BARAJ

Sanyar Barajı iptida bir kaya dolgu ba rajı olarak düşünülmüş idi Ancak muhtelif faktörlerin ve bu meyanda güçlük arzeden dolu savak hafriyatının ve makul nakil me safeleri içerisinde münasip dolgu malzemesi ' nin bulunmayışı sebebiyle proje beton ağır lık baraj tipine tahvil edilmiştir.

SARIYAR BARAJININ

KARAKTERİSTİKLER*

Tip : Beton ağırlık barajı Baraj taban kotu 372 Esas nehir yatağı kotu 390 Tepe kotu 480 Temel tabanından itibaren yüksekliği 180 m. Sakaryanın tabii yatağından yüksekliği 90 m. Taban genişliği 95 m. Üst seviyede platform genişliği 7 m. Üst seviyede platform uzunluğu 250 m Tabanda uzunluğu 60 m. Baraj gövdesi beton hacmi 568.000 m3 Mecmu savak kapasitesi 7.500 m3/su GÖL: Faydalı hacim 1,900 x 10 m3 Mesaha 80 km2 Azami su seviyesi 475.00 Asgari su seviyesi 445,50 Barajın hesabına gerek baraj eksenine dik ve gerekse eksen yönünde tam zelzele yüklerinin tesiri de hesaba katılmıştır. Bu yüzden barajın temel üçgeninin ucu göl se

viyesinden 12,50 m. yükseğe vaz edilmiş olup kotu 487,5 dur. Temel üçgeninin hava ile ie mastaki yüzeyine % 70 meyil ve göl tarafın daki yüzeyi ise 4,5 rakamına kadar % 15 me yillidir. Ve buradan itibaren yükselmektedir.

Dolu Savak ayaklan barajın tepesinden ve mansap tarafından yükselen konsallar şeklinde hesaplanmıştır. Barajın arkasında ki gölün irtifaını tanzim etmek için dolu sa vağa 6 tane 11 m. genişliğinde ve 10,5 m. yükseklikte çelik kapak konmuştur.

Dolu savağın üst kotu 465 olup, kapaklar buradan 10 m. daha yükseğe çıkarak göl se viyesinin 475 e kadar yükselebilmesini temin

X!X!&UXİXsX

(V ^.480,0

478JO

BOTUNA VE ENİNE KESİTLER

E. M. M. 1 1 1 2

ederler. Şiddetli yağmurlar veya önceden tah min edilen feyezanlar sırasında savak kapak lan açı* arak su kotu 465 e indirilebilir ve bu suretle mühim ölçüde feyezan kontrolü yapı labilir.

400 kotunda, Sakaryanın Baraj ile Sant ral arasında susuz kalan kısmındaki Sarıyar Köyü ve diğer ihtiyaç sahiplerine lüzumlu zamanlarda su temin etmek için baraj göv desine, 7 m3/su verebilecek olan, 42 inçlik bir toru bırakılmıştır. Bu borunun ucunda 36 inçlik Howel Bunger tipi vana mevcut o'up bunun vasıtasiyle borudan çıkan suyun akı mı kontrol edilmektedir.

Baraj gövdesi içinde üç muhtelif kotla ve birbirlerine bağlı muayene galerileri ve ba rajın bir adet pompa dairesi vardır. Baraj tabanına ve bu tabanın altındaki kayaya ya pılacak çimento enjeksiyonları için gerekli pompalar da bu galeriler içerisine konmuş,. enjeksiyon işine baraj vezninin enjeksiyon tazyikine tahammülünü temin maksadiyle, ancak baraj muayyen bir irtifaı aldıktan son ra başlanmıştır.

Barajın üzerinde normal trafiğe müsait, 7 m. genişliğinde bir yol vardır.

DERİVASYON TÜNELİ : Derıvasyon tünelinin, barajın 400 m. ka dar memba tarafında bulunan giriş ağzı 392, santralın 100 m. kadar mansabında bulunan çıkış ağzı 383 kotunda olup, uzunluğu 1090 m., net kutru 8,6 m. dir. Derivasyon tüneli ve te pe kotu 412 olan botardo 11 Kasım 1953 de ikmal edilip bu tarihten itibaren Sakarya nehri bu tünelden geçirilmiştir. Tünelin haf riyat yekûnu 126.000 m3 ve kaplama betonu yekûnu ise 2.100 m3 dür. Bu tünel, baraj in şaatının muayyen bir seviyeyi bulduğu 1958 Mayıs ayı başında çelik kapaklarla ka panmış ve bu kapakların arkasına da beton tıkaçlar yapılmıştır. SU ALMA KULESİ: Su alma tesisi güvenilir ve arızasız çalışır

KM M 11 12

bir tesis olması zaruretinden dolayı çok ehemmiyetlidir. Temelden itibaren irtifaı 70 m. dır ve bunun 45 m. si su içinde kalmakta dır. Kuvvet tüneli giriş kapak ve süzgeçleri ni ihtiva etmekte olup 11x11 m. maktamda bir kuledir. Bu kulenin her türlü yük altın da çalışabilmesi nazarı itibare alınmış ve hattâ çok şiddetli zelzelelerde kapakların arı zasız çalışmasını temin edebilmek için lü zumlu bütün tedbirler yerine getirilmiştir. Kapaklara 480 kotuna konulmuş olan bir vinç tesisatı ile kumanda edilmektedir.

Kule, arkasındaki yola iki açıklıklı bir betonarma köprü ile bağlanmaktadır. Bu köp rü da£ tarafından bir beton ayağa istinat et mekte, açıklığın ortasındaki mesnedini 20 m. irtıfaındaki bir ayakla, nihaî mesnedini su alma kulesinin mansap duvarı teşkil etmek tedir

KUVVET TÜNELt:

Derivasyon tünelinin aynı zamanda bir kuvvet tüneli olarak çalışmasından vazgeçil dikten sonra Chas. T. Main Inc. firması ta rafından 8 m. kutrunda betonla kaplı yeni bir tünelin projeleri hazırlanmıştır. Bu tünelin su alma tesisi civarında kısa bir kısmı çelikle kaplı olup çıkış ağzında da gene diğer bir çe lik kısım denge bacasını geçerek dağa gir mektedir. Dağı kat ettiği kısımda tünel kaya daki bir çok faylardan geçer. Bu faylar umu miyetle enjeksiyon ile doldurulmuştur.

Dengre Bacası ve Çelik Cebri Borular:

Tünelin giriş ağzı ile santraldaki türbin lerin arasındaki büyük mesafede su darbe sinden meydana gelecek kuvvetleri hafiflet mek ve aynı zamanda elektrik sisteminde is tenen munzam yük ihtiyaçlarını karşılayacak su miktarını temin etmek için bir denge ba casının kullanılması zarureti hasıl olmuştur. Denge bacasının yüksekliği 46,5 m. dir. Bu nun 23,5 m. si toprak içine gömülmüştür. Ça pı ise 28 m. dir.

Takriben 28.750 m3 hacimlidir. Denge ba cası kaynakla çelikten mamul olup çrlik ka lınlığı dibinde 10 mm. den zemin seviyesinde 28 mm. ye ve buradan da nihayetine kadar tekrar 10 mm. ye tahavvül eder.

Esasında cebri borular kuvvet tünelinin bir temadisinden ibarettir. 8.000 m. kutrun daki cebri boru, kuvvet tünelinin mansap tarafından dağdan çıktıktan hemen sonra beheri 5.94 m. kutrunda iki kısma ayrılır. Bu iki çelik boruda 424 kotundaki tünel hizasın dan aşağı inerek 384,5 kotundaki türbin mih veri hizasına gelirler. 5.94 m. kutrundaki bo rularla her biri 4,20 m. kutrunda iki branş mana ayrılarak suya dört çıkış temin eder ler.