KIRMA VE ELEME TESİSLERİ

Ham agrega 15 tonluk Euclıd kamyonları ile Karatepe taş ocağından taşınmıştır. Dörde on altı foot'luk ağır hizmet, bir taş besleyici (feeder) bu malzemeyi alır ve 30 No. lu cay roskopik çalışan ilk kırıcıya verir. Bu besleyi ci ağır hizmet Herculite çeliği ile mücehhez olup etek kısmında değiştirilmesi kabil aksa mı haizdir. Besleyici, daha büyük bir alıcı hu ni (hopper) nın kulamlmasım temin etmek ve beslemeyi daha randımanlı kontrol edebilmesi için eğik olarak monte edilmiştir. Bu hız dü şürücüye direkt olarak bağlı olan 15 hp kayı cı halkalı bir motorla çalışır. Besleyicinin ka pasitesi azamî 450 ton/saattir ve operatör ta rafından çalışma sür'ati 13 Feet/dakikada kı rıcıyı beslemeğe uymasını kontrol edebilecek şekilde kasnak tipli bir değişebilen sür'atH bir motorla çalışır.

İlk kinci dökme çelikten bir (Spider), üst parça, alt parçayı haizdir ve özel surette he saplanmış konkav bir kalkan ile mücehhezdir. Bu tam kapasitede yani 450 ton/saat veya besleyici ile aynı çalışırken açık tarafından takriben 5 1/4" lik bit açıklığı havi olacaktır. Bu açıklık azamî 6" eb'atta agrega temin ede bi'mesi için ayarlanacak şekildedir. Kırıcı 15 hp lık senkron bir motor ile çalışır.

Malzeme ilk kırıcıdan 0 No. lu bant ile alı

nır ve depolanır. Bu depodan sırası gelince 1

No. lu bant beslenir. Bu bant eleme kulesinin

tepesindeki elekleri besler. (Rod Mili) Eleği

müstesna bütün diğer elekler aynı ebatta olup

5 foot genişlik ve 12 foot uzunluktadır ve vib

re edilen mesnetli bir tiptendir. Her bir elek

kare şeklinde açıklıkları olan bir örme tel elek1 e mücehhezdir.

İki adet açık 3 katlı elek, eleme kulesinin

tepesine monte edilmiş olup 660 ton/saat ka

pasiteyi haizdir. Herbir elek 20 HP lık bir mo

torla çalıştırılır. Beher kattaki eleklerin açık

lık ebatları ve kapasiteleri şöyledir:

61/2" açıklık

31/2" »

13/4" »

Büyük eb'adlı malzeme bu elek takımının birinci katından doğru ikinci taş kırıcıya gi der. İkinci kattaki büyük eb'adlı malzeme bir transfer kutusu vasıtasiyle ya ikinci taş kırı cıya veya 3 No lu band vasıtasiyle (eb'adlara

Kırma ve Elem Tesisleri ayırma) kulesine gider ve orada eb'adına göre depo edilir. Üçüncü kattaki büyük eb'adlı malzeme, bir transfer kutusu vasıtasiyle ya kum imal eden ikinci kırıcıya veya 3 No. lu band yolu ile eb'adlara ayırma kulesine gider. Üçüncü kattan geçen malzeme aşağıda eb'ad ve kapasiteleri verilen üç katlı elek grubuna gelir.

SOO 5

I6

I

/3S6

«57

Şekil: 1

7/8" açıklık

1/4" »

No. 6 »

Bu elek 15 RP lık bir motorla çalışır. Bi

rinci katta kalan büyük eb adlı malzeme ya

kum kırıcıya veya eb'adlara ayırma kulesine

gönderilir. İkinci katta kalan büyük eb'adlı

malzeme bir transfer kutusu vasıtasiyle aşa

ğıda bildirilen üç yerden herhangi birisine

sevk edilir; (a) İkinci kum kırıcıya, (b) eb'

adlara ayırma kulesine, (c) veya Rod Mıll'e

gitmesi için malzeme anbarlama silosuna,

üçüncü katta kalan büyük eb'adlı malzeme

doğru Rod Mıll'e gider. Üçüncü kattan geçen

malzeme ya (Dorr eb'adlara ayırıcısına) ve

ya konik sınıflandırıcıya gider ve bu ameliye

ler ileride açıklanacaktır.

38 No. lu ikinci cayroskopik kinci, kulla

nılan taşın evsafına uygun, özel surette he

saplanmış bir müteharrik parça ve konkav'ı

E. M. M ıı 12

§«5:4

f E KA O $ M NMHT A E EKA

I95S

ŞEKİL : 2 haizdir ve takriben 11 3/8 açıklığında bir alıcı le mücehhezdir.

Spider, ust parça ve alt parça dökme çe liktendir. Bu kinci takriben 11/2" dan 2 1/4" e kadar ayarlanabilir ve 2" e ayarlandığı zaman takriben 200 ton/saat kapasiteyi haizdir. Bu. 50 HP lık bir senkron motor ile teçhiz edilmiş tir. Bu kırıcı ile imal edilen agrega 2 ve 1 No. lu bandlarla eleme kulesinin tepesindeki elek lere gen gönderilir

No. 33 1/2, tip «S» cayroskopik kinci; kum ımolı i'e alâkalı olarak kulanılmak üzere özel, manganez çelığıyle mücehhez sağlam, döğme lıalkası ile teçhiz edilmiş olup takriben 4" lik bir alış açıklığını haizdir.

Bu kırıcı kum imali için lüzumlu ince malzemeden azamî tonajı imal edecek şekilde ayarlanabi'ir ve böylece Rod Mill'ı ekstra olarak yüklenmekten kurtarır. Bu kırıcı 35 50 ton/saat kapasitede olup bir dökme çelik ten spider, dökme demir parça ve yan çelik alt parça ve 50 HP lik bir senkron motorla teçhiz edilmiştir Bu kırıcıdan çıkan malzeme bir transfer kutusu ile ya 2 ve 1 No. lu band larla eleme kulesi tepesindeki elezere gider veya bir elevatör vasıtasiyle aynı kuledeki in ce eleklere gider.

3 No. lu band'a bırakılan agrega, üzerinde 3 katlı, açık elek bulunan 1 No. lu eb'adlara ayırma ku'esine gider. Bu eleğin kapasitesi 285 ton/saattir ve eğer taşın yıkanması icap edersn (scrubbers) itha edilecek şekilde inşa edilmiştir. Bu eleğin ince tepe katı açıklıkla n 3 Va11 tır ve 6" lık uçuncü katı fazla depo ya bırakır. 5/8" lık ikinci kat 1/4" lık üçüncü katı fazla ısınmadan korumak için bir çare olarak faaliyet gösterir. Her iki elek te malze meyi No.5 band'a bırakır ve bu band da ikinci eb'adlara ayırma kulesine götürür. Eğer taş

E M M 11 12

temiz ise ve yıkanmaya lüzum göstermezse 2

No. lu kata sert bir levha ithal edilir ve agre

ga doğrudan 5 No. lu band'a geçer. Bu elek 15

HP lik bir motorla çalışır.

Bir adet açık, çift katlı elek, ikinci eb'ad

lara ayırma kulesinin tepesine monte edilmiş

tir. Her bir kattaki elek eb'adı ve kapasiteleri

şöyledir:

Kapasitesi

Eb'ad

Ton/saat

13/4"

7/8"

1 No. lu kat üstünde kalan malzeme 3 inç

lik taş olarak doğru depoya iner 2 No. lu kat

ta kalan malzeme 6 No. lu band'a geçer 1 l / 2 n

Jık agregayı teşkil etmek üzere depolanır ve

bu elekten geçenler 3/4" lik agrega deposuna

gitmek üzere 7 No. lu band'a bırakılır. Bu elek

15 HPlik bir motorla çalışır. Fazla kırılmayı

önlemek için her bir taş deposuna birer taş

merdiveni (rock ladders) yapılmıştır ve her

depo aynı zamanda, agregayı 8 No. lu band'a

boşaltabılmesi için kapaklan havidir ve bu

band 8 a'ya ve oradan da transfer kutusuna

gider. Malzemeyi transfer kutusundan üç ayn

yere göndermek kabildir: a) Karıştırma tesi

sine yahut eğer kanştırma tesisine git

meden evvel ince malzemenin ayrılma

sı icap ederse hava ile temizlenir, b) Eğer

herhangi bir eb'addaki malzemenin tekrar el

den geçirilmesi istenirse ikinci kıncıya geri

gönderilir

6" agrega deposunda 7 adet 30" lık kapak vardır, bunlardan 6 tanesi elle ve birisi hava ile çalışır ve karıştırma kulesinden idare edi lir 3" lık agrega deposunda 4 adet 30" lık ka pak vardır, bunlardan birisi hava ile karıştır ma kulesinden idare edilir. 11/2" lık kapak vardır ve bunlatdan birer tanesi basını,1' ha

C O

4000 "O oc

I 3000

I 2000 fOOO

O Ş ı NM HT A E E KA 19 SS ŞEKİL : 3

II 1

ısooo fspı 7)1 f i

'f r

T'

>

'A

'c, 10000

T*T

X

';

„•/

"ı'n

'î' . ili'

/ • ;,' .*

I3

"'i f '' fA

;; ' / '

2 ^ '!•"•

!

yj m

•* ı ' '

f :•:?

? î /•^ *

•;•

V

UM

'/

•îf * f.C.K

H

sooo

""11U1 11M11

i *V •J

T:»

t

1ı

/• •fi ,.' *

•î,

t .•S

:İ f

!•*

•'•' \'

,'.;,

A

MNM T A

1 '«« I

ŞEKİL : 4 va ile karıştırma kulesinden idare edilir Kum imalât işi muhtelif usullerle yapılır.

Evvelâ eleme kulesinden 6" den küçük bütün ma^emeyi geriye kum kırıcısına aktaran transfer kutusuna ait bir sistem bulunduğunu açklamjştık. Sonra, kum kırıcısına ek olarak daha ince agregadau kum imal eden bir Rod mill vardır ; ve nihayet, istenilen kum granü lometresini imal etmek üzere kulanılan Dorr 8 point eb'adlara ayırıcısı, Dorr koniği, 8 feet konik sınırlandırıcısı ve bir adet 5 feet lik kum devvaresi vardır.

Rod Mill'e gönderilen agrega kuru bir durumda siloda toplanır. Malzeme bu siloda ayarlı bir band besleyici ile Rod Mill'e gönde rilir. Rod Mili 6 feet kutrunda, 12 feet uzun luğundadır ve içinde takriben 16 18 ton ağır lığında, çubuk demir vardır. İmal edilen mal zemenin kabalık veya inceliği öğütme ame liyesinde kullanılan çubukların tonajına bağ lıdır. Rod Mıll'in hesaplanmış kapasitesi 34 Ton/saattir ve bu malzeme merkezden bir ha vuz içine bırakılır ve oradan 4 x 3 feet eb'a dında vibre edilen bir eleğe pompalanır; bu elek yaş elemeğe müsait ve 34 ton/saat kapa siteyi karşılayabilecek durumdadır. Büyük eb"ad malzeme Rod Mill'e geri gider ve mü tebakisi 8 feet lik koniğe gönderilir. Rod Mili 163 HP lik doğru bağlı bir motorla çalışır.

Bir de takriben 38 Ton/saatte malzeme ve dakikada 840 galon su ile beslenen Dorr kum eb'adlan ayırıcısı vardır. Bu ayırıcı kumu 8 ayrı eb'ada ayınr ve her bir gözden imal edi len malzeme istenilen yüzde nisbetinde kum devvaresine, Rod Mill'e gönderilir veya zayi

edilir. Ayırıcıdan gelen yıkama suyu (Dorr clone) u besliyen siloya gider.

Konik sınıflandıran malzemeyi, ya Rod Mill'den veya eleme kulesi tepesindeki elek grubunun en alttakinden geçen malzemeyi toplayan silodan veyahut her ikisinden birden alır. 60 90 ton saat kapasitesi vardır ve daha azaltılabilir. Koniden gelen yıkama suyu (Dorr clone) a da gönderilebilir. Dorr Clone çeşitli pis sulardan ince kum'u ayınr ve kum incelik modülünü düşürmek için lüzumlu mik tar kullanılır ve mütekabisi defedilir. Eb'adla ra ayıno. (clone) ve hattâ koniden red edilen malzeme 5 feet'lik bir kum devvaresinde su yundan ayrılmak üzere depo edilir. Bu kum devvaresinin 80 90 ton/saat kapasitesi var dır. 10 No. lu band kumu kum devvaresinden alır ve 11 No. lu banda aktarır ki, bu band üzerinden 3 feet/dakikada hareket eden oto matik bir (tripper) vardır. Bu (tripper) kumu depoya muntazam yaymak için ileri geri hare ket eder.

Kum deposu üç gözden müteşekkildir. Bi iısı doldurmak için, ikincisi drena] için, üçün cüsü de derhal kulanılacak olan kum için. Her gözde üçer kapak olup bunlardan birer tanesi basınçlı hava ile karıştırma kulesinden idare edilir Diğerleri elle çalışır. Bunlardan hepsi 9 No. lu band'a kum bırakır ve kum bilâhare 12 No. lu band'la karıştırma kulesi ne gider. Ve kum deposu ise takriben 7,200 tonluk olup 21,850 tonluk bir yekûn teşkil eder. Tesisler için su nehirden 565 kotunda inşa edilmiş olan bir su deposuna pompala nır.

BETON KARIŞTIRMA TESİSİ : Beton karıştırma tesisi beheri 4 cubic yar dalık üç adet Koehring markalı betonyerden müteşekkil bir Johnson Kulesinden ibarettir. Anbarlama silolarından gelen 12 No. lu band kum ve çakılı sıra ile ayrı ayrı alıp Jonhson kulesinin tepesinde bulunan izole edilmiş de polara yerleştirilir. Çakıl depoları kulenin çev resinde ve kum deposu da ortasında bulun maktadır. Depoların hacimleri şunlardır: 6 inch 250 ton, 3 ine 190 ton, 11/2 inen 190 ton, 3/4 inch 125 ton ve kum 94 ton, Çi mento 850 ton hacmindeki ayrı bir çelik silo dan helezonî taşıyıcı vasıtasiyle taşınmakta dır. Bütün kantarlı harman depolan izoleli depolann alk kısmında bulunmaktadır ve aza mî hacimleri şunlardır : 6 inch 5000 lbs., 3 ine 5000 lbs., 11/2 inch 5000 lbs., 3/4 inch 5000 lbs., kum 3600 lbs., çimento 2400 lbs. ve su 2200 lbs. Sudan gayri malzeme başka bir harman deposundan geçerek kanal vasıta siyle betonyerlere dökülür. Su doğrudan be tonyerlere dökülür. Betonyerlerdeki beton

E. M. M. 11 12

başka bir harman deposundan geçerek 2, 4, 6 veya 8 cubıc yardalık Gar Bro markalı be ton kovalan doldurulur. Jung markalı dizel motor'a işleyen iki lokomotife bağlı vagonlar bcyon kovalarını iki havaî kablo hattından her hangi birinin alabilip baraja götürebile ceği bir mevkie taşırlar. Havaî kablo hatla rından birinin takati 25 ton ve diğerinin 15 ton olup barajın sol yamacında raylar üze rinde müteharrik kuleler ve sağ yamacında da sabit ankrajla tesbit edilmiş vaziyette ça lışmaktadırlar.

Beton karıştırma tesisi tamamen otomatik olup kulenin harman katında bulunan kontrol odasındaki kantar ve kayıt cihazlariyle çalı şır. 12 çeşit harmandan her hangi birinin ka rışımı her hangi bir zamanda ayrı bir kolun çevnlmesiyle temin edilir.

Beton karıştırma tesisinin yanıbaşında yerleştirilmiş 2,700,000 Kg. Kal/saat kapasiteli 6 kompresörle mücehhez soğutma tesisi kaba agregayı ve suyu soğutur. Beton karıştırma tesisinin üstünden giren soğuk hava aşağı

doğru basılıp bütün kaba agrega depolarından geçer. Depoların dış tarafında bulunan izoleli borular hava boru hattının sevkedici vantila törü 4250 m3/dakika kapasiteli olup her bir deponun çift sevkedici vantilatörlü ve dönüş boru hattı vardır. Her bir kaba agrega depo sunun sevkedici vantilatörlü boru hatlarının kapasiteleri şunlardır: 6 inch 1490 mVdak., 3 ınch 1065 mVdak., 11/2 inch 935 m8 /dak. ve 3/4 inch 760 m3/dak.

Soğutma tesisi saatte 170 m3 betonu dö külüşünden bir saat sonra 10° C hararete so ğutmaya göre hesaplanmıştır. Bunu temin et mek için karışımdan evvel kaba agregayı 2° C ve suyu 1 ° C hararete soğutmak lâzımdır.

Beheri 1500 ton hacminde olan üç ahşap silo yedek çimento stoku temin eder ve bu ahşap siloların her birinden çimento helezo nî taşıyıcılar ve bir kovalı asansör vasıtasiyle çelik siloya aktarılabilir. Çimento torbalarla nakledildiğinden siloların yanı başına torba lan yırtıp açan bir cihaz bulunmaktadır.

E. M. M. 1 1 1 2