Bilim, teknoloji ve meslek tarihi
Bilim ve teknoloji tarihi, elektriğin öncüleri, Türkiye elektrifikasyon tarihi, meslek büyükleri ve tarihsel anlatılar. Anma, biyografi ve hatıra yazılarının çoğunun ana teması budur.
Yıllara göre
Tüm yıllarBir döneme tıklayarak yazıları o yıllarla sınırlayın.
Sık geçen konular
92 yazı 1980'ler kaldır Süzgeçleri temizle
-
BİLİM VE KURUMLAR İLİŞKİSİ BAĞLAMINDA GALİLE VE OPPENHEİMER ÜZERİNE
Yazı, Bertolt Brecht'in Galile'nin Yaşamı ve Heinar Kipphardt'ın Oppenheimer üzerine oyunlarını karşılaştırarak bilim ile kurumlar (Kilise, devlet) arasındaki çatışmayı, bilimsel dinamizm ile kurumsal ataleti tarihsel örnekler üzerinden inceler.
-
ENDÜSTRİYEL DENETİMDE GENEL EĞİLİMLER
Yazı, endüstriyel devrimlerin tarihsel gelişimini ve otomatik denetim (kontrol) kuramının zanaat döneminden bilgisayarlı denetime kadar geçirdiği evrimi anlatmakta, geribesleme kavramının kökenlerinden Watt düzengecine, Maxwell ve Vişnegradski'nin kuramsal katkılarından uzay çağı ve sibernetiğe kadar uzanan bir teknoloji tarihi sunmaktadır.
-
SAYISAL SİNYAL İŞLEME YÖNTEMLERİ VE BİR UYGULAMA: ATATÜRK'ÜN 10. YIL NUTKUNUN GÜRÜLTÜDEN ARINDIRILMASI
Yazı, sayısal sinyal işleme yöntemlerinin ses iletişimindeki uygulamalarını özetleyerek ODTÜ'de geliştirilen 'görüngesel çıkarma' yöntemiyle Atatürk'ün 10. Yıl Nutku kaydındaki dip gürültünün nasıl bastırıldığını anlatmaktadır. Yöntemin uygulanışı, kullanılan donanım ve elde edilen sonuçlar anket verileriyle desteklenerek sunulmuştur.
-
FİBER OPTİK İLETİŞİMİNE GENEL BİR BAKIŞ
Yazı, iletişim sistemlerinin tarihsel gelişiminden başlayarak elektromanyetik görüngenin kullanımını ve fiber optik iletişim teknolojisinin ortaya çıkışını, temel elemanlarını ve avantajlarını genel olarak inceliyor.
-
DÜNYA BARIŞ YILI
Birleşmiş Milletler'in 1986'yı Dünya Barış Yılı ilan etmesi vesilesiyle yazı, nükleer silahlanma tehlikesine karşı tarihsel barış hareketlerini (Dünya Barış Kongresi, Stockholm Çağrısı, Russell-Einstein Bildirisi) hatırlatarak barışın herkesin sorumluluğu olduğunu vurguluyor.
-
MACAR ELEKTROTEKNİK BİRLİĞİ (MEB)
Macar Elektroteknik Birliği'nin (MEB) tarihçesi, örgütsel yapısı, bölümleri, yayınları ve EMO ile olan işbirliği tanıtılmaktadır.
-
TEKNİK DİL PANELİ
EMO'nun 30. yıl etkinlikleri kapsamında düzenlenen Teknik Dil Paneli'nde Aydın Koksal, Hamza Zülfikâr, Yurdakul Ceyhun ve Bülent Sankur'un katılımıyla teknik ve bilim dilinin Türkçe içindeki yeri, terim türetme sorunları ve yabancı dillerin bilim dilindeki egemenliği tartışılmaktadır. Panel, TMMOB Genel Sekreteri Bülent Tanık yönetiminde gerçekleştirilmiş, konuşmacıların özgeçmişleri ve açılış konuşmalarıyla başlamıştır.
-
TEKNİK YAYINLAR
EMO'nun 'Tarih Boyunca Elektrik' kitabı tanıtılıyor ve kitaptan alınan 'Lanetli Almaşık Akım' başlıklı bölümde, 19. yüzyıl ABD'sinde Edison'un doğru akım sistemi ile Westinghouse'un öncülük ettiği almaşık akım sistemi arasındaki ekonomik ve teknik rekabetin öyküsü aktarılıyor.
-
TEKNİK DİL PANELİ 4
EMO tarafından düzenlenen Teknik Dil Paneli'nde dilbilimciler ve akademisyenler mühendislik ve bilim terimlerinin Türkçeleştirilmesi, yeni terim üretiminin ilkeleri ve dilin anlaşılırlığı üzerine görüşlerini paylaşıyor. Katılımcılar arasında Bülent Sankur, Hamza Zülfikâr, Yurdakul Ceyhun ve Aydın Köksal terim türetme yöntemleri, örnekler (vektör, entegre devre, koordinasyon vb.) ve dilin toplumsal benimsenmesi konularını tartışıyor.
-
BİR KONUK: ''EMİN İPLİKÇİ''
EMO'nun 1 numaralı kurucu üyesi Emin İplikçi ile yapılan söyleşide, kendisinin Rodos ve Fransa'daki eğitim yılları, Türkiye'deki ilk elektrik tesisatı çalışmaları ve Etibank, Petrol Dairesi gibi kurumlardaki üst düzey görevleri anlatılıyor.
-
TEKNİL DİL PANELİ
Teknik Dil Paneli'nde Doç. Dr. Yurdakul Ceyhun, elektrik mühendislerinin teknik raporlarındaki dil sorununu, yabancı kökenli terimlerin Türkçeleştirilmesindeki güçlükleri ve mühendislerin kendi dillerine özen göstermesi gerektiğini örneklerle tartışıyor.
-
BİLİMİ ELEŞTİRMEK
ODTÜ Felsefe Bölümü öğretim üyesi Ahmet İnam, bilimin toplumda nasıl yanlış anlaşıldığını beş başlıkta ele alıp bilimi ve bilim anlayışlarını eleştirmenin yöntemleri üzerine felsefi bir değerlendirme sunuyor.
-
TEKNİK DİL PANELİ 2
EMO tarafından düzenlenen Teknik Dil Paneli'nde Bülent Sankur ve Hamza Zülfikar, Türkçenin bilim ve teknik terim üretimi konusundaki sorunlarını, dilin uydulaşması, anadili bilincinin önemi ve terim türetme süreçlerini tartışmaktadır.
-
İŞ ROBOTLARININ GELİŞİMİ VE GÜNÜMÜZDEKİ UYGULAMA ÖRNEKLERİ
Yazıda iş robotlarının tarihsel gelişimi, ilk endüstriyel robotların ortaya çıkışı ve otomobil sanayii başta olmak üzere boyama, nokta kaynak ve parça yerleştirme gibi alanlardaki uygulama örnekleri ele alınmaktadır.
-
OPTİK BİLGİ İŞLEME
Yazıda tutarlı (coherent) aydınlanma altında çalışan optik bilgi işleme dizgeleri, mercek yardımıyla Fourier dönüşümü ve süzgeç gerçekleştirme yöntemleri anlatılmakta; görüntü netleştirme ve biçim tanıma uygulamalarından örnekler verilmektedir.
-
JAPONYA VE BEŞİNCİ KUŞAK BİLGİSAYAR PROJESİ
Japonya'nın 1981'de başlattığı Beşinci Kuşak Bilgisayar Sistemleri Projesi'nin kökenleri, finansmanı, ICOT örgütlenmesi ve yapay zekâ hedefleri MİTİ'nin rolü çerçevesinde ele alınıyor.
-
UZAY SİLAHLARI
ABD ve SSCB arasındaki uzay silahları yarışı, Reagan'ın Stratejik Savunma İnisiyatifi (Yıldız Savaşları) programı ve bu kapsamda geliştirilen kinetik enerji ve yönlendirilmiş enerji (laser) silahları teknik ve stratejik açıdan ele alınmaktadır. Yazı, konunun elektrik-elektronik teknolojisiyle bağlantısını vurgulayarak uydular, karşı-uydu silahları ve savunma sistemlerinin genel bir görünümünü sunmaktadır.
-
ÜLKEMİZDE TERMİK SANTRALLAR VE ELEKTRİK ÜRETİMİ İÇİNDEKİ YERLERİ
Yazı, termik santrallerin tarihsel gelişiminden başlayarak Türkiye'deki termik santralleri, kurulu güç ve elektrik üretimindeki paylarını istatistiksel verilerle ele alıyor; ayrıca inşa halindeki ve planlanan yeni termik santral projelerini listeliyor.
-
NÜKLEER SANTRAL GÜVENLİĞİ 1. BÖLÜM 'TMI RAPORU'
Yazı, Üç Mil Adası (TMI) kazası çerçevesinde nükleer santral güvenliğini ele alarak reaktör türleri, basınçlı su reaktörünün (PWR) çalışma prensibi, zenginleştirilmiş uranyum üretimi ve santrallerde karşılaşılabilecek kaza, sabotaj ve saldırı tehlikelerini ayrıntılı biçimde açıklamaktadır. Makale, Türkiye'de nükleer santral gündeme geldiği bir dönemde kamuoyunu ve mühendisleri bilgilendirmeyi amaçlayan iki bölümlük çalışmanın ilk kısmıdır.
-
NÜKLEER SANTRAL GÜVENLİĞİ II. BÖLÜM ''DİĞER KAZALAR VE ÇÖZÜMLER''
Yazı, Three Mile Island öncesi yaşanan Windscale (İngiltere) ve Ural Dağları (Sovyetler Birliği) nükleer kazalarını, radyasyonun sağlık ve çevre üzerindeki uzun vadeli ve belirsiz etkilerini örneklerle anlatmaktadır.
-
MAVİ LED'LER
Mavi ışık saçan LED üretiminde kullanılan geniş bant aralıklı yarı iletken maddeler, özellikle silikon karbidin fiziksel özellikleri ve üretim yöntemleri; ışık saçılım mekanizmaları ve pn-eklem yapısı teknik olarak anlatılmaktadır.
-
ORKESTRA SESİ, KONSER SALONLARI VE TINI VEYA GÜZEL SES NEDEN GÜZELDİR?
Yazı, orkestra sesinin kalitesini belirleyen kulak algı mekanizmalarını, tını (timbre) kavramını ve konser salonlarının akustik özelliklerini inceleyerek ses kayıt teknikleri ve salon mimarisi arasındaki ilişkiyi ele almaktadır.
-
HAYVANSAL ELEKTRİK'DEN VOLTA PİLİNE
Elektrik biliminin doğuşu; Otto von Guericke, Franklin, Galvani'nin hayvansal elektrik gözlemleri ve Volta'nın ilk elektrik pilini geliştirmesi tarihsel bir anlatımla ele alınıyor, ardından Davy'nin elektrokimyasal keşifleri özetleniyor.
-
GÜNEŞ PİLLERİ
Güneş pillerinin fotovoltaik olay temelinde çalışma prensibi, tarihsel gelişimi, eşdeğer devre modeli ve verim hesaplamaları teknik olarak açıklanmaktadır.
-
ODA'DAN HABERLER
TMMOB Başkanı Bülent Tanık, 'Türkiye'de Mühendislik Hizmetleri' kongresinin açılışında mühendislik ve mimarlık mesleklerinin tarihsel evrimini, Türkiye'deki ekonomik ilişkiler içinde mühendislerin konumunu ve mesleki formasyonun önündeki güçlükleri ele alıyor.
-
DİL VE ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ EĞİTİMİ
Yazar, elektrik mühendisliği eğitiminde dilin ve teknik terimlerin öneminden yola çıkarak, Türkçe'nin bilim ve teknik dil olarak yeterliliğini tartışıyor ve mühendislerin özgün Türkçe terimler türetmesi gerektiğini savunuyor.
-
DOĞA, HABERLEŞME VE MÜHENDİSLİK
Yazar, haberleşmenin genel karakterini, doğanın entropi artışı yoluyla insan kültürü ve haberleşme sistemleri üzerindeki bozucu etkisini ve mühendisin bu doğal tahribata karşı mücadelesini sibernetik bir bakış açısıyla ele alıyor; ardından teknolojik gelişmelerin (digital modülasyon, uydu haberleşmesi vb.) bu mücadeledeki rolünü tartışıyor.
-
BİR KESİNTİNİN ÖYKÜSÜ: 1977 NEW YORK KESİNTİSİ
13 Temmuz 1977'de New York'ta 25 saat süren ve 9 milyon kişiyi etkileyen büyük elektrik kesintisinin nedenleri; Con Edison şebekesinin yapısı, koruma sistemlerinin yetersizliği ve olayın dakika dakika gelişimi anlatılmaktadır. Yazı, 1965 kesintisiyle karşılaştırma yaparak enerji sistemlerinin güvenliği üzerine dersler çıkarmaktadır.
-
MİKROİŞLEMCİLER VE MİKROBİLGİSAYARLAR
Yazı, mikroişlemci ve mikrobilgisayarların bilgisayarlar arasındaki yerini, genel bilgisayar yapısını ve komut/işleme evrelerini açıklayarak bilgisayar teknolojisinin tarihsel gelişimini ele almaktadır.
-
ENERJİ POLİTİKALARI VE CUMHURİYET DÖNEMİ
TMMOB'un 'Cumhuriyetten Günümüze' konulu Teknik Kongresi'ne EMO tarafından sunulan tebliğ, Türkiye'de 1930'lardan 1950'lere kadar izlenen elektrik enerjisi politikalarını ve sanayileşme süreciyle ilişkisini tarihsel olarak incelemektedir. Yazıda yabancı sermayenin etkinliği, devletçilik dönemi kurumları (EİE, ETİBANK, MTA) ve sanayi planlarının enerji sektörüne yansımaları ele alınmaktadır.