TÜRKİYE'DE RADYO AMATÖRLERİ ÇALIŞMALARINA MÜSAADE EDİLMESİ HAKKINDA BİLDİRİ

Tesis Aletleri: Yeraltı kablo hafriyatında karşılaşılan engeller ve hava hatlarının tesisindeki arazi darlıkları, bakım işlerinde birçok gecikme ve zorluklar meydana gelmesine rağmen yeraltı kabloları ve hava hattı inşaatında enerji tesisle rindeki ilerlemeye paralel bir gelişme meydana gelmiştir. Direk temellerinde, uygun maliyette, sonda matkapları kullanılmaktadır. Kabloların mekanik olarak döşenmesi bunu pratikleştirmiş ve verim zirveye yükselmiştir.

• Bilhassa yüksek gerilimli kabloları biri birine bağlama masrafları bütün tesis masraflarının bü yük kısmını teşkil eder. Bununla beraber, hu susi olarak alçak gerilimli plâstik kablolar da ha çok ekonomiktir.

Netice: Hava hatları, yüksek gerilimli bir

sistemde yeraltı kablolarına göre daha ucuza

mal olurlar. Alçak gerilimli sistemlerde ise, hava

hatları ile yeraltı kabloları arasındaki, ilk ma

liyet farkları pek fazla değildir. Fakat bütün in

şaat ve işletme ile. ilgili maliyetler yıllık olarak

değerlendirildiğinde iki sistem arasındaki maliyet

farkı pek büyük değildir.

Şehir ve kasabalarda elektrik' nakli için yegâüe pratik yol yeraltı kablolarıdır. Elektrik veriminin müsait olduğu şehir civarı ve banliyölerde, fazla kullanma değeri ve emniyetinden dolayı daha fazla yeraltı kablosu kullanılır. Açık ve inkişaf etmemiş bölgelerde yüksek' gerilim nakli için ha va hatlarının kullanılması devam etmektedir1.

UDK : 621.396

Türkiye'de Radyo Amatörleri Çalışmalarına Müsaade Edilmesi Hakkında Bildiri f)

Radyo Amatörü; devletten aldığı müsaadeye

dayanarak elektronik malzemeyle verici ve alıcı

radyo tesisatı meydana getiren, bunlar yardımıy

la diğer radyo amatörleriyle telsiz telgraf ve te

lefon muhareberesi sağlayan ve bu çeşit faali

yeti kendine asıl mesleğinin dışında maddi bir

menfaat gayesi gütmeksizin, sırf hevesi ve me

rakı için yapan kimsedir.

n

Hür vatandaş haklarının tanındığı ve tanın

madığı bir çok memleketlerde «Radyo Kulübü»

adıyla resmi kurumlar meydana getirilmiştir. Bu

kurumlar o memleketlerin içinde ve dışındaki

radyo amatörlerinin kontrol edilmesinde ve ama

törler arasındaki bağlantının sağlanmasında ve

her memlekette hükümetten müsaade almaksızın

yayın yapan gizli vericilerin sür'atla meydana çı

karılmasında önemli roller oynamaktadır. Bu ama

tör kulüplere mensup üyelerin, ait oldukları mem

leketin tanınmasına imkân verecek şekilde, harf

lerden .müteşekkil birer çağırma işareti vardır.

1925 yılında Pariste Kurulan «Dünya Radyo Amatörleri Birliği» (I.A.R.U.), bütün dünyadaki radyo amatörlerinin işbirliğini, pratik ve teknik bakımdan inkişaflarını sağlamak üzere, birçok memleketlerdeki amatör kulüplerinin birleşmesi zaruretinden doğmuştur. 1938 de Kahire'de top lanan konferansta yeni baştan düzenlenen rad yo amatörlerinin durumu meyanında radyo ama törlüğüne müsaade eden memleketlerle etmeyen memleketlerin haber alışverişi konusu üzerinde durulmuştur. O tarihte konferansa katılan 170 memleketten 28 i Tadyo amatörlüğünün yasak edil diği ülkelerdi;' bunlar arasında 'Türkiye, Arna vutluk, Çin, Mısır, İspanya, Suriye, Yugoslavya da vardı. Halen bu memleketlerin sayısı daha da azalmıştır.

E;M,M. 64

Bugün dünya yüzünde, radyo amatörlerinin faaliyetlerine müsaade edilen memleketlerdeki amatör sayısı 300 binden fazladır. Dünyada en fazla radyo amatörü Amerika Birleşik Devlet; lerinde bulunmaktadır. Sayısının da 150 binin üstünde olduğu, bilinmektedir. Amerikayı Sov yetler Birliği, İngiltere, Fransa, Japonya,. Al .( manya ve diğer Avrupa memleketleri takip et mektedir.

Bu konuda dikkati çeken önemli nokta, de mokrasi cephesine dahil memleketlerin olduğu, kadar, totaliter rejimle güdülen bazı memleket lerin de bu işte ileri gitmiş oluşudur. Mesalâ Sovyetler Birliğinde radyo amatörleri' kısa dal galı radyo vericileriyle uzak mesafelerle daimi temas sağlamak imkânına maliktirler.

Radyo amatörlerinin faliyetlerindeki tarihi ger lişme incelenirse bunun faydaları daha iyi gö rülebilir. 1911 yılında B. Amerikadaki radyo ama törü sayısı 600 idi. Bu miktar o zamanki resmi ve ticari verici istasyon sayısından çok fazlaydı. 1912 yılında B. Amerika'da telsiz yayınları için çıka rılan bir kanunla, radyo amatörlerine de yayın yapma hakkı tanınması üzerine Amerika'da radyo amatörlüğü çok büyük ilerlemeler kaydetmiştir. O tarihlerde, kısa dalgaların özellikleri bilinme diği için, henüz meçhul ve kullanılmayan bir dal ga bandı olan ve amatörlerin, normal ticari ya yınları hiçbir suretle karıştırmasına imkân • ver meyen 200 metrenin altındaki radyo dalgalarıma

(•) Amatör Radyoculuk Komisyonumuzun hazır

lamış otduğu bu bildiri, ilgili bütün resmi ma

• kamlara gönderilmiştir. '

amatörler tarafından kullanılmasına müsaade edil miştir. Radyo amatörleri araştırmalarıyla ve pra tik buluşlarıyla kısa dalga yayınları yapmağı ve böylece uzak mesafelere haber ulaştırmağı başar dılar,. 1924 yılından sonra ticari radyo postaların da da kullanılmağa başlayan kısa dalgalar elek tronikte yepyeni bir çığırın, açılmasına sebep ol muştur. Kısa dalgaların az zamanda dev adımla rıyla gelişmesinde amatörlerin büyük hizmetleri ve,tesirli rolleri • .olduğu asla inkâr edilemez. Araştırma ve yenilikler bulma yolundaki bu ça lışmalardan başka, radyo amatörleri Birinci Dün ya Savaşında Amerika'nın ve İngiltere'nin savaş potansiyelini arttırmak yönünden de büyük ya rarlıklar göstermiştir. 1917 yılında B. Amerika harbe girdiği zaman, derhal silâh altına alınarak ordunun muhabere hizmetinde görevlendirilmeye hazır, Elektronik' konularda yetişmiş, bilgili ve tecrübeli 4000 • kişilik radyo amatör kadrosuna, sahip bulunuyordu. Yine İkinci Dünya Savaşında Pearl Harbour'da baskına uğradığı zaman Ame rika'nın elinde, mevcut profesyonel muhabere personeline ilâveten 25 bin radyo amatörü derhal hizmete alınmış ve Amerika'nın son sa vaştaki teknik üstünlüğünü sağlamıştır.

Harp zamanında cephede, ateş hattında yur duna böylece yararlı olan radyo amatörleri, cep he gerisinde de ordu için elektronik malzeme imâl eden fabrikaların araştırma bürolarında lâ boratuvarlannda görevlendirilerek modern sava şın" gerektirdiği yeni ve gelişmiş cihazların imâ linde çok faydalı olmuşlardır.

Amatörlerin, askerlik alanında yaptıkları bu hizmetlere ilâveten barış zamanında ilmin ve tekniğin gelişmesine fiilen yardım ettikleri kay dedilecek önemli bir husustur. Radyo amatörleri; milletlerarası münasebetlerde hakiki bir dostlu ğun kurulmasına da yardım etmektedirler.

. Amerika'nın elektronik alanında diğer bütün menjleketlerden ileri olmasının. sebebini Ameri kan hükümetinin radyo amatörlerine karşı tutu munda ve işin başından beri müsbet davranışın da aramak yerindedir. Radyo amatörlerine gerekli önemi yeren ve konuyu ciddiyetle ele alan bü •tün diğer memleketler de elektronik alanda ileri gitmişlerdir.

Deprem,. Su baskınları, Orman' yangınları, Ka sırgalar gibi, tabiî afetlerde normal ulaştırma şe bekesinin ise yaramaz hale gelmesiyle amatörle rin çok büyük faydalar sağladığı görülmüştür.

İdâri ve Ticarî haberleşme servislerinin çok, geliştiği B. Amerika'da bile 1937 yılındaki Gü ney Kaliforniya" sel felaâketi 1947 deki Florida Kasırgası, 1955 yılındaki nehir taşkınları sırasın da radyo amatörleri unutulmaz hizmette bulun muşlardır. Kanada hükümeti geniş ormanlık böl gelerde kendi kurduğu alarm servislerine ilâve

ten amatörlerin yaptığı yangın ihbarlarından da geniş ölçüde faydalanmakta ve böylece memle ketin ormanlarını korumaktadır.

Birleşik Amerika'daki radyo amatörlerinin fe za araştırmalarında nekadar önemli bir mevkii bulunduğunu gösteren en son olay, tamamen radyo amatörlerinin işbirliğiyle hazırlanmış bir radyo vericisini ihtiva eden Discoverer 36 pey kinin 12 Aralık 1961 tarihinde fezadaki yörünge sine yerleştirilmiş oluşudur. Böylelikle Amerikan Federal, hükümeti radyo amatörlerine feza prog ramında gereken önemli yeri verdiğini göstermiş bulunmaktadır.

Memleketimizde radyo amatörlerine çalışma hakkının tanınması kabul edildiği takdirde, kötü maksatla hizmet eden gizli vericilerin bizzat Türk radyo amatörleri tarafından kolayca meydana çı karılması ve Türkiye'deki bütün vericilerin kont» rol edilmesi sağlanmış olacaktır. Radyo amatör lüğünün memleketimize sağlıyacağı faydaları özet ' lersek:

1 — Muhabere sistemi henüz gerektiği kadar ge lişmemiş olan memleketimizde, tabiî afetler hâlinde ve sivil savunma hizmetlerinde rad yo amatörlerinin çok faydalı işler görebile ceğini,

2 — Pedagojik bakımdan, gerek elektroniğin memlekette tanınması, gerekse de gençliğin iyi merak ve itiyadlar edinmesi ve vatan daşlar arasında sevgi ve kardeşlik hislerinin geliştirilmesi yönlerinden radyo amatörlü ğünün sağbyacağı faydalarla boy ölçüşecek bir meşgale bulunmayacağını,

3 — Radyo amatörleri birbirleriyle dalma temas edecekleri ve çevreleri hakkında bilgi • alıg verişi yapacklarından, böylece memleketimi zin turistik değerlerinin, tarih, medeniyet bakımından dünyanın en zengin kaynakla rından birine malik bulunan yurdumuzun dünyanın her tarafına tanıtılacağını,

4 — Radyo amatörü olarak yetişecek bir çok va tandaşın resmi ve sivil muhabere hizmetleri için gerekli teknik personel ihtiyacını kar şılamak hususunda büyük yardımlar sağlıya . , cağını, halen bu sınıf elemanların yetiştiril mesinin büyük külfet ve zorluklarla sağla nabileceği gözönünde tutulursa, bu ihti yacın giderilmesinde radyo amatörlerinin büyük yardımcı olacağını,

5 — Radyo amatörlüğünün memlekette müteşeb bislere yepyeni bir iş alanı açacağını ve açılacak bu piyasanın elektronik malzeme ihtiyaçlarının kısmen bile olsa dahilde imâl edilecek malzemeyle karşılanması halinde yeni bir endüstrinin kurulmasiyle bir çok vatandaşın bu sayede iş sahibi olacağını, ı

*MM. 84

6 — Yeni bir Telsiz Kanunu ile nizam altına alı nacak Türk radyo amatörlerine ve ticari maksatlar için kurulacak reklâm postalarına verilecek lisanslardan dolayı Devlete önem li bir gelir sağlıyacağını,

7 — Milletimizin, bariz bir özelliği olan, üstün bir pratik zekâya malik bulunması sayesinde radyo amatörlüğünün halkımız tarafından kısa zamanda tutulacağını ve yayılacağını, böylece bu teknik alanda milletimizin ba

şarı ve buluşlarının dünyaca tanınacağın;

söyleyebiliriz. \ "

•••..•

Bütün bunlara ilâve edilebilecek' daha bir çok sosyal ve kültürel faydalarından dolayı, 3222 sa yılı telsiz kanununun bu husustaki maddelerinin değiştirilerek, Türkiye'de radyo amatörlüğüne müsaade edilmesi suretiyle bu medenî hakkın halkımıza tanınması, batı medeniyetiyle ayni saf ta bulunması hür milletimiz için, artı kbir zaru ret halini almıştır.

Avrupa Elektrik Sanayiinde Önemli

Gelişmeler

Derleyen Z. SERTTAŞ

Y. Müh!

Avrupa memleketlerinin hemen hepsinde önemli ve hızlı olarak Elektrik sanayii imalât artışı ve kalite yükselmesi göze çarpmaktadır. Enerji artışı, yeni teknik organizasyonlar ve ye nilikler imalât artışile paralel gitmektedir.

İngiltere: İngilterede elektrik sanayii imalâtında her sene % 10 nisbetinde bir artış kaydedilmektedir. Bu memlekette elektrik sanayii alanında daha fazla modern ve büyük Atom ve termik santrallar tesisine önem verildiği görülmektedir. Son ola rak Bradwell de tesis edilen 300 MW ve Berkeley de 275 MWlık Atom Sahtralları dünyanın en büyük santralları olmaları bakımından İngilte renin Atom enerjisinden istifade etmek bakımın dan en, ilerde olduğunu görüyoruz. Termik Sant rallar üzerinde keza İngiltere'nin en önde olduğu göze çarpmaktadır. En son tesis edilen beheri 500 MW gücünde olan Generatörlerden müteşekkil 2000 MW gücündeki yeni termik santral, keza dünyanın en büyük termik santralıdır. İngiltere buna benzer daha 3 santralın tesisini yakında ikmal etmeği arzu etmektedir. Her iki alanda ingilterenin azimli, cesaretli ve muvafakkiyetlı çalıştığı göze çarpmaktadır.

' Fransa :

Fransız Elektrik sanayiinde ' bu sene geçen seneye nazaran % 10 nisbetinde bir artış kayde dilmiştir. Senelik imalât değeri veN satışı 12,5 Milyar NF (25 Milyar T.L.) kadar olup halen bu branşta 260 000 işçi ve teknisiyen çalışmakta dır. 1965 senesinde işçi adedinin 340 000 a çıka cağını ve Elektrik sanayii için bu zamana kadar 5 Milyar T.L. kadar para yatırımı yapılacağı an

laşılmaktadır. Fransanın mamulâtmın ihracat de ğeri bizim para ile 2 Milyar T.L. kadar olup mü tef erik olarak:

Elektrik Motorları için : 18000 işçi ve tekni siyen çalışır, istihsal, değeri 1,5'Milyar T.L. olup motorların güç toplamı 5 Milyar KW a baliğ olur.

' Transformatör imalâtı için : 9000 işçi çalışır, 1 milyar T.L. satış yapılır, 14,5 milyon KVA gü cünde senelik imalât yakılır.

Radyo ve. Televizyon için. 12600 işçi çalışıp senede 2,5 milyon radyo 700 000 Televizyon imâl edilir bunların senelik satış miktarı 500 Milyon T.L. kadardır.

Ev aletleri için: 6000 işçi çalışır, senede 134 milyon ampul, 1,5 milyon saç kurutma makinesi. 200 000 su ısıtıcısı, 1 milyon elektrik ocağı, 450 000 elektrik süpürgesi, 500 000 çamaşır ma kinesi imâl edilmektedir. Bunlar için ayda 50 Milyon T.L değerinde satış temin edilmektedir.

Belçika:

Belçikada kuvvetli ve zayıf akım Elektrik sa nayiinde önemli gelişme ve yenilikler kaydedil mektedir. Elektrik sanayii alanında 60000 işçi ve teknisiyen çalışır, 1960 senesinde bu alan da 16,5 Milyar B. Frankı (3,5 Milyar T.L.) değe rinde imalât satışı temin edilmiştir. Elektronik alanında 10 muhtelif Firma mevcut olup bunlar da 10 000 işçi çalışır, Telefon ve zayıf akım ala nındaki fabrikalarda ise 14 000 işçi çalışmaktadır. Belçika'nın elektrik sanayii imalâtı diğer sanayi mamullerinin dörttebirini teşkil etmesi bakımın dan geleceği gayet parlak görülmektedir. Müşte rek pazarda dah» fazla ihracat için gayret sarf et

B.M.M. 64