Bilim, teknoloji ve meslek tarihi
Bilim ve teknoloji tarihi, elektriğin öncüleri, Türkiye elektrifikasyon tarihi, meslek büyükleri ve tarihsel anlatılar. Anma, biyografi ve hatıra yazılarının çoğunun ana teması budur.
Yıllara göre
Bir döneme tıklayarak yazıları o yıllarla sınırlayın.
Sık geçen konular
-
Türkiye’de 8 Mart Kadınlar Günü’nün Tarihsel Süreci
Yazı, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü'nün ortaya çıkışını ve Türkiye'deki kutlanma sürecini tarihsel olarak anlatıyor, 1857-1911 yıllarındaki işçi kadın hareketlerinden başlayarak İlerici Kadınlar Derneği'nin rolüne ve günümüze kadar gelen kadın haklarına dair taleplerin değişmediğine dikkat çekiyor.
-
Kadın Bülteni-Sayı:3 (Bültenin Tamamını İndirmek İçin Tıklayınız)
EMO Kadın Bülteni'nin bu sayısı, Özgecan Aslan cinayeti üzerinden kadına yönelik şiddet ve erkek egemen sistemi eleştiren bir sunuş yazısı ile kadın hareketinin tarihsel süreçlerini, taleplerini ve kazanımlarını anlatan bir makaleyle açılıyor.
-
EDİTÖRDEN NİCE 60 YILLARA!
EMO'nun kuruluşunun 60. yılı nedeniyle hazırlanan Elektrik Mühendisliği Dergisi'nin 450. özel sayısının editörü, sayının hazırlık sürecini, ele alınan konu başlıklarını ve EMO'nun kuruluş tarihçesiyle üye profilindeki değişimi anlatmaktadır.
-
REKLAMLARIN GÖZÜNDEN MÜHENDİSLİK
EMO'nun 60. yılı vesilesiyle Elektrik Mühendisliği Dergisi'nin 1956-1976 yılları arasındaki sayılarında yer alan reklam ve ilanlar üzerinden Türkiye'nin ekonomik, sanayi ve teknolojik dönüşüm tarihine bakılıyor. Kamu kurumlarının ilk reklamlarından yerli ve yabancı özel sektör ilanlarına, Basın İlan Kurumu ile yaşanan mücadeleye kadar dönemin toplumsal ve ekonomik izlerini yansıtan örnekler aktarılıyor.
-
TÜRKİYE’DE ELEKTRİK-ELEKTRONİK-BİYOMEDİKAL-KONTROL MÜHENDİSLİĞİ EĞİTİMİNİN TARİHSEL SÜRECİ
Yazı, Türkiye'de elektrik-elektronik, biyomedikal ve kontrol mühendisliği eğitiminin Cumhuriyet döneminden bugüne tarihsel gelişimini; İTÜ, Robert Kolej, ODTÜ, YTÜ gibi kurumlar ve YÖK sürecini ele alarak, güncel bölüm sayıları ve vakıf üniversitelerinin yarattığı eşitsizliklere ilişkin eleştirel bir değerlendirme sunuyor.
-
İŞÇİLEŞEN MÜHENDİSİN İNKÂRI
Yazar, mühendislik mesleğinin tarihsel dönüşümünü 68 Kuşağı hareketleri, Taylorizm ve Fordizm bağlamında ele alarak mühendislerin küçük burjuvaziden işçileşen bir konuma geçişini sınıfsal ve tarihsel bir perspektifle tartışıyor.
-
TMMOB YALNIZCA BİR MESLEK ÖRGÜTÜ DEĞİLDİR: VEBLEN’İN KÜMÜLATİF NEDENSELLİK YÖNTEMİNİN TÜRKİYE’YE UYGULANMASI
Yazar, Thorstein Veblen'in kümülatif nedensellik yöntemini kullanarak TMMOB çevresinde gelişen 'devrimci demokrat mühendis' kimliğinin kökenlerini ve Amerika'daki mühendis-işadamı ilişkisinden farklılaşan Türkiye örneğini kuramsal olarak inceliyor.
-
MESLEKİ DENETİM SMM ÜYENİN GÜVENCESİDİR
Yazı, EMO'nun 50 yıllık mesleki denetim (Oda Vizesi) uygulamasının tarihsel gelişimini, SMM üyelerin hak ve yetkilerinin korunmasındaki önemini ve İMO, MO, MMO ile birlikte oluşturulan Ortak Mesleki Denetim Uygulaması'nın (OMDU) kuruluş sürecini anlatmaktadır.
-
MÜHENDİSLİĞİN ‘YENİ’ YÜZÜ
Yazı, mühendislik mesleğinin tanımı, yaratıcılık kavramıyla ilişkisi ve makineleşme/otomasyonun istihdam ve emek üzerindeki dönüştürücü etkilerini teorik kaynaklara (UNESCO, James Adams, Ahmet Alpay Dikmen, Kemal İnan, Marx) referansla tartışmaktadır.
-
TEKNOLOJİ, ÜRETİM SÜRECİNDE BÖLÜNME ve EMEK
Yazar, sanayi devrimi döneminden Babbage ve Ure'ın eserlerinden örneklerle teknoloji ve mühendislik gelişiminin toplumsal ve sınıfsal ilişkiler içinde şekillendiğini, teknolojik belirlenimciliğin eleştirisi üzerinden ele alıyor. Makinalaşma ve iş bölümünün emek üzerindeki etkileri, kâr odaklı üretim ilişkileri bağlamında tartışılıyor.
-
MÜHENDİSLİK EĞİTİMİNE TARİHTEN BİR NOT
Yazar, babasının kitaplığında bulduğu 1940'larda hazırlanmış İngiliz eğitim sistemine dair bir kitaptaki mühendislik ehliyeti ve İngiltere'de mühendislik eğitimi bölümlerini Türkçeye çevirerek İngiliz mühendislik ehliyeti sisteminin tarihsel özelliklerini aktarıyor.
-
ENERJİ POLİTİKALARI ve ÖZELLEŞTİRMELER
Türkiye'de 1902'den 2001'e uzanan süreçte elektrik enerjisi politikalarının dönemin ekonomik politikalarıyla paralel şekillenişi, devletçilik-liberalizm sarkacı ve TEK'in bölünüp özelleştirilmesi süreci ELECO 2010 açılış sunumu temelinde ele alınmaktadır.
-
GRAFİK, ANİMASYON, GÖRÜNTÜLEME ve OYUN
Yazar, grafik, animasyon, görüntüleme ve oyun alanlarında Türkiye'de düzenlenen GAG Kurultayı'nı tanıtırken, bilgisayar grafiği biliminin Utah Üniversitesi'nde doğuşunu ve bu okuldan çıkan Sutherland, Catmull, Clark, Warnock gibi isimlerin sektöre etkilerini anlatıyor.
-
SOSYOLOJİK AÇIDAN TEKNOLOJİ ODAĞINDA GÜNCEL SORUNLARIN YORUMLANMASI
Yazı, teknolojinin toplumsal değişme üzerindeki etkisini sosyolojik kuramlar (Evrimsel Model, Kurumsal Teori, Yapılaşma Teorisi, Aktör İlişkiağı Kuramı) çerçevesinde diyalektik bir bakışla tartışıyor ve teknolojinin özgürleştirici-bağımlı kılıcı ikili doğasına odaklanıyor.
-
Özel Mülk Yazılım, Özgür Yazılım ve Açık Kaynak Kod
Yazı, bilişim devrimi bağlamında özel mülk yazılım, özgür yazılım ve açık kaynak kod kavramlarını tarihsel ve toplumsal ilişkiler açısından inceliyor; yazılımın metalaşma sürecini ve Richard Stallman'ın GNU projesiyle başlattığı Özgür Yazılım Hareketi'ni ele alıyor.
-
MÜHENDİSLİK BİRİKİMİ DEĞERLENDİRİLMELİ
Aydın Köksal, Türkiye'de mühendislik eğitiminin 1773'ten günümüze tarihsel gelişimini, elektrik-elektronik ve bilgisayar mühendisliği alanlarındaki birikimi ve istatistikleri aktararak, bu birikimin ulusal kalkınma için değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor.
-
Bağımsızlığın anahtarı: Enerji
Yazı, 18. yüzyıldan günümüze enerjinin ekonomik, siyasi ve stratejik önemini tarihsel süreç içinde ele alarak kömürden petrole, nükleer enerjiye ve alternatif kaynaklara uzanan gelişmeleri ve bunların uluslararası ilişkilere etkilerini anlatır.
-
Dışa Bağımlılığın Dayanılmaz Ağırlığı
Yazı, Türkiye'nin 1911'den bugüne elektrik enerjisi tarihini imtiyazlı şirketler, kamu eliyle üretim, TEK dönemi ve yeniden özelleştirme aşamaları üzerinden ele alarak doğalgaz ve ithal kaynaklara bağımlılığın artışını ve yerli kaynakların ihmalini eleştirmektedir.
-
Kuyudan İlk Petrolü Kim Çıkardı
Yazı, petrolü ilk kez yeryüzüne çıkaran kişinin ABD'li Edwin Drake mi yoksa Polonyalı kimyager Ignacy Lukasiewicz mi olduğu tartışmasını, petrol damıtma ve gazyağı üretiminin tarihsel gelişimi üzerinden ele alıyor.
-
DÜNYA ISINIYOR MU? BUZULLAR ERİYOR MU? GERÇEKSE NEDEN VE NE KADAR?
Yazar, IPCC raporlarının bilimsel değil politik olduğunu öne sürerek küresel ısınmanın nedeninin CO2 değil güneş aktivitesi ve kozmik/astronomik etkenler olabileceğini, deniz seviyesi yükselmesi ve buzul erimesi tahminlerinin de gerçeği yansıtmadığını çeşitli veri ve grafiklerle tartışmaktadır.
-
DİL, TEKNOLOJİ VE MÜHENDİS
Yazar, dil, düşünce, bilim ve teknoloji kavramları arasındaki ilişkiyi çeşitli düşünürlerden alıntılarla ele alarak, mühendislik mesleğinin tarihsel gelişimini ve teknolojik gelişmenin dil, kültür ve kültürel yayılmacılık üzerindeki etkilerini tartışıyor.
-
YABANCI DİLLE ÖĞRETİMDEN VAZGEÇMEK ZORUNDAYIZ
Yazar, yabancı dille öğretimin öğrencilerin bilimsel öğrenimini ve dil gelişimini olumsuz etkilediğini, ayrıca uzun dönemde ulusal dil ve bağımsızlık açısından toplumsal sakıncalar yarattığını çeşitli örnek ve verilerle tartışıyor. Anadilinde öğretimin önemine vurgu yaparak Türkçe ile öğretime dönülmesi gerektiğini savunuyor.
-
TÜRKÇENİN GÜCÜNE GÜVENELİM
Dil Derneği Başkanı Sevgi Özel, Türkçenin tarihsel gelişimini ve Dil Devrimi'nin önemini anlatarak, mühendislik ve bilim dilinde Türkçe terim üretiminin gerekliliğini savunuyor; 1950 sonrası eğitim politikalarını ve TDK'nın 1983'te kapatılıp yeniden farklı bir yapıda kurulmasını eleştiriyor.
-
YABANCI DİLDE ÖĞRETİM
Yazar, üniversitelerde bilimsel çalışmaların ve öğretimin İngilizce yapılmasını Mevlana ve Sultan Veled'in Farsça yazma tercihi üzerinden eleştirerek, Atatürk'ün milli eğitim ve dil konusundaki sözlerine dayanarak anadilde bilim üretiminin önemini tartışıyor.
-
SEMANTİK WEB’E HOŞGELDİNİZ
Tim Berners-Lee'nin yazısı, dağınık veri kaynaklarını anlam temelli standartlarla (RDF, OWL, SPARQL) birbirine bağlayan Semantik Web kavramını ve bunun ilaç araştırmasından finans sektörüne kadar farklı alanlarda sağlayacağı veri birleştirme faydalarını ele alıyor; ayrıca yazının yanında Berners-Lee'nin biyografisine yer veriliyor.
-
BİLİŞİM TEKNEOLOJİLERİNİN TOPLUMDA PEKİŞTİRDİĞİ KAVRAMLAR: SAAT, DAKİKA VE SANİYE
Yazı, telgraf, telefon, telsiz ve bilişim teknolojilerinin tarihsel gelişimi üzerinden saat, dakika ve saniye kavramlarının toplumsal ve ekonomik değer kazanmasını, bu sürecin Osmanlı ve Cumhuriyet Türkiye'sindeki yansımalarıyla birlikte anlatmaktadır.
-
ÇÖKERTİLEN PETROL SEKTÖRÜ
Yazı, Türkiye'de petrol sektörünün Cumhuriyet döneminden bugüne kurumsal gelişimini ve TPAO çevresinde oluşan dikey entegre yapının özelleştirme politikaları ile nasıl parçalandığını anlatıyor. Yazar, 2007'de çıkarılan Türk Petrol Kanunu'nun TPAO'yu güçsüzleştirerek uluslararası şirketlere açık hale getirdiğini eleştiriyor.
-
ELEKTRİK SEKTÖRÜNDE BİR ÖZEL ŞİRKET DENEYİMİ: ÇEAŞ
Yazı, Çukurova Elektrik A.Ş.'nin (ÇEAŞ) 1953'ten sözleşmesinin feshedildiği 2003 yılına kadar geçirdiği süreci Türkiye'nin ekonomik ve enerji politikaları bağlamında ele alarak imtiyazlı şirket uygulamasının hukuki ve mali sorunlarını anlatır. Uzan ailesinin şirketi ele geçirmesi ve kamu kaynaklarını kötüye kullanımı ile sonuçta devletin şirkete el koyması süreci detaylandırılır.
-
E-HAZIRLIK ve MEKTUP
Yazı, internetin yaygınlaşmasıyla e-posta kullanımının artmasına rağmen dünyada ve Türkiye'de fiziksel mektup trafiğinin tarihsel seyrini, yazının ve postanın kökenlerinden günümüze gelişimini ve Türkiye'deki okuma-yazma oranı ile mektup sayısı arasındaki ilişkiyi inceliyor.
-
50 YILLIK TARİHTE BİR DÖNÜM NOKTASI 16.DÖNEM
EMO'nun 16. Dönem Yönetim Kurulu Başkanı Özdoğan Gündüz, derginin 50. yıl özel sayısında dönemlerine ilişkin anlatımın eksik ve yanlı olduğunu belirterek, Personel Kanunu'na karşı mücadeleyi, TEK kanunu sürecini ve özel okullar konusundaki eylemlerini ayrıntılı biçimde anlatan bir açıklama yazısı yazmıştır.