ŞEHİR ŞEBEKELERİNDE YÜK TAHMİNİ VE GAZİANTEP

ŞEHİR ŞEBEKELERİNDE Y ÜK

TAHMİNİ VE GAZİANTEP

Gaziantep kent merkezi elektrik şe bekesi projelendirmesi üzerinde elde ettiğimiz bazı veri ve grafikleri yayın layarak, bu konuda çalışma yapan veya yapacak meslektaşlara kaynak olarak sunmak istiyoruz. Başlıktan da anlaşılacağı gibi bu yazımızda sade ce Gaziantep kentimizin enerji talebi ni sunmaya çalışacağız. Yöresel fak törlerin de bulunduğu yük taleplerin de, yurdun diğer bölgelerinde ne ola bileceğinin yine ayrı bir araştırma ko nusu olduğu bir gerçektir.

Birol Y ILMAZ<*>

Şehir şebekeleri elektrifikasyonu projelerinin yapımında, ileriye dönük olarak tüm enerji ihtiyaçlarını saptamak ve bu saptamayı yaparken de en az hatalı sonuca varmak zorunluluğu bulunmaktadır. Bu hesaplamalar genelde "YÜK TAHMİNl" hesapları olarak bilinmek tedir. Bu yazıda GAZİANTEP İl Merkezinin 1977 2010 yıllan arasın daki GÜÇ ARTIŞI hesaplamaları ile bunun iki yoldan tahkiki verilmiş tir.

1. NÜFUS ARTIŞINA GÖRE HESAPLAMA:

Bilindiği gibi elektrifikason projelerin de nüfus artışı hesabından gidilerek, bu artış oranında güç artışı olacağını kabullenmek ve buna göre bir kontrol tahkiki yapılması uygun bir yöntem olarak proje şartnamelerine girmiştir. Hesap 1 'de Gaziantep'te nüfus artışı hesabı verilmiştir.

(GAP PROJESİ etkisi hariç olmak üzere), 1960 1990 arasındaki artışın

K

asaba ve kentlerin elektrik şebekeleri projelendirmesin de yük ve elektrik enerjisi talebinin tahmini ve hesap

lamasının önemi bilinmektedir.

Elektrik şebekesinin planlanması ve ilerleyen yıllara göre geliştirilmesin de, artan tüketim talebini çok iyi bil mek iyi tahmin hesapları yapmak ge rekmektedir. Bu tahmin ve hesaplar ile tesisin yapımı, ne kadar gerçeğe uygun düşerse, yapılacak yatırımlar o ölçüde OPTİMUM olacağı gibi bu tahminlerin aşırı yüksek veya eksik hesaplanması durumunda o derece de EKONOMİ den uzaklaşıiacak ve ya yetersizlikle karşılaşılacaktır.

Bu konuda ülkemizde araştırma ve çalışmaların şu anda kimler tarafın dan ve nasıl yapıldığı hakkında fazla bir bilgiye sahip değiliz, ancak 1985 tarihinde EMO'nun Adana'da yaptığı Ulusal Kongre'nin tebliğlerinde, sayın Nesrin Tarkan ve Sayın Mehmet Akif Şenol'un Türkiye Genel Enerji Talebi ve Trakya Bölgesi Enerji Talebi ile il gili çalışmaları yeralmıştı ve biz bu çalışmadan yararlanmıştık.

(*) ABA Mühendislik / Elk. Mü hendisi

• ]•

Û •d 4 ..

ADI HA

1Kt.tM/)lllıV| I

h

\ \x

;—; < u IV . —^_

^__

—1 |

.

• „'

ut

İSARETIFR

Q »lanııİMrmı

MLVCUI

2i ©'

V

llîilr Calu ırn.of.

•/

i

/ nımı %.. 1 T M J — .

— — • NİZİP

23 k , 22

1S4M14 |\

•3

•'>P

1AI

dini X i

)

W

r"

2.

" w, m

//

7•f •

f

%

/

• ••

g GA2İANTEP 30 kV MEVCUT 0 0 PRENSİP ŞEMASI

Ş»kil 1 GAZİANTEP 30 KW Mevcut O.G. Prensip Şeması

p po.e™ değişimine göre 2010 yı lındaki kent nüfusu 1.948.997 bulun muştur.

Elektrifikasyon projelerinde genelde kişi başına 100 Wat ortalama bir de ğer olarak alındığında Gaziantep'in 2010 yılındaki güç talebi 194.8 MW bulunur.

2. PUANT GÜÇ ARTİŞİ DEĞİŞİMİNE GÖRE HESAPLAMA:

Gaziantep'te 1977 yılından bugüne kadar kentin çok büyük bir bölümü, TM 1 154/31,5 KV) Ana Merkezden beslenmiş ve bu merkezde günlük ve aylık puant değerleri kaydedilmiştir. (Şekil 1) 3 vardiyede tutulan bu ka yıtların güvenilir olduğunu kabul et mek gerekir, aradaki bazı sapmaların

380 ELEKTRIK MÜHENDISLIĞI

kol ve yük aktarmaktan geldiği veya kayıt hatası olarak kabul edilmesi ge rekir. (Grafik 1)

Burada en büyük faktör olarak, TM 1 den beslenen M1...M4 gibi 31,5/15 kV'luk merkezlerin, 1977 yılından 1990 yılına kadar aynı merkezden ve aynı taşıyıcı hatlardan beslenmiş ol ması ile kaydedilen yüklerin gerçek yük artışlarını yansıtması çok önemli ve çok değerli bir bilgi kaynağı oldu ğunu ayrıca belirtmek isteriz. Şekil 1 'den görüleceği gibi TM 1 den çıkan Şehir 1 ve Şehir 2 hatlarından bes lenen M1...M4 merkezleri kentin bü yüyüp gelişmesine paralel olarak ge lişmiş ve büyümüş fakat kaynak ve besleme hatları değişmemiştir.

TM 1'den alınan aylık puant güç de

ğişimi olarak çıkan grafik 1'den bilgi sayarda hesaplanan m ortalamasına göre ve yine P Po.e™ değişimine göre Grafik 2 elde edilmiştir.

Bu grafikten görüleceği gibi Gazian tep kentinin 2010 yılındaki puant gücü 176 M W; göstermektedir.

Ancak bu gücün kentin toplam güç talebi olmadığını ve buna ilave olarak, ayrı bölgelerde toplanan küçük sana yi, büyük organize sanayi 1 ve 2 ile Çimento Fabrikası, ve diğer bazı toplu yük çeken kuruluşların dahil edilme diğini belirtmek isteriz. Şehir içinde yayılı küçük sanayi ile konutlar bu güç grafiği içinde yer almış, çok az sayı daki 31,5 kV'luk ilave trafolar bu he saba dahil edilmemiştir.

3. (J) Y ÜK Y OĞUNLUĞUNA GÖRE HESAPLAMA:

Bilindiği gibişehir şebekelerinde, kentin İmar Planı, bu plan üzerindeki yerleşimlerin kat adetleri, konut veya ticaret bölgeleri, ayrık veya bitişik ni zam olmaları, gelir seviyeleri gibi pek

çok faktörü gözönüne alarak tesbit olunacak AG şebekesindeki kol uzunluklarında hesaplanan ve kabul edilen j=Wat/m değerlerine göre çe şitli hesaplamalar yapılmaktadır.

AG OG şebekesi projesinin temelini teşkil eden bu yayılı yük yoğunluğu ile

Trafo postaları güçleri, hat taşıma ka pasiteleri tayin edilmekte ve bütün planlama bu değerlere göre yapıl maktadır. Bu hesapların, gerek nüfus artışı ve gerekse puant güç artışı he sapları ile bir bağıntısı bulunmamak'a beraber toplam olarak bulunan güç lerin birbirlerine yakın olması arzu edilir, dolayısıyla büyük oranda atla nıp atlanmadığı kontrol edilmiş olur.

,

ENVÛKSet

, 1 VHULfl PUAMT Y ÛK

Gaziantep'te J değerinin tesbitinde kabul ettiğimiz, kişi başına 100 W, hane başına 300 w (tabii çok genelde) gibi değerler, mahalli ölçme değerleri ile yıllarca yapılan şehir şebekeleri projelerinden elde edilen deneyimlere dayanmaktadır.

r»*nç kant

Gaziantep projesinde, kabul ettiğimiz bu j değerlerine göre yapılan trafo güçleri tayini ile bulunan 2010 yılında dağıtılması gerekecek toplam puant güç 180 MW dolaylarında bulunmuş tur. Bu hesaplamalarda gerek muka yese edilen bölgeler gerekse diğer ayıklamalar ve değerlendirmeler tabii ki yapılmıştır.

Burada şunu belirtmek ve meslektaş larımızın merakını gidermek yerinde olacaktır. Gaziantep'in 2010 yılındaki toplam kurulu 785 MVA olarak hesa bedilmiştir.

Graff* f GAZİANTEPVE MEVCUT GOç Artışı

Bu hesapların elde edilmesinde eme ği geçen TEK Gaziantep Müessese Müdürlüğü Mühendisi Sayın Gökhan AYBERK'e teşekkürlerimi ayrıca sun mak isterim.

1980 1983 I39S ISS9 1992 1995 1996 20O1 2CK» 2007 2010

SONUÇ:

Birbirinden farklı yollardan yapılan hesaplamalarla ulaşılan sonuçların birbirine yakın olması, bu hesaplarda kullanılan baz ve faktörlerin seçiminin doğru yapılmasına bağlı olduğu açık tır. Ancak en az üç yoldan yapılan bu hesaplamaların, yakın çıkması, seçi len baz ve faktörlerin de doğru sap tanmış olduğunun bir kanıtı olmakta dır.

Buna rağmen, 2010 yıllarınakadar Gaziantep'in gerçek ük artışı ve tale binin ne olabileceğini ve şebekesinin o yıllara kadar ihtiyacı karşılayıp kar şılayamayacağını bize en doğru ola rak yine "ZAMAN" söyleyecektir.

Grafik2 GAZİANTEPVE TAHMİNİ Gûç Artışı