ASANSÖRLERİN İYİLEŞTİRİLMESİ VE GÜVENLİĞİNİN ARTTIRILMASI

$6$16°5/(5İ1İ<İ/(ì7İ5İ/0(6İ9( *¶9(1/İïİ1İ1$577,5,/0$6,

%DUÜş$\GÜQ (02İ]PLUìXEHVL0ÖGÖUÖ

^vrupa Komisyonu'nun mevcut asansörlerin iyileştirilmesi ile ilgili yayınlanmış bir direktifi bulunmaktadır. Sektör temsilcilerinin katılımı ve biraz da baskısı ile bilinen 95/216 AT Direktifi yayınlanmıştır. Bu Direktif 10 maddeden oluşan bir tavsiye kararıdır. Bu Direktif ve maddeleri aşağıda verilmiştir.

95/216 Direktifi ve Komisyon Açıklama Yazısı

0HYFXW $VDQVĞUOHULQ (PQL\HWLQLQ $UWWÜUÜOPDVÜ İOH İOJLOL +D]LUDQ7DULKOL.RPLV\RQ7DYVL\HVL(F

Avrupa Toplulukları Komisyonu,

Üye Ülkelerin tamamı asansörlerin emniyeti ile ilgili düzenlemeleri yürürlüğe sokmadığı için,

Bu asansörlerin tasarım ve yaşlarındaki farklara rağmen, bu ekipman çeşitlerinde kontrol edilecek asgari sayıda nokta tespit edilebileceği için, Emniyet açısından yapılacak modernizasyon yıllara yayılabileceği için,

Üye Ülkelere Aşağıdakileri Tavsiye Eder:

0HYFXW $VDQVĞUOHULQ (PQL\HWLQLQ $UWWÜUÜOPDVÜ\OD İOJLOL 3UHQVLSOHU

°Q1RW

Özellikle ölçüler, toleranslar, hızlar ya da hızlanma oranları için sayısal değerler elde etmek için mümkün olduğunda EN 81-1 ve EN 81-2 Avrupa standartları uygulanabilir.

1. Kabinlerde, kabin kapıları ve kabinin içine kat göstergesi takılmalıdır. 2. Kabin askı halatları kontrol edilmeli ve muhtemelen değiştirilmelidir. 3. Kabinin durma katında yüksek bir hassasiyet ve tedrici bir yavaşlama elde etmek için durdurma kontrolleri uygun hale getirilmelidir. 4. Kabindeki ve katlardaki kontroller, yanlarında kimse bulunmayan engellilerce anlaşılabilir ve kullanılabilir hale getirilmelidir. 5. Otomatik kapılara insan ya da hayvan algılayıcı detektörler takılmalıdır. 6. 0.6 m/sn'den hızlı hareket eden asansörler için, bu asansörlerin dururken yumuşak bir şekilde yavaşlamasını sağlayan bir paraşüt sistemi takılmalıdır. 7. Alarm sistemleri, yüksek hızlı arıza hizmeti ile sürekli bir bağlantı kuracak şekilde düzenlenmelidir. 8. Fren sistemlerinde, varsa asbest malzemeleri çıkartılmalıdır. 9. Yukarı yöne doğru kontrolsüz hareketi önleyen bir tertibat takılmalıdır. 10. Kabinlere, şebeke enerjisinin kesilmesi durumunda çalışan acil aydınlatma konmalıdır. Kurtarma hizmetlerinin normal şekilde müdahalesine imkan verecek süre kadar çalışmalıdır.Tesisat aynı zamanda Madde 7'de öngörülen alarm sisteminin çalışmasını da sağlamalıdır.

Direktif mevcut asansörlerin iyileştirilmesi için hazırlanmış olmasına rağmen, maddeler incelendiğinde, neredeyse bütün eski asansörlerin komple yenilenmesini gündeme getirmektedir. Özellikle Türkiye'de asansörlerin çok büyük çoğunluğunun tek hızlı 0,63 m/s ve çift hızlı 1 m/s beyan hızında tesis edildiği dikkate alınmalıdır. Kademesiz bir yavaşlama ve asbestsiz fren ilkesi ile bu kapsamdaki asansörlerin makine-motor, dolayısı ile pano ve tesisatı değişimini zorunlu hale getirecektir. Yine aşağı yönde kayma fren ve yukarı yönde güvenlik tertibatı (bu tertibatların CE işareti taşıması gerekecektir) zorunluluğu ile kabin süspansiyonunun, güvenlik tertibatlarının ve regülatörün değişimini, kabin kapısı, fotosel, engelli şartlarına uygun kumanda, sürekli haberleşme şartları ile de kabinin yenilenmesini, kabin ağırlığı ve hızı değişimi sebebiyle de karşı ağırlığın, tamponların yenilenmesini, kabin ve kat butoniyerleri ile tesisatın değiştirilmesi ve halat değişimi ile neredeyse ray haricinde asansörün bütün ana malzemelerinin değişimini şart koşmaktadır. Bu yapısıyla direktif, mevcut asansörlerde iyileştirmeden çok, komple bir yenileme önermektedir. Çok riskli maddelerle, az riskli ama yüksek maliyetli maddeleri bir arada aldığı için de yaygın bir uygulama alanı bulamamıştır. Avrupa'da sadece 4 Ülkede uygulanmaya çalışılmış, fakat sonuçlar ve tepkiler beklenenden daha farklı olmuştur. Açılan davalar sonunda, iki ülkede uygulamalar durdurulmak ve ertelenmek zorunda kalmıştır. Aynı uygulama şekli bizim teknik komisyonlarımızda da oldukça geniş şekilde tartışılmıştır. Asansör Yönetmeliği çalışmalarında 95/216 Direktifinin aynı maddeleri, belirli bir geçiş zamanı verilerek ve en eski asansörleri en son değiştirmek önerisi ile, Asansör Yönetmeliğine doğrudan konmaya çalışılmıştır. Karşı görüşte ise, bu maddelerin bir iyileştirme olmadığı, asansörlerin komple değişimini gündeme getireceği, Piyasa Gözetimi ve Denetimi ile Firma disiplinlerinin oluşturulmadığı sektörde, böyle bir maddi

yükü kaldıramayacağımız antitezi konmuştur. Denetimsiz bir ortamda bu uygulamanın tam bir kaos yaratabileceği ve beklenen iyileştirmeden çok bir bozulmaya da yol açabileceği düşüncesi öne sürülmüştür EN 81-80 Standardı Risk Sıralaması EN 81-80 standardı asansörde dikkate alınması gerekli 74 adet risk belirlemiştir. EN 81-80 standardının belirlediği bu riskler, daha sonra bir risk analizi tablosuna göre değerlendirilmiş ve sıralanmışlardır. EN 81-80 Standardı ile 95/216 Direktifinin öncelikleri birbirinden oldukça farklıdır. 95/216 Direktifi 10 adet öncelikli hedef koymuş olmasına rağmen, EN 81-80 Standardı asansörde tespit ettiği 74 adet risk maddesini beşe ayırmış ve 17 çok riskli öncelikli madde tespit etmiştir. Her ikisinin tespit ettiği öncelikli maddeler birbirinden oldukça farklıdır ve EN 81-80 Standardı daha teknik, gerekçeleri uygun ayrıntılı bir yaklaşım içindedir. Yapılan risk değerlendirmesine göre 74 maddenin risk dağılımı aşağıdaki şekliyle değerlendirilmektedir.

%LULQFL JUXS ROPD]VD ROPD]ODUÜ NDSVDPDNWD YH DVDQVĞUÖQ VHUYLVWHRODELOPHVLLÁLQDQD]RUXQOXOXNNDEXOHGLOPHNWHGLU %XPDGGHOHUGHNLELUHNVLNOLNWHDVDQVĞUÖQVHUYLVWHQDOÜQPDVÜ ĞQHULOPHNWHGLUİNLQFLJUXSÁRNNÜVDYDGHGH\HULQHJHWLULOPHVLJHUHNHQPDGGHOHULLÁHUPHNWHGLU6ÜUDVÜ\ODÖÁÖQFÖJUXS RUWDYDGHYHGĞUGÖQFÖJUXSX]XQYDGHGHGÖ]HOWLOPHVLJHUHNHQHNVLNOLNOHURODUDNWDQÜPODQPÜşEHşLQFLJUXSLÁLQELU YDGHYH\DSÜP]RUXQOXOXğXJHWLULOPHPLşWLU $QFDN\XNDUÜGDNLULVNGHğHUOHQGLUPHVL\DSÜOÜUNHQÖONHPL]LQVRV\RHNRQRPLNNRşXOODUÜGLNNDWHDOÜQPDVÜNDPX\DUDUÜ ÁHUÁHYHVLQGHNXOODQÜFÜODUÜQÖ]HULQGHNLPDOL\HW\ÖNÖQÖQHQ D]DLQGLUJHQHUHNÁĞ]ÖPOHULQÖUHWLOPHVLĞQHPOLGLU (OHNWULN0ÖKHQGLVOHUL2GDVÜDVDQVĞUNRQXVXQGD\ÜOODUGÜU 0DNLQH 0ÖKHQGLVOHUL 2GDVÜ LOH ELUOLNWH İ]PLUnGHQ EDşOD\DUDNEXJÖQELUÁRNLOGHLOJLOLìXEHOHULDUDFÜOÜğÜ\ODIDDOL\HW JĞVWHUPHNWHGLU +HU \ÜO GÖ]HQOL RODUDN DVDQVĞUOHULQ SHUL\RGLN GHQHWLPOHULQLQ \DSÜOPDVÜ şHNOLQGH \ÖUÖWÖOHQ EX VÖUHÁ \ÜOÜQGDQ LWLEDUHQ VÖUGÖUÖOPHNWHGLU İşOHWPH\H DÁÜOPÜşDVDQVĞUOHULQDVDQVĞU\ĞQHWPHOLğLÁHUÁHYHVLQGHNXOODQÜFÜODUÜQ FDQ YH PDO JÖYHQOLğLQL WHKGLW HGHQ XQVXUODUÜQ ROXSROPDGÜğÜQÜQGHQHWLPLUDSRUODQPDVÜVÖUHÁOHULQGH2GD

RODUDN\HUDOPDPÜ]ÜQHQĞQHPOLQHGHQOHULQGHQELULGHEX LşOH\LşLQNDPXVDO\ĞQÖQÖQROPDVÜYHELUNDPXNXUXPXRODQ EHOHGL\HOHULQEXJĞUHYL\LQHNDPXVDODQOD\ÜşDVDKLSPHVOHN RGDODUÜQDGHYUHWPHVLGLU 0HVOHN2GDPÜ]EXVÖUHÁOHUVRQUDVÜQGDDVDQVĞUVHNWĞUÖQGHNLĞQHPOLELOHşHQOHUGHQELULKDOLQHJHOPLşWLU\ÜOÜQGDQ EHULVÖUHNOLJHUÁHNOHşWLULOHQ$VDQVĞU6HPSR]\XPODUÜGDR JÖQÖQJÖQFHONRQXODUÜÖ]HULQGHPHVOHNDODQODUÜPÜ]ODLOJLOL VĞ]VĞ\OHGLğLPL]HWNLQROGXğXPX]HWNLQOLNOHUGHQGLU 0D\ÜV WDULKLQGH GÖ]HQOHQHQ $VDQVĞU 6HPSR]\XPXQGD \HU DODQ 0HYFXW $VDQVĞUOHUL İ\LOHşWLULOPHVL ¡DOÜşWD\ÜnQGD GD LIDGH HGLOHQ ELU VÖUHÁ EXJÖQ ÖONHPL]GH GLğHU$%ÖONHOHULQGH\DşDQGÜğÜJLEL\DşDQPD\DEDşOD\DFDNWÜU %XDVOÜQGDLONRODUDN$%ÖONHOHULQGHX\JXODQPD\DEDşOD\DQ NÜVDFD 61(/ GHQLOHQ (1 VWDQGDUGÜ NDSVDPÜQGDNL 0HYFXW $VDQVĞUOHU İÁLQ (PQL\HW 1RUPXnQXQ 6DQD\L YH 7LFDUHW %DNDQOÜğÜ WDUDIÜQGDQ ÖONHPL]GH GH X\JXODPD\D JHÁLOPHNLVWHQPHVLGLU %XHPQL\HWQRUPODUÜ$YUXSDnGD\DşDQDQDVDQVĞUND]DODUÜQGDQ\RODÁÜNÜODUDNKD]ÜUODQPÜşKHUÖONHGHX\JXODQPDVÜQGD EHOOLEDşOÜIDUNOÜOÜNODU\DşDQGÜğÜGDJĞUÖOPÖşWÖU %XJÖQ$YUXSDnGDNXOODQÜPGDRODQDVDQVĞUOHULQVD\ÜVÜPLO\RQGXU%Ö\ÖNÁRğXQOXğXLVHHQD]\ÜOOÜNDVDQVĞUOHUGLU 7ÖUNL\HnGHLVHUXKVDWODQGÜUÜOPÜş\DNODşÜNELQLQÖ]HULQGH DVDQVĞUÖQROGXğXNDEXOHGLOPHNWHGLğHU\DVDOVÖUHÁOHUGHQ JHÁPHPLş DVDQVĞUOHUOH EHUDEHU EX VD\ÜQÜQ ELQ FLYDUÜQGDROGXğXELOLQPHNWHGLU İşOHWPHGHEXOXQDQDVDQVĞUOHULQ2GDPÜ]ÜQ\ÜOODUGÜU\ÖUÖWWÖğÖSHUL\RGLNGHQHWLPOHULYHEXGHQHWLPIRUPODUÜQGDQEDğÜPVÜ]RODQ61(/QRUPX(1VWDQGDUGÜQGDEXOXQDQ PDGGHOLNULVNJUXEXQGDQROXşPDNWDYHNHQGLLÁLQGHGH ĞQHPVÜUDVÜQGDJĞUHEHşHD\UÜOPDNWDGÜU%XQDJĞUH

RODUDN JUXSODQGÜUÜOPÜş ROPDVÜQD UDğPHQ KHU ÖONH NHQGL PHY]XDWÜQGDEXQXQULVNVÜUDVÜQÜVD\ÜVÜQÜYENRşXOODUÜGHğLşWLUPHKDNNÜQGDVDKLSWLU 6DQD\LYH7LFDUHW%DNDQOÜğÜEXVWDQGDUGÜQYHULVNJUXSODUÜQD JĞUHROXşWXUXOPXşNHQGLPL]HĞ]JÖELUVLVWHPLQÖONHPL]GH X\JXODQPD\D EDşODQPDVÜ LÁLQ 2GDPÜ]ÜQ GD LÁLQGH ROGXğX $VDQVĞU7HNQLN.RPLWHVLQLWDULKLQGH$QNDUDnGD WRSODQWÜ\D ÁDğÜUPÜş YH EX WRSODQWÜGD 0HYFXW $VDQVĞUOHULQ İ\LOHşWLULOPHVL $OW ¡DOÜşPD *UXEX NXUXOPXş 2GDPÜ]GD 002 7ÖUNL\H %HOHGL\HOHU %LUOLğL %D\ÜQGÜUOÜN YH İVNDQ %DNDQOÜğÜ $VDQVĞU 'HUQHNOHUL\OH ELUOLNWH WHNQLN ÁDOÜşPD \DSPDVÜLÁLQJĞUHYOHQGLUPLşWLU $VDQVĞU7HNQLN.RPLWHVL6DQD\LYH7LFDUHW%DNDQOÜğÜWDUDIÜQGDQ(\OÖOWDULKYHVD\ÜOÜ5*nGH\D\ÜQODQDQ WHEOLğLÁHUÁHYHVLQGHROXşWXUXOPXşWXU%XNRPLWHQLQJĞUHYOHULDVDQVĞUDODQÜQGDJÖQFHORODQYH\DLKWL\DÁGX\XODQWHNQLN NRQXODUGD%DNDQOÜğDELOJLDNWDUPDNÁDOÜşPDODU\DSPDNYH ĞQHULOHUVXQPDNWÜU%XNRPLWH2GDPÜ]ÜQNRPLV\RQODUÜJLEL \DUGÜPFÜRUJDQODURODUDNÁDOÜşPDNWDROXSVRQX\JXODPDYH NDUDUDOPD\HWNLVL%DNDQOÜğÜQHOLQGHEXOXQPDNWDGÜU %XJĞUHYLQELU\ĞQHWPHOLNPDULIHWL\OHYHULOPHVLSODQODQPDNWD YH%DNDQODU.XUXOXNDUDUÜLOH5*nGH\D\ÜQODWÜOPDNVXUHWL\OH ]RUXQOXRODUDNX\JXODPD\DNRQXOPDNLVWHQPHNWHGLU%XGX-

rumda EMO ve MMO'nun bir defaya mahsus yapacağı bu denetim süreci ciddi ve ulusal çapta bir proje olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle bu konunun EMO ve MMO Yönetim Kurulları tarafından etraflıca değerlendirilerek tartışılması, uygun bulunması ve yetkilendirilmemiz sonrasında merkezi bir koordinasyon birimi ile tüm şubelerin katkısı alınarak illerdeki asansörlerin denetlenmesi sağlanmalıdır. Ekli tabloda sunulan 76 maddenin komite tarafından tartışıldıktan sonra risk gruplarına göre sıralaması verilmiştir. Bu sıralamaya göre 5 ayrı risk grubu oluşturulmuş, yönetmelik hükümleri çerçevesinde bu risklerin yıllara göre düzeltilmesi istenmektedir.

%LOLP6DQD\LYH7HNQRORML%DNDQOÜğÜWDUDIÜQGDQLONEDşWD D\UÜ ELU \ĞQHWPHOLN RODUDN ÁÜNDUÜOPDVÜ KHGHIOHQPHVLQH NDUşÜQ LOJLOL %DNDQOÜN $VDQVĞU %DNÜP YH İşOHWPH <ĞQHWPHOLğL LÁHULVLQGH D\UÜ ELU EĞOÖP RODUDN \D\ÜQODPD NDUDUÜ DOPÜşWÜU

%X\ĞQHWPHOLğLQo0HYFXW$VDQVĞUÖQ*ÖYHQOLN6HYL\HVLQLQ 7HVSLWL0HYFXW$VDQVĞUÖQ*ÖYHQOLN6HYL\HVLQLQ$UWWÜUÜOPDVÜ7DNLS.RQWUROÖYH0HYFXW$VDQVĞUÖQİ\LOHşWLULOPHVLQH 'DLU 6RUXPOXOXNODUp EDşOÜNOÜ DOWÜQFÜ EĞOÖPÖQGH NRQXQXQ GHWD\ODUÜ\HUDOPDNWDGÜUD\UÜEDşOÜNWDKÖNÖPOHULLÁHUHQEX NÜVÜPGD\XNDUÜGDGDEDKVHWWLğLPL]Ö]HUHD\UÜULVNVHYL\HVL EHOLUOHQPLşWLU

6,5$ 12

76(1 ¡İ=(/*(%n<( *°5(7(+/İ.(/İ '85800$''(

180$5$6,

D E

.$7(*25İ6İ1(*°5(7(+/İ.(/İ67(6İ

76(1

7(+/İ.(/(5

YH

.$7(*25İ$$&İ/

'XUDNNDSÜVÜNLOLWOHPHWHUWLEDWÜ (OHNWULNOLDVDQVĞUOHUGHX\JXQDşÜUÜKÜ]UHJÖO¼WĞUÖWDUDIÜQGDQKDUHNHWHJHÁLULOHQJÖYHQOLNWHUWLEDWÜ (OHNWULNOLDVDQVĞUOHUGHGÖ]JÖQÁDOÜşDQJÖYHQOLNWHUWLEDWÜYHX\JXQDşÜUÜKÜ]UHJÖO¼WĞUÖ +LGUROLNDVDQVĞUOHUGHGÖşPH\HDşDğÜ\ĞQGHDşÜUÜKÜ]DYHNDELQLQND\PDVÜQDNDUşÜNRUXPD <HWHUOLWDPSRQYH\DHşGHğHUL

.$7(*25İ%$<

.ÜVPHQNDSDOÜDVDQVĞUNX\XVX .X\X\DYHNX\XDOWERşOXğXQDHULşLPLÁLQNLOLWOHPHWHUWLEDWODUÜ .X\X\DYHNX\XDOWERşOXğXQDJLULşLÁLQNDSÜDÁÜOGÜğÜQGDNDELQGXUX\RU 0DNLQDYHPDNDUDGDLUHVLQGH\HWHUOLD\GÜQODWPD 'HOLNVL]GXUDNYHNDELQNDSÜODUÜ 'XUDNNDSÜEDğODQWÜODUÜQÜQPXNDYHPHWL &DPOÜGXUDNYHNDELQNDSÜODUÜ (QJHOOLOHUWDUDIÜQGDQNXOODQÜOPDVÜDPDÁODQPD\DQNDELQYHGXUDNNDSÜODUÜQGDNRUX\XFXWHUWLEDW (QJHOOLOHUWDUDIÜQGDQNXOODQÜOPDVÜDPDÁODQDQNDELQYHGXUDNNDSÜODUÜQGDNRUX\XFXWHUWLEDW%R\IRWRVHO

'XUDNNDSÜVÜNLOLWOHPHWHUWLEDWÜQD\HWNLVL]NLşLOHUFHHULşLOHPHPHVL .DELQHWHğLQLQEXOXQPDVÜ (OHNWULNOLDVDQVĞUOHUGHNDELQNDSÜODUÜDÁÜNNHQNDELQLQDşDğÜ\XNDUÜ\ĞQGHNRQWUROVÖ]KDUHNHWLQL ĞQOHPHNÖ]HUH\HWHUOLWDKULNPDNLQDVÜWDVDUÜPÜ 6ÜQÜUJÖYHQOLNNHVLFLOHULQLQEXOXQPDVÜ (OHNWULNOLDVDQVĞUOHUGHDFLOGXUXPÁDOÜşPDVLVWHPL +LGUROLNDVDQVĞUOHUGHDFLOGXUXPÁDOÜşPDVLVWHPL

.$7(*25İ&<,/

'HOLNVL]GXYDUOÜNX\XPDKID]DODUÜ 'XUDNNDSÜVÜHşLğLDOWÜQGDNX\XGXYDUÜ .DELQNDUşÜDğÜUOÜNGHQJHOHPHDğÜUOÜğÜDOWÜQGDHULşLOHELOLUDODQODUDNDUşÜNRUXPD $\QÜDVDQVĞUNX\XVXLÁHULVLQGHELUGHQID]ODDVDQVĞUEXOXQGXğXQGDDVDQVĞUOHULOHNX\XDUDVÜQGD D\ÜUÜFÜEĞOPH .X\XÖVWYHDOWERşOXNODUÜQGDJÖYHQOLNDODQODUÜ .X\XDOWERşOXğXQDJÖYHQOLHULşLP .X\XDOWERşOXğXQGDYH\DPDNDUDGDLUHVLQGHGXUGXUPDWHUWLEDWÜ <HWHUOLNX\XD\GÜQODWPDVÜ .X\XLÁLQGHPDKVXUNDODQNLşLOHULQLQDFLONXUWXOPDVÜNXUWDUÜOPDVÜ 0DNLQDYHPDNDUDGDLUHVLQHJÖYHQOLHULşLP 0DNLQDYHPDNDUDGDLUHVLQGHND\PD\DQ]HPLQ 0DNLQDGDLUHVLQGH\DWD\DÁÜNOÜNODU 0DNLQDGDLUHVLQGHIDUNOÜVHYL\HOHUYHÁÜNÜQWÜODU

5.6.6 Taşıma vasıtaları için metal destek veya halkalar

5.7.5 Durak kapılarında aydınlatma

5.7.9 Yatay sürmeli kapıların otomatik olarak kapanması

5.7.10 Çok panelli sürmeli kapılar

5.7.10 Menteşeli durak kapısı kapatıldığında çalışan, makina gücü ile çalışan kabin kapıları

5.8.1 Güvenli kabin taban alanı beyan yükü oranı

5.8.3 Kabin kapısı/kapılarının bulunması

İPGDWNDSDNODUÜQÜQNLOLWOHQPHVL

5.8.5 Yeterli kabin tavanı imdat kapağı mukavemeti

5.8.6 Kabin tavanından düşmeye karşı koruma

5.8.7 Yeterli kabin havalandırması

5.8.8.1 Kabin içerisinde normal aydınlatma

5.8.8.2 Kabin içerisinde acil durum aydınlatması

5.9.1 Kasnak, zincir makaraları yaralamalarına karşı koruma

5.9.1 Kasnaktan veya makaradan çıkan halat/zincire karşı koruma

5.9.1 Halatlar veya zincirler ile kasnak veya makara arasına yabancı cisim girmesine karşı koruma

5.9.3 Regül¼tör halatı gergi tertibatında elektrikli güvenlik tertibatı

Hidrolik asansörlerde elektrikli kayma düzeltme sistemi kullanıldığında, kabinin en alt durağa otomatik olarak dönmesi

Asansör kuyusu iç yüzeyi ile kabin eşiği veya kabin kapısının çerçevesi veya sürmeli kapılarda kapanan kenar arasındaki yatay mesafe

5.11.2 Kabin kapısı ile durak kapısı arasındaki yatay mesafe

5.12.3 Hidrolik asansörlerde kapama valfı

5.12.4 Tahrik makinasının durdurulması ve durma konumunun kontrolü

5.12.5 Gevşek halat/zincir güvenlik tertibatı

5.12.7 Endirekt tahrikli hidrolik asansörlerde düşük basınç tertibatı

Kaldırıcının kabine rijit olarak tespit edilmediği direkt tahrikli hidrolik asansörlerde düşük basınç tertibatı

5.13.1 Elektrik çarpmalarına karşı koruma (IP2X) ile elektrik donanımın korunması ve işaretlenmesi

5.13.2 Tahrik makinası motoru koruması

5.13.3 Makina dairesinde kilitlenebilir ana anahtarın bulunması

5.14.1 Güç faz sırası değişiminden kaynaklanan hatalı çalışmaların olmaması

5.14.2a Kabin tavanında bakım kumandası

5.14.2b Kabin tavanında durdurma tertibatı

5.14.3 Alarm tertibatı

5.14.5 Kabin yükü kontrol tertibatının bulunması

5.15 Asansörün güvenli kullanımına ve bakımına ilişkin bilgiler

.$7(*25İ'<,/

5.1.4 Zararlı malzeme bulunmayan (örneğin, asbest) tesis

5.2.2 Durma ve seviyeleme doğruluğu

5.5.5 Karşı ağırlık/dengeleme ağırlığı ayırıcı bölmesi

5.5.6.2 Aynı asansör kuyusu içerisinde birden fazla asansör bulunduğunda asansörler arasında ayırıcı bölme

Camlı durak kapıları veya yatay sürmeli kabin kapılarında çocukların ellerinin sürüklenmesine karşı tedbirler

Acil durumlarda durak kapılarının özel alet kullanılarak açılması (örneğin, üçgen kilitleme anahtarı)

5.9.4 Kabinin yukarı doğru aşırı hızlanmasına karşı koruma (elektrikli asansörler)

5.10.1 Karşı ağırlık/dengeleme ağırlığı kılavuzlama sistemi

5.12.6 Motor hareket süresi sınırlayıcısı

5.14.4 Makina dairesi ile kabin arasında doğrudan haberleşme

.$7(*25İ(7$96İ<(('İ/İ56¶5(6İ=

5.2.1 Engelli kişiler için erişim sağlamaya yönelik tedbirler

5.3 Kasıtlı tahribata karşı tedbirler

5.4 Yangın durumunda, çalıştırmaya yönelik tedbirler

5.7.11 Yangına karşı dirençli durak kapıları

Mevcut Asansörün Güvenlik Seviyesinin Tespiti

Bu madde de ülkemizde 15/8/2004 tarihinden önce monte edilen ve halen faal durumda bulunan mevcut asansörlerin incelenerek güvenlik seviyelerinin tespit edilmesini amaçlamakta olup, tespitlerin, asansörlerde yıllık kontrol faaliyeti çerçevesinde ilgili idare ile protokol imzalamış olan A tipi muayene kuruluşu tarafından, asansörün yıllık kontrolüyle birlikte (ek ücret talep edilmeden) eş zamanlı olarak yapılması öngörülmektedir.

Asansörlerin güvenlik seviyesinin tespiti için ilk aşama; kullanımda bulunan tüm asansörlerin denetlenerek mevcut durum analizinin yapılmasıdır. Bu durum ise taslak yönetmelikte yukarıda da belirtildiği gibi yıllık periyodik denetimler ile eş zamanlı olarak A Tipi Muayene Kuruluşları tarafından yapılması istenmektedir. Böylelikle ülkemizde mevcut 300-350 bin asansörün durum tespiti yapılacak, bu mevcut tespite göre yönetmelikte belirlenen 5 risk grubuna göre kullanıcılardan Acil, 6 Ay , 2 Yıl, 10 Yıl ve Süresiz olmak üzere belirlenen süreler çerçevesinde düzeltilmesi istenecektir.

Kategori E olarak adlandırılan 5.risk grubundan bulunan tehlikelerin belirlenmesi durumunda, yapının genel durumu, kullanıcı gereksinimleri ve mevcut asansör sisteminin iyileştirileceği ortamın genel yapısı göz önünde bulundurulur. Bu tespitlerin giderilmesi ancak binanın mimari ve fiziksel yapısı da dikkate alınarak mümkündür. Örneğin engellilerin erişimi için asansör kuyusu, binanın girişi, vb. konularında ele alınması mümkün olması durumunda gerekli düzeltici işlemlerin yapılması olanaklıdır.

Burada en kritik olan kısımlar Kategori A (Acil) ve Kategori B (6 Ay) de belirtilen kısımlardır.

Yukarıda Kategori A ve B de yer alan maddeler, Odamızın yıllardır sürdürdüğü periyodik denetim kontrol formlarında da yer almış, hatta can ve mal güvenliği riski içeren maddeler olarak adlandırılmıştır. Keza aşağıda belirtilen ikinci önemli risk grubu olan Kategori B de de benzer bir şekilde aynı periyodik kontrol formlarında can ve mal güvenliği açısından riskli maddeler olarak yer almaktadır.

Esas olarak, EN 81-80 standardı ve direktif, mevcut asansörlerin iyileştirilmesi için hazırlanmış olmasına rağmen, maddeler detaylıca incelendiğinde, 76 maddenin hepsinin gereklerinin yerine getirilmesi neredeyse mümün görünmemekte hatta eski asansörlerin komple yenilenmesini gündeme getirmektedir. Özellikle Türkiye'de asansörlerin büyük çoğunluğunun tek hızlı 0,63 m/s ve çift hızlı 1 m/s beyan hızında tesis edildiği dikkate alındığında, kademesiz bir yavaşlama ve asbestsiz fren ilkesi ile bu kapsamdaki asansörlerin makina-motor, dolayısı ile pano ve tesisatı değişimini zorunlu hale getirmektedir. Yine aşağı yönde kayma fren ve yukarı yönde güvenlik tertibatı (bu tertibatların CE işareti taşıması zorunludur.) zorunluluğu ile kabin süspansiyonunun, güvenlik tertibatlarının ve regülatörün değişimini, kabin kapısı, fotosel, engelli şartlarına uygun kumanda, sürekli haberleşme şartları ile de kabinin yenilenmesini, kabin ağırlığı ve hızı değişimi sebebiyle de karşı ağırlığın, tamponların yenilenmesini, kabin ve kat buton yerleri ile tesisatın değiştirilmesi ve halat değişimi ile neredeyse ray haricinde asansörün bütün ana

malzemelerinin değişimini şart koşmaktadır. Bu yapısıyla direktif, mevcut asansörlerde iyileştirmeden çok, komple bir yenileme önermektedir. Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı nezdinde yapılan çalışmalara yönelik oluşturduğumuz önermelerimizde yüksek riskli sınıfların belirlenmesinde öncelikle standardın belirlemiş olduğu risk değerlendirmesi yerine asansör sektörünün ve asansörlerin mevcut durumu da dikkate alınarak 5 ayrı kategoride düzenlemelerin yapılması benimsenmiştir. Keza bu standardın tüm gereklerinin yerine getirilmesi istendiğinde Avrupa'da da gerek maliyet gerekse teknik nedenlerle tepkiler meydana gelmiş hatta bazı ülkeler uygulamayı durdurmak ve ertelemek zorunda kalmıştır. Bu nedenle ülkemizde de yapılan tartışmalar sonucunda en kritik iki risk grubu belirlenerek ilk altı ay içerisinde giderilmesine yönelik çalışmaların başlatılması hedeflenmiştir. Ancak, yine de mevcut asansörlerin iyileştirilmesi ve güvenliğinin arttırılması çalışmaları kamu yararı ve güvenliği açısından önemli görülmekle beraber bu alanın kontrolsüz, denetimsiz, firmaların inisiyatifine bırakılmadan ve Odamız üyesi elektrik mühendislerinin sorumluluğunda yürütülmesi çok önemli olmakla beraber uygulayıcı kurum ve kuruluşların bu konudaki gerekli düzenlemeleri yapmaları ivedilikle yapması gerekmektedir.