Bilim, teknoloji ve meslek tarihi
Bilim ve teknoloji tarihi, elektriğin öncüleri, Türkiye elektrifikasyon tarihi, meslek büyükleri ve tarihsel anlatılar. Anma, biyografi ve hatıra yazılarının çoğunun ana teması budur.
Yıllara göre
Bir döneme tıklayarak yazıları o yıllarla sınırlayın.
Sık geçen konular
-
TARİHE DÜŞEN NOTLAR ELEKTRİK ALANINI FARELER VE TAVŞANLAR ÜZERİNDE BİYOLOJİK ETKİLER
1977 yılında yayımlanmış bu tarihi çeviri makalede, 50 kV/m'lik elektrik alanına farklı sürelerle bırakılan fare ve tavşanlar üzerinde yapılan deneyler ele alınarak, yiyecek tüketimi, büyüme, hematoloji, kan biyokimyası ve üreme üzerindeki biyolojik etkiler özetlenmektedir. Sonuçlar, uzun dönemli alan etkisinde bazı hematolojik değişikliklerin gözlendiğini ancak bulguların kararsızlık içerdiğini göstermektedir.
-
TÜRKİYE'DE ELEKTRİK ENERJİSİ GELİŞİMİNİN VE TEK'in KISA TARİHÇESİ
Türkiye'de elektrik enerjisi üretiminin 1900'lerin başından günümüze gelişimi ile TEK'in kuruluşu, bölünmesi ve elektrik piyasasının yeniden yapılanma sürecinin kronolojik bir derlemesi sunulmaktadır.
-
TELGRAF KOMÜSYONU'NDAN TÜRK TELEKOM'A
Osmanlı döneminde kurulan Telgraf Komisyonu'ndan başlayarak PTT'nin ve nihayetinde Türk Telekom'un kuruluş sürecini, örgütlenme değişikliklerini ve 1994'te posta-telekom ayrışmasına kadar geçirdiği evreleri anlatan tarihsel bir inceleme.
-
ELEKTRİK, ELEKTRONİK, BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ TARİHİ
Türkiye'de elektrik, elektronik ve bilgisayar mühendisliği eğitiminin Osmanlı dönemindeki mühendishanelerden başlayıp Cumhuriyet döneminde İTÜ, Yıldız Teknik Üniversitesi, Robert Kolej, ODTÜ, KTÜ gibi kurumların kuruluşuna kadar gelişimini kronolojik olarak ele alan bir tarihçe yazısı.
-
TURİNG MAKİNESİ
Turing makinesi kavramını ve hesaplama teorisindeki yerini ele alan bir yazı olduğu tahmin edilmektedir.
-
GÖDEL TEOREMİNİN YAPAY ZEKA ÜZERİNE ETKİLERİ
Gödel'in eksiklik teoreminin yapay zeka alanına ve makine zekasının sınırlarına olan etkilerini ele alan bir yazı olduğu düşünülmektedir.
-
TÜRKİYE'DE ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİMİNİNİLK YILLARI (2.BÖLÜM)
Yazar, Türkiye'de elektrik enerjisi üretiminin ilk örneklerinden biri olan Tarsus'taki tesisin tarihini, santral binasının bugünkü durumunu ve eski jeneratörlerin akıbetini araştırmalarına dayanarak anlatıyor.
-
UYDULARDAN DOĞRUDAN YAYIN
1978 yılında EMO Dergisi'nde yayımlanan bu makale, uydulardan doğrudan TV yayınının teknik esaslarını, kullanılacak frekans bantlarını ve yörünge yapısını incelerken, Türkiye'nin de içinde bulunduğu doğrudan yayın dizgesi planlama çalışmalarına dair bilgi vermektedir. 2002 yılında dergi arşivinden yeniden yayımlanan yazıya, TÜRKSAT uyduları ve Türk Telekom-Alcatel ortaklığı hakkında güncel bir giriş eklenmiştir.
-
BİLİM VE TEKNOLOJİDE DEVRİMLER YARATAN BİR OLAY:ELEKTRİK
19. yüzyılda elektrik alanındaki mucitlerin ve teknolojik gelişmelerin tarihsel seyri; dinamoların, elektrik motorlarının ve aydınlatma teknolojilerinin (ark lambası, akkor lamba) ortaya çıkışı ile Edison'un akkor lamba ve aydınlatma sistemleri üzerindeki çalışmaları anlatılmaktadır.
-
OTOMASYON, OTOMATİK KONTROL, AKILLI KONTROL, BİLİMSEL TANIMLARI VE UYGULAMA SINIRLAMALARI
Yazı, otomatik kontrol biliminin tarihsel gelişiminden başlayarak matematiksel modelleme, analiz ve tasarım aşamalarını; kural tabanlı ve bulanık mantık kontrol sistemlerinin çalışma ilkelerini ve sınırlamalarını örneklerle açıklamaktadır.
-
TÜRKİYE'DE İNTERNETİNİN VE İNTERNET KURULU'NUN KISA TARİHİ
Yazı, Türkiye'de internetin 1986'daki ilk uzak alan ağı bağlantılarından 2001'e kadar geçirdiği süreci, TURNET ve TT-Net deneyimlerini ve İnternet Kurulu'nun kuruluşu ile çalışmalarını kronolojik olarak anlatmaktadır. Ayrıca DNS Çalışma Grubu, SPAM deklarasyonu ve İnternet Vakfı gibi kurumsal gelişmelere de değinilmektedir.
-
UYDU HABERLEŞME SİSTEMLERİ
Yazı, haberleşme uydularının çalışma prensiplerini, yörünge özelliklerini, temel alt sistemlerini (transponder, güç kaynağı, telemetri-telekomanda) ve TV/radyo yayın dağıtımında kullanılan TVRO ve RRO sistemlerini teknik olarak ele almaktadır.
-
ELEKTROMAGNETİK KİRLENME VE BİYOLOJİK BOYUTLARI
Yazıda doğal ve elektrikli aletlerden kaynaklanan elektrik ve manyetik alanların özellikleri, yüksek gerilim hatlarının çevresinde oluşturduğu alan şiddetleri ve bu alanların canlı organizmalar üzerindeki biyolojik etkileri literatür taramasıyla ele alınmaktadır.
-
ODA TARİHİNDEN
1971 yılında Aydın Koksal tarafından yazılmış ve dergide yeniden yayımlanan bu yazı, Türkiye'de kamu ve özel sektörde bilgisayarların yönetim amaçlı kullanımına ilişkin sorunları, 1968 ve 1971 dönemlerinin karşılaştırmalı verileriyle ele almaktadır. Yazıda sistem kurulumunda eksik planlama, personel eğitimi yetersizliği ve donanım-yazılım dengesizliği gibi süregelen sorunlara değinilmektedir.
-
ROBOTLARI HASSAS ÇALIŞTIRMAYI AMAÇLAYAN TASARIM, MODEL VE KONTROL YÖNTEMLERİ
Yazı, robotların endüstrileşme sürecindeki yerini ve gelişim aşamalarını değerlendirdikten sonra, robotları daha hafif, hızlı ve hassas kılacak tasarım, modelleme ve kontrol yöntemlerini; özellikle elastik eleman içeren robot modelleri ve bunlara uygulanan kontrol tekniklerini ele almaktadır.
-
ODA TARİHİNDEN
1962 yılında dergide yayımlanmış olan Nazif Tepedelenlioğlu'nun Boole cebiri ve anahtarlı devrelere uygulanmasını anlatan tarihi makalesi, 'Oda Tarihinden' köşesinde yeniden yayımlanıyor; metnin sonunda odaya üye birkaç kişinin vefatına ilişkin başsağlığı ilanları yer alıyor.
-
OPTİK İŞLEM ETKİNLİKLERİ
Yazı, optik işlem ve optik bilgisayar alanındaki araştırma etkinliklerini, Japonya ve ABD'deki gelişmeleri, optik-sinirsel işlem ilişkisini ve optik matris/vektör çarpım yöntemlerini teknik açıdan ele almaktadır.
-
YASA, KURAL VE YAPAY ZEKA
Yapay zekanın tarihsel gelişimi Descartes'tan Turing, Shannon, von Neumann ve Darmouth toplantısına kadar aktarılıyor; ardından 'zayıf' ve 'iddialı' yapay zeka görüşleri ile kural ve kural izleme kavramları tartışılıyor.
-
BİYOMEDİKAL MÜHENDİSLİĞİ EĞİTİMİ
Biyomedikal mühendisliğinin tanımı, hedefleri ve gelişim tarihi ele alınarak ABD, Avrupa ve Türkiye'deki (özellikle Boğaziçi Üniversitesi ve ODTÜ) biyomedikal mühendisliği eğitim programları, ders içerikleri ve gelecekteki ihtiyaç projeksiyonları anlatılmaktadır.
-
ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİNDE BİYOMEDİKAL MÜHENDİSLİĞİ ÇALIŞMALARI
ODTÜ Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü'nde 1974'ten itibaren gelişen biyomedikal mühendisliği çalışmalarının tarihçesi, TYİH ile kurulan klinik mühendisliği işbirliği ve kardiyak elektrofizyoloji, kalp kapak sesleri analizi, elektriksel empedans tomografisi, hipertermi ve manyetik rezonans görüntüleme alanlarındaki araştırma projeleri özetlenmektedir.
-
ODA TARİHİNDEN
1973 yılında Ersin Tulunay tarafından yazılmış ve 1992'de Elektrik Mühendisliği dergisinde yeniden yayımlanan bu incelemede, beyin göçü/çekimi kavramı terminolojik olarak ele alınıp Türkiye ve dünya örnekleriyle nedenleri, itici-çekici-tutucu faktörler ve olası çözüm önerileri tartışılmaktadır.
-
ODA TARİHİNDEN
1964 yılında yazılmış ve 1992'de 'Oda Tarihinden' köşesinde yeniden yayımlanan bu yazı, İzmir'deki Etitaş Transformatör Fabrikası'nın kuruluşu, ortaklık yapısı, üretim kapasitesi, fabrika bölümleri ve kullandığı malzemeleri ayrıntılı biçimde tanıtmaktadır. Yazı ayrıca fabrikanın seri üretime geçmesi ve ithal malzeme bağımlılığının azaltılması yönünde önerilerle sona ermektedir.
-
ODA TARİHİNDEN
Yazı, Türkiye'de ağır elektromekanik ekipman sanayiinin kamu öncülüğünde kurulmasının gerekçelerini ve TEMSAN'ın kuruluş sürecini, sermaye yapısını, planlanan yatırımlarını ve dönemin kalkınma planlarındaki yerini ayrıntılı biçimde ele almaktadır.
-
ODA TARİHİNDEN
1969 yılında Buyan Elektrik Mühendisliği Dergisi'nden alınan bu 'Oda Tarihinden' köşesi, sun'i peykler (uydular) aracılığıyla telekomünikasyonun maliyet unsurlarını (fırlatma, yer istasyonu kuruluşu, peyk kiralama ücretleri) ve peyk teknolojisinin telefon, televizyon, haber ajansları ile askeri kullanım alanlarındaki rolünü ele almaktadır.
-
ODA TARİHİNDEN
1968 yılında EMO dergisinde yayımlanan bu yazı, Türkiye'de telefon hizmetinin tarihsel gelişimini, dünya ülkeleriyle karşılaştırmalı telefon yoğunluğu verilerini ve PTT'nin yerli bir telekomünikasyon sanayii kurma girişiminin nedenlerini ele almaktadır.
-
FOURİER DÖNÜŞÜMÜ
Yazı, Fourier dönüşümünün matematiksel temellerini ve Jean Baptiste Joseph Fourier'in yaşam öyküsünü, ısı iletimi problemlerinden yola çıkarak sinüs ve kosinüs fonksiyonlarına dayalı analiz yönteminin tarihsel gelişimini anlatmaktadır. Ayrıca dönemin matematikçilerinin bu yaklaşıma gösterdiği direnç ve yöntemin gelgit tahmini gibi farklı alanlara uygulanışına değinilmektedir.
-
LAZER TEKNOLOJİSİNDE SON GELİŞMELER
Laser teknolojisinin temel fiziksel özellikleri, çeşitli laser türleri (gaz, boya, katı hal, excimer, kimyasal) ve bunların bilim, endüstri, savunma ve iletişim alanlarındaki güncel uygulamaları 1991 yılı itibarıyla ele alınmaktadır.
-
DENETİM:KURAM VE UYGULAMA
Denetim (kontrol) biliminin tarihsel gelişimi, temel kavramları, mühendislikten biyolojiye kadar farklı alanlardaki uygulamaları ve gelecekteki olası yönelimleri ele alınmaktadır.
-
ROBOTİK UFUKLAR
Yazı, robot teknolojisinin tanımı, tarihsel gelişimi ve sınıflandırılmasını ele alarak robot kontrol sistemlerinin temel özelliklerini ve esnek/akıllı otomasyon uygulamalarındaki yeni kullanım alanlarını inceliyor.
-
ODA TARİHİNDEN
Derginin 1957 yılındaki 8. sayısından yeniden yayımlanan bu tarihi yazı, o dönemin otomasyon kavramını, işçilik üzerindeki etkilerini ve sanayideki mekanikleşme sürecini örneklerle anlatmaktadır.