YERALTI KABLOLARI YERİNE MÜŞTEREK DİREKLERİN KULLANILMASI

TEBLİĞ No: 18

UDK : 621.315.66

Yeraltı Kabloları Yerine Müşterek Direklerin Kullanılması

Hayri GÖKYELMAZ Y. Müh.-İ.T.Ü.

Dünyada elektrik tekniğındekı büyük gelişmeler elektriğin tatbikatı ve kullanılması hakkında geniş bilgi ve tecrübelerin edilmesine vesile olmuş ve elektriğin her sahadaki tesirleri insan tarafından yakınen müşahade edilmiş ve tanınmıştır. Bu sebeple elektriğin üretimi nakli ve dağıtımında öncesine nazaran bir çok emniyet tedbirlerinden vazgeçilerek büyük ekonomiler sağlanmıştır.

Yakın zamana kadar şehir içinde, orta gerilim yeraltı kabloları ile taşınmakta ve toprak üzerine çıkarılmaktan imtina edilmekteydi. Bugün ise daha ekonomik olması sebebiyle orta gerilim imkân nisbetinde müşterek direkli hava hatlariyle taşınmaktadır. Memleketimizde de bu yola gidilmeye başlanmış olup, bir kaç seneden beri Etibank ve İller Bankası tarafından yapılan tesislerde müşterek direkler kullanılmaktadır.

Memleketimizde tatbikatının yeni olması dolayısiyle müşterek direkler hakkında kısaca bilgi vermeyi faydalı bulmaktayız

MÜŞTEREK DİREKLER:

1 — Tarif: Şehir içerisinde, normal alçak gerilim direkleri menzilinde kullanılan ve A. G. hatlariyle birlikte, 15 kV'a kadar orta gerilim hatlarını da taşıyan direklerdir. Bazı literatürde kombine direk ismi de kullanılmaktadır. Demir, ağaç ve beton olabilir.

2 — Hatlar : O. G. hattı umumiyetle tek devreli ve koruma nakilsizdir. Üç faz aynı hizadadır. Çift devreli yapıldığı takdirde O. G. iletkenleri için ya çift travers yahut üç travers yahut üç travers kullanılır.

Birinci halde travers uzun olduğundan bu tipler geniş caddelerde ve mümkün mertebe orta trotuarlarda kullanılmaktadır.

Alçak gerüim hatları ise 12 iletkene kadar muhtelif kesitli olabilir. O. G. ve A. G. hatları bakır olabildiği gibi, Alüminyum ve çelik - Alüminyum da yapılabilmektedir.

3 — İletken Çerleri: A. G. iletkenlerinin çerleri, daha önceden hesaplanarak cetvel halinde verilen değerlerden seçilmektedir. O. G. iletkenlerinin çerleri ise estetik bakımdan, 20° C de A. G. iletkenleriyle aynı fleşi verecek şekilde hesaplanmaktadır. O. G. ve A. G. hattı bakir olduğu takdirde buzsuz sıcaklıklarda fleşler aynı olacaktır.

4 — Toprak üstü direk boyu :

Dış tesisat yönetmeliğine göre iletkenlerin yere mesafesi en az 6 m. olmalıdır. Buna fles ve en

TT

Şekil : 1 Çift devreli müşterek direklerin tepe kısmı.

alt A.G. traversi ile en üst O.G. traversi arasındaki mesafe eklenirse toprak üstü direk boyu bulunmuş olur. Birinci ve ikinci buzyükü bölgelerinde fleşler farklı olduğundan bu bölgelerde toprak üstü direk boyları da farklı olacaktır. En çok kullanılan müşterek direklerde üç A G. traversi ve bir O. G. traversi olduğuna göre toprak üstü direk boyunu hesaplayalım. Bunun için en büyük fleşi veren en küçük kesitli 10 mm-, lık iletkeni alalını.

1 inci Buzyükü bölgesinde :

O. G. iletkeni ile en üst A. G. iletkeni

arası

En üst A G. iletkeni ile en alt A. G. iletkeni arası

0.40 + 0,40 =

Max. Fleş (yönetmelikten)

En alttaki iletkenin yere mesafesi

İzolatör boyu Toprak üstü direk boyu

1.50 m.

0 80 m. 1.39 m. 6.00 m. 9.69 m. 0.21 m. 9.48 m.

İkinci buz yükü bölgesinde max. fleş 1.87 m. olduğuna göre aynı hesap yapılırsa toprak üstü direk boyu: 9.96 m. bulunursa bu netice biraz yuvarlatılarak •

1 inci Buzyükü bölgesinde '9.50 m. 2 nci Buzyükü bölgesinde 10.00 m. bulunur.

5 — O. G. iletkenleri Arasındaki Açıklık :

Adi hava hatlarında iletkenler arasındaki açıklık, yönetmeliğe göre gerilim ve salınım bakımından kontrol edilerek hesaplanmaktadır. Burada müşterek direkler için yalnız salınıma göre hesap verilmiştir.

D = 0,0075 U + 2 f +5

Sin 8

2 nci Buzyükü bölgesinde fleş daha fazla olduğundan en fazla fleşi veren en küçük kesitli O. G.

iletkeni olan 16 mm lık bakırın fleşi alınmıştır.

f+5 = 1.7 m. tga = 1 2 X 44X0,0051 = 1.85

0 145

<x=

51°, 35'

— 8

7° 45'

sın

0,134

Buna görel gerilim U = 15 kV. alınırsa D = 0,007 X 15 X 2 x l.r< X 0.134 = 0.56 m.

Şehir içinde hatlar sık sık köşe yaptığından bu açıklık daha fazla artacaktır a = 90° kabul edersek

D' = D cos 45°

0,56 = 0,79 m. =0,80 m. 0,71

o. 21 (Şekil . 2) Toprak üstü direk boyunun hesabı 6 — Tepe kuvvetlerinin tarifi : O G. ve A.G hatlarındaki iletkenlerin kesitleri çeşitli değerlerde olacağından, taşıyıcı, köşe, branşman, durdurucu, nihayet ve tevzi direği olarak kullanılmak üzere çeşitli tepe kuvvetinde müşterek direklere ihtiyaç hasıl olur. Bu bakımdan müşterek direklerde aynen A.G. direklerinde olduğu gibi sabit toprak üstü direk boyunda, muhtelif tepe kuvvetinde yapılırlar. Müşterek demir direkler İlbank tipi A.G. direklerinin uzatılmasıyle elde edilirler. Demir, beton ve ağaç olabilen müşterek direklerin tepe kuvvetleri mütekabil A.G. direğinin tepe kuvveti ile aynı noktada tesir ediyormuş gibi kabul edilir. A.G. demir direklerin tepe kuvvetleri, orta travers iletkeni hizasında tesir ettiğinden, bu direklerin uzatılmasıyle elde edilmiş olan müşterek demir direklerin tepe kuvvetleri de hesap kolaylığı bakımından orta AG. travers iletkeni hizasına irca edilmiş olarak~verilir. Beton ve ağaç direklerin tepe kuvvetleri ise direk tepesine irca edilmiş olarak verilir. 7 — Hat çerlerinin ircaı: a) Demir direklerde: İrca noktası orta A.G. traversi iletkeni hizası olduğundan A.G. iletken çerleri aynen alınarak

O.G. iletken çerleri bu noktaya irca edilir. İrca

katsayısı:

1. Bölgede :

Kx

9.50 +0.19 6 + 1.39+0,49

1.24

2. Bölgede:

10+0.19

= 1.23

6+1.87+0.40

Bu değerlerin birbirine çok yakın olması sebebiyle her iki bölge için muteber olmak üzere irca katsayısı 1.25 alınır.

b) Ağaç ve beton direklerde :

Lüzumlu toprak üstü direk boyunu temin etmek için 11,5 -12 m. boyundaki direkler kullanılL maktadır. Toplam direk boyunun bu şekilde sabit olması dolayısiyle toprak üstü direk boyu hesaplanandan bir miktar farklı olabilir. Bu halde O.G. ve A.G. iletkenleri arasındaki mesafe sabit tutularak fark direğin alt kısmında bırakılır.

O.G. iletkenlerin irca katsayısı: O.G. iletkenleri direğin ucunda ve bir hizada olup direk tepesinden izolatör boyu kadar yüksektedir. Bu fark ise çok küçük olduğundan irca katsayısı ı alınabilir.

A.G. iletkenlerinin irca katsayısı:

K=H—t—1.71

H-t t • Temel derinliği H : Direk boyu

10.29 t

12- t

Buradan da görüldüğü gibi bu katsayılar birbirine yakın değerde olduğundan bu değer biraz yuvarlatılarak K = 0,85 alınır.

Netice olarak fiktif cer kuvveti formülü aşağıdaki gibi verilebilir.

Demir direklerde : A.G. iletken çerleri + 1.25 x O.G. iletken çerleri

Ağaç ve beton direklerde: O.G. iletken çerleri + 0 85 x A.G. iletken çerleri.

DEMİR DİREKLER:

Memleketimizde kullanılmakta olan müşterek demir direkler yukarıda da izah edildiği gibi IIbank Tipi A.G. demir direklerinin uzatılmasıyle elde edilmişlerdir. Kolaylık olması sebebiyle A.G. direği ile bundan türetilen O.G. direğinin tepe kuvveti ayni alınmaktadır. Bu kuvvetlerin tesir noktaları da aynı olduğundan ankastrman noktasında hasıl ettikleri momentler de aynıdır Fakat müşterek direğin, A.G. direğine nazaran genişliği fazla olduğundan dikme kuvveti daha küçüktür. Bu sebeple flambaj boyu A.G. direğinden biraz daha fazla alınabilir. Tepe kuvvetlerinin ayni kalması için ankastrmandaki dikme flambaj boyunun en fazla nekadar alınabileceğini hesaplamak lâzımdır.

İlbank tipi müşterek demir direklerin tipleri, tepe kuvvetleri ve ağırlıkları cetvelde verilmiştir.

AĞAÇ DİREKLER :

Memleketimizde kullanılan müşterek ağaç direkle de İller Bankası tarafından, direk boyu ile

DİREK TİPİ

1 nci bölge

8 U'

10 I'

10 U'

12 U '

K'ı

K'a

K'3

TEPE KUVVETİ (kg.) 350/130 350/140

350/170 1000/250

2358'

AĞIRLIĞI (Kg)

K'4 K'5 3274 5192

2 nci bölge 8 H " 10 I'

350/130 350/140

10 U " 10 U " 350/170 1000/250

K"ı

K"2

978 1565

K"3 2358

K'V 3274

*»• 6

777 937

Muhtelif tepe kuvvetli direklerin temel derinliği farklı olduğundan Klar da farklıdır. Bunun için ortalama değeri hesaplıyalım:

= 1,70m.

= 2 , 1 m. olduğuna göre 9 17

10,29—2,1

XV m in = =

12—2,1

alt ve üst çapı esasına göre tipleştirilmiştır. Cer kuvvetinin fazla olup tek direğin kurtarmadığı yerlerde çift ağaç direkler kullanılmaktadır. Toplam direk boyu 12 m. ye kadar alınmaktadır. Bu boyda ağaç temin edilemediği takdirde NP I profil demirinden ayaklar ilâve edilerek istenilen direk boyu temin edilebilmektedir.

İlbank tipi müşterek ağaç direklerin karakteristikleri aşağıda verilmiştir.

TEK DİREKLER:

D. Tipi (Dj/D2) Temel Der. (t=m)

12/20 1.70

Top. Ü. Boy (H=m)

10.30

Tepe Kuvveti (P=Kg)

Direk Hacmi (V=m») 0.304

Rüzgârlı T. Ku. (P=W Kg) 75

13/21 1.70 10.30

0.339

14/22 1.70 10.30

0.375

15/23 1.70 10.30

0.414

16/24 1.75 10.25

0.454 150

17/25 1.75 10.25

0.495

18/26 1.80 10.20

0.540

19/27 1.85 10.20

0.586

20/28 1.85 10.15

0.634

21/29 1.90 10.10

0.683

ÇİFT DİREKLER:

D. Tip. (Dx/D2)

12/20Ç 13/21Ç 14/22Ç

Temel Der. (t = m) 1.70 1.70 1.70

Top. Ü. Boy (H== m) 10.30 10.30 10.30

15/23Ç 16/24Ç 17/25Ç 18/26Ç 19/27Ç 20/28Ç 1.80 1.85 1.90 1.95 2.00 2.05 10.20 10.15 10 10 10.05 10.00 9.95

21/29Ç 2.10 9.90

Tep.

K

u

v

.l_(ipyX

== =»

Kg Kg

320 210

370 250

430 290

490 330

550 370

630 420

720 480

800 54ü

900 1000 600 670

Rüzgarlı f Px - Wx = Kg 290 tepe kuv. ^ py . wy = K g 150

Direk Hac, (2V=.m') 0.608

340 180

0.678

390 210

0.750

460 250

0.828

520 290

0.908

590 340

0.992

680 390

1.080

760 430

1.172

850 950 510 550

1.268 1.366

BETON DİREKLER :

Memleketimizde kullanılmakta olan müşterek beton direkler Betontaş firması tarafından tipleştırilip imal edilmektedir. Bu direkler santrifüj betonarme direklerdir.

Betontaş tipi beton direklerin başlıca karakteristikleri aşağıda verilmiştir.

DİREK TÎPÎ

İB-H ,5 İ C - H ,5 2C-11,5 3C-H.5 İD—11,5 İE—11,5 2E —11,5 İF—11,5 I BÖL- -2 ,", GE ^2G—-11.5 3 G - H ,5 4G-11,5 İH—11,5 2H—11,5 3H—11,5 4H—11,5

Tepe Kuvveti (Kg)

P

P-W

210 260 340 390 490 690 880

1080 1260 1480 1650 1880 2080 2470 2845 3070 3400

180 220 300 350 450 640 830

1020 1200 1420 1590 1820 2020 2400 2775 3000 3330

T*m Boy

1150 » » >

> >

ÖLÇÜLER (CM)

Top Ü. Boy

Tepe Çapı

26,5

•p

-

Dip Çapı

30,2 33,2

36,2 39,2

43,7

46,2

> »

49,2

Temel Derin. 2 m.

a = b Hacim cm. m3.

80 1.28

> > >

140 3,92

Ağırlık Ton

0,90 1,09 1,11 1,14 1,27 1,48 1,52 1,87 1,90 2,18 2,32 2,38 2,44 2,67 2,89 2,97 3,10

İAA

İB—12

1C-12

2C—12

3C—12

İD—12

İE—12

2E —12

İF—12

2F—12

1G-12

2G-12

3G—12

4G—12

1H-12

2H—12

3H—12

4H-12

34 •

26,5 44

80 1,28 >

120 2,88

0,96 1,17 1,20 1,22 1,40 1,63 1,65 1,94 1,97 2,32 2,46 2,50 2,55 2,85 3,08 3,16 3,31

İller Bankası tarafından hazırlanmış olan «MÜŞTEREK DİREKLER» isimli tip projede bu direklerin hesabı, seçimi ve resimleri detaylı olarak verilmiştir.

MÜŞTEREK DİREKLE YERALTI KABLOSUNUN EKONOMİK MUKAYESESİ :

A.G. İletkenlerini taşıyan direklerin bir miktar daha uzatılarak O.G. iletkenlerini de taşıması ve bu şekilde O.G. hattı uzunluğu kadar kablonun kullanılmaması ile büyük bir ekonominin temin edileceği ilk nazarda görülebilir.

Burada ağaç ve betona nazaran maliyeti daha yüksek olan demir direkli, 1 km lik müşterek direkli bir hava hattı ile yine 1 Km lik yeraltı kablosu mukayese edilmiştir. Hesapları basitleştirmek maksadıyle en çok kullanılan bakır iletkenli 3 x 16 mm2 lik ve 15 KV luk hatlar ele alınmıştır.

1 — Müşterek direkli hava hattı tesisatı (1 km.)

Alçak gerilim hattına nazaran müşterek direkli hattın maliyetindekı artmayı tayin etmek için, halen kullanılmakta olan İlbank tipi alçak gerilim direkleriyle yine İlbank tipi müşterek direkleri ele alalım. Taşıyıcı, durdurucu, nihayet, branşman ve tevzi direklerinde, adi A.G. direkleri yerine O G. hattını da taşıyan müşterek direkler vazedildiği takdirde demir ağırlığındaki mutlak artmayı ve A.G. direğine nazaran nisbi artmayı bulalım:

A. G. Direği

8I 10 I 12 I 12 U

K2 Ka K*

151 206 256 311 311 452 540 720

Yerine kullanılacak müşterek direk

ııoo rr

239 239

Kx'

K3'

K,'

K5'

Artış (Kg.)

88 33 98 43 57 105 237 217

Nisbi artış

58,2 16,0 38,3 13,8 18,3 23,2 43,9 30,1

1 Km lik hattın bir trafo postasına girip çıktığını, direk aralıklarının 40 m. ve her 100 m de bir sokağa branşman alındığını kabul edelim. Buna göre hattâ 25 adet direk bulunacaktır. Normal bir şebekede en yaklaşık bir ihtimalle bu direklerden 10 tanesi taşıyıcı, 10 tanesi taşıyıcı branşman 3 tanesi tevzi ve iki tanesi nihayet direği olabilecektir. Taşıyıcı direklerin 10 tanesi 81 tipinde branşman direklerinin 5 tanesi 10 I, 3 tanesi 12

1, 2 tanesi Kj tipinde, tevzi direklerinin biri K2, bin K3, biri K, ve nihayet direkleri de 12 U tipinde olsun.

Buna göre hattımızda:

10 Ad. 5» 3>

2»

8I 10 I 12 I

12 U

EMM. 73-74

2» 1» 1» 1»

Ki K2 K3 K, bulunacaktır.

A.G. Direği

10 Ad x 151 Kg = 1510 Kg.

5 » x 202 » 1030 »

3 » x 256 »

768 »

522 »

622 »

1 » X 452 »

452 »

1 » x 540 »

540 »

1 * X 720 >

720 »

Toplam: 6264 Kg.

Şimdi bu bilgiye göre bu direkler yerine müşterek direk kullanıldığı zaman demirdeki artışı bulalım :

Müşterek Direk

10 Ad X 239 Kg = 2390 Kg..

5 » x 239 » = 1195 »

3 > X 354 » 1062

2 » X 354 »

2 » x 368 » = 736

» X 557 >

> X 777 »

» X 937 » = 937

8362 KG.

Fark

880 Kg. 165 » 294 »

86 » 114 » 105 » 217 > 237 »

2098 Kg.

A.G. Direğine göre nisbı artış :

2098X100 = 62 64

% 33,49

Müşterek direğe göre nisbet azalış :

2098 x100 = % 25,08 83 62

Burada A.G. direkleri ve müşterek direk ağırlığına traversler dahil değildir.

Diğer orta gerilim malzemeleri:

İletken: ( 3 x 1 6 mm2) İzolatör (15 kV) Direk topraklaması Tehlike levhası Parafudr

3X1000mX0,U5 Kg/m. x21 TL. = 9135,—TL. 30 Ad. x39 „ = 1170,— „ 25 „ xl60 „ = 4000,— „ 25 ,, x 40 „ = 1000,— „ 6 ,, x275 „ = 1660,— „

16955,— TL.

O G. hattının yeraltı kablosu veya hattı olması halinde A.G. hattıda aynen kalacağından bu bedele hattın müşterek direkli olması halinde yalnız demirdeki artışı ilâve etmek kâfi gelecektir.

Artış . 6264 x % 34 x 4 TL =

8519,—TL.

Diğer O.G. malzemeleri bedeli = 16955,— „

Toplam : . 2 5 4 7 4 ( _

Kablo (3 x 16 mm2 NKBA) Kablo başlığı (harici) Kablo başlığı (dahili)

Sağlanan ekonominin % olarak ifadesi:

1.000 m X 47,85 TL. = 47.850 TL.

2 ad X 360 »» ™ 720 »

2 3) X 249 »1

458, »

49.028 TL.

Tatbiki misal:

(49028 — 25474) x 100 = % 48

49.028 Netice olarak yeraltı kablosu yerine müşterek direk kullanıldığı takdirde takriben % 50 miktarında bir ekonomi sağlanmaktadır. Bu miktar beton direkte ve bilhassa ağaç direkte daha da yükselmektedir.

Daha hakiki bir değer bulmak için, İller Bankası tarafından tanzim edilmiş bulunan Bergama elektrik projesindeki 2655 m lik kablo şebekesi ile 6740 m lik müşterek direkli hava hattı şebekelerini 1 km ye irca ederek mukayese edelim. Burada kesit 3 x 1 6 mm2 ve gerilim 15 kV tur.

Yeraltı kablosu (3 x 16 mm2) Kablo başlığı (dahili) Kablo başlığı (harici)

2655 m x 47,85 = 127.041,71 TL. 20 Ad X 229 TL. = 4.580,00 » 12 » x 360 « = 4.320.00 >

135.941,71 »

Müşterek direkli hava hattı tesisatı :

Müşterek direklerin toplam ağırlığı 47150 kg. (projeden) bunun % 25 ini alırsak hattın müşterek direkli yapılmasından dolayı A.G. direklerine ilâve edilmesi gereken demir ağırlığını buluruz.

47150 x 0^5 x 4 TL.

= 47.150,00

Diğer O. G. malzemeleri İzolatör

624 Ad. X 39 TL. 24.336,00

Direk topraklaması

156 » X 160 > 24.964,00

Tehlike levhası 156 » X 40 » 6.240,00

Parafudr

54 » X 275 > 14 850,00

Bakır İletken 3 x 6740 m x 0.145

kg. X 21 = 61.569,90

179.109,90

Km. başına bedeller

Kablo tesisatı :

135.941,17 2,655

= 51,200 TL/Km.

Müşterek direkli 179.109,90

hat

= 26.574 TL/Km.

6,740

Sağlanan ekonominin % olarak ifadesi :

(51200 — 26574) 100 = % 48,10

51200

Bu tatbiki misalden de sağlanan ekonominin % 50 civarında olduğu görülmektedir.

MÜŞTEREK DİREKLERİN DİĞER AVANTAJ VE MAHZURLARI :

Müşterek direklerin yeraltı kablosuna nazaran ekonomik avantajından başka aşağıda kaydedilmiş olan avantajları da vardır.

1. Isınma bakımından hava hattı kabloya nazaran daha fazla yük taşıyabilmektedir.

Karşılaştırılabilmek maksadiyle en çok kullanılan bakır ıletkenlı kesitlerin ısınma bakımından taşıyabilecekleri güçleri verelim :

2 — Hava hattındaki arızaların görülmesi ve yerinin tesbiti daha kolay ve çabuktur.

3 — Bu arızaların giderilmesi daha sür'atli ve daha kolay olur.

4 — Kısa devrelerde doğacak ani akım artışları ve aşırı gerilimler hava hatlarında daha az tahribat yaparlar.

5 — Güzergâh değiştirme icap ettiğinde sökülüp yeniden döşenen kablo ömrü takriben % 50 azalmaktadır. Hava hattmda bu mahzur daha azdır.

Mahzurları :

a) Tel kopması: Bakırın kopma mukavemeti 40 kg/ mm2 dir.

Dış tesisat yönetmeliğine göre havai hatlarda kullanılacak tellerin azami cer zorlanmaları, kopma mukavemetinin % 45 ini geçmıyeceği şartı konmaktadır. Yine aynı yönetmeliğin 82. maddesine göre O.G. ve Y.G. hatlarında 10 mm2 lik iletkenler kullanılmamakta ve en küçük 16 mm2 lik bakır iletken kullanılmaktadır.

İletkenler + 20 °C muhit sıcaklığında aynı fleşi verecek şekilde gerildiğine göre kesitlere göre kopma gerilmelerini, azami çerleri ve kopma gerilmelerine göre azami çerlerin yüzdesini bulalım.

Kesit (mm2)

16 25 35 50 70

Kopma gerilmesi (Kg.) 16X40 = 640 25X40 »- 1000 35X40 = 1400 50X40 = 2000 70X40 = 2800

ACzaemr i (Kg.)

159 208 259 328 425

Yüzdesi %

24,8

20,8 18,5 16,4 15,2

Buradan görüleceği gibi yönetmeliğe göre, en ince kesitte 2 misline yakın munzam bir emniyet temin edilmekte ve kesit büyüdükçe bu emniyet artmaktadır. O halde telin kopma sebebi olarak direğe bir vasıta çarpması yahut hat üzerine ağır

Kesit ( mm2 )

Kablo

(KVA)

Hava hattı

16 25 35 50 70 95 120 150 185

1090 1420 1750 2130 2570 3060 3550 4040 4590

2080 2730 3380 4030 5070 5980 6900 7930 9100

1255 1680 1965 2520 3140 3930 4500 5250 5900

2980 4000 4670 6000 7480 9350 10700 12500 14000

bir cismin düşmesi kalmaktadır ki bu ihtimaller de pek zayıftır.

b) İnsana ve binalara temas tehlikesi: İletkenlerin zeminden yüksekliği ve bina çatılarından yatay ve düşey mesafeleri uygun şekilde seçilerek bu mahzurun önüne mümkün mertebe geçilebilinektedir ki bu mesafeler dış tesisat yöneltmeliğinde verilmektedir.

c) O.G. İletkenlerinin A.G. iletkenlerine temas tehlikesi: O.G. iletkenleri ile A.G. iletkenleri arasında, iletkenlerin fleşleri uygun şekilde hesaplanarak asgarî 1,5 mlik bir mesafe bırakılmaktadır. Temas olabilmesi için orta iletkenin koparak A.G. iletkenlernin üzerine düşmesi lâzımdır. Zira O.G. traversleri A.G. traverslerine nazaran daha uzun olduğundan yandaki iletkenlerin kopması halinde tel A.G. iletkenlerine temas etmeden yere düşecektir. Orta iletkenin koparak A.G. iletkenlerine temas etmesi halinde şebekedeki koruma cihazları vasıtası ile bu arıza bertaraf edilebilmektedir. Zaten bu ihtimalin zayıf olduğu evvelki maddede izah edilmişti.

d) Bakım ihtiyacı: müşterek direklerin, yeraltı kablosuna nazaran, boyama, ilaçlama, onarma v.s. gibi bakıma ihtiyacı vardır. Fakat bu bakım A.G. direklerindeM normal bakım olup müşterek direklerden dolayı munzam bir bakım külfeti değildir.

e) Estetik bakımdan müşterek direklerin şehir içerisinde çirkin görüleceği düşünülebilirse de memleketimiz şartları nazarı dikkate alınırsa bununda bir mahzur teşkil etmiyeceği aşikârdır. Zira bizden çok daha zengin memleketlerde bu tip direklerin büyük şehir caddelerinde bile kullanıldığını görmekteyiz.

Netice olarak müşterek direklerin avantaj ve mahzurları mukayese edilirse avantajları yanında mahzurlarının mühim bir yer işgal etmediği görülür. Bilhassa ekonomik avantajı, bu direklerin memleketimizdeki tatbikatının ne derece zaruri olduğunu ortaya koymaktadır.

EMM. 78 - 74