EĞİTİM ÜRETİM İÇİNDİR

IttİTİAl İIICI IİA\ İÇİNDİK

Harun Karadeniz, 1942 yılında Giresun'un Alucra ilçesinin Armutlu köyünde doğdu. Yüksek öğrenimini İstanbul Teknik Üniversitesi İn şaat Fakültesinde tamamladı. Öğrenciliği döneminde çeşitli öğrenci derneklerinde görev aldı. 1968 69 yıllarında İTÜ Öğrenci Birliği Başkanlığı yaptı. 1968 yılında TÖS'ün düzenlediği Devrimci Eğitim Şûrasına çağrılı olan öğrenci Örgütleri Dayanışma Kurulu yürütücü sü olarak Kurulun ön çalışmalarına katıldığı halde, siyasal baskı ortamının yarattığı sakıncalar yüzünden Şûra'ya fiilen katılamadı. 12 Mart sıkıyönetiminin çeşitli engellemeleri yüzünden tedavisi geciken hastalığı onu 1975 Ağustosunda aramızdan ayırdı. Olaylı Yıllar ve Gençlik, Kapitalsiz Kapitalistler, Eğitim Üretim İçindir adlı Uç kitabı ve bazı broşürleri vardır. Harun Karadeniz'in "Eği tim Üretim İçindir" adlı yapıtını tanıtan bir yazıyı aşağıda sunu yoruz.

"Ali topu bana at", "Baba bana bal al". 6 7 yaşlarında öğrenim yaşamına atılan bir çocuk, ilk okul abecesinde yer alan bu sözlerle, daha yaşamının ilk dönemlerinde "ben"cillikle, bi reycilikle koşullandırılıyor. Yoksulluk içinde yetişen ve ya şamında henüz balı görmemiş bir çocuğun kafasına "bal" gibi so yut bir kavram yerleştiriliyor." 1969 yılında yapılan bir açık oturumda bu gerçekleri dile ge tiriyordu Harun Karadeniz. Kısa süren yaşamı boyunca, genel ola rak eğitim kurumunun işlevi, amacı ve özel olarak da Türkiye1 deki eğitim düzeninin durumu konularına eğilen Karadeniz'in bu alandaki çalışmaları Eğitim Üretim İçindir adil yapıtta toplanmış. Kitabın önsözünde de belirtildiği gibi "... yazar ne bir eğitim uzmanıdır, ne de bir felsefecidir. Yazarın kısa ömrü boyunca güttüğü amaç, varolan herşeyi didik didik etmek, ak saklıkları, çözümsüzlükleri teşhir ederek kimi saptamalar la bunların çözümüne ipuçları sağlamak olmuştur. Eğitim Üre tim İçindir çalışması da ancak yazarın ömrünü verdiği bu genel amacı içinde değerlendirildiğin de gerçek anlamını kazanacak

Eğitim Üretin İçindir: Harun Karadeniz. Gözlem Yayınları, Eylül 1975

tır... Yani bu çalışma, konuya metodik bir yaklaşımdan ve eği tim üretim ilişkilerini kolayca kavrayacak bir tarzda ele al maktan öte bir amaç taşımamak tadır."

Kitabın iki ana bölümden oluş tuğunu söyleyebiliriz. Birinci bölümde, insanın yeryüzünde be lirdiğinden bugüne değin, yaşa mak için üretim, üretim için bilgi, bilgi için eğitim biçi minde ortaya çıkan zincirleme ilişki, bilginin ve bilgi teori lerinin tarihsel gelişimi; öğ renme, unutma, anımsama, koşul lanma vb. olguların insan bey ninde nasıl oluştuğu, insan beyni ile bilgisayar arasında ki benzerlik, eğitim kurumla îının ve iletişim araçlarının bilgilendirme üzerindeki etki leri inceleniyor. Yazar, bu ko nulara derinlemesine bir araş tırma ve inceleme ile değil, metodik bir biçimde yaklaşmış.

Kitabın ikinci ana bölümünde, yazar, eğitimin üretim için ol duğu ve eğitim düzeninin ülke nin ekonomik ve siyasi yapısın dan bağımsız olarak düşünüleme yeceği ilkelerinden giderek Türkiye'deki eğitim düzeninin irdelemesini yapıyor. Bu iki ilke bir bakıma bu kitabın te mel taşlarını oluşturuyor ve Türkiye'deki eğitim kurumları nın, öğretim programlarının ve eğitim ilkelerinin bu temel

ELEKTRÎK MÜHENDİSLİĞİ 235

taşların üzerine ne ölçüde sağlam olarak oturtulduğu ser gileniyor.

Yazar, Türkiye'deki eğitim dü zeninin temel yanılgısını, eği timin üretime dönük olmaması, bunun yerine ansiklopedik ve bir takım soyut bilgiler veril mesi biçiminde koyarken özel likle orta öğrenimin amacının ne olduğunun bile bilinmediği üzerinde duruyor. Yalnızca köy enstitüleri, üretime dönüklük açısından diğerlerinden farklı bir özellik gösteriyor. Köy enstitülerindeki günlük yaşam ve iş takvimi, kuruluş ve ka patma nedenleri ana hatlarıyla belirtiliyor.

Değinilen diğer bir konu da yurt dışına beyin göçü ve eği timdeki dış etkiler. Ekonomik ve siyasi açıdan değerlendiril mesi gereken bu dış etkilerin iki zararlı sonucu var: Eğiti mi dışa bağımlı kılma ve dış ülkelerde çalışmaya uygun eği tim. Şu sözler, bu sonuçları çok iyi bir biçimde vurgulu yor: "Dış ülkelerin gelişmiş tekniklerinden yararlanmak baş ka şeydir, dış ülkeyle ilişki mizin kesilmesi halinde elin den hiç bir iş gelmez durumda kalmak başka bir şeydir."

Kitapta, Milli Eğitim Şurala rında, özellikle 7. ve 8. Mil li Eğitim Şurasında saptanan ilkelerin eleştirisi de yapıl mış ve bunların uygulanamayışı üzerinde durulmuş. Harun Kara deniz, eğitim için iki temel ilke öneriyor: 1) Eğitimin üre tim için olması; 2) Eğitimin yaratım için olması. Eğitimin, kalkınma için ne denli önemli bir etmen olduğunu, yazar şu sözlerle açıklıyor: "Bilimsel araştırmalarla yaratıma ve her alanda Üretime dönük bir eği tim düzeni, kalkınmanın teme lidir."

Harun Karadeniz, bütün bu çö zümlemelerinin ışığı altında, insanın insanı sömürmediği bir dünya için eğitimi, ne için ve kim için yapıldığı bilinen bir üretime yönelik eğitimi hedef olarak gösteriyor.

Eğitim sorununa hangi açılar dan yaklaşılması ve bu sorunun nasıl bir temel üzerine otur tulması gerektiğini göstermesi bakımından, özellikle, bu konu ile ilgilenenlere salık veri lecek bir yapıt Eğitim Üretim İçindir.