Gaz, Hep Gaz, Daima Gaz

GAZ, HEP GAZ! DAİMA GAZ! İNADINA AÇIK GÖZÜM YİNE

Zerrin Aşkan

Senelerdir (yoğun olarak Gaza Rağmen Sağlık Olsun, lan gazlar biber gazı değildir.

2013’ten beri) gündemden düşmeyen gündem: Biber Gazı

Ama Nasıl Olsun?

Aslında gerçek biberden

Ülkemizde, toplumsal olay- elde edilen biber gazı; kap-

Türk Tabipler Birliği’nin lara karşı “göz yaşartıcı gaz” saisin denilen bileşiklerden

2013 Haziran’ında web say- olarak bildiğimiz kimyasal elde edilen bir gaz türüdür.

fasından başlattığı “kimyasal maddeler, 2013 Mayısı’ndan Kapsaisin; Oleo Capsicum

silah –gösteri kontrol ajanları- bu yana gündeme oturmuş (OC) denilen bir biber türünna maruz kalma değerlendir- ve de bir daha kalkmamıştır. den ekstraksiyon yöntemiyle

me formu” çalışmasına hızlı Günlerce yoğunluklu olarak elde edilen yağ bazlı bir orgadönüşler olmuş ve sonuçlar kullanılan bu kimyasal silah- nik maddedir. Suda çözünmez, 10 Haziran’da kamuoyu ile lar ciddi sağlık sorunları ya- alkol, eter ve kloroform gibi

paylaşılmıştı. Bu sonuçlarda ratmış, yaratmaya da devam organik çözücülerde çözünür.

biber gazına maruz kalanların yüzde 53’ünün kadın olduğu bilgisi de yer almakta idi. “Bu oran asla küçümsenemez” düşüncesi ile sağlık köşemizin ilk yazısı biber gazı oldu. Türk Taetmektedir. Eylemlere müdahalede iki çeşit gazın öne çıktığı görülmektedir. Bunlar OC (Oleoresin Capsicum-gerçek biber gazı) ve CS ( KlorobenZalmalononitrile) gazlarıdır.

OC gazına maruziyetten sonra; gözlerde yaşarma, yanma, batma, sulanma, burunda genizde yanma, hapşırma, soluk borusunda yanma, nefes almakta güçlük, tükübipler Birliği’nin ve İstanbul Oc, gerçek biber gazı. Bu rük miktarında artış, burun

Tabip Odası’nın çalışmalarının gaz yağlıdır, alev alabilir, bu akıntısı gelişiyor. Yağlı olan

sonuçları göstermektedir ki; nedenle sadece püskürtülerek bu madde ellere bulaşınca,

bilinmezler, sorular hala çok- kullanılır. TOMA suyu ve plas- el sürme yolu ile farklı yerletur, yanıt yoktur ve de bazı tik mermilerin içinde tüketici- re de bulaşacaktır. Uzun süyanıtlar ise muğlaktır. Sonuç ye teslim edilmektedir. Fişek reli maruziyetlerde ve suyla

olarak, bizler biber gazı de- veya el bombası şeklinde atı- birleştiğinde ciltte yanıklara

nekleriyiz.

lan ve yüksek sıcaklıkta dağı- neden oluyor, temizlenmedi-

ği takdirde kıyafetler üstünde günlerce kalabiliyor ve etkisi devam ediyor.

Yağda çözünen OC gazından su ile kurtulmak oldukça zor ve uzundur. Göze kaçması durumunda bol su ile ya da yüzde 0.9’luk sodyum klorür (Serum Fizyolojik adıyla satıkapsülü) veya el bombası şeklinde kullanılabilmektedir.

Farklı ülke üretimleri ve farklı ambalajlar kullanılması nedeniyle çoğu kişide farklı bir madde kullanıldığı algısını yaratsa da, aslında tek fark içeriğindeki kimyasal bileşiğin konsantrasyonu ve kullanılan

b)Antiasit çözelti: Yüzde 50-Yüzde 50 oranlarında antiasit ( antiasit mide ilaçları ) ve su çözeltisi şeklinde hazırlanır. Bu çözeltinin deriye uygulanmasının suyla yıkamaya göre daha etkili olduğu saptanmıştır.

c) Bir başka yöntem ise önce ayçiçeği veya zeytinyağı ile cildin silinip sonra alkolle bu yağın ciltten uzaklaştırılmasıdır.

Sıcakta gazın etkisi artacaktır. Temizlikte asla sıcak su kullanılmamalıdır.

Cilt ve mukoza epiteli üzerine kimyasal etkiler: Bu etkiler

deri, gözler, solunum yolları,

mide ve bağırsakları kaplayan

deri örtüsünde ödeme neden

olur. Böylece gözlerde ağrı

batma yanma, gözyaşı salgısında artış, geçici körlük, na-

diren korneada aşınma, ağız

ve burunda yanma görülür.

lan ürünler) ile ovuşturmadan 15 dakika yıkanmalıdır. Gözde lens varsa çıkarılmalı ve bir daha kullanılmamalıdır. Akar soğuk suyun altında vücudu ovuşturmadan duş alıp sonra sabunlu suyla ya da bebek şampuanı ile yıkanmak, cilde yapışıp kalan gazı temizler. Yağlı krem uygulamasından kaçınılmalıdır. Kıyafetler de soğuk suyla deterjanla yıkanmalıdır. Hafif asidik çözeltiler etkisini azaltmak için kullanılabilir: limon, süt, soğan koklamak gibi. Bu gazın etkisi 30 dakika sürdüğü için kişinin temiz havada bir süre soluması, rahatlayıp normale dönmesini sağlayacaktır. CS gazı ise sprey, kanister ( gaz

bağlayıcı maddelerin farklı olmasıdır.

Biber gazından farkları:

- Pudramsı, çok ince toz partiküllerinden oluşmaktadır. Aslında gaz değildir, yerçekiminden etkilenir.

- Biber gazı OC yağda çözünürken, CS gazı suda çözünür. Asitli değil alkali ortamlarda etkisi azalır.

- Ciltteki yanmayı azaltmak için antiasit maddeler ve bikarbonat çözeltilerinden yararlanılabilir.

a) Bikarbonat çözeltisi: 2-3 tatlı kaşığı (yaklaşık 20 -30 gr) bikarbonat 500 ml su içinde karıştırılarak hazırlanabilir.

Maruz kalan deride yanma, batma, kızarıklık ve eriteme neden olur. Maruz kalım uzun sürerse ciltte su kabarcıkları gelişebilir. Gazın solunmasına bağlı burun akıntısı, hapşırma, boğulma hissi, nefes almada zorluk, hassas havayolu hastalıklarında (astım, KOAH gibi) bronşlarda daralma olur. Tükürükle karışan gazın yutulması sonucu, bulantı, kusma, kramplar ve ishal görülebilir.

Dekontaminasyon (vücuttan uzaklaştırma):

• Eğer imkânınız varsa sıcak olmamak şartıyla en az birkaç dakika boyunca yapılacak duş ve sonrasında sabun veya bebek şampuanı ile temizlenmek gerekiyor. Ancak

Nisan 2015 | Sayı:3

az miktarlarda su hem gazı partikül sayısının yüksekliği ki Gözde: Gözlerde tahriş,

temizlemiyor, hem de daha bu da aşırı miktar kullanımı yanma, gözyaşında artma,

çözünür hale gelmesini sağ- ile bağlantılıdır.

ağrı, kimyasal nedenli göz

layarak etkisini arttırıyor.

• Akar su bulamıyorsanız soğuk hava akımı hem nemi kurutuyor, hem gaz partiküllerinin bir kısmının uçup gitmesini sağlıyor. Bir vantilatör kullanın.

• Gözler için de soğuk hava üfleyebilen bir kurutma makinesinin acıyı sudan daha ça-

Gaz; deri, göz ve solunum yollarında ciddi düzeyde tahriş ve tahribat yaratır. Etkileri saniyeler içerisinde başlayarak bir saate kadar sürebilir. Deriden emilip sinir uçlarında biriktiğinden kişinin maddenin etkisinden kurtulması saatler alabilmektedir. Kullanılan maddeler aşırı miktarda atılkapağı iltihabı, gözde kızarma ve göz kapaklarının istemsiz kasılmasına neden olurlar. Gözde kornea adı verilen tabakaya etkileri bulunmaktadır. Özellikle tekrarlayan temaslarda kornea tabakası ile ilgi sorunlar ortaya çıkmakta, bu olgularda göz kuruluğu şikâyeti uzun süreli devam etmektedir. Yapılan bazı çalışbuk kestiği

dıysa, kapalı ortamlarda kulmalar biber

gösterilmiş.

gazının gö-

• Bulaşmış olabilecek kıyafetleri çıkartın. Bu özellikle korunaklı

zün çeşitli bölgelerinde hasarlar oluşturduğunu ortaya koymuştur.

bir alana

(ev gibi)

Ciltte: Ciltte yangirmeden

ma, tahriş,

önce yakızarıklık

p ı l m a l ı d ı r.

ortaya çı-

Bulaşmış

kabilmekte,

kıyafet ve

çok yüksek

materyalmiktar gazleri plastik

la temas

bir torbada

edilmesi

ağzı kapalı tutun. Yıkayacağınız zaman makinede diğer çamaşırlarla karıştırmadan soğuk suyla yıkayın.

• Durumu iyi olmayan ve tıbbi desteğe ihtiyacı olan kişiler için, kişiyi güvenli bir ortama taşıyıp yardım çağırın.

Gazdan etkilenme düzeyi:

a. Gazın aşırı miktarda kullanımı b. Kapalı bir ortamda gaza maruz kalma

lanıldıysa ve kişiler gazla uzun süre temas etmek zorunda kalmışlarsa ve soluk alıp verme sayısı yüksek olan bireyler varsa sağlık etkilerinin daha yoğun olduğu belirtilmektedir. Kullanılan maddeler geç ortaya çıkan sağlık sorunlarına da yol açabilmektedirler. Yüksek miktarlarda ve uzamış temas nedeniyle sağlık riskleri çok ciddidir ve ölüme bile yol açabileceği saptanmıştır. Oluşan sağlık etkileri aşağıhalinde deride yanıklar olabilmektedir. Hayvanlarda yapılan deneylerde burundan başlayarak akciğerlere kadar bütün solunum yollarında hasar yarattığı ve toksik etkiye yol açtığı belirlenmiştir.

Sindirim sisteminde: Yapılan bazı çalışmalar, on iki parmak bağırsağında hasara yol açarak yağ emilimini etkilediğini ve tekrarlayan temaslarda karaciğerde doku ölümüne yol açtığını göstermiştir.

c. Dakikada solunan gaz daki başlıklarda özetlenebilir: Solunum ve Dolaşım Sis-

teminde: Göz yaşartıcı gaz- Diğer etkileri: Yukarıda Biber Gazına Maruz Kalma

lar ve biber gazları solunum belirtilen etkilerin dışında yollarında ciddi etkiler gös- bulantı, kusma, fenalık hissi,

Sonrasında Ölüm Riski

termektedirler. Burun ve bo- ishal, ışığa aşırı duyarlılık, Birleşmiş Milletler (BM)

ğazda yanma, burun akıntısı, baş ağrısı, ajitasyon, kişinin Tehlikeli Madde Taşımacılığı

aşırı tükürük salgısı, göğüste yer ve zaman algısı ile ilgili (ADR) Sözleşmesi s.197’den

sıkışıklık hissi, öksürük gibi belirtiler sık görülmektedir.

sorunlar ve panik de rastlanan belirtilerdir. Biber gazının

alınan sayısal verilere göre;

Biber gazı solunum yollarında sağlık etkileri astım, zatürre, - Ağız yoluyla (oral) doz

daralmaya neden olmaktadır, amfizem gibi solunum yolu 5-50 mg/kg vücut ağırlığı araözellikle astım hastalarında solunum yetmezliğine neden olabilmektedir. Gazın solunhastalığı olanlarda, kalp sorunu olanlarda, tanı konmamış anevrizması olanlarda,

lığında ise, etkilenen kitlenin yüzde 50’si için öldürücü etkisi

ması; soluk alamama, kalp çocuklarda, yaşlı ve bağışıklık vardır.

atışlarının yavaşlaması, ana atardamarda kan basıncının bozulması ve basıncın iniş çısistemi yetmezliği olanlarda ve gebelerde daha belirgindir. Bu nedenle özellikle alerjik

- Cilt yoluyla (dermal) etkilenimde doz miktarı 50-

kışlarına neden olması, solu- bünyeli kişiler, astım, KOAH ve 200 mg/kg vücut ağırlığında

num yolarının daralması, solu- benzeri solunum yolu hasta- ise, etkilenen kitlenin yüzde

num hızının aşırı artması, tan- lıkları olanlar ve kalp hastaları 50’si için öldürücü etkisi varsiyonun düşmesi gibi etkilere yol açabilmektedir. Biber gazı

risk altındadır.

dır.

ile yüksek miktarlarda temas Gebelik üzerine etkilerine - Soluma yoluyla, ha-

kalp ritmini bozabilmektedir. ilişkin yeterli çalışma yoktur, vanın 1 litresindeki derişimi

Yapılan hayvan deneylerinde uzamış temas sonrası akciancak gazla direkt temasın gebelerde düşük ve erken

0.2-2 mg aralığında ise, etkiğer hasarı nedenli ölümler doğum riskini arttırdığı bil- lenen kitlenin yüzde 50’si için

saptanmıştır.

dirilmektedir.

öldürücü etkisi vardır. *

* Bu yazı, İstanbul Tabip Odası ile Biber Gazı Yasaklansın İnisiyatifi tarafından 10 Ocak 2015’te gerçekleştirilen Biber Gazı Yasaklansın Tıbbi Sempozyumu’nda yer alan bazı sunumlardan ve sempozyum kitapçığından alıntılarNıivsaenö2z0e15tl|eriSaiçyeı:3rmektedir.