TÜRKİYE'DE TELEVİZYON ALICISI VE RENKLİ TELEVİZYONA GEÇİŞ BELİRTİLERİ

len televizyonlar için yurt dı şına 1 milyar TL döviz ödenmiş tir. 1976 yılı sonuna kadar Tür kiye'de monte edilen toplam te levizyon sayısı 2,5 milyon do layındadır. (Yurt dışından ha zır gelen televizyonlar da ek lenirse, ki yurt dışından yıl da halen 60 000 dolayında alı cı geldiği tahmin edilmektedir, bu sayı 3 milyonu aşar. 1976 Ağustosunda kayıtlı televizyon sayısı ise 1,5 milyondur!).

TÜRKİY E'DE TELEVİZY ON ALICISI ve

RENKLİ TELEVIZ Y ONA GEÇİŞ BELİRTİLERİ

1976 yılında Türkiye'de monte edilen televizyon alıcısı sa yısı 682 852'dir. Bu televizyon ların toplam satış bedeli 3,5 milyar TL tutmaktadır. Monte edilen televizyonların piyasa değerinin yüzde 29'unun döviz olarak yurt dışına gittiği gözö nünde tutulursa, 1976 yılında yalnızca Türkiye'de monte edi

Türkiye'de montajı yapılan tele vizyonlarda yerli parça oranı % 65 dolayındadır. Yerli parça lar kutu (kabin), hoparlör, sap tırma bobinleri, transformatör ler, kablolar, düğme vb. gibi aksesuvarlardır; bu parçalar içindeki ithal oranı ise ayrı bir sorundur. % 45 dolayındaki ithal parçalarını resim tüpleri, ferrit, özel saçlar, yarıilet kenler, edilgin öğeler (direnç, sığaç) oluşturmaktadır. Her te* levizyon alıcısmdaki ithal par çalar için döviz gereksinmesi ortalama 52,4 dolardır. Parçalar dışındaki dış girdilerle birlik te toplam döviz harcaması 1976 için yukarda belirttiğimiz gibi 1 milyar TL olmuştur.

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ 246 247

Firma

Telra (Profilo Holding) Cihan Philips Elektro Akustik Beko (Koç Holding) Uğurgül Meta izmir Elekt. San. Nevtron Ratel Nijat Serven Behliller

üretilen marka

Profilo, National, AEG, Tonberg,Telra Grundig Philips Telefunken Beko, Arçelik, Nordmende Sharp Schaub Lorenz Körting Nevtron, Saba Delta Blaupunkt Vega

TOPLAM

1976'da üretilen TV sayısı

163 088

100 265 78 725 75 437

60 998

55 088 43 611 32 839 25 869 18 745

17 689 10 498 682 852

Çizelge 1. 1976 yılında Türkiye'de monte edilen televizyon alıcıları. Kaynak: TÜSİAD Görüş, cilt 5, sayı 2.

FİRMALAR MARKALAR

Türkiye'de televizyon montajı ya pan 12 kuruluş vardır. Bunlar 19 farklı marka televizyon alıcısı çıkarmaktadırlar. Çizelge l'de kuruluşlar, markalar ve 1976'da üretilen alıcı sayıları görül mektedir. Toplam üretimin dört te biri 1 firma tarafından, yarısı 3 firma tarafından, beşte dördü 6 firma tarafından üretil mektedir. Görüldüğü gibi önemli derecede bir yoğunlaşma eğilimi vardır, 1976 yılında üretim 682 852 olmuşken üretim kapasi tesi 1 milyon dolayındadır. Bu nedenle yoğun bir reklam kam panyası izlenmektedir. Televizyon ve radyo üreticilerinin reklam harcamaları 1975'de 35 milyon TL, 1976'da 50 milyon TL dolayında olmuştur.

a. Elektrikli ve TV yayın alanına giren konutlarda henüz alıcı satın almamış olanlar(kent ve kasabalar daki düşük gelirli gruplar)

b. TV yayın alanı genişle tildikçe ve elektrikli ko nut sayısı yükseldikçe or taya çıkacak pazar (özel likle Doğu bölgesi ve ge nellikle kırsal kesim). c. Bozulan, eskiyen alıcı lar yerine satın alınacak alıcılar. ç. TRT, UHF (ultra yüksek sıklık) istasyonları kur maya Daşlaymca, özellikle ikinci program yayınlarına geçince (ikinci program yayınları tümüyle UHF kanal larından yapılacak) birden bire işe yaramaz ya da "ya rım" duruma düşecek olan yerli montaj TV alıcıları (bugünkü sayı: 2,5 milyon) yüzünden ortaya çıkacak pazar.

İTHAL PAYINDAKİ FARKLAR

Bir televizyona düşen ortalama dövizli girdi yukarda belirtti ğimiz gibi 52,4 dolar olmakta dır. Ancak dövizli girdi mik tarı firma büyüklüğüne göre değişmektedir. En büyük firma nın ürettiği alıcıdaki dövizli girdi 37 dolar olurken bu rakam küçük firmaların ürettiği alı cılar için 105 dolara kadar çıkmaktadır.

Türkiye'deki televizyon montajcıları bu olanakların da kullanılmasıyla önümüz deki 4 5 yılda birkaç mil yon TV alıcısı daha pazar layabilecekler ve piyasa doyma noktasına gelecek tir. Bu durumda, halen yılda 3,5 milyar TL' lik sa tış gerçekleştirmekte olan

FENKLÎ TELEVİZYONA CEÇİŞ

Bugün Türkiye'nin nüfusu 42 milyon, konut sayısı ise yaklaşık 7,5 milyondur. TV alıcılarının sayısını 3 milyon olarak kabul eder sek her 100 konuta ortala ma 40 TV alıcısı düşmekte dir. Ülkedeki bütün konut lar değil de yalnızca TV yayın alanına giren elek trikli konutlar gözönüne alınırsa, 100 konuta dü şen alıcı sayısının 70 do layında olduğu tahmin edi lebilir. Bu yoğunluk temel alınırsa ülkede TV alıcı ları sayısının doymaya doğru yaklaştığı görülür. Bundan sonraki TV alıcısı satışları şu dört pazara yönelik ola caktır:

Şekil l.Kimi Batı Avrupa ülke lerinde televizyon yoğunluğunun yıllara göre değişimi, (t toplam alıcı yoğunluğunu, sb siyah beyaz alıcı yoğunluğunu, aradaki fark renkli alıcı yoğunluğunu gösteriyor).

montajcı firmalar ne yapa caklardır? Bu sorunun karşı lığı öteki kapitalist ülkelerde daha önce verilmiştir: Renkli televizyon. Batı ülkelerinde renkli y a y m a geçişteki si yah beyaz alıcı yoğunlukları incelenirse, yüzde 60 70 do layında olduğu görülür (yal nızca dört ülkede çok daha yük sek yoğunluklar olmuştur: ABD ve Japonya % 110; İngiltere % 93 ve İsveç % 90 Şekil 1 ) . Bu yoğunluğa halen ulaşmış olan yörelerimiz renkli te levizyon için pazar oluştur maya başlamıştır. Renkli te levizyon montajına geçilince bu yörelere renkli alıcı sa tışına başlanacak, öte yan dan da daha düşük gelirli ke sime, yeni elektriklendirile cek yörelerdeki düşük orta gelirli kesime ve özellikle UHF yayınları başlayınca kan dırıldıklarını anlayacak 2,5 milyon aile'nin hemen renkli alıcı alamayacak ama iki prog ramdan yalnız birini izlemeye de razı olamayacak kesimine siyah beyaz satışına devam edilecektir. Bu nedenlerden ö türü sanayicilerimiz bir yan dan renkli televizyon montajı hazırlıkları içine girmekte, öte yandan da TRT'nin renkli yayın yapmaya hazır olmasını istemekteler. TRT'nin renkli yayına hemen geçmesi uygun olmayacaktır, çünkü montajcı lar piyasaya hemen renkli TV sürme durumunda değiller. Bu nedenle renkli yayınların ka baca 1978 80'de başlaması bek lenmektedir. Plancılarımız, yetkililerimiz, sorumlularımız ne derlerse desinler bu böy le olacaktır.

Renkli televizyon alıcılarının satış fiyatları 1976 fiyatlarıy la (yani para kıymetinin düşme siyle orantılı olarak artmak üzere) 25 000 TL dolayında ola cağı tahmin edilmektedir (26 inç ekranlı). Bunun 10 000 TL'lik bölümünü ithal edilmiş malzeme oluşturacaktır. Demek ki ülke de monte edilen her siyah beyaz alıcı için şimdi dışarıya 1000 1500 TL ödenmekteyken her renkli alıcı için 10 000 TL ödeniyor olacaktır. Önümüzdeki 5 yıl içinde ülkede 1 milyon renkli alıcı monte edileceğini düşünürsek, bu.toplam 25 mil yar TL'lik satışa ve 10 mil yar TL'lik döviz harcamasına karşılık gelecektir.

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ 246 2 4 7