MÜHENDİSSİZ ASANSÖR “UYGUNSUZ”

Yüksek çUygunsuzlukp Oranı ve Kırmızı Etiketli Asansörler Masaya Yatırıldı

0¶+(1'İ66İ=$6$16°5 o8<*8168=p

EMO Basın- Asansör Sempozyumu kapsamında düzenlenen çSektörel Uygulamalar ve Değerlendirmelerp başlıklı panelde ilk kez asansörlere ilişkin güncel istatistikler duyurulurken, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın denetimleri sonucunda her iki asansörden birinin uygunsuz olduğu tespiti açıklandı. Periyodik kontrollerde; kullanılmasında sakınca olmayan yeşil etiketli asansör oranının sadece yüzde 29 olduğu kaydedilen panelde, asansör alanındaki mühendislik hizmetleri sorgulandı. Firmaların mühendis istihdamı ve diğer teknik gerekliliklerinden tasarruf etme eğiliminin, temel sıkıntılardan biri olarak ön plana çıktığı tespiti yapıldı.

(OHNWULNYHPDNLQDPÖKHQGLVOHULRGDODUÜQÜQİ]PLUşXEHOHULQFHGÖ]HQOHQHQ$VDQVĞU6HPSR]\XPXNDSVDPÜQGDo6HNWĞUHO8\JXODPDODUYH'HğHUOHQGLUPHOHUpEDşOÜNOÜSDQHO (\OÖOWDULKLQGHJHUÁHNOHşWLULOGL.RQX\DLOLşNLQNDPX NXUXOXşODUÜYHVHNWĞUWHPVLOFLOHULQLQNDWÜOÜPVDğODGÜğÜSDQHOL 0DNLQD0ÖKHQGLVOHUL2GDVÜ002

<ĞQHWLP.XUXOX%DşNDQÜ$OL(NEHU¡DNDU\ĞQHWLUNHQ%LOLP6DQD\LYH7HNQRORML %DNDQOÜğÜ6DQD\L¶UÖQ*ÖYHQOLğL*HQHO0ÖGÖUOÖğÖnQGHQ *ÖO'ĞOHN7ÖUN6WDQGDUGODUÜ(QVWLWÖVÖnQGHQ76(

6HOLP 6Ğ]H(JH%ĞOJHVL6DQD\L2GDVÜnQGDQ2ğX]<DQÜN$VDQVĞU YH<ÖUÖ\HQ0HUGLYHQ6DQD\LFLOHUL'HUQHğLnQGHQ$<6$'

6HID 7DUJÜW (JH $VDQVĞU YH <ÖUÖ\HQ 0HUGLYHQ 6DQD\LFLOHUL 'HUQHğLnQGHQ (PLQ 7XQÁ (OHNWULN 0ÖKHQGLVOHUL 2GDVÜnQGDQ(02

2QXU(UFDQYH002nGDQ%HUND\(ULş LVHNRQXşPDFÜRODUDN\HUDOGÜ oİWKDO3D\Ü<Ö]GH'Ö]H\LQGHp

Ali Ekber Çakar, yılda yaklaşık olarak 25-35 bin civarında bir asansör ve 3 bin civarında da yürüyen merdiven kurulumunun yapıldığını bildirdi. Asansör ve yürüyen merdiven piyasasının 1 milyar dolarlık bir büyüklüğe ulaştığını kaydeden Çakar, asansörlerde yüzde 12, yürüyen merdiven ve diğerlerinde yüzde 8 düzeyinde ithal parça kullanıldığını belirtti. Bakanlık tarafından sadece 663 yetkilendirilmiş bakım ve işletme firması olmasına rağmen 1500-2000 adet belgelendirilmemiş merdiven altı firmanın da faaliyet gösterdiğine dikkat çeken Çakar, asansörle bakım ve işletmesinin yeterli birikimi olamayan insanlar tarafından yürütülmesinin can ve mal kayıplarına yol açabileceğini vurguladı. Asansörlerin imalatı, tasarımı, projelendirilmesi, kurulumu ve bakımının mühendislik hizmetleri olarak değerlendirilmesini isteyen Çakar, 800 civarında MMO üyesinin sektörde görev aldığını bildirdi.

çStandartlarda Bilgi Eksiği Varp

TSE'den Selim Söze ise asansörlerle ile yeterlilik standardının birçok kez revize edildiğini belirttiği konuşmasında, TSE'nin 350 civarında çstandartp, 150 civarında ise çkriterp olmak üzere yaklaşık 500 konuda hizmet belgelendirmesi yaptığını ifade etti. Asansörlere ilişkin standartlara ilişkin bilgi aktaran Söze konuşmasını şöyle sürdürdü:

çAsansör standardının günümüze kadar revizyonları da, 97'de ilk standart yapılmış, 1999, 2000, 2006, 2006; yani 2 ay arayla standart yenilenmiş ve 2013. 2013'teki standarda kadar, asansör, yürüyen merdivenler birlikteydi, sadece 2013'te yürüyen merdivenler standarttan çıkarıldı. Şu anda yürüyen merdivenlerin hizmet standart kriteri yoktur. 12255 Standardı sadece asansörler içindir şu anda.p Üreticilerin, yetkili servislerin standartlar konusunda eksik bilgi sahibi olduğunu ifade eden Göze, çHizmet belgelendirmesi için belge almak isteyen firmalarımıza her zaman Türkiye'nin her tarafında, 46 belgelendirme biriminde hizmet vermek istiyoruz. Hizmet belgelendirmesi için danışmanlık firması aracılığına ihtiyaç yoktur. Kendilerinin gelip veya bir telefonla bizden bilgi almaları yeterli olacaktırp diye konuştu.

çPeriyodik Kontrol 2 Yıla Çıkarılsınp Ege Bölgesi Sanayi Odası'ndan Oğuz Yanık ise konuşmasına konu hakkındaki yönetmeliklere ilişkin bilgi vererek başladı. Güvenlik için yapılması gereken denetimlere ilişkin bilgi veren Yanık, konuşmasını şöyle sürdürdü:

çAsansörün güvenli ve işletme yönünden uygun şekilde çalıştığının tespiti için, piyasaya arz edildiği tarih itibarıyJ

AYSAD Yönetim Kurulu Baükan× Sefa Targ×t, Avrupa Asansör Derneùi·nin verilerine göre 2013 y×l×nda Türkiye dahil olmak üzere Avrupa çap×nda 835 asansör kazas× olduùunu ve bu kazalar sonucunda

17 ölüm meydana geldiùi bilgisini verirken, söz konusu ölümlerin 12·sinin

Türkiye·de yaüand×ù×na dikkat çekti.

la ilk yılın sonunda en az bir kere bina sorumlusu tarafından yaptırılarak, periyodik kontrolünün 2 yılda bir olması gerektiği görüşündeyim. Bunun nedeni ise, asansörler piyasaya arz edildiği tarihten itibaren maalesef hemen kullanılmıyor ve açılmıyor. Ayrıca, garanti süremiz 2 yıl. A tipi muayene kuruluşlarının 1 yıl içerisinde mevcuttaki bu kadar asansörü kontrol edebilmesinin de zor olduğu inancındayım.p

devletin sizden kat be kat geri alma ihtimali şu anda yüzde 30. Milli Piyango bileti filan gibi değil, yüzde 30'dan bahsediyorum. Yani yüzde 30'una ceza kesmişler. Ürün kontrol altına girmiş, bir kısmı uygun çıkmış tabii ki, bir kısmı bozuk çıkmış; ama bozuk çıkanlardan ceza kesilmiş.p çTeknik Gerekliliklerden Tasarruf Edilemezp

çSadece 440 Belediyede Kontrol Varp

Maliyetleri düşürme için firmaların hem teknik kadrodan hem de asansör bileşenlerinde tasarruf etmeye yönelebildikJ

Ülke genelindeki 2950 belediyeden yalnızca 440'ının

lerini ifade Eden Targıt, konuşmasını söyle sürdürdü:

asansörlerin periyodik kontrollerine ilişkin A tipi muayene

çDünyada 12 tane rekabetçilik faktörü vardır rekabetçilik

kuruluşları ile protokol imzaladığına dikkat çeken Yanık,

ölçmek için, bunlardan 5 tanesi firmayla ilgilidir, bu tip

çYapılan kontrollerde kırmızı etiket sayısı 96 bin 137, sarı

şeylerden rekabetçi olunur. Bizde, bu 12'nin dışındaki

etiket sayısı 11 bin 287, yeşil etiket sayısı ise 44 bin 51'dir.

kırmızı çizgi olarak kabul edilen, yani rekabetçilik unJ

Toplam kontrol edilen asansör sayısı ise 151 bin 475 adettirp

suru olarak ortaya konulamayacak, mesela teknik gerekJ

diye konuştu. Belediyeler ve organize sanayi bölgelerinde

liliklerden feragat etmek gibi faktörleri devreye alarak,

kontrolleri yapılan toplam 152 bin 278 asansörden yüzde

bu 6'nın üstüne 4 tane daha rekabetçilik unsuru ilave

63'inin kırmızı, yüzde 29'unun yeşil ve yüzde 8 oranında

ediliyor. Bütün sıkıntı burada. Bunlar olduğu takdirde,

ise sarı etiketle işaretlendiğini kaydeden Yanık, denetimler

denetlediğiniz zaman da bu tablo ortaya çıkıyor.p

bir yana tescil işlemlerinde bile belediyeler arasında uyguJ

lama farklığı olduğunu kaydetti. Yapı sürecinde en önemli aktörlerden biri olması gereken yapı denetim firmalarının rollerinin asansör tescili konusunda belirsiz olduğunu ifade eden Yanık, çBilim Sanayi ve Teknolojik Bakanlığı'nın piyasa gözetim ve denetim faaliyetleri kapsamı haricinde, hiçbir mevzuatta asansörlerin tescili için bir muayene yokturp diye konuştu.

çDenetçilik Cazip Hale Gelmelip

Asansör denetimi, iş güvenliği ve yapı denetimi alanlarında ağırlıklı olarak mesleğe ara vermiş, mesleki bilgilerini kaybetmiş mühendislerin görev aldığını ifade eden Targıt, şöyle konuştu:

çBizim muayene elemanlığı ve diğer denetçi kademelerinde çalışan arkadaşlarımızı gençlerden, fiilen çalıJ

o(VNL$VDQVĞUOHUİVWDWLVWLNOHUL.ĞWÖOHşWLUL\RUp

şan arkadaşlardan seçecek kadar cazip hale getirmek; bu süreçlerde daha nitelikli, hatta daha sektöre yakın,

AYSAD'dan Sefa Targıt ise konuşmasına yüzde 36 olarak

sektörden gelen kişilerin çalışmasını sağlamak gibi bir

açıklanan uygun bulunma oranına dikkat çekerek başladı.

amacımız olabilir.p

Bu verinin 2005 yılında sonraki yönetmelik değişikliği kapsaJ

mındaki asansörler için olduğunu, daha eski asansörlerin de denetime katılması durumunda oranın yüzde 11'lere kadar düştüğünü ifade etti.

çTSE ve Bakanlık Geride Kaldıp

Firmaların standartlardan habersiz olduğu gibi TSE'nin de standart üretme ve tercüme etme konusunda yetersizlikleri

Avrupa Asansör Derneği'nin verilerine göre 2013 yılında

ROGXğXQXND\GHGHQ7DUJÜWİVWDQEXO0HFLGL\HNĞ\nGHşDQWL-

Türkiye dahil olmak üzere Avrupa çapında 835 asansör kaJ

yede çöken cephe asansörü konusundaki standardın henüz

zası olduğunu ve bu kazalar sonucunda 17 ölüm meydana

Türkçeye çevrilmediğine dikkat çekti. Yönetmelikler konuJ

geldiği bilgisini veren Targıt, söz konusu ölümlerin

sunda ise tüm çabalarına rağmen bakanlığın yavaş

12'sinin Türkiye'de yaşandığına dikkat çekti. Rakamların Türkiye'nin daha çok yol alması

Ege Asansör

davrandığını ifade eden Targıt, konuşmasını şöyle sürdürdü:

gerektiğini ortaya koyduğunu ifade eden

ve Yürüyen Merdiven

çYönetmelikteki bizim ikaz ettiğimiz

Targıt, konuşmasını şöyle sürdürdü: çBu bir mühendislik ürünüdür. Mühendislik çalışmalarının zayıflığı burada ortaya çıkıyor. Bakın,

Sanayicileri Derneùi·nden hata, bugün siyasi fatura olarak hüJ

Emin Tunç, sektördeki teknik eleman eksikliùine dikkat çekti.

kümete dönmüştür. Nedir o siyasi fatura? mSiz, yüzde 80 kusurlu çıkan asansörlerin çalıştırılmasına niye

mühendisleri kastetmiyorum, EMO·dan Onur Ercan ise alandaki engel olmuyorsunuz siyasi otorite

mühendislik çalışmaları diyorum. Mühendislik çalışmaları zayıf kalıyor bizim memlekette. Bunu yadsırsak, düzeltemeyiz

teknik eleman yetersizliùinin firmalarda mühendislerin yaln×zca kaù×t üzerinde çal×ü×yor

olarak?' dediler. Aslında o rakamın yüzde 80 olmaması gerektiğini, bazı eksiklerin zaman tanınarak giderilebilecek eksiklikler olduJ

bu tabloları.p

gözükmesinden kaynakland×ù×n×

ğunu biz yıllardır söylüyoruz ve

Firmalara Ceza Uyarısı

Bakanlığın firmaların yüzde 30'unu denetleyerek, yüksek para cezaları kestiğini hatırlatan Targıt, asansör firmalarını şu sözlerle uyardı:

ifade ederek, ´Mühendissiz yap×lamayacak olan bu iüi biz mühendissiz veya mühendis varm×ü gibi yapmaya çal×ü×yoruz. Sonuç da bu

bizim kendi menfaatimiz için söylediği zannedilen bu teori döndü, siyasi fatura olarak önlerine geldi sonunda.p oİVWLKGDPÜQ1LWHOLğL6RUJXODQÜ\RUp

oİşLDOPDNLÁLQPÖWHDKKLGHELUD]GDKD SDUDND]DQGÜUPDNLÁLQKDUFDGÜğÜQÜ]SDUD\Ü

oluyor µ dedi.

Ege Asansör ve Yürüyen Merdiven Sanayicileri Derneği'nden Emin Tunç ise sektörJ

)deki firmaların her geçen gün itibar kaybettiğini kaydederek, yeterli teknik eleman bulmakta da sıkıntı yaşandığını şöyle dile getirdi:

çDevamlı hizmet vermek zorunda olan firmalar eleman boşluğunu, başka mesleklerden ithal kişilerle doldurmaya çalışmaktadır. Demirci arkadaşlarımızı veya başka mesleklerden ithal arkadaşlarımızı hemen pratik bir şekilde yetiştirmeye, kuyulara sokmaya gayret ediyoruz; çünkü yeterli teknik eleman, vasıflı elaman bulamamaktayız.p

Taşeron usta sayısının artmasının tüm sektörün ortak sorunu olduğunu ifade eden Tunç, konuşmasını söyle tamamladı:

çSonuç olarak, her firma projelendirme, montaj, servis personeliyle kurumsal kimliği ve müşteri memnuniyetini öncelik alarak çalışmalarını düzenlemeli ve mutlaka Ar-Ge ve teknik hizmetler departmanına sahip olmalıdır. Sektörümüzün varlığı, mevcudiyetinin devamı ve gelecek nesillerin de bu sektörden fayda sağlamaları ancak istihdamın devamlılığı adına asansör firmalarımızın birleşiminden yana tercihlerini kullanması, kurumsal bir kimlikle faaliyetlerini sürdürmeye devam etmelerinden geçmektedir.p

0ÖKHQGLVVL]%Xİş<DSÜODPD]

EMO'dan Onur Ercan ise alandaki teknik eleman yetersizliğinin firmalarda mühendislerin yalnızca kağıt üzerinde çalışıyor gözükmesinden kaynaklandığını ifade ederek, çMühendissiz yapılamayacak olan bu işi biz mühendissiz veya mühendis varmış gibi yapmaya çalışıyoruz. Sonuç da bu oluyorp diye konuştu. Ercan, konuşmasında meslek liselerinden sektöre yetişmiş eleman gelmediğini de ifade etti.

çPeriyodik Kontroller Tabloyu Değiştiriyorp

MMO'dan Berkay Eriş ise konuşmasına MMO'nun asansör alanında yürüttüğü mesleki denetim, personel belgelendirme gibi konulara ilişkin bilgi vererek başladı. MMO'nun EMO ile birlikte periyodik kontrollerin başlaması için çaba sarf eden kurumlardan olduğunu vurgulayan Eriş, MMO'nun TSE ile birlikte yerli onaylanmış kuruluş olduğunun altını çizdi. MMO'nun periyodik kontrolleri A tipi muayene kuruluşu olarak sürdürdüğünü ifade eden, MMO'nun konuya ilişkin çok sayıda eğitim çalışmalarının da sürdürüldüğü vurguladı.

İ]PLUnGH \ÜOÜQGD WRSODPGD DVDQVĞUOHULQ \Ö]GH nVLQH X\JXQVX] ROGXNODUÜQÜ JĞVWHUHFHN şHNLOGH NÜUPÜ]Ü HWLNHW \DSÜşWÜUÜOGÜğÜ ELOJLVLQL YHUHQ (ULş nWH LVH EX RUDQÜQ \Ö]GH nH GÖşWÖğÖQÖND\GHWWL.RQWUROOHULOHHNVLNOLNOHULQ JLGHULOPHVLQLQ VDğODQGÜğÜQD GLNNDW ÁHNHQ (ULş NRQWURO HOHPDQODUÜQÜQ YH PXD\HQH NXUXOXşODUÜ DUDVÜQGDNL HşJÖGÖPÖQ DUWÜUÜOPDVÜ JHUHNWLğLQH LşDUHWHWWL

Ege Bölgesi Sanayi Odas×·ndan Oùuz Yan×k, ülke genelindeki 2950 belediyeden yaln×zca 440·×n×n asansörlerin periyodik kontrollerine iliükin A tipi muayene kuruluülar× ile protokol imzalad×ù×na dikkat çekerken, ´Yap×lan kontrollerde k×rm×z× etiket say×s× 96 bin 137, sar× etiket say×s× 11 bin 287, yeüil etiket say×s× ise 44 bin 51·dir. Toplam kontrol edilen asansör say×s× ise 151 bin 475 adettir µ diye konuütu.

$6$16°56(.7°5¶1¶1 )272ï5$),

%LOLP6DQD\LYH7HNQRORML%DNDQOÜğÜnQGDQ*ÖO'ĞOHNLVHLONNH] VHNWĞUHLOLşNLQED]ÜYHULOHULDÁÜNODGÜ'ĞOHNĞQFHEDNDQOÜğÜQ\ÖUÖWWÖğÖPHY]XDWKD]ÜUODPDÁDOÜşPDODUÜQDLOLşNLQELOJLYHULUNHQ $VDQVĞU%DNÜPYHİşOHWPH<ĞQHWPHOLğLnQHLOLşNLQÁDOÜşPDODUÜQ VÖUGÖğÖQÖND\GHWWL%DNDQOÜğÜQSL\DVD\DDU]HGLOPLşDVDQVĞUOHUH \ĞQHOLN SL\DVD JĞ]HWLPL YH GHQHWLPL ÁDOÜşPDODUÜ \ÖUÖWWÖğÖQÖ ND\GHGHQ 'ĞOHN EXQODUÜQ LÁLQH LQşDDWODUGD NXOODQÜODQODU YH KHQÖ]WHVFLOL\DSÜOPDPÜşDVDQVĞUOHULQJLUPHGLğLQLEHOLUWWL 'HQHWLPOHULQ UHVHQ LKEDU şLND\HW YH \ÜOOÜN SODQODU GDKLOLQGH \DSÜOGÜğÜQÜ ND\GHGHQ 'ĞOHN DVDQVĞU DODQÜQD LOLşNLQ YHULOHUL şĞ\OHDÁÜNODGÜ çÜlkemizde toplam 431 bin 184 adet kurulu asansör mevcut, yapı kullanım izni almış. Yerli onaylanmış kuruluş sayısı 9. A tipi muayene kuruluşu sayısı 32. Bunlardan en fazla 14 adedi aktif halde çalışıyor diyebiliriz. Onaylanmış kuruluş tarafından belgelendirilmiş asansör montaj firma sayısı ise 1375. Asansör bakım firması sayısı -buna yetkili servis diyelim- 173. Asansör imalat, ithalatı yapan aksamlarla ilgili firma sayısı 185. Asansör firmalarında çalışan kişi sayısı ise 14 bin 121.p çUygunsuzluk Yüzde 46p Bakanlık tarafından 2013 yılında yapılan denetimlerinde yüzde 36 oranında uygunsuzluk belirlendiğini ifade eden Dölek, 81 ilde bakanlığın 100 uzman denetim personeli ile yapılan denetimler sonunda 987 bin 972 TL para cezası kesildiğini kaydetti. Denetlenen 1063 asansörden 383'ünün uygunsuz olduğunu belirten Dölek, 2014'ün ilk 9 ayında ise denetlenen 994 adet asansörde ise uygunsuzluk oranının yüzde 46 olarak belirlendiğini kaydetti. Denetimler sonucunda 2005 sonrası piyasaya sunulan her iki asansörden neredeyse birinin uygunsuz olduğunun belirlendiğini ifade eden Dölek, belgelendirmiş 1375 montaj firmasından 423'ünün 2014'ün ilk 9 ayında denetlendiği bilgisini de verdi. Bu firmalara 544 bin 449 TL ceza kesildiğini ifade eden Dölek, yüksek uygunsuzluk sorununun sadece bakanlığın yaptığı denetimlerle giderilemeyecek büyüklükte olduğunu vurguladı. Denetimlerde, yapı denetim firmalarından kaynaklanan eksikliklere çok sık rastlandığına işaret eden Dölek, uygun olmayan çkırmızı etiketlip asansörlerin kullanım dışı bırakılması konusunda halen boşluk bulunduğunu belirtti.