YÜKSEK VE ÇOK YÜKSEK GERİLİMLİ ŞEBEKELERDE İZOLASYON KOORDİNASYONU PROBLEMİ

UDK : 621.811.1.02T.0 48

Y azan : M. CHRİSTOFFEL

Çeviren : ORHAN ZEKİ DEMİRAY

Elekt. Yük. Müh.'

ÖZET, izolasyon koordinasyonunun prensibi tele bir te mel bağıntı ile izah edilebilir. Bu bağıntı işletme frekanslı gerilim yükselmeleri, manevra .ve darbe gerilimleri için de geçerlidir. İsletme frekanslı gen , lım yükselmeleri küçûltülebılirse, manevra ve dar be gerilimleri koruma seviyeside düşürülebilir. Mo dern hesap makınaları geniş ve sistematik araştır malara imkân vermektedir Misaller söz konusu üç aşırt gerilim tipi için verilmiştir.

SUMMARY it ıs fırst shoıcn that the prıncıples of insula tıon co ordination can be represented on the basis of a single basic equation, which is valıd for voltages at operatıonal frequency, and for sıoitch ıng and impulse voltages. If success is achieved in reducıng the magnitude of voltage inereases at operatıonal frequency, then it is possible also to redv.ee the proteetive level for svntching and im pulse voılages. Exlensive and systemalic inveogati ons are made possible oy modern computer instal lations. Ezamples are gıven of ali three types of overvoltages ıchıch are mentioned.

Bu yazının birinci kısmında izolasyon koor dinasyonu kavramının genel görünüşü açık lanmaktadır. İkinci kısımda, bir kaç sene önce uygun hallerde birkaç özel durumun araştırıl " masına, glmdi ise bazı problemleri. sistematik olarak incelemeye imkân veren hesap "makifta ları ile ilgili bir kaç örnek verilmiştir.

izolasyon koordinasyonu kavramı :

İzolasyon koordinasyonu, VDE 011/12.66'ya göre, aşın gerilim hasarlarını mümkün mertebe önleme gayesi ile, muhtelif izolas von ve koruma seviyelerinin karşılıklı tanzim edilmesidir. Günümüzde koordinasyon yalnız darbe gerilimlerinde dikkate alınıyor1 ve bir koruma seviyesi için bir darbe seviyesi seçi liyordu. Taşıma sistemlerinin gittikçe daha yüksek gerilimli (420 kV'un üstü) inşa edilme sinden dolayı manevra gerilimleri atmosferik ağırı gerilimlerden daha fazla önem' kazandığın dan, bu seçim tarzı esas itibari ile yetersiz ka lıyordu. Prensip olarak izolasyon koordinasyonu düşünülebilen bütün aşırı gerilimlere karşı mües sir olmalıdır; şebeke işletmesinde aşırı gerilim hasarlarının nisbeten ender hasıl olduğu gerçe ği de, bu hususun pratik çözümünün geniş öl çüde gerçekleştiğini göstermektedir.

Elektılk Mühendisliği 162 163

İzolasyon koordinasyonundan beklenenin gerçekten mümkün olup olmadığı aşağıda ve rilen eşitlikle münakaşa edilebilir.

Bu eşitlikte : Urat = Tesisin veya münferit işletme vası tasının nominal gerilimi.

Ub' = Sürekli işletmede .maksimum faz arası gerilim.

£ = Topraklama katsayısı.

"Sürekli işletmede £ = l/y~3 = 0,58'dir. £'nun daha yüksek değerleri, iradî' veya gayrî iradi açma "kapama 'olaylarında (sonuncu için misal toprak kaçağı) hasıl olabilen işletme frekanslı gerilim yükselmelerinde dikkate alınır. £ <^ 0,80 halinde şebeke rijit topraklı kabul edilir, İt, faktörü, İşletme frekanslı en büyük gerilimden daha büyük ne kadar geçici aşırı gerilim oldu ğunu gösterir.

, C| faktörü, elektriki tesislerin veya münfe rit işletme vasıtalarının dayanım geriliminin, nıuhtemel en yüksek gerilime oranı olan se viye emniyetini sembolize etmektedir. İzolasyon koordinasyonunun gayesi, tabiatiyle ct \ l l i k bir seviye emniyeti lemln etmektedir . ..•

Yukarıdaki eşitlik esas itibariyle iki,yönden münakaşa edilebilir. , ç, k2 .ve c. faktörlerinin

•81

lesbitf ile bu eşitliğe en büyük İşletme gerili mi U'b İçin tatbik edilen minumum muayene gerilimi de ithal edilmektedir. Bu husus daha ziyade yeni tesis edilen nakil şebekeleri, bil hassa çok yüksek gerilimler için bahis konusu olup, sadece ekonomik esaslar yönünden mümkün mertebe düşük muayene gerilimleri teminine ça lışılmaktadır. Bu durumda yukarıdaki eşltik, izolasyon seviyesinin düşürülmesi için alınan muhtelif tedbirlerin etkililiğini de münakaşa et meye imkân vermektedir.

Bilindiği üzere aşın gerilimler esas itibariyle üç tipe ayrılmaktadır.

1. İşletme frekanslı ağırı gerilimler (geri lim yükselmeleri).

2. İradî ve irade dışı açma kapama olay larında hasıl olan geçici aşın gerilimler. (Ma nevra aşırı gerilimleri).

3. Atmosferik aşırı gerilimler. (Darbe ge rilimleri).

Tablo (1) bu üç aşırı gerilim şekli için £, k2 ve c, faktörlerinin anlamını izah etmektedir.

tesirler faktörü ile karakterlze edilmektedir. İzole edilmiş veya toprak bobini üzerinden top raklanmış şebekelerde normal tek fazlı toprak kaçağı, arızasız fazların faz arası gerilimini yükselttiğinden (t .= 1,0) en güç durumu teşkil etmektedir. İşletme gerilimi 100 kV'un üzerinde olan şebekelerde, seviye emniyetine zarar ver meksizin izolasyon seviyesinin düşürülmesi mümkün olduğundan daha küçük bir toprak lama katsaysı elde edilebilmesi çok enteresan dır. Çok gözlü yüksek gerilim şebekelerinde, her şebeke noktası ve her işletme durumu için sıfır reaktans doğru reaktansın 3 katından daha kü çük olduğundan, direkt topraklama şartı isten mektedir. Bu şart pek çok hallerde gerçekleş mekte, hatta topraklama katsayısı 0,7 nin altın da olan şebekeler bulunmaktadır.

Asıl güçlükler çok yüksek gerilimli şebeke lerde, bilhassa ilk tesisleri esnasında ortaya çık maktadır. Uzun nakil hatlarında ve aynı zaman da beslenen tarafın kısa devre gücünün küçük olması halinde yük atmalarda oldukça büyük iş^

Aşın gerilimin tipi

<

K

işletme frekans

lı gerilim yüksel

mesi

Darbe gerilimleri

Manevra geri limleri

Topraklama oranına (xo/xı> Modern parafu uzun hatların kompanzasyon durlarda < 1,8 derecesine Beslenen şebekenin kısa devre gücüne, v.s. bağlı.' Ekseriya 2. şebe ke ve kesici pa rametrelerine ve parafudr koru masına bağlı.

Tablo . 1

belirsiz > 1,3

> 1,15

Bugün için geçerli olan kaidelere göre elekt rikl işletme vasıtalarında, parça ve tip muaye nesi olarak daha ziyade gerilim muayenelerinin iki tipi tatbik edilmektedir; alternatif gerilim muayenesi ve darbe gerilimi muayenesi. Çok yüksek nominal gerilimli işletme vasıtalarının manevra aşarı gerilimlerine karşı muayenesi münakaşa edilmekle beraber henüz kaide haline gelmemiştir. DolayısL ile manevra aşırı gerilim lerine karşı yeterli bir dizaynın kontrolü da al ternatif gerilim muayenesi ile yapılmaktadır. Brı bakımdan alternatif gerilim muayenesinde seviye emniyeti, tablo (1) de de açıklandığı gibi

Kesinlikle tesbit* edilemez.

I.

İşletme Frekanslı Gerilim Yükselmeleri

"' Tablo (1) den de görüldüğü gibi, işletme fre kanslı gerilim yükselmelerine sebeb olan bütün

letme ferkanslı gerilim yükselmeleri hasıl ola bilmektedir. Şekil 1, 500 ve 750 kV.luk nakil sistemlerindeki şartlarla ilgili geniş bir araştır manın kısmi neticesini göstermektedir. Beslenen şebeke kısa devre reaktansı ile temsil edilmiş ve hattın şarj gücü kompanzasyonu paralel şelf bobinleri ile değiştirilmiştir. Deneyde hat sonun da yük atma araştırılmıştır. Hesaplama iki kade mede yapılır, önce kabul edilen yük akışından besleyen generatör gerilimi hesaplanır. Bulunan netice yük atışından sonraki, yani gerilim regü latörünün müdahalesinden önceki, kararlı geri limlerin hesabı için kullanılır. Şekil (1) den de görüleceği üzere, topraklama katsayısmı kâfi de recede küçük bir değere indirilebilmek için uzun hatlarda bir hayli büyük kompanzasyon vasıta sına ihtiyaç vardır. Ayrıca çok yüksek gerilimli

Şekil : 1 — Hat sonundan PN natürel gücün ,% 25'i atıldığına göre, „ kompanzasyon derecesine ve hat uzunluğuna bağlı olarak max. faz nötr gerilimleri.

Hat basındaki kusa devre gücü 0,55.P N bir hattın şarj gücünün büyük bir yaklaşıklıkla 1 2 MVA/km. olduğunu da ekleyelim.

Şekil 2, aynı sistemin tek fazlı toprak kaça ğındakl durumunu göstermektedir.

\6Ootm

"M

• 200 km

4»,

0.75

Şekil : 2 — Tek fazlı toprak kaçağında, hat sonun dan tP N natürel gücünün % 100'ü attldığına göre, „ kompanzasyon derecesine ve hat uzunluğuna bağ »t olarak, bütün /azların toprağa karşı max. geri limleri. Hat başındaki kısa devre gücü . 2,2 PN

Bu deney esnasında, arızanın hasıl olmasın dan önce büyük bir nakil gücü ve beslenen şe bekenin büyük bir kısa devre gücü alınmıştır. Zira bu şartlar durumu kritik kılmaktadır. Bu durumda paralel şelf bobinlerinin, arızasız faz lardaki kararlı gerilimlerin düşürülmesi üzerine tesiri pek az olmakla beraber daima hissedilir derecededir.

Burada, düşük bir topraklama katsayısının yalnız işletme frekanslı gerilim yükselmelerinden dolayı büyük bir önem taşıdığı kesinlikle anla şılmaktadır. Mümkün olan manevra ve darbe gerilimleri de bu topraklama katsayısı ile direkt olarak doğru orantılıdır. Zira manevra gerilim leri bir kararlı ve birde geçici kısımdan teşek

kül etmektedir. Darbe gerilimlerinde ise, düşük bir söndürme gerilimi ile düşük bir koruma se viyesine de erişileceğinden aşırı gerilim parafud runun söndürme gerilimi topraklama katsayısı ile orantılı olarak seçilmektedir.

Bu duruma göre şu soru akla gelebilir : Ge rilim 'yükselmelerine karşı seviye emniyetinin büyüklüğü ne olmalıdır? Bugünkü alternatif ge rilim muayeneleri 1 dakikalık süre iğinde yapıl makta ve büyüklüğü direkt topraklanmış şebe kelerde bile mak. faz arası gerilimin iki katı ola rak alınmaktadır. Alternatif akım muayenesine, gerilim yükselmelerine karşı dayanımın tetkiki olarak bakılırsa, seviye emniyetinin, işletme esasları bakımından gerekli olan değerden daha büyük, yaklaşık olarak 2 den daha büyük oldu ğu neticesine varılır. Bu sebeble, çok yüksek ge rilimler İçin, manevra gerilimi muayenelerinin yapılışında alternatif muayene gerilimleri yük sekliğinin bir hayli düşürülmesi hususu ciddiyet le tetkik edilmelidir.

Atmosferik Aşırı Gerilimler (Dajbe Gerilim leri) :

Havai hat şebekelerinde hasıl olan atmosfe rik aşırı gerilimler şebekenin taşıma gerilimi ile direkt bağıntılı olmayıp, havai hattın izolasyon dayanımına bağlı olarak sınırlandırılırlar. Aşın gerilim parafudru kullanılması halinde, parafud run tesis yerinde hasıl olan darbe gerilimleri K ,. t. U'b değerlerinde sınırlandırılır; kj para fudrun İcra edilmiş koruma seviyesi olup, koru ma değeri için birim teşkil eder.

Darbe geriliminde esas itibariyle zamana gö re seri olarak değigen bir gerilim akışı bahis konusudur. Dolayısı ile mevzii olarak çok seri değişen bir gerilim değişimi de denebilir. Bu ba kımdan aşırı gerilim parafudunun tesis yeri bü yük bir önem kazanmakta; parafudr korunan işletme vasıtasının ne kadar yakınına tesis edi lirse, işletme vasıtasında, parafudrun sınırlama gerilimine (koruma seviyesi) nazaran o kadar küçük bir gerilim yükselmesi hasıl olmaktadır.

Bir aşırı gerilim parafudrunun koruma ara lığı tabir edilen bu aralık hakkındaki kanaati miz şöyledir; parafudrun koruma aralığı içinde kalan objeler korunmakta, bu saha dışında ka lan objelerde ise koruma emniyetli olmamakta dır. Bununla beraber koruma aralığının tarifi bu kadar basit olmayıp, yürüyen dalga şeklinde seyreden aşırı gerilimin büyüklüğü ve şeklide tesirli olmaktadır. Aşağıda, sayısal hesap ma kinası yardımıyla son senelerde yapılmış olan iki sistematik araştırma hakkında bilgi verile cektir. Tatbik edilen hesap metodu sayısal he sap makinaları için uygun bir şekil olan ve li teratürde açıklandığından burada detaylı bilgi verilmeyecek olan Bergeron metodudur.

Şekil 3, direkt kablo girişli transformatörün, havai hatta yıldırım isabetinde aşırı gerilime kargı korunması ile ilgili bir araştırmanın toplu neticelerini göstermektedir. Bu araştırma 110 kV. luk Alman şebekesinin şartları dikkate alı narak yapılmıştır. Bununla beraber neticeler ge neldir. Direkt kablo girişinden dolayı parafudr transformatörün yakınına değil yüksek gerilim

Hnde transformatörde koruma seviyesine naza ran oldukça önemli gerilim yükselmeleri hesap lanmaktadır. Her iki eğri yürüyen dalganın muhtelif büyüklükteki genlikleri için geçerlidir.

Şekil 4, 110 kV. luk Alman şebekesinin şart ları dikkate alınarak yapılan ve şimdiye kadar açıklanmayan araştırmanın kısmi neticelerini vermektedir

Şekil 4 a'da araştırına tertibi gösterilmiştir. Havai hat üzerinde seyreden dalga dik bir cep he ve yatık bir sırtla sembolize edilmiştir. Hat tın sonunda bir taransformatör bulunmaktadır.

Şekil : 3 — Direkt kablo girişli bir transformatörde havai hatta yıldırım isabetinde max. gerilimler. Ne ticeler bir dijital hesab makinası ite yapılan he saplamadan alınmıştır, a) Prensip teması, b) geri limler

T = TF /TK seyir süresi oram, U T= Transformatördeki max. gerilim. Np= Parafudrun koruma seviyesi, E = Darbe geriliminin tepe değeri.

kablosu sonuna monte edilebilmiştir. Parafudr matematiki olarak koruma seviyesine eşit sabit bir faaliyete geçme gerilimini ve artık gerilim Karakteristiği ile temsil edilmiştir. Absise se yir süresi oranı, yani yürüyen dalganın kablo başlığı ile atlama yeri arasında kalan kavai hat üzerindeki seyir süresinin kablo içindeki seyir süresine oranı, taşınmıştır. Küçük seyir süresi oranı yakındaki bir atlamayı ve/veya uzun kab loyu, büyük seyir süresi oranı ise uzaktaki bir atlamayı ve/veya kısa kabloyu karekterize et mektedir. Ordinata ise, transformatördeki mak simum gerilimin aşın gerilim parafudrunıyı ko ruma seviyesine oranı taşınmıştır. Şekil 3'de, l'den küçük bir seyir süres' oranı ile karekteri ze edilen kritik bir kısa atlama bölgesinin mev cut olduğu derhal anlaşılmaktadır, l'den büyük bir seyir süresi oranı için transformatördeki maksimum gerilim, koruma seviyesinden % 20 30 dan daha fazla olmamasına rağmen, bu kri tik bölgede direkt yıldırım isabeti olması ha

3.15 ><tf

•05 O

î\

'/ iaozkr1,

tit 0.5 075 10 <ÎS

Şekü . 4 — Lineer cepheli ve yatay sırtlı bir dal ganın hasıl olması halinde bir transformatördeki max. gerilimler. Neticeler bir sayısal hesap mikinast ile yapılan hesaplamalardan alınmıştır, a) Prensip şeması, b) Faaliyet geçme karekteristiği

U T = Transformatördeki max. gerilim,

N p = Parafudrun koruma seviyesi,

E — 2,41 Nf dalganın genliği, s dalganun dikliği; S, L Hat uzunlukları; 1, 2, 3, parafudrun muhtelif faaliyet geçme karekteristik leri; 4 amprtk bir formüle tekabül eden doğru.

Parafudr L uzunluğunda bir irtibat iletkeni üze rinden .bağlanmıştır. Araştırmada aşağıdaki pa rametreler değiştirilmiştir: Seyreden dalganın dikliği ve genliği, S ve L uzunlukları. Parafudr, faaliyete geçme durumu için üç muhtelif şarta tekabül edecek olan artık gerilim karakteristiği ile temsil edilmiştir. 1 no.lu eğri seyreden dalga nın dikliğine bağlı olmayan sabit ıbir faaliyete geçme gerilimini şart koşmaktadır. 2 ve 3 no.lu eğrilerde programlanmış faaliyete geçme karak teristiği ile çalışılmış olup faaliyete. geçme ge rilimi seyreden dalganın artan dikliği ile büyü mektedir. Şekil 4, koruma seviyesinin 2,41 katı na tekabül eden, yürüyen dalganın 900 kV. luk

Elektrik MühenüİBİiğl 162 163

bir genliğe sahip olması halindeki neticeleri gös termektedir. Neticeleri bir dereceye kadar sa rih olarak gösterebilmek için birbirinden bağım sız olarak değiştirilen, S dikliği ve S ve L hat parçalan uzunlukları parametrelerinin tek bir değişimleri verilmiştir.

Bilinen bir amprik formüle göre transforma tördeki en yüksek gerilim yükselmesi; s dikliği ile, korunan, obje ile parafudr arasındaki mesa fenin çarpımının ışık hızının yansına bölünme si ile ©İde edilir. Buna göre absis ölçeği olarak koruma seviyesine irca edilmiş, gerilim yüksel mesi alınabilir. Bu takdirds ordinatta transfor matördeki koruma seviyesine irca edilmiş en yüksek gerilim elde edilir. Bahis konusu amprı* formül tam geçerli olsaydı 1 no. lu eğrinin bü tün noktaları absis ve ordinat eksenleri arasın da İşaretlenmiş olan açj. ortay üzerinde olacaktı. Seyreden dalganın dikliğinin, korunan obje İle parafudr arasındaki mesafeden daha büyük bir tesire sahip olduğu görülmekte ve Ibu husus he saplanan eğrilerin gayri sabitliğinde ifade bul maktadır. Diğer taraftan bahis konusu formülün neticeleri, büyüklük ve tamlık bakımından doğru olarak verdiği anlaşılmaktadır. Yani yürüyen dalganın dikliği hakkında kaba bir kabul yapı labileceği zikredilebilir. Zira büyük bir hassasiyet elde etmenin bir manası olmamaktadır. Şekil 5, birincisi küçük diklik, büyük aralık, ikincisi bü yük diklik, küçük aralık için hesaplanan iki ge rilim eğrisini göstermektedir. Hesaplanan en yüksek gerilimlerin transformatörde sadece bir kaç saniye kaldığı anlaşılmaktadır.

Şimdi kısaca darbe gerilimleri bakımından izolasyon koordinasyonu temel eşitliğinin tatbi katına dönelim, önceden zikredildiği gibi, para fudrun söndürme gerilimi en az .U'b çarpımına eşit seçilmelidir. k2 faktörü aşın gerilim para fudrunun İrca edilmiş koruma seviyesine eşit tir. Modern yüksek gerilim parafudrunda en faz la 1,8 değerine erişilmektedir. Daha önce verilen misallerden anlaşılacağı gibi, parafudrun biraz öteye yerleştirilen objeyi de koruması istenirse, seviye emniyeti nlsbeten büyük seçilmelidir. Bu sebeple daha önce verilen 3,3 değeri ortalama değer olarak mütalâa edilir. Muhtemel gerilim yükselmeleri şüphesiz çok kısa süreli olaylar olup korunan objenin böyle kısa süreli zorlanmalara karşı mukavemeti de norm dalgadakine naza ran daha yüksektir.

Manevra Gerilimleri :

Manevra olaylarında hasıl olan aşırı gerilim ler son yıllarda önem kazanmıştır. Bu duruinv çok yüksek gerilimlerde oldukça düşük izolas yon seviyesi kullanılma gayreti İle izah edile bilir. Bu arada, önceki yıllarda tehlikeli kabul edilen İki aşırı gerilim tipide bugün önemini

jîOO

a*

i"°

1 1

/I/ 100

o

/"

,

S pı

700 W ÎOO

t 1

n\ 200

v

(

t xt

— r •——+

s

'Zaman

Şekil: 5 — Şekil 4 a. daki şemaya göre hesaplanmış Aşırt gerilim olayları misalleri a) s = 500 K S, L = 5 m., S = 60 m. b) s = 1000 jS, L = 20 m., S — 15 m

VA = Parafudrdaki gerilim. UT = Transformatördeki gerilim.

kaybetmiştir. Birincisi küçük endüktif akımla rın açılıp kapanmalanndakl muhtemel aşırı ge rilimler, bilhassa boşta çalışan bir transforma törün servis harici edilmesinde hasıl olan aşırı gerilimlerdir. Yeni araştırmalar soğuk haddelen miş saçtan mamul demir çekirdekli ve (delikli darbe yuvalı) modern transformatörlerin mıkna tıslanma akımı kesilirken çok az ıbir enerjisi ol duğundan tehlikeli aşın gerilimler doğurmadı ğını göstermektedir. İkinci olarak, modem ke sicilerin boşta çalışan uzun hatları bile geri alev lenme (tekrardan tutuşma) olmaksızın kesile bilmelerl gart koşulduğundan, tehlikeli aşın ge rilimlerin bu muhtemel kaynağı da bugün için önemini kaybetmiştir. Bunlara karşılık uzun hat ların servise sokulmasında hasıl olan aşın geri limler önem kazanmıştır.

Şekil 6 a. da uzun hatların servise alınma sına iHgVİTt muayene tertibi verilmiştir. Düşük kısa devre güçlü bir besleme kaynağı 200 km. uzunluğunda kompanse edilmemiş bir yüksek

11/ 8 /UM Uf

l\

:

A\

/^ \ \

/1v

î

A

J

1 \// 1

(0 mt

: e — 200 km. uzunluğ'indalci bir yüksek g>: nlım hattının kapatılmasında hesaplanan u geri liminin seyri. (Beslenen şebekenin kısa devre gücü

1000 MVAJ.

û sürücü gerilimin genliği, il, dengelenme olayı (geçici rejim) sona erdikten sonraki stasyoner gerilimin genliği.

gerilim hattını beslemektedir. Şekil 6 b, sürü cü gerilim tam max. da iken kapatılma esna sında hat başında hesaplanan gerilimin seyrini göstermektedir. Titreşim olayı işletme frekan sının bir kaç katı mertebesinde bir frakansla hasıl olmakta ve büyüklüğü beslenen şebekenia kısa devre endüktivitesi ve hat kapasitesi ile belirtilmektedir. Bu araştırmada da sayısal he sap makinası için tâdil edilmiş Bergeron me todu kullanılmıştır.

Şekil 6 b'nin sağında geçici rejimin sona er mesinden sonraki stasyoner gerilim şekli göste rilmiştir. Buradan açıkça görülüyor ki, sürücJ

gerilimin tepe değerine irca edilmiş aşın gerilim faktörü, biri transient (geçici), diğeri stasyoner (kararlı) bileşen olan iki elemandan müteşek kildir. Staayoner bileşenin mümkün auertebe kü çük tutulmasının önemi dolayısı ile stasyoner aşırı gerilimler üzerinde daha fazla durulmuş tur. Tetkik edilen misalde transient gerilim, ka panmadan sonraki stasyoner gerilimden 1.95 fak törü kadar daha büyüktür. Bu değer tipik olup, faktörler nadiren 2*den büyük olmakta, en yük sek değere zıt polarite ile yüklenmiş bir hattın kapatılmasında erişilmektedir.

Sonuç :

İzolasyon koordinasyonu problemleri ile ilgi li sistematik araştırmaların modern hesaplama tesisleri ile yapılmasının mümkün olduğu anla şılmıştır. Dijital hesap makinaları İle yapılan misallere bağlı kalınmayıp, belirli araştırmalar da ıbir anolog hesaplayrcı ve bilhassa bir şebe ke modeli ile neticeler pratik olarak tahkik edil miştir. Bununla beraber katiyyetle söylenebilir ki planlama mühendisinin, her iki önemli görevi, yeterli hesaplama tesislerinden beklenemez, ya ni birinci olarak araştırma için mantıken ya mu hafazakâr (konservatif) veya iyimser şartların seçimi ve ikinci olarak araştırma neticelerinin dikkatli değerlendirilmesi ve bunlardan çıkarılan neticeler.

REFERANSLAR :

1. VDE 0111/12.66.

Bu yazı ETZ Dergisinin 27.5.1966 tarihli sayısıiıdan çevrilmiştir.

İSİMTAŞ

Seri İmalât Sanayii SİNYAL Per. Sat. Fi 125 kr5.

P.K. 696 Karaköy ist.

^SİMTAŞ

^ ^^ Seri İmalât Sanayii DDZ BORN KLEMENS Per Sat. Fi. 295 kr}.

P.K. 696 Karaköy ist