek fiat tatbiki için ortalama satış fiatı 251krs kWh m altında bulunan abonelerin tarifelerine 25 krş/kwh ı geçmemek üzere 5 krş/kWh'a kadar bir zam yapılsa ve halihazır tarifelerinden fazla olan bu farktan mütevellit hasılatları bir fona toplansa bu fon diğer Belediyelerin 25 krş/kWh in üstündeki tarifelerini bu fıata irca etmeleri sonucundaki noksan hasılatlarını karşılamağa kâfi gelecektir. Genel olarak Türkiyede elektrik işlerinin kendi kendine yeter yatırım ve tevzin fonlarının da karşılanması için elektriğin tek tarife olarak seviyesi 5 krş/kwh ı tarife tevzin fonuna olmak üzere 27 krş/kwh seviyede bulunması icap eder.

Bütün Türkiye istihlâkinin 1/4 ü tenvirat ve 3/4 ü sanayi bulunduğuna göre sanayi tarifelerinin tenvirat tarifelerine nazaran ne nısbette düşük tutulacağının prensip kararı verilmedikçe tarife seviyeleri ortalamasının tesbiti mümkün değildir.

Diğer memleketlerde büyük sanayi tarifesi (Al ve elektro metalürji gibi özel sanayi hariç) tenvirat tarifesinin 0,6 ve küçük sanayi de 0,81 mertebesinde olup memleketimizde de bu esas kabul edilirse satılacak toplam enerji N = 2 600.000.000 kwhdan Nx = V* ü tenvirat,

İstanbul Ankara İzmir Bursa Eskişehir Etibank (Sanayie) Çukurova (Sanayie)

Yekûn Diğer Belediyeler

Türkiye Toplamı

Satılan 1000 TL

712.456 202.000 178.958

20.750 32.705 650.917 98.390

1.896.176 703.724

2.600.000

Senelik Masraf 1000 TL

100.060 33.360 24.027

5.926 5.039 59.300 7.170

234.982 190 018

425.0(10

Senelik Hasılat 1000 kwh

146.253 50.308 30.186

7 376 6.723 67.621 12.366

320.833 219.167

«vinnnn

Bulunurki yükselecek 1.896.176.000 KWh in ortalama hasılatı olan (320,833 X 108) (1.896.176 X 106) = 17 krş/kWh ile diğer Belediyelerin düşecek olan hasılat ortalaması (219,167 X 108) (703,724 x 10«) = 31, 4krş/kWh düşeceği miktar

E.M.M 73-74

N.j = V4 ü küçük sanayi N3 = 74 ü de büyük sanayi kabul edilirse: N, + N2 + N3 = N Na = y4 N = N2 = y4 N = 650.000.000 kWh.

N3 = V4 N = 1.300.000.000 kWh.

ortalama tarife E = 27 krş/kwh olduğuna göre her enerji kısmın tarifeleri de sırasile E, E2 E., olmak üzere

E2 = 0,8 Eı E3 = 0,6 E, olup N, Ej + N2 E2 + N3 E3 = N E denkleminde yerlerine konursa 0,65 E, + 0,65 (0,8 Ej) + 1,3 (0,6 E^ = 2,6 x 27

(0,65 + 0,25 + 0,98) Ea = 70,2

2,15 Eı = 70,2

E., = 70,2/2,15 = 32,7 E2 = 26 E3 = 19,6 bulunur. Buna mütenazır olarak değerlerini alması gerekir.

Bu sonuçlara göre Türkiyede birim tarifeleri tesbit ederken özel sanayie özel tarifede göz önünde bulundurmak üzere genel olarak

Tenvirat abonelerinin tarife seviyesini 35 krş/kwh

Küçük sanayii ntarife seviyesini

25 krş/kwh

Büyük sanayiin tarife seviyesini

20krş/kwh

tutulması kabul edilebilir. Bu esaslara sadık kalınarak bütün Türkiyede tatbik edilmesi lâzım gelen birim tarifelerin en doğru şekilde hesaplanabilmesi için oldukça önemli ekip çalışmaları yapılması icap eder. Meselâ İtalya'da böyle bir çalışmanın Bakanlıklar arası özel surette yetkili kılınan komisyonların 20.1.1953 tarihinde başlayarak ancak 1.9.1961 de bitirılebilmiş ve birim tarifeler bu tarihten itibaren tatbik mevkiine konulmuştur.

Bu etüdde İtalyan tarifeleri de göz önünde tutularak bütün Türkiyede tatbiki gereken birim tarifelerin sınıf ve seviyeleri hakkında bir fikir vermeğe çalışılmıştır. Tatbiki için Türkiye Elektrik Kurumu kurulmadığı takdirde İşletme yönünden Sanayi Bakanlığı, tesis yönünden de diğer Bakanlıklar bünyesinde kurulması lâzım gelen teşkilât ve bunların birbirlerile veya elektrik idarelerile koordinasyonu konusu tamamiyle etüdün dışında bırakılmıştır.

III. 1 — BİRİM TARİFE SINIFLARI

Elektrik müstehlik grupları itibanle Türkiyeyi mevcut mevzuat, Meskenler, Ticarethaneler, Resmi Daire ve kurumlar sokak tenviratı ile sanayi esas sınıflarına ayırmış olduğu I inci paragrafta izah olunmuş bulunmaktadır.

Memleketin bünyesi itibarile yapılan bu basit ayırımı biraz daha değiştirilmesi icap etmektedir. Antalya'daki Ferro — Krom Sanayii hariç olmak üzere özel tenzilâtlı tarife tatbiki gereken sanayi hemen hemen yok gibidir. Bulunsada bu sanayiin bünyesine ve milli ekonomi için önemine uygun olarak kararlaştırılacak özel tarifelerin ge-

nel tarife sınıfları arasında yer almasına lüzum bulunmamaktadır.

Türkiyede elektriğe ilk ihtiyaç, Belediyelerin sokak aydınlatma ihtiyacı ile duyulmuş halen de yeni tesisat için çırpınan Belediyelerin başlıca istekleri bu sokak aydınlatma ihtiyacı ile başlamaktadır. Sokak aydınlatılmasının yanı sıra Belediyeye veya Hükümete ait park ve meydanlarının aydınlatılması da gelmektedir. Bu sebeple bu sınıf elektrik müstehlikine «Genel Aydınlatma> denilmesi doğru olur.

İkinci elektrik müstehlik sınıfı meskenlerdir. Meskenlerde elektrik daha fazla aydınlatma İhtı yacını karşılamak üzere başlamış ise de her memlekette olduğu gibi ütü, Buz dolabı ve benzeri evlerin en önemli ihtiyaçları için yanı muharrik kuvvet olarak da elektrik kullanılmaya başlamıştır. Bu tarzda elektriğin kullanma saatlarını artıran elektrik cihazları arttıkça mesken aboneleri de, elektrik masraflarına daha büyük nisbette iştirak edeceklerinden tarifelerinde bu cihet göz önünde bulundurulmalıdır

Üçüncü sınıf müstehlik grubu «resmi daire ve Kurumlardır» Bunların elektrik sarfiyatları bütçelerden karşılandığından kullananlar herhangi bir ihtiyat veya dikkat göstermeden hareket etmekte adeta kendilerini serbest sayarlar, Kullanma saat veya faktörleri oldukça fenadır.

Dördüncü sınıf müsehlik grubunu «Ticarethane ve Yazıhaneler» teşkil ederler. Bunlar elektrik işletmeciliği yönünden en kötü aydınlatma müşterileridir. Senenin bir çok aylarında faaliyet saatları bol güneş ışığı altında geçtiğinden esasen aydınlatmaya ihtiyaçları bulunmaz. Aydınlatmadan başka ihtiyaçları da olmadığından sarfiyatları çok cüz'i olur. Bunların reklâm ve vitrin tenviratı ise tamamile ayrı bir beşinci sınıf olarak «Reklâm ve Vitrin tenviratı» halinde tarifelendirilmelidir.

Altıncı sınıf olarak sanayi grubu gelmektedir: Sanayi grubunu Türkiyede beş kısımda mütalâa etmek icap eder, Bunlarda :

1 — Gücü 100 kw"a kadar olanlar küçük sanayi, 2 — Gücü 101 ilâ 1000 kw'a kadar olan orta sanayi 3 — Gücü 1000 kw'dan yüksek olan büyük sanayii, 4 — Mevsimlik çalışan sanayi ve sulama işleri, 5 — Özel sanayi, olarak özetlenebilir.

III. 2 — BU SINIFLARA TATBİK OLUNACAK TARİFELER

III. 2. 1 — Genel Aydınlatma

Devlet Vilâyet veya Belediyelerle sermayesinin en az % 51 ı bunlara ait bulunan idarelerin cadde, sokak, meydan, park, gişe ve bekleme yerleri gibi genel hizmet yerlerinin tenviratı ile li-

EMM. 73 - 74

man hava meydanları, sahil fenerleri ve depo hudutlarını içine alan açık hava aydınlatılmasına tatbik olunur.

Bu tarifelerde, elektrik idareleri tarafından tesis olunmuş ve işletilmesi ile bakımı aynı elektrik idaresi tarafından temin ve idame olunan genel aydınlatma tesislerinin bakım ve idame ücretleri dahil değildir.

Bu müstehlik grubu genel olarak 8 saatlik gecenin yarısına kadar tam ve gece yarısından sonra da yarısı devamlı yanan lâmbalardan ibaret olup bütün takati 2 kw olsa 1 kw>i 8 saat yanarak 8 kWh ve 1 kW i da 4 saat yanarak 4 kwh enerji sarf edeceğine göre 2 kw lık takat ile günde 12 fc^h enerji sarf ederki bu da kw başına 6 kWh enerji istihlâkine ayda ise 6x30=180 kwh istihlâke tekabül eder. En küçük genel aydınlatma abonesi 5 kw takatli kabul edilirse bu kademe takatındaki ortalama tarife 35 krş/kwh olabilmesi için aylık beher kw başına 18 TL. takat ücreti ile buna ilâveten enerjinin beher kwh'ı için 25 krş enerji bedeli alınmalıdır.

lovat saat fiatına % 1 ilâve edilerek fatura tanzim olunur. Bununla beraber elektrik idaresinin güç faktörünün düzeltilmesini istemek hakkı maffuz tutulmalıdır.

111.2.1.5 — FAZLA GÜÇ ÇEKİLMESİ :

Mukavele gücü 50 kW'a kadar % 25,500 kW'a kadar % 20 ve daha yüksek ise % 10 fazla güç çekilmesine cevaz verilir. Bu limitler dahilinde kalınarak elektrik çekilen aylarda mukavelede kabul edilen güce tekabül eden güç birim tarifesi fiilen çekilen güce, enerji tarifesi de fiilen çekilen enerjiye değiştirilmeden tatbik olunarak hesap edilir. Şayet abone bu limitlerin daha üstünde takat çekmek isterse 15 gun evvel yazılı olarak müracaat etmelidir. Aksi takdirde güç tarifesi % 10 fazlası ile hesap olunur.

• 11.2.2 — MESKENLER:

Münhasıran ikâmetgâh olarak kullanılan ve içinde herhangi bir sanat icrası veya iş görülmesi suretile kazanç temini cihetine gidilmeyen yerlere tatbik olunur.

111.2.1.1 — TATBİK OLUNACAK TARİFE :

Mukavelesine göre çekilecek güç kademeleri

5 (dahil) kVa kadar

10 dan 20 »

20 den 100 >

100 den 500 »

500 kw dan fazla

olmalıdır.

111.2.1.2 — İŞLETME ÜCRETİ :

Ayrıca genel aydınlatmanın bakım ve işletmesi elektrik idaresi tarafından yapılıyorsa bu hizmetler karşılığı beher lârrtbalı direk başına senevi 500 krş u geçmemek üzere bir işletme ücreti tahsil olunmalıdır.

111.2.1.3 — DONANMA TENVİRATI :

Bayram vesair sebeplerle istenilecek donanma tenviratı için, elektrik idareleri kullanacakları tesisat malzemesinin bedellerini tesisatın yapılmasına tekaddüm eden tarihteki piyasa rayiç bedelleri üzerinden ve kâr ilâve edilmeksizin almakla beraber, ayrıca bir güç ve enerji bedeli istememek üzere beher vatlık güç başına günde 0,75 kuruştan fazla olmamak üzere ücret tahakkuk ettirilir.

111.2.1.4 — REAKTİF ENERJİ BEDELİ :

Aylık ortalama güç faktörü (C O S O) 0,8 den aşağı olamaz. Aşağı ise her santimi için yalnız ki-

Aylık beher kw. için ödenecek güç bedeli TL/kw.

18 18 18 18 18 18

Sarf edilen elektriğin beher kwh'ı için krş/kw.

25 24 23 22 21 20

Sadece tenvirat için meskenlerde elektrik kullanılması hali, çok küçük ve kurulu gücü takriben 1 kW'a (tek fazlı 5 A lik sayaçla) kadar olan fakır aileler içindir. Bunlar en çok üç oda bir mutfaklı evlerde otururlar Daimi oturup kaldıkları odada en çok 100 W lık diğer odalarda 40 ilâ 75 Wathk tek lâmba bulunacağı gibi mutfak, hela ve antrede de 40 Watlık lâmbaları ile her odada birer de prizleri bulunur. Prize ekseriya 500 W lık bir ütüden başka bir şey takılmaz. Umumiyetle 100 W. lık lâmba her gün 3 — 4 saat — 75 lık lâmbalarda 1 — 1.5 saati geçmeyen yanmaları ile günde 400—500 Walt saat ve ayda da 12 ilâ 15 kWh elektrik sarf ederler.

Hâlbuki her türlü elektrik cihaz ve makineleri ile muhtelif lâmbalı avize vesairelerin süslediği zengin meskenlerde bu sarfiyat ayda 50 ilâ 200 kWh'a kadar çıkar. Meselâ İstanbul'da mesken abonelerinin aylık sarfiyatı ortalaması son senede 60 kWh olmuştur.

Sarfiyatı az olan basit meskenlere tatbik oluna cak tarifede sabit hizmet veya takat ücreti olarak alınacak paranın küçük olan enerji miktarına bö lünmesi suretile bulunacak paranın büyük çıkması ve buna ilâveten enerji bedeli ile kWh fiatımn anormal çıkmasını abonelerin istismar edeceğini ve bu işten hiç anlamayan ve hele bizim memleketimizde «oy» almaktan başka düşüncesi bulunmayan politikacıyı bununla kolayca harekete geçireceklerini unutmamak gerekir. Meselâ ayda 10 kWh elektrik yakan gecekondu tipi meskenlere ayda 2,5 TL. sabit hizmet karşılığı ücret ile 35 krş. enerji bedeli alınmak üzere bir tarife tatbikinde bu meskenin aylık faturası tutarı 2,5 + 10 X 0,35 = 6,0 TL. tutmasına rağmen kWh ı 60 kuruşa gelmiş olduğundan bu bir hayli polemik yapmaya elverişlidir.

Bu sebepler ve geçirilen tecrübelere müsteniden küçük mesken ve diğer bazı aboneler için çift terimli tarifelerin yanı sıra tek terimli ve kademeli bir tarife tanzimi memleketimizin bünyesine daha uygun gelmektedir.

III. 2.2.1. — MESKENLERDE SERŞEST

İSTİHLÂK TARİFESİ :

Aylık sabit hizmet ücreti alınmaksızın sarf ve istihlâk edilen enerjinin beher kWh ı için aylık enerji istihlâkinin:

İlk 10 kWh lık kademesinde beher kVVh için 60 krş.

Müteakip 11 — 20 k\Vh lık kademesinde beher kWh için 50 krş.

Müteakip 21 — 30 kWh lık kademesinde beher kWh için 45 krş.

Müteakip 31 — 40 kWh lık kademesinde beher kWh için 40 krş.

ve 40 kWh dan fazlasının kademesinde beher kWh içi 35 krş. alınır.

III. 2. 2. 2. —MESKENLERDE ÇİFT TERİMLİ TARİFE :

Abonman sözleşmesinde tesbit olunmak üzere meskene bağlanacak sayacın amper kademesine uygun olarak tesbit olunan ve sayacın emniyet sigortası (kofra sigortası) ile geçilmemesi sağlanan gücün kademelerine göre ücret alınmak üzere :

a) Enerji bedeli: Sarf edilen enerjinin beher kWh'ı için 25 krş alınır. Buna ilâveten

b) Güç veya sabit hizmet bedeli:

1 (dahil) kW'a kadar ayda 1.5 (dahil) kW'a kadar ayda 2.5 (dahil) kW'a kadar ayda 4.0 (dahil) kW*a kadar ayda

250 krş. 375 krş. 625 krş. 1000 krş.

alınır. 4 kW'dan daha yüksek güç taleplerinde fazla beher kW için 250 krş ilâve olunur.

Abonenin bağlanan gücüne göre tesbit olunan kolon sigortası 10 dakika müddetle % 20 tecavüze müsait olmalı ve bir ayda 3 defa atması takdirinde abonenin takati % 20 yükselmiş olarak kabul ve tesisat ile abone sözleşmesi buna göre, elektrik idaresinin yazılı tebligatını takip eden aydan itibaren değiştirilmiş kabul edilmelidir.

Bir seneden kısa süreli mesken abonelerinde (yayla veya yaz tatili geçirilmek üzere gidilen meskenler gibi) 4 aylık güç bedeli peşinen tahsil olunarak ceryan verilir.

III. 2.3. — Ticarethane ve Yazıhaneler:

Tüccar ve serbest meslek erbabının faaliyette bulunduğu dükkân, mağaza, ardiye, depo, muayenehane, yazıhane gibi yerlere tatbik olunacak elektrik tarifeleri bu kısımda toplanmıştır. Esasında bu gibi yerler memleketimizde bulutlu sisli ve karanlık havaların azlığı sebebile bol güneş ışığının bulunduğu dönemde faaliyette bulunduklarından elektrik sarfiyatları daima azdır. Kapalı çarşı ve pasaj gibi yerler ise genel olarak adeta bir istisna teşkil etmektedirler. Bu sebeple sözü geçen abonelerden sabit hizmet ücretinin iş yerinin m2 sine bağımlı olarak ve abone başına ayrı ayrı tesbitı daha doğru olur. 4x5=20 ma bir tek odada faaliyet gösteren bir avukat yazıhanesi veya 5x5 + 3x4 = 37 m2 lik bir doktor muayenehanesi ayda 10 TL. sı civarında sabit hizmet ücreti ödemelidir

Buna göre tenvir edilmesi gereken ticarethane ve yazıhane alanın m2 si üzerinden sabit hizmet ücreti alınması esasına göre.

a) Enerji bedeli: Sarf ve istihlâk edilen enerjinin beher kWh'ı için 25 kuruş, ilâveten

b) Sabit hizmet bedeli: İş yerinin m2 si başına ayda :

— Dükkân, mağaza ve emsali yerlerde — Muayenehane, yazıhane ve bekleme yerlerinde

— Depo, ardiye ve benzeri yerlerde ücret alınmalıdır.

25 krg

20 krş 15 krş

III. 2.4. — Resmî daire ve kurumlarda tatbik olunacak tarifeler :

Devlet, vilâyet veya belediye daireleri ile İktisadî Devlet teşekkülleri Bankalar vesair kurumların elektrik sarfiyatında tatbik olunacak tarifelerdir. Bunlara tatbik olunacak tarifeler bir bakıma ticarethanelere benzemesi yani aydınlatılması gereken iş yeri için bir aydınlatma tarifesi ve asansör, kalorifer gibi tesisatı için de bir muharrik kuvvet tarifesi olarak iki kısımda düşünülmelidir.

III. 2.4.1 — Aydınlatma tarifesi:

a) Enerji bedeli: Sarf ve istihlâk edilen enerjinin beher kWh'ı için 25 kuruş alınır. İlâveten;

/bAR£SIWJ İSMİ

Meskenler Tkaretfmeirr Rn.daireler

Üçü sanm// Sabitem.

Satiftiz. metvtua

J&taf u&vt

Ağıtın

n SatifAz. Tötaf ûcrea'

Agaan okıntfr

mer~ı*fB anar ücreti

Soitf/ia.

mTeâtvHreFe üar/t

atam*

So6r/Aer.

Tafur licnetf

Müteferrik S&Air.

I JaT âar/f

TEKTtU/MU TARİFELER krs / kWn otoru/t

MAll DURUM

TEKNİK DURUM TaÂut

•*•'

kw JtW

Acıpayam

Ad/

AÛAA/A

C/zmir)

Adapazarı

ADIYAMAN

AFYOJJ

Ahmetli

Afsat

Ahbt

CMons)

Akçakoca

Akdizğrnoahrf fYozgaf)

Aksaray

'"' "

Akş-eAir

Akyazı

Alaca

fÇore//»)

Afoç'Ofn CTcamm)

Alasetıir

Aüfaatpaja

Altr/rot>a

Alı/cra

fûiresaır)

AMASYA

ANKARA

Antakya

ANTALYA

Araç

Ardanuç

Ar/fıye Armuf/u

Ccroruh) (Sotârt/a) f/zm/r)

Artvin

CCcruh)

Aşka/e

Ataâcyii O.par/oJ

Atça

(Ayt/ırr

Avanos

Ayaş

AYDIN

(s/alaz 75 Zû/a3aae io/aie/K IS/aionc

S.o/a6aaees

IS SM/aitmc

<-A*<mr

CS/aia*

S.O/IM zs SM/A»

(t/aiımc LOlatcnc l.o/aieat io/aioat

3.o/ato*t

2.SİOİOIK 4.0/0A017C

lo/a&m.

10-H/tVf

zs/ahtat

3,o/aiate 3,o(aİant

Z,o/abone s.o/aiene

5,o/iW

ZofaiaK

ss •a,o/aiane

B

Babadacf CDemit/J

Bafra

,f

BALlKfS/t?

BaSaeski Ba/e/a

so lo/Ato.

10/Âio 4o

2.O/Aİ'.

OSfitf *SftW

*.-/<•*** mit.

mo «s ıoa

at

atı» O0

ss ss as

3S 43

za.osz

3I.VS no 38

38 sa zs 2T 21

30 3S 35 24 ir 17

eo SO So SS 56 54

3Z 49 35

25 28

ıe

U.S10.300 szet

v, 3.4Se, 403 3ASB.4O3 sa

3Z4.Z2O

vo

tSS.OTf 1.013\OV Itoo 1OOO

n 71 71

4S.880

ts

S9üooo 1 ere. ru ff.eo»

So So SO SO SO 2S

45.140

u.tu

s90s as a

SO SO as 92

SO 60 85 93

SO 2S 45 3t

IV S7 33

31 85 33

3a J0 30 za 30 15 15

3Z 31 3Z

22 15 ts

85 85 as

85 as as

ez 67 61

53 17 4i

4o SO

TO •m 70 70 TO SO

TO

9o 4o

no ı/o im

»0

30 34 34

S0.10O MS.OO 74.4ST 1.141.331 as.rrt 1Of.8s7 Si. 000 3SI. 97S 37.05O T/.1T3

m ta, »o

eo

ZS4 uv

7S.OOO ao 4a

1.330,1/0 #31 fiso

TfOjKO 93f

ST.ffe 98 to 1OS.8S7 ao 80

«St/O *te at

33( 300

3TJOSO «re «o

Tl.Ztt 8* 19

3 i. Z* O sa 4o

ZSH.OOO SLeee^eo

341. U c ns.st4 m 000 j S3O.OOO Mt.StO IKTIO j 33.ne t419.U1

24 45 so

24 30

33.3CO.ooo SO,3o%640 UJZ4

zoZjoeo.ooo

56 100 ao

4S 2S 3S 2.114.000 Z.U4M0 1o4t

3,9*>*eo

35 37 34

33 ZSJt 2S21 3.84i.ror 4.304.702 133t 1170 sMS.000

S9 52 S4

SS S3 32

4I.B39

4Z.<m s4 3S

87.f73\

SI 10S 84

79 3a 39

a. sac

za.t3s 80 74

4z.eoo

3O 3O 30 er 76 90

30 as 25 SO sa

S7.31O

ST.39S Y00 S7.309 ISO SO

200,000 99. an

n80 av 71 1O8 1O6 55

66 3Z as 54

148.348 ZOS. 9O3

'S8.9O7 188 ISO 209.0Z0 nı 231

Z28.OOO 3S3.4eo

40 So So 3O 4o SS 2O

69.822

69.841 So 80

lOl^Zeo

3O So So tn. ata 134.115 176 1O0 tfT.US

tz

as as

.63

8S

2O 21

sa 78 25

S7 as /s

84.215 53.816 141.314

84.215 58.0(2 188.801

2IS 130 1OS SO SSo 2T00

//t. 684 r». /M 4.t7O.0OO

85 44 SS 50

S4S. 9oS S4S.377 tzeo 4tO

908.803

TOP LAM

TSJJ9J47 UHhl eıoiA MM4.1IS

1.o/kW 4.0J'iW

300 mt.

to/Ato. 2o

10 4OO •loo TO IS 70 İT 31 31

SS so 44 7*

4o ao So 43 23 3o 23 41 47 47

ısz.ns 621. 33O 2.9U.O33 4SI. 036

1SZ.36O 615.276 848 3.oltA>33 869 •4*3,910 310

8S 4So Ifoo

179.943 İ.OTS.OOO 1XSti.870 !

ISo.ooo

î!I!î?!f^îsilff:

| ; | l | I I 1 M i I

I I I 1 I I I 5I I

I I I I I * l

t1 .»I

I I M I I I 5I l

!8

•<*

I1 .Ol ıı

II IIII I 5 1

I I I l- ı I

'VI

ut .51

I I I I I aI '

1I11II

I IMM II I M S

' III IIIt ıI

I I I I I I I l-l I I l I

o 1 *>

O 6O

*^*v1 I ^ G G ^ l - ^ v O D O ı t o ^ 1

53 iîîss

I I II I II I

" ^ y 0\ * ^ Jiı o

.5 o 6 »s o »ı

>v ••*•

V\) "^ Vj o (« Vv o îs w o o İS

-5 S S) ö'

U|O0 0

jOo^OviO-OO

•« ö »o

-um ssm§

ı M1Iİ ltIIIII

u s. .u,

I I1'!

ıiM

I H M •* 2! I I 5-

ta

i I"I" K

1 I ^ I I I I I $ I I I I I t I I

t»

îa

.e

,0

II II I

«I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I ı M

I IIMI I

rfetrrıûarf/ tlfl

Iherriik/tti

I IS* fnerjr'ıkrrti

iIIIIII Ii IıI II IıII

II ı i

ıııiııı ıııı >IıIıııı ııı ıııı

I* I I I M M I I I I I I I M > I M I I | | I I

I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I İS I I I

I I I I I II I 1 I l II I ı I

«O O

*NV.

lI -ı

§ 3^8

o *v •> Ş S w

o5

'S " I

•*. U| Vf, m •* w ^a O ^ M O ° o

*>

§s

İÜ

^^11111

fitsm/ctere/er Bûyâtsonayr Murat'sa/ıoyi !

Müfeferr/i: Sene//* fflosraf

/Cura/u Pi/ernf

İ B/r sene/zt S0///&/7

ÇİFT TERİMLİ TARIFELEH

MAM

Mesken/er

fies. daireler Buyût sanayi

sanat/î

Müteferr/t;

D

Darende Darıca

metveya Toto? Ûcreh'

Ayda n o/ar-ak s temonu)

1 mef veva

fnefvsyo

Tato/_

Tokat

Scı-etı

öcretı

Ay c/o 71. o/ardk

mef »et/o Toto? fere//

Agefo n o/arcrK

31 2x>/Jiho. 31

D£M/ZL/

Dereçfoc

C?)

Deri/t kuyu f/4»f**/r)

Y.0/AİO Zo

2O 5.0/Aio Jto

Dinar t Afyon) D/YAFBAK/f?

ffş

fA/a/afya)

Zkyı/ûaç/aaf Cğ)

Do'rfyo/

to/Aio s.o/Aio. i.o/Ato. l.ll/Abo-

2.o/Ato

to/Aio S,o/Aio 3.o/Aio. CM/A i a.

S.a/Aio 3 o/Alo

Z.s/Abo. 1.0/Abo 3.o/Ato 7.4t/Aio

•4.0/A60. Za/Ato

io.o/İWç

Dursı/nbey

IceaJbar

Fd/ncİİ

FDIRNE İ

Edıncifr /Ba/ıkesir)

Edremit (Balıkesir)

Eğridir

fûparfo)

EİAZ/Û

F/ma/ı CAn/a/t/a)

Erbaa

C Tokat)

Erde/r

1,ofAlo.

3.0/Aio 4.0/Aio

S.o/Alfı* S.o/Abo

1S/Aİ0. 23 2.S/AİO Z1 2.S/Aİ0 33 Z.0/AİO afi* 3.o/Ato. tt/ll 5.0/Ato t.e/Âbo 3o <.o/Abo 33 s,o/AW* 33 2j)/Mo. •43 t.o/At<> 43

•f0.o//W

Y.o/Alo

to/Att>.

Mraar/ı

ERZURUM

Esh'pazar

fc°"i'rO

Esme

Cl/şak •

2JS/Aİ0 t.o/Aio i.o/Aio.

S.o/AloJ.o/Aio3.S/AU

to-Se/Ab: 3.o/Ato

Soiı'/ie.

met ı/euo

/atat ücreti

arak

SoÜfhâ. ûcrefı

Sah/hlı. met vtya

Tötf

Atp/o n. Krs/ Ayda TL.

o/arat:

S.o/kW S. o/* W

S,o/kWm 1,o/k\M

2,o/Atc.

3.0/Mm

Sc,0 mat 36

21 la/a 4.0/kfm AZ o,s/*Wm

10,0 ma k so, o 1" ok

-I

"§

rı

İst/

100 19O 100

2A 17 31

31 35 3S

21 Z1 i l

3o 3S- 35

26 28 23

ÎO //O ilo

S9 SI fi 31 31 12

54 S9 S9

So 1os 1oS

To eo 80 AZ 48 A2

Ao SS

so 23 2o 18

26 IS ıs

53.5S3 38.2O4 fS.fSo

S 3.(73 120 60

AS2S7 IOO 6S

f8.281

IS-o

29 YS S3 47

ns.Soa 2S2,ooo

İS6.97i

24d. 000 384 7fo

24 2o 2o 1.28i, 7<S

22 22 2o

27. yoo

to So 60

61. Alo

1600 lloo 33.040 112. 75 61,64o 7S So

S9 59 5?

tz.340

91,7 A'o 94 80

zs 15 17 S37.4Zİ «"•<7. 935 1I2O 7So

SI 52

2JS38.424 2.(/o.ooo 29*8 2OOO

So • l o So Ao

42,919

42.919 92 3o

2< 34

80 70

3S 2o

Z8

AO, 000 1 Si, A 00 ZH.aoo

7Z, SfZ

Ao, 000 61 63

16t.Zoo XAo 1İ0

221.^91 27Z 12O

81. İ/9

rop\lAM 5,816.1S3 5.918.961

ıs ıs es

65 7o

S2.30O f2.3OO 114 so

e? ti 67

So Co

81.776

82.776 105 75

eo 18 îo 4S ti 43

1,ttZ.SS3 1.170, (o o IBoo 9(o

28 30 3O ÎT 22 27 il-14 S.oJB, 91O 6.7İİ.OZ4 1316 78oo

€7 67 (7

fa (a €0

82.776

82.776 1oS 75

33 38 37

28 3C

so/eo Sa/to Sc/K ?o/js 18 2o

Ao A3 AS 27 2T 3o 30

S44.2O7 28o. 000 1.117. tiO

Sfo, 5lo A8S Soo Î98.6AO 129 4oo 1X11,7oo 70 o 2oao

So «Tc 75

7S- So eo

Uf. 716

116. 910 •30J İSO

80 1oZ 7O

Si St S(

4t

4-3 AC 7S 7S

S2 70 3S 4S 3/5 35 A2 34 3A AS Co

166. 686 190, 000 AH AK f/.SoO

16C.6Sİ ISO 14 o 197.800 23 fı 18o Sil Ct 3G Sbo 91. Soo 10O /<o

As So AS 3o 3S

6.tSO,10t 7,8to,ooaS600 *4ooo

70 80 70

24. isa

24.1SO 31 4s

100 /eo /o s

80.000

8S.000

TOP LAM 9.666.834 1f.3S6.414 ııus 'SSfo 69.113.280

FcJhe

25 So eo »o no 70

•18

So so TOP LAM

Z06MS 247.765

46.485 75 60

2o6.£oo Î61 190

2SS.0BS

IÛA/?EStMÂl İSMİ

Meskenler So&'fAâmet veya

Toka?\ olarak

Ticarethaneler Res da'ıte/ermet veya Takat ücreti

Ayda TU olarak

1 mtveyo Tatar ücreti Aydo TL olarak

Buyu i sanayi Küçük goncu/i Sokak tenv.

Soilt lu'z. m»t mya

Tokat ücret'

Aydan. Olarak

Soblljr/z.

met veya Tokat ücreti'

met veya Tokat ücreti

Aoyla*r*ank.

Müteferrik

Sakthlz vel veya Takat ücreti

Ayda TL. olarak

ÛAZIAHTFP

y.e/Aiotc Ao 2J/4İOKC AO S, o/A iane

ZSİkUlm 38

mak

£îebze (Kocaeli) Genç Gerede -Germencik -ûerze ûötsun

Vl/lio.

Göne/7

CBotri-estr)

GUtÛHANF

3.o/Aio.

•(S.o/Ato ioja/Ato

1.o/Mm

Gördes

GÖrete

Göynük Gözne

Güney.

) Otel)

TEK TAKIMLI T4RIF£LER

MALı

I •ı <3 î î1

krş/tlf» o/onrt

Tl kW tır

(o So

18 63 az (7 67

IS ıs

67 67 7S 7/ 60 7o 1Lo 110 loo foo ts 7o

72 71 IS lo 86 86 lo 62 tl 63 10 70 Ao Ao

•İS AS 38 39

75 33 AS Tl Ao AA ilO lo So So So So Ao 60 lo 6s 2S 86 S6 7o 6Z Af 33 Ao So •3S 2o

TOP

B2.

•4a AS 10 SO Ao SS 25 86 7o 37 So toAM

2.8BI.111 133,116

.. 37.210 163.000 12C.67S

2.881,133 mı 2310 126.S6İ ISo tOS 37.210 Ao 30 163.600 AI9 140

111,211 1Ao 1IS

1Aİ.7OO 7o8.ooo

16o,lo9 136 13o 7«. 320 SOM 440

8A.AVJ

es,on 16o 100

SO.OCK)

SI. 110 111 So

287,ooo 293.5OO A38 238

24 o, Boa 1AS.AÂ0 2oo 19o

13o, soo J3f. S2o lAo foo

i66.162

166, 962 16 lo

5I.-96O 51, 9(0 112 88

I.SSo

10.Sil 2S is

SA.ooo

22 810 3A 31

39.28o

79.28O I08 A4

79.A2Ö 25o 1So

5,A37.4ZS

Hafik i Hajbiye ttasanoy/an t-tai)Za

CAteırşehır)

fy) CAnkara) CSomsun)

isfrto

Hendek Hopa

CSakarya)

Cl/

S.o/Abo.

3.0/Aio •75 l.o/Abo.

6.0/Aba

io.c/Aio. 6.0/Abt.

<o/kWm l.o/kWm

2Ç.omak

Jğder

İlgin

(kortya)'

İSPARTA

2o 3.0/Aio. 2o

3,o/tWm

S.o/kWm 2O

Ikizdere ImrOZ:

(Rize CÇamkkoir)

Incır/ıova (Aya'ın) -

İskenderun (Hatdy) l,o/Abo

3S S.o/kWm

İspir

(£rzarum)

3. ot Ak

20,0/Aio

8o

İSTANBUL

O.SİİVİı»

o.s/kWm

/ZMİR

İa/Ato

fzm/Jİznik

(AToare//) (Borsa)

İ.o/Abo. Ifi/Aio.

A o/ffto 2.S/AİO

4.0/Ato

4.o/lı.Wm

£6 II 8C es 8S 85

35 AS 3S

A7 Al Al Ti 73 73 8S 83 83 3o 30 3O 9o i/0 95

3o 3S 64 7o 20 110

SS . 37.141

IS 2o 20

21, A69 11.310

80,990

112,016

1IS 6S' ISI, 131

fol, loo

7S 11Q, A43

TOALAM 1ZS.4SS

31,141 2İ.5S8 21.058 80,110 111,016 284 2oS, 920 216 *AS°oo5 26A 111. 312 104

30 3S ZS 120 US 160 23o 85 SOO

61 80 80

ti 73 73

25 So So 25

32 37 47

1O

7o 7o 7o

So eo 60 AS

1oo foo foo

26 Ao Ao

3S ss Ao S7 sı S7

61 62 62 241,629 2AI.629 16S 1So

So Ao Ao 103,000

105,7S2 ISo 140

3O 25

799.7OO 8o9,1oo 16o 12oo

3Z 29 21

16,100

II.Boo

3S

35 35

30,000

30,000 13 38

117, ISo

112,819 146 80

So 3S 3S 2.635,115 2.912,ooo 1300 2.000

loo 1oo

32.4oo

31.613 80 So

17 11 100,060,010146.2S3.161atom ırs.ooo

14.016,612 3o.m,3Sl

2S

İ.1S1.4İ1 1.8ol,in

I.TSo

AS 33

137,114 139.163 lAo 1gO

TO&AM t29.963.207 m.ııs.ev,U83H 22S723

sı £/c r/i/k

İDARESIN/N /'SMI

ÇIFT TERIML /

TSK Tf/f/M/' T/tKİF£lER.

Meskenler* Ticarethane/et/Pes da/re fer Büyük sanayi KücSi sanağt' SotaA Janv. Mt/fyerty'A

Sobi/tâ-

1 1 1 ma/ma

X %T Taiat t î î î 1 I i'creti

So^/Ai. mef veyu

Taiat ucrett

SoM i*, mef v&o ûcreft

SokV/ui mef veya

Taht ircroff

$ot/fte.

»e/ vego To/fot ücreti'

Saiu+hâ. ıj'cre//

Sa/ufJı/z. mat veya

Tataf £/cr&1ı

M41I

DORUM ^^

TM/t/Z OUfil/AI

7hkat

I< ^^

-^

Aya/t n. o/oraA

X y Ayda TC. o/otvrk.

At/Ja Tf.. olarak

Ayda TI. S/orak

•a, A ı/da n a/orak

4n

Ay c/a n. o/anrk

•iyc/a TL o/ot~ak

K

Kaduıhon (fonc/a) Kacû'r// C4<So"°)

- —

«us

Kağızman (fars)

Ka/CC/Jt (Antoro)

Kafidra C^ocaeiı)

KKaarnacdau/lıt:

(s/ı/as) feo*fa/Jat)

rYaracaâet/ CX"rso)

Aaracasa CtyJt*)

Kara/r/a/? f/tonya)

/(arasa fretaryaj

4.o/A6aıc30

U/Abo. sı fj/*to. AA l.o/Âto. fo

Ko/AboK 30 j,o/eto sı f.oMto. 49 (j>/Aio- 60

<t,o/kWm 3o S.o/ffto. SI

1o,o/MWmSo /t.o/ÂUIm fo

ızrAVe —

<o,o/k#m 22 JOOmsM, 20

—!S/M* Ae 1o,o/iW*4i

O,'/***So

— O/Ab:

ro

Karyı

fCoru/»)

Karaha/â (t/fi)

Karaîsa/r (dc/aıto) KARS KASTAMONU KAYSfRİ

ts/Aİo. SA 3,,/Aio sA S,,/Ait. fo ts/Abo. SS S,o/4b* 'SS S.o/AH/mSS I.s/Ako. -16 4,c/Aio. 17 S.o/Mm 16

KeJbo/r (S/aû/j)

Keçrjfrorfo Oj/><rr/aJ

lo.o/AMm 16

3.o/tWm Ao

2.o/İWm SS

f.o/iWm •1? looo motf •18

Ke/7ra//ye fSrtıtrco/?) is/Alo. 3S •f.s//!io.3S I.t/Abo. So

- 3.o/ÂWm 3o —

Kef&i/f (7?a/,jt-estr)

K//T/£

f/'zm/rj

KırıÂJıarr (/Sa/ay)

kfrÂağap CA/OA/JO) /.0//I60 3S 2.sMM>. 4o 2J/Abt>. Ao

K/RKlAR£l/

3.e/Âto 3S s.t/Aio. So S.o/Atc. 3o —

K/RŞfH/K

S.o/kWç 7o — f.o/ttVi 3o —

— Zs/Ata 2S

K/zt/ralıo/c//: fpt»*/rj -f.f/Ato. fo /.S/Ato. 60 <o.o/£Wm Ao s.o/XWf 35 fto/kV/e So tûmatf. 70

Ktzı/ccr/iama/ff f/JniargJ

K/z/f/asar f£e«hri)

Kr/ım/r Kocar/ı

{zCor/.lı7/U/c</tj/o?+) )

KûA/YA

2.o/Abo. İS 2.S/M0. 2S tr.o/Aİ,. 3o

- fj>/Wm •fe —

Kayu/tâar C^'^0

/<ûza/7

f/Oc/a/KiJ

/<<?'s£ {/!?<*»)

Kötyceç/z CMuf/o

JXt//ff C/W<rwoj

Kîrr/-a/a/7 (!&'>/)

Kcf^UCaf • C/tydvr) Kt/'re OtmÂ*ro*u)

&rş /im û/trraJc

TL İV

00 ao Ho ıs ıs İS

90 So

Sf «r

H0.000 200,000

•IIP. 000 ıs8 72

200,000 20i, 16o

100,000 210, O(O

68 fQ İS

fa SB

79. foo gO.Soo 80 So

120. SIS

n.Soo S2.Soo 126 90

10S, 000

77 77 7S

65 S3 S3 m.ooo m.ooo 1So 110 Uf. 261

81 86 £0 So

se 6S

£0 ıs Ao 22

1(

39.32S A0.799 63 2C

SO.8S0

1AII.S75 1,4!£,£3O

Uoo A.S83.OO0

se £0 £0

So 2o 20 2io,oiA 260,12/, 308 200 A 14.778

3o 33 3o

zs 3». 30

$9.ota

7lx>00 2A0 SO 273. 3oo

a A 8İ

66 Ao Ao

6ol,Soo 620,000 7F2 İSO •1.0*17.0 00

Ho 100 ISO

7S ıs 63

.80 So SS 63

131 210

%.zzc

1AO.S7O 1S8 foo 76. A29 16 £S

1S9.İ0O 1o6. 737

Ao 60

S3 sa

So 80 2İ

2S Ao 25 se so So

Z0A.S07 206.7°o 7Zo 300

63.£00

69.S71 £6 SO

6SA.S00 129 M3

61 So 73

So (t AO 11Z.6ZZ 772.621 1oSA 76o •1,299, 2oo

7o 70 70 11 Ao 2< &o £0 60

S7 83 91 68 aa ae 6S 7S 100 2S2o So (0 İ.V

So 80 (o

fo 60 60

75 ts İS Al SS es •ioo

8A •31 10S

2s 7S Ao

68 68 66

3o Ao Ao •rs

AS 60 60

f< 7Z S<,

80 80 80

80 -<to fSo

70 7O 7O

n 8&

-foo

75" To

100 70

70 SS SS 943,000 977, 939 £72 SSo i 736. 000

24 2.4

A.177.000 A.İO7.238 1500) 3/oo 18.530,000

3S fo'

21320

21.no

3o

79.700

İOO,000 •100,000

So 130,400

So 3o 3S sa ae

21. 767 SS.361

3Z.9S8 36 So SS.16I 13o 6S

İS 461 60,582

60 As

A.7 zs

•3S

ioo, 000 IS6J.0I

7S 2(3,473

10 f. S00 -IA9 ioo

36o,ooo 3S8 S60

2A1.93A

İSİ, OOO 76O.OOO S7S,16o

So fo

Ğog.oli

600,000 8IA A7S i, 100. 000

SS SS SS Ati. 000 SİS.000 571 Aio

S7S. OOO

61 3S 3S 162.760 -176.19i, 160 16o Z7S.4SO

ao *o

121,800 12 6.SS0 1So 150 184,000

lo 61

6Ç.A20

72,670 £8 68

9i, (SO

7o 11.S

1S6.00O ist. r£o

ZSO 632.ooo

So 68 YAA.2S7 1A4.6IS -Ho 8A 211.016

(8 30 SA rs

•İS 80 Ao eo •foo 7O81 •ioo 1SS

IS •".o 3o 80 S7 Ao 8~l

A.ooft, 3914,010,600 ZI03 SSOO

, S7.ZS0 61Aİ0 ioo

2IS.Aİ0 Z16S6O 39Z İSO

2S.69J61. UZ 2gl,6Z6 f?O,ZSS

25. 600 62.694 ZSS. Soo 13S. 13Z.

3Z 3o

92. 64

400 32o ioo 92-

2S.Six> 8S, Soo İI8 £6

14.067,2 SO 1o1, 7oo Aop, ÛOO 32, 000 6S. 966 SİS, 000 i 60,000

11T. 795

S7, 0 60

A 6.7oo 76 A*

TOfiIAM ıtj°e,m fT.2SI.iol ııın usif 50,607,806

£.adî£ (Samsun)

_

•

33 Af

3o 30 31

79. ISO SS, 697 128 110 216, 6S0

'I ıIı î llı/I

I1 'I i*n• 'I i 1 I ı Üı ı ı ı ş i İl I l I İl ıı5I

II II iI II

I I I I I- ı ı

1 feı IIItI

' "i1 ı ı ı i ı ı yi

1I'IIıII

MG\M<tt/|QoQO

lv> K

1^ ı£

I II ııı iıı

I ıI

Kllltlllll^tllllltl

lîı lîîlrfF W ff Î[II

»ı ih1 S' S-

ı ?ı ı ı ı

-«v A

."K-Ii

S Ş J>1 |l

ıı |-| I I I

*t

f-

Entrjı ücreti

ir

Fner/ı ucre/ı

ııı

ıI ııı ı

g a s? ı ı ı ı

.«I

•V» > •» ı» * *•

IJI

•1

JI

Enerjî ucrefı'

Mî fiıer/ı'vcret fneci ücreti

ııı iı ı

I Sı ı I ı ı l ı ı

ıııIiiıı

ıı ı i ı

III 1I I I III I II I

i/crefi ît fnerj/ûcnt Mesken/ur

I IM

Mıı,

I UC I ı WM( ^V> y>,^

^ı3t

İli

J| » O o ı a

JV OO --ok^ ooO

Kj i

i- o

«o

0 0 " S 1

% a- a

O Ka Os

"î İ^Ml O° SM"<!

I 2 .t- ^ Sv

33'

•"<* Qv»S«O\ o

£ S ü ^ 9 =•

1s

i S! o o

381?

»s

o oo o

« •» •» S1

Q *ooo o

s onay* Sokak ienv/nf/İ vafir 5

Safi/a/?

Meskenler

P

Perşembe Prnarfasar C/O Po/aM

/

FİİF

Safranbo/u /zongU

gCl/lMi

(Mamla)

S/İMS'İ/A/

C/lfyon)

Sa//

S'aray n

Saraı/ioy (Derili)

ücrefı /»yola Tı olomk

Ig/Aha

3,0/AİO z,s/Al»

Z.o/Aba •

2.o/Ato f.S/Âbo •

I, S/A t o

Seâen

<SerdtVan

Ç/)

Senirkerıf- (İsparta)

Seydiköy

Ci)

Seydişe/r/'r

SSser//mfff r

4.oifito.

Silifke (iç d)

Silivri rhhufiu/] 2.o/4tc

SÎlVa/7

CDiuarbatrr)

SİNOP

SİVAS Siverek

(> ir/a)

/ İS/4İ0

Sıbrifrsar (&*/&*•)

Soma

(Manisa)

Sorgun

(Yozgaf)

SÖçUf

fffr/ccck)

Söke

('Aydın)

Suiioniıısar f/ı^ n ı

gasur/ak f/Çat;, < • ^

Sürmene CTrabzotn

1,0/'Abc 3,o/Atc

•Şavsai

(Arfınn) ı.s/Ato

Şarkikaraağaç (/s/>or/o)

Şbkis fc

•$u/ıu/-

C/i/yon)

CİF T TERİM 11 TÂRIFEIER

T/coreİhoneierPes ob/re/er Buyui sanal//

saoı/yı Sokak Tem A/v/eferrik

Ayc/on. olarak

Vcretı"

mef veya Tatar

Ücreti

Ayda Tl

mef w/o löiat t/creiı

Soiı'/Jı/'zm AyJo

Ayda TL olarak

met veya Takat ücreti'

Ayda TL o/arat

T£f JOt/Mlİ T/tRİFELER :>

MAlt Ol/Ki/M

T£XA/IK DURUM

S.o/Abo 5o 4.0/Abo

3.o//»*o.

/<?, o/Abo

I,s/Abo

fo.o/tbo

X o/Abo

5,o

S.o/Abo

t'o, o/An?» S,o/Abt>,

3, 3,o/Abo

S.o/Abo. S.o/Abe

S.o/Ato-

>, o/Abo-

S.o/ktil™

35 Ço naltf fi-IS S.o/itfı* -/0,o/İWm 2O ma/tl 160 mvk

£0 65 AB 60 £5 70

ûo 75 35

66.220

(9. <<so HA 65

Ao 45 35 30 1C4, Z7S İ64. 3 fO 12 üo

ss 7O £O

£71, -100 1OO 000 730 400

TOP,

1,2(3,218 1.301.324 1.306 315

Se/Âia 3S

6S

7Ç A3 A5

20H, r/o 2S2 Zlo

47 So Sb

4Z1,000 A61,000 2AS 300

TOPLAM 642,600 669,510 500 5<0

13,o/İV/9

So, o/A'tt ZS

3 o/Abo 3o

Al 60 So 60 es •10

Ao 20 20 60 78 78

•167.700 170,510

22S

7SZ.ZS6 73i s-7 s

60 7o 70

4İ

4,5? t, £1o îroo 2(o a

60 60 £0

Az .Al

191,197 2 o 1,596 zse 11S

7o

3o ?S 7S- I08 ISI Zo9.ll! ısa İSo

46 ,7f

1Zb,2oo 116 2oo

70 75"

Ao 4* so

75 75

42 51 52

48 Sİ 58

4o Ao 4o

71 7İ 8G

i/o rıs 12o

67 2S

60 £0 60

60 3S iz Ao 3o 76 Ho İZ

So 5-0 33 33 75-. So 3O 30 4o 4? 25 25 63

11 31 4o

237 -İ11 33. ISo 26.210 21.567 1c3.0tî U, SSo

6$; 711 1,141, CO o fû9.ooo

277 13i 11. 955 2b 120 2 3, oco 115,310 So, 800 173. 79o 7o, i02

ıtri 26o YSo •»Vo AS AO

3o lot, •/So

95 20S iSo

1, Z$4.791 lloS 95o

İSİ,000 319 Zoo

73 9o 84

7o 42 42 1MA2İ

124 Mi 255 ZSo

61 67 67

67 67 4o İ43.9İO

155,170 180 •180

55 73

2 SA. 914 ISI. Soo 197 295

38 25 AS 2. m. o'4 2.13S-J7S S3C 115o

£4 85 72

77 45 AS

160.267 İ61.14B 118 -I6c

72 92 13

13 93 9?

1S1.AAA 152,392 T, o

32 36 3(

27 21

117.375 117, ASo

79 •71 71

71 79 7?

80, ooo 80,000

1P(, Ho 100

71 106

68,313

68.8%. 206 So

75 77 55 45 54 3o 63 173,353

1191 SSo

60 60 7S So 5ü 50

93.772

75.160 96 5o

So 60 60

3O 30 210,13i Z34.O0D 3S8 1So

53 53 53

41 3o

49.000

49.000 68 51

61 «2.

TOP ÂM 12.348,797 nm.600 1118i Î141

8,(64

8.734 YO -10

Sa 60 2<s/lS

/o o İ05 ttS

ioa

So 8û flo

80 İh 80

ıs 35

•flo

50,ı

•fSS.Sbe 32,047 94.50i, fi ?oo

1S7.5O0 74 2oo

SI. 041 10? 46

m 94.63a

71 ?nn Kİ <J7

s

î >—

!

1 1 ^ 1 1 G I

C| 1

I $

ı

II 2<

ut j s

O-

.Kî

I "1 c So

1 S> 1 1

,

1 1 1

s?v 1

?

S' 1

Kİ C

ş- 1 c I | | ,

1 •s 1 1 1 o 1

S1

voj

1 11o 11

û

1 ?I 1 I 1

1! 11111

\Tun \Urq

<; 1 |% sH S !

Ki O

IKi W 1 *». O

I1,-ts

1 t? o

»r\Ut i1

Is) «1 "1

11 1

1- • ^

! '

1 Ki

II 1

1 l

1 1 1 1 1

•S»

1I 1

Iî t ' I 21

ev

i11 1 o

1 1 »t 1

I 1

o >

]

t».

t)

1 I ^0 1 ı 1 '

i 1 M Isı

ti

II I 1

i 1 0

'1

I -K 1

1I 21

•**.

I 11

J1! 1 111 I 1

o/Aboo/Ato

^<

1 11i

-•s

^D

' O

•v

1 •>

«•* i »a|

Mfi

u,

Q

ı1

Is o

9 I Ki

1I 1 1 1 O* o

o1

1 1 Kt

^. 0 I

•V» 1

S 1 1 1 ^.

ı t; &

? NJ

§I

,-*

I 1I 1I 11

1 1 1 I

ı 1 1 K> 1 1

I11

il

1 i il

1 i'

I I it I 1 o /

»e I

t

Ul Ki

1 1 1 1 1 1 J 1 1 I I 1 1

1 I 1 I 1 1 1 I I 1 1 1 1 s*

I 1 1 1 / 1 1 I 1 1 1 11 1 1

Fl a 1 firer/ıücreti

Ö 1 (s ^ <? ' . § N" A/e(// i/crelı T> >.•

(Jier/ı ucrtti

1:

Enerji Jerft

|î 1

fnerj'ı tire/ı

<5 N 3 «P SM n rt fmr/ı ücreti

000 S78 S50.0

8o,o

TOF

1 I1 I 11 1

Ul »o

«1 « t

-«o1 0 0

5o

1 1 11o I

0 1 ts İS

5i $ %

«1

5i 1

o-,

«1 '

§

$

Js 0

<-4 o

sss

-<. o, •

1S? 1 tfı o o

<*ı

W|

c O*».

»s -N

CJ

1 11

«0

it!

s S} I isî

""si

!1

•ts

s>ı

<vl

"-V >Jı

I 1 I 11 1 ! I g^ş s 5;s- |

o'

9 8!

•^

S! Si - ^ ,

1 t 1 3I1 I 1

-H

C di t?

İS 5!

•<

00 o

1ı

i J\

A. Kİ

2Iİ

Kj ^!

%o O

.•4.

21*

K»

"1 ioj

<-> s

Ul

yi İS 4KSi

§ NJ O

71.

N>

<R

!A t o o

1 I 1 I 11 1 I 1 1 1 1 1 1 1

sı i S % 55

!S

»4

0' (s. İsı «1

V\

t £5

&| 8}

»Jl

11I

X-

-s

I111 11 $ 1

1 ı S1 8 &

S} S

wo

I1 1

.-\

NUı| * s?

124 5oo

*^1

<Cl

LO

1 1 ~5

•O

^. ^ s

;-*

•4.

1 y\

O»os

•s)

tiS

sa

& So

-4.

< .N

* Js.

tİ & ç>

M$

ZQt C

671. 1

ot

co

o o wı

fıterjı ûertti Mesken/er

TicoreZ/jc/f}

fi!

Resmî </oıre/et~

!•

1 âutjiık sonvy/

/cücük sanayi

SoM^/ht,

Mu/efer-rık\

Se/re/ıJi

Ac,Wof

Ta*

<5

1BJ*~ şerre

JWl l*i * ın^

^ ?î t , f> r j •4 " Vq, x

>"^ö

4»

mı

" öa!

sL ^^•ş.

5Vİ

^t

fcN

İItSrîI fiıerpucnett

^.& .O

8ı a'

IItI sı ıII

f/rcrriiıcretı fterjî'üarrfi

İsli fnerjiacntf s:

^S

&^f¥

IIII

St)5î oM mo oo, t>

3SI

'.

"yo5ooi »ooo^ ooo ooV

gâyûi Küf a*so/roy/ Soiatfaıvtrofy Mii/eferrık

Scatr/tt /nasraf

Se/te/ıt

Kı/rt/fa

B/r re/ıerftb) Sabit hizmet bedeli: Aydınlatılan sahanın beher m2 sı başına ayda,

— Koridor, hela, merdiven boşluğu, tevkifhane, arşiv gibi tali yerlerden 10 krş — Yazıhane ve çalışma odalarından 20 krş alınır.

c) Karakol bina ve kulübeleri gibi yerlerden aylık sarfiyatına göre sadece kWh başına

başına

30 krş

veya aylık sabit götürü bir ücret alınır.

III. 2.4.2 — Muharrik kuvvet tarifesi :

Beher kW kurulu motor veya bu mahiyetteki güç başına ayda 5 TL sı ve ilâveten bu kısım enerji

sarfiyatının kWh'ından 20 kuruş alınır. III. 2.5 — Vitrin ve reklam tenviratı :

Vitrinlerin aydınlatılması şehir ve kasabaları

süslediği kadar cadde ve sokak tenviratına da büyük yardımı bulunması itibarile bunlara önem

vermek ve teşvik etmekte memleketin büyük menfaatleri vardır. Bunların kumandası elektrik idareleri tarafından yapılmak ve yarı gece veya bütün gece yanan sokak lambaları devresine bağlanılmak

suretile özel bir tarifeye tabi tutulması yerinde olur.

Bu maksatla vitrin ve reklam tenviratının tesisatı abone tarafından ikmal olunmak suretile ayrıca bir sayaca lüzum kalmaksızın yarı gece veya bütün gece çalışacağına göre çalışma saati ve gücü esas alınarak tarife tatbik olunmalıdır. Buna göre reklam veya vitrin tenviratının gücüne göre çalışma saati başına alınacak götürü ücret tarifesi:

Vitrin veya Reklam tenviratının çekeceği toplam güç Wat

1000 (dahil) Wat'a kadar

2500 ( » ) »

5000 ( » ) »

10OOO

15000

20000 ( » ) »

olarak hesaplanmalıdır.

III. 2.6 — Sanayi:

Genel olarak sanayiin talep edilen ve kullanılacak gücü küçüldükçe sanayi küçüldüğü ve çalışması da günde 8 saatlik tek vardiyaya indiği yanı tatil günleri hariç 25 çalışma günü olan bir ayda takriben 150 saat çalışabildiği; güç biraz büyüyünce iki vardiya çalışma ile ayda takriben 300 saat ve çok büyük olunca da 3 vardiya ile ayda takriben 450 saat çalışabildiği görülmektedir.

Bu suretle küçük sanayi ayda beher kW güç başına 100 — 150 kWh, orta sanayi 200 — 300 kWh ve büyük sanayi de 350 — 450 kWh enerji istihlâk edecektir.

Buna göre tarifelendırme de mertebesinin tayini için bir fikir vermek üzere, küçük sanayide kWh paçal fiatı 25 krş'u geçmemesi için bir kW'ın

E M.M. 73 - 74

aylık bedeli 15 TL. alınırsa enerji bedeli de 15

kuruş olur. Orta sanayide paçal fiatın 20 kuruşu

geçmemesi için bir Kffın aylık bedeli 17,5 TL

alınırsa enerji bedeli 13 kuruş bulunur. Büyük

sanayide paçal fiatın 16 kuruşu geçmemesi için bir

KW'ın aylık bedeli 20 TL sı alınırsa enerji bedeli

de 11 kuruş bulunur.

Böylece mertebesi bilinen tarife esaslarile muh

telif sanayi sınıflarına ait tarifeler sırasile aşağıda

belirtilmiştir. Bu tarifeler sadece tarifelerin genel

karakterini belirtmek üzere olduğunu kıymetlerin

ise sadece tecrübeye dayanan birer tahminden ibaret bulunduğunu hatırda tutmak icap eder.

III. 2.6.1 — 100 kW'a kadar güç taleplerinde

(Küçük sanayi)

a) Normal istihlâk için çift terimli tarife:

Güç bedeli: Talep ve istihlâk kabul edilen gücün beher kW'ı için ayda 15 TL. alınır. İlâveten

alınacak enerji bedeli aşağıda gösterilmiştir.

Enerji bedeli: Gücün üst sınırları itibarile sarf

edilen enerjinin beher kWh'ı için alınacak ücret:

Beher kWh.

Gücün üst sınırları

için ücret

5 den 10 (dahil) kvv'aı kadar

10 dan 20 » » »

20 den 100 »

i,

b) 20 kVV'a kadar tahditli istihlâk için çift

terimli tarife:

Elektrik idaresi için enerji ve takatin çekil-

Yanma saati başına alınacak ücret (Krş/saat)

Yarı gece Bütün gece

mesı faıdelı görülen anlarda elektrik çekmek üzere tahdit edilmiş abonelere tatbik olunacak tarifedir. Elektrik idaresinin günün en fazla 8 saatında tahdit koyacağı bu gibi elektrik tahsislerinin

tarifesi aşağıda gösterilmiştir.

Güç bedeli: Talep ve istihlâki kabul edilen tahditli gücün beher kW'ı için ayda 7,5 TL. ücret alınır. Buna ilâveten

Enerji bedeli: Güç kademelerine göre aşağıda

gösterilmiştir.

Güç kademeleri kW

Beher kWh için ücret

10 dan 20 (dahi!3 kW'a kadar

c) 5 kW'a kadar serbest istihlâk tarifesi: Ayda beher kW için 2,5 TL ile ilâveten sarf ve istihlâk edilen elektrik için beher kWh'ına 20 krş alınır.

III. 2.6.2. — 101 ilâ 1000 kW arası güç talepleri (orta sanayi) için :

Güç bedeli: Talep ve istihlâki kabul edilen beher kW güç için ayda 17,5 lira alınır. Buna ilâveten,

101 kW dan 500 kW'a kadar 501 kW dan 1000 kW'a kadar

13 10

b) • Tecavüzler liçin tarife :

Mukavele gücünün belirli sınırlar içinde tecavüzüne kadar normal istihlâk tarifesi üzerinden hesaplanacaktır. Ancak bu sınır da tecavüz edilmiş ise o takdirde mukavele gücünün üstünde çekilen güç kısmı için sadece çekildiği ayda tatbik olunacak tecavüz tarifesi,

Güç bedeli: Mukavele gücünün üstünde çekilen gücün beher kW'ı için çekildiği ayda 25 TL. alınır. Tecavüz edilen enerji normal istihlâk tarifesile fatura edilir.

c) Münhasıran gece elektriği için tatbik olunacak tarife:,

Akşam puvantı geçtikten sonra elektrik idaresi için durumun en müsait bulunduğu gece dönemine münhasır olmak üzere güç ve enerji taleplerinde tatbik olunacak tarifedir.

Güç tarifesi: Talep ve istihlâki kabul edilen gücün beher kW'ı için 5 TL alınır. İlâveten;

Enerji tarifesi: Sarf edilen enerjinin beher kWh'ı için gücün sınırlarına göre

101 kW'dan 500 kWa kadar 501 kW'dan 1000 kWa kadar

10 8

III. 2.6.3 — 1000 kW dan daha yüksek güç talepleri (büyük sanayi) için :

Güç tarifesi: Talep ve istihlâki kabul edilen gücün beher kWı için ayda 20 TL sı alınır. Buna ilâveten,

1000 kW'dan 3000 kW'a kadar 3001 kW'dan 5000 kW'a kadar 5001 kWdan 10000 kW'a kadar 1000 kW'dan fazla kW'a kadar

11 10

b) Tecavüzler için tarife :

Mukavele gücünün belirli sınırlar içinde tecavüzüne kadar fı'len çekilen güce normal istihlâk güç tarifesi tatbik olunur. Bu sınırın aşılması suretile güç çekilmesi takdirinde ise mukavele gücünün üstündeki çekilen bütün güç kısmı için sadece çektiği ayda tatbik olunacak tecavüz tarifesi, aşağıda gösterilmiştir.

Güç tarifesi: Müşterinin dahil bulunduğu güç kademelerine göre tecavüz olunan güç kısmından alınacak aylık güç bedeli:

Müşterinin dahil bulunduğu güç kademeleri

Tecavüz edilen gücün beher kW'ı için ayda

1000 kW'dan 3000 kW'a kadar 3001 kW'dan 5000 kW'a kadar 5001 kW'dan 10000 kWa kadar 10000 kW'dan fazla kW'a kadar

25 TL 30 TL 35 TL 40 TL

Enerji tarifesi: Müşterinin dahil bulunduğu güç kademelerine göre mukavelesinde çekeceği tesbit olunan aylık enerji miktarının % 10 fazlasına kadar normal istihlâk tarifesi tatbik olunur. Bunun üstündeki enerji sarfiyatın fiatlan aşağıda gösterilmiştir

Mukavele enerjisinin

Müşterinin dahi bulunduğu % 10 dan fazla çekilen

enerjinin beher kWh

1001 kW dan 3000 kW'a kadar 3001 kW dan 5000 kW'a kadar 5001 kW dan 10000 kW'a kadar 10000 kW dan fazla kW'a kadar alınır.

9 Krş 8 Krş 7 Krş 6 Krş

c) Münhasıran gece elektriği için tatbik olunacak tarife:

Umumiyetle akşam puvantı geçtikten sonra elektrik idareleri için müsait hale gelen dönemde veya buna benzer günün başka ve fakat belirli saatlarına inhisar eden ve bir günün en çok 15 saatına tekabül eden dönemlerinde elektrik çekerek çalışacak sanayie tatbik olunacak tarifedir.

Güç tarifesi: Sarf ve istihlâki kabul edilen gücün beher kW ı için ayda 5 TL. sı alınır. İlâveten,

Enerji bedeli: Müşterinin dahil bulunacağı

güç kademelerine göre sarf edeceği enerjinin beher kWh'ı için,

Müşterinin dahil bulunduğu

Sarf edilecek enerjinin

1001 kW'dan 3000 kW'a kadar

3001 » » 5000 > >

5001 > » 10000 » »

10000 » > fazlası

III. 3 — Ziraî işletme veya kampanya çalışan yerler ile devamlı çalışmayan elektrik idarelerinin tarifeleri:

111.3.1. — Ziraî işletmelerde tatbik olunacak genel tarife :

Bu tarife ile alınacak elektrik ziraî işletmelerin sulama ve ev ihtiyaçları da dahil bütün hizmetlerinde kullanılabilir. Bundan başka abonenin m.2.2. ncı maddedeki esaslar dahilinde ev ihtiyaçları için ayrı sözleşme yapma hakkı mahfuzdur.

Talep ve istihlâki kabul edilecek güç 1 ekimden 31 mart'a kadar olan dönemde 1 kW dan 1 nisan'dan 30 eylül'e kadar olan dönemde de 5 kW dan aşağı olamaz. Genel olarak iki dönemdeki güç talebi farkı 4 kW dan aşağı olamıyacağı gibi 1 Nisandan 30 Eylül'e kadar ki dönemde talep edilecek güç 1 Ekim'den 31 Mart'a kadar olan dönemde talep edilenin 10 katından fazla da olamaz.

Bu esaslarla talep edilen elektriğin güç sınırlarına göre tatbik olunacak takat ve enerji tarifeleri :

fe çekilen beher kW. için ayda 3 TL. güç bedeli ile ilâveten sarf ve istihlâk edilen enerjinin beher kWh ı için 8 krş. enerji bedeli tahsil olunur.

Gece elektriği haftanın pazartesi ile cuma günlerinin saat 22 sinden müteakip günün saat 6 sına; cumartesi günlerinin saat 13 ünden 24 ne ve pazar günlerinin ise bütün saatlerile müteakip pazartesi günün saat 6 sına kadar devamı eden sürelerde kullanılan elektriğe tatbik olunur.

III. 4 — Sinaî ve ziraî-ihtiyaçlar için tenvirat dışındaki muharrik kuvvet tarifefalerinin bir seneden kısa süreli tatbiki :

Yukarıda belirtilen muharrik kuvvet tarifeleri bütün bir senelik dönemlere tatbiki icap eder. Bir tam seneden aşağı müddetli olarak kullanma halleri için senelik güç bedelinden yapılacak tenzilât nisbeti :

Mukavele müddeti (ay) Tenzilât nisbeti (%)

12345678 75 55 40 30 25 20 15 10

Ziraî işletmeler için talep olunacak gücün sınırları kW.

Ekim-Mart dönemi -

Ekim-Mart dönemi

5 (dahil) kWa kadar

1 den 10 (dahil) kW'a kadar

10 dan 20 ( » ) »

20 den 100 ( » ) »

>

III. 3.2. — 15 kVV'a kadar mahdut dönem çalışmalı mevsimlik tarife:

olup enerjinin kWh. tarifeleri aynen ve değişmeden tatbik olunur.

Mukavele müddetleri minimum 1 ay ve maksimum da müteakip 9 ay olan mevsimlik mahdut dönemde elektrik isteyenlere bu tarife tatbik olunur.

III. 5 — Sanayi elektriğinin tahsis şartları: Güç faktörü : Maksimum güce göre güç faktörünün enstantane değeri 0,8 den aylık ortalama güç faktörü de 0,6 dan aşağı olmamalıdır. Fi'lî ola-

Talep ve istihlâk olunacak gücün sınırları

Beher kW. için ayda alınacak TL. sı ücret

Beher kWh. için alınacak

5 dahil kW'a kadar 5 den 15 kW'a kadar

3 4 5-9

aylık aylık aylık aylık aylık

24 20 22 15

18 16 12 17 14 10

18 14

III. 3.3. — Arazi İslahı ve bataklık kurutma veya sulama işlerinde münhasıran gece elektriği kullanılması halinde:

Bu tarife elektrik idarelerinin durumunun müsait olduğu gece saatlarında elektriğin mezkûr işlerde kullanılması halinde tatbik olunur. Senenin her döneminde tatbiki mümkün olan bu tarirak aylık ortalama güç faktörü 0,8 den aşağı çıkarsa 10 kW dan yukarı olan istihlâklerde kWh. fiatı güç faktörünün 0,8 den aşağı çıkan beher santimi için % 1 fazlalaştınlarak tatbik olunur. 10 kW dan aşağı olan istihlâkte bu fark nazarı itibare alınmaz.

Şayet fi'lî aylık ortalama güç faktörü 0,6 dan da aşağı ise abonenin tesislerini islâh ederek güç

faktörünü hiç olmazsa 0,8 e yükseltmesi mecburidir.

Tahsis gerilimi: Bu fasıldaki tarifeler alçak gerilimden enerji verildiğine göre tertip edilmiş olup gerilimden enerji verilmesi takdirinde 66 000 volta kadar gerilimlerden % 8, 66 000 ile 154 000 volt arasındaki gerilimlerde % 10 ve 154000 volt ve daha yukarı gerilimlerde % 12 bir tenzilât tatbik olunur.

Tahsis gücü : Elektrik çeken abone tek üniteli ise mukavele gücü bu ünitenin gücüne eşit olmalıdır. Birçok cihaz ve ünitelerin bulunması halinde abonenin mukavele gücü kendisinin en uygun bulduğu çalışma şekline göre seçilebilmekle beraber bu değer fi'len normal çalışmasında çekeceği gücünden aşağı olamaz.

Güç toleransları: 5 kW lık güç taleplerinde çekilen fi'lî güçler 500 W lık kademelerle itibar ve hesap olunur.

Aylık güç bedelleri genel olarak mukavele gücü üzerinden senenin bütün aylarında ödenir. Senenin bazı aylarında kullanılan ve özel tarifelere tâbi olan tahsisler hariç olmak üzere aboneler mukavele güçlerini belirli sınırlar dahilinde tecavüz ederek kullandıkları takdirde mukavele gücü üzerinden hesap ve fatura edilir. Müsaade edilecek bu toleranslar 20 kW. mukavele gücüne kadar % 25; 20 kW dan 100 kWa kadar olanlarda % 20; 100 kWdan 500kW'a kadar olanlarda % 15 ve 500 kW'dan yüksek mukavele güçlerinde % 10 toleranslar içinde fazla sarfiyatlarından dolayı güç tarifesi değiştirilmeden tatbik olunur.

Tesbit olunan maksimum gücünü müsaade olunan tolerans limitleri içinde çekilmesi takdirinde mukavele gücünü aşan güce de aşıldığı ayda mukavele gücünün beher kWı için kabul edilen tarife aynen tatbik olunur. Çekilen güç müsaade olunan toleransı aştığı takdirde ise mukavele gücünün üstünde çekilen bütün güce yalnız o aya mahsus olmak üzere güç tarifesinin iki katı tatbik olunur. Ayrıca elektrik idaresi müsaade edilen maksimum gücün toleransının üstünde güç çekilmemesini temin etmek üzere maksimum güç değerini sınırlayıcı tedbirler almakta serbesttir.

Abone devamlı olarak fazla güç çekmek isterse mukavele müddetinin sonunu beklemeden müracaat ederek mukavele gücünü yükseltebilir.

Mevcut tarife hükümlerinin tatbikinde maksimum güç olarak, devam eden en yüksek gücün ilk 15 dakikalık ortalama değeri kabul edilir. 1000 kW dan daha yüksek tahsislerde enstantane maksimum güç tahsis olunan gücü % 10 geçerse, elektrik idaresi, enstantane maksimum gücün % 90 nını; 250 ile 1000 kW. arasında tahsis olunan güçlerde ise % 80 nini maksimum güç olarak kabul etmeye yetkisine sahiptir. Mukavele gücünden fazla

çekilen güçlerden dolayı sarf ve istihlâk edilen enerjinin kWh. Hatlarında herhangi bir değişiklik yapılmaz.

III. 6 — Tevain şekilleri:

Türkiye Eelektnk Kurumunun kurulması halinde birim tarifelerin tatbiki herhangi bir mes'ele olmamakla beraber kurulmadığı takdirde birim tarifelerin bütün memlekette tatbiki için :

— Tevzin fonu idaresinin kurulması, — Yatırımların tanzimi, — Yatırımların tanzimi, — Belediyelere tanınacak haklar, konularının hâl çareleri bulunmalıdır.

a) Tevz'm fonu idaresi :

Mevcut mevzuat çerçevesinde sadece tarifelerin birim tarife seviyesine getirilmesi ve bütün memlekette tatbik mevkiine konulması, maliyetleri dolayısile satış tarifeleri düşük olanların tarifelerinin yükselmesini, tarifeleri yüksek olanların da düşmesini sağlayacaktır. Bu halde tarifesi birim tarife seviyesine yükselenlerde nsun'i surette artan bu miktarın bir kısmı yatırım için amortismanına ilâvesi gereken hisse, bir kısmı da birim tarife tevzin hissesinden ibaret bulunacaktır.

Birim tarife tevzin hissesi tarife esaslarını tanzim ve murakabe ile yetkili olan Sanayi Bakanlığı bünyesinde kurulacak bir tevzin fonu idaresi emrinde toplanmalı ve tarifesinin zararlı olan kısmından dolayı müracaatta bulunacak Belediyelerin elektrik açıkları bununla kapatılmalıdır. Hiç şüphe yoktur ki Belediyelerin böyle bir müracaatta bulunabilmeleri için onların elektrik tarifeleri Sanayi Bakanlığınca icabında mahallinde de tetkikatta bulunularak masrafları ve elektrik satışları hakikate uygun şekilde tesbit edilmiş ve tarifeleri bu essalara göre tasdik edilmiş bulunmalıdır.

b) Yatırımların tanzimi:

Birim tarifelerin bünyesinde elektrik idarelerinin amortismanları ve kârlarına ilâveten yurdun başka yerlerinde yeni elektrik tesisleri kurulması için bir ilâve yatırım imkânı da bulunmaktadır. Bu sebeple hem elektrik idaresinin normal gelişmesinin sağlanması hem de yurdun muhtaç olduğu elektrik yatırımlarının tanzimi birim tarifelerle mümkün olacaktır.

Mevcut mevzuata göre bu yatıranların hele Belediyelerde kontrol ve murakabesini yapacak bu idarelerin üstünde bir idare yoktur. Bu sebeple Belediyeler ödemekle mükellef bulundukları elektrik idaresinin memur ve işçi ücretleri ile yakıt ve pek cüz'i de olsa tamir bakım paralarile var ise İller Bankasına olan borçlarının bu Banka kârından / kendi hisselerine düşen kısmı ile karşılanamıyan borç taksitlerini öderler. Bunun dışında ayrılması işletmenin idamesi ve normal gelişmesi için zaruri olan, tesisler ömrünü doldurduğu zaman yerine

yenilerinin konulmasını mümkün kılacak yenileme parası (tecdit akçesi) ile normal gelişmeyi sağlayacak ve yatırılan paranın ondan sonraki yatırımlara imkân verecek tarzda bir fazla varidatı, Belediyeleri hemen hiç ilgilendirmememektedir. Zira Belediye İdaresinde bulunanlar 4 senelik bir dönem için seçilmişlerdir ve kendilerinden sonra geleceklere bir imkân bırakmayı asla düşünmezler. Düşünmelerini gerektirecek bir sebepte yoktur.

Bundan dolayı Sanayi Bakanlığı bünyesinde kurulacak ve halen mevcut daireler gibi kolu kanadı kırık olmayan tevzin fonu idaresi belki de «Elektrik tevzin ve yatırımlar dairesi» ismi ile bir daire teşkilini ve bu daire bütün elektrik idarelerinin tahsilatından carî masrafları çıktıktan sonra bakiyesinin yatırılacağı bir yer olarak yetkilendırilmesi ve bu dairenin bütün elektrik idarelerinin normal gelişmelerini sağlayacak her türlü tedbirleri almakla ve yurdun muhtaç olduğu yeni yatırımları da teminle görevlendirilmesi icap eder.

Mamafih bütün bu karışıklıkların hiç birisine lüzum kalmadan en mükemmel hâl çaresi olarak beliren Türkiye Elektrik Kurumunun kurulmasının geciktirilmemesi zarureti bir kere daha belirmiştir. Yukarıda tavsiye olunan Tevzin Fonu İdaresi olsun diğer teşekküller olsun hepsi TEK'in kurulamamış olmasından mevcut mevzuata uyarak bir çıkar yol aramak endişesindendir. Zira bu gün elektrik idareleri ve memleketin elektrik işleri bir çıkmaza saplanmıştır her geçen gün, durumu biraz daha vahamete götürmektedir.

c) Belediyelere tanınacak haklar :

Belediyelerin ekseriyeti için elektrik idareleri bir baş belası olmakla beraber büyük Belediyeler için ise mühim bir gelir membaıdır. Belediye gelirleri kanununun tenvirattan ve sanayiden ayrı ayrı olmak üzere sarfedilen kWh. başına Belediyelere tanıdığı resim, Belediyenin sokak tenviratı dolayısile elektrik idaresine karşı teşekkül eden borcunu ekseriya karşılayamaz Esasen kWh. başına böyle bir resim alınması yerine Belediyelerin kendi hudutları içinde meselâ sanayiin gelişmesinden menfaattar olmalarını sağlayacak teşvik edici esaslar kabulü daha doğru olur.

Bu sebeple TEK kurulsun veya başka bir idare ile birim tarife esasları tatbikine imkân bulunsun, Belediye gelirleri kanunundaki elektrikten alınacak her nevi resimler kaldırılarak bunun yerine aşağıdaki usullerin tatbiki suretile Belediyelerin elektrikten menfaatlarını himaye etmek yerinde bir tedbir olur.

Küçük Belediyeler:

Bir sene zarfında hudutları içinde sarfedilen elektrik miktarı 150.000 kWh'dan aşağı olan Belediyelerdir. Bu Belediyelerin hudutları içinde birim tarife ile elde olunacak hasılattan, tahsis olunan güce tâbi olmaksızın sadece

Sabit hizmet karşılığı olarak ayda maktuen 15 TL Sarfedilen toplam enerjinin beher kWh'ı için de 30 TL. kısmının üstündeki kısmı Belediyelere varidat olarak bırakılır.

Diğer Belediyeler:

Bir sene zarfında hudutları dahilinde sarfedilen enerji miktarı 150.000 kWh'ı geçen Belediyelerde hudutları içinde satılan elektriğin miktarına göre muhtelif grup istihlâkden Belediyeye ayrılacak hisseler aşağıda gösterilmiştir.

Senede 150.000-5.000.000 kWh. arası sarfiyat yapılan Belediyelerde:

Ticarethane ve yazıhaneler hasılatının % 25

Vitrin ve reklam tenviratı hasılatının % 50

% 25

10 » 20 » >

20 » 100 » >

% 15

Senede 5.000.000. -10.000.000 kWh. arası sarfiyat yapılan Belediyelerde :

Genel aydınltama hasılatının Meskenler sarfiyatı hasılatının Ticarethane ve yazıhaneler hasılatının

Vitrin ve reklam tenviratı hasılatının Sanayi müşterileri hasılatının:

5 kWa kadar 5 den 10 kW'a kadar 10 » 20 » » 20 » 100 » > 100 » 1000 J- »

1000kW'dan daha yüksek

%8

O/fO OUKO

% 20 %40

% 25 % 20 %16 %12 %8 %3

Senede 10.000.000. -100.000.000 kWh. arası sarfiyat yapılan Belediyelerde :

Ticarethane ve yazıhaneler hasılatının % 15

Vitrin ve reklam tenviratı hasılatının % 30

% 18

10 > 20 » »

% 14

20 » 100 > »

%6

%2

Senede 100.000.000. - 500.000.000 kWh. arası sarfiyat yapılan Belediyelerde :,

Genel aydınltama hasılatının Meskenler sarfiyatı hasılatının

%3 % 15

Ticarethane ve yazıhaneler hasılatının % 12

Vitrin ve reklam tenviratı hasılatının % 25

5 kW'a kadar 5 den 10 kW'a kadar

% 16 % 14

10 > 20 > » 20 » 100 > > 100 » 1000 » » 1000 kW'dan daha yüksek

% 12 %8 %4 %1

Senede 50.000.000 kVVh'dan fazla sarfiyat yapılan Belediyelerde:

Genel aydınlatma hasılatının Meskenler sarfiyatı hasılatının Ticarethane ve yazıhaneler hasılatının Vitrin ve reklam tenviratı hasılatının Sanayi müşterileri hasılatının :

5 kWa kadar 5 den 10 kW'a kadar 10 » 20 » > 20 » 100 > >

%2 % 10 %8 % 20

% 10 %8 %6 %4

100 » 1000 » > 1000 kW'dan daha yüksek

%2 %0,5

Bu suretle meselâ vitrin tenviratının artması için vitrinlerden başka yollarla alınması düşünülen Belediye resimlerinin azaltılması ve vitrin tenviratının artırılması sağlanmış olacağı gibi küçük sanayiin gelişmesi de teşvik edilmiştir. Yani Belediyeler bu cins sanayiin ihtiyaçlarını daha kolay sağlayacaklar halbuki 1000 kW. ve daha yukarı sanayi ise kendi ihtiyaçlarını, esasen Belediyeye ihtiyaç duymadan sağlamak suretile ancak kurulabileceklerinden bunlardan elde olunacak hasılattan Belediyelere az nisbette hisse ayrılması düşünülmüştür. Mamafih nisbetı az da olsa bunlardan elde edilecek hasılatın büyüklüğü düşünülürse yine de Belediye hissesi az olmayacağı anlaşılır.

Türkiyede elektrik probleminin çözümü Türkiye Elektrik Kurumunun kurulmasına bağlı olduğuna tekrar işaret ederek başka müşkül yollara gidilmemesini tavsiye etmek yerinde olur. Ancak Kurumun yetkileri de sorumluluğu nisbetinde geniş ve politikacının tesirinden müstakil kılınmalıdır.

E M M. 73-74