EMO’NUN MESLEK ALANINDAKİ ÜNİVERSİTELER, ÖĞRENCİLER ve RAKAMLARLA BARAJ UYGULAMASININ SONUÇLARI

EMO’NUN MESLEK ALANINDAKİ ÜNİVERSİTELER, ÖĞRENCİLER ve RAKAMLARLA BARAJ UYGULAMASININ

SONUÇLARI

Bahar Tanrısever

EMO Basın- Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) bünyesinde yer alan mesleki alanlarda eğitim veren yükseköğretim kurumları, ilgili bölümler ve geleceğin mühendisleri olacak öğrencilerin durumuna mercek tutan bir çalışma yaptı.

EMO’ya üyeliğin temelini oluşturan eğitim sürecine yönelik olarak KKTC ve dış ülkeler hariç olmak üzere ülke genelindeki üniversiteler, ilgili bölümler, mezun sayıları ve halen okuyan öğrencileri kapsayan çalışmada, Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) ile Yükseköğretim Kurumu (YÖK) verileri incelendi. Buna göre Türkiye’de halen 81 devlet, 43 vakıf olmak üzere toplam 124 üniversitede; elektrik, elektronik, elektrik-elektronik, elektronik ve haberleşme, kontrol ve otomasyon ile biyomedikal mühendisliği bölümü bulunmaktadır.

Devlet ve vakıf üniversitelerinde elektrik-elektronik mühendisliği bölümünün yoğunluğu dikkat çekicidir. Buna göre 124 üniversiteden 114’ünde elektrik-elektronik mühendisliği bölümü vardır. Bu üniversitelerin 74’ü devlet,

40’ı vakıf üniversitesidir. Ayrıca devlet üniversitelerinden 7’sinde mühendislik fakültesinin yanı sıra teknoloji fakültesi altında ayrıca elektrik-elektronik mühendisliği bölümü yer almaktadır.

Elektronik ve haberleşme mühendisliği bölümü 6 devlet, 2 vakıf olmak üzere toplam 8 üniversitede bulunmakta; elektrik mühendisliği 4; kontrol ve otomasyon mühendisliği 2; elektronik mühendisliği eğitimi de 1’i vakıf, 1’i devlet olmak üzere 2 üniversitede verilmektedir. Biyomedikal mühendisliği bölümü ise 13 devlet, 12 vakıf olmak üzere toplam 25 üniversitede yer almaktadır.

Devlet üniversitelerinde bazı mühendislik dallarının ikinci öğretimleri (İÖ) bulunmakta, ayrıca normal öğretimin (NÖ) yanı sıra yabancı dilde eğitim veren bölümler yer almaktadır. Bu durum da üniversitelerde aynı dalda eğitim veren bölümlerin sayısını artırmaktadır. 2016-2017 eğitim-öğretim döneminde öğrenci alan devlet ve vakıf üniversitelerindeki bölüm sayıları eğitim şekline göre Tablo 2’de verilmiştir.

Tablo 1: EMO’nun Mesleki Alanlarına Giren Bölümlerin Üniversitelere Göre Dağılımı (2016)*

Mühendislik/ElektrikElektronik Fak.

Teknoloji Fak.

Kontrol ve Otomasyon Müh.

Toplam Bölüm Sayısı

*Aynı fakültede normal öğretimin yanı sıra ikinci öğretim ve yabancı dilde eğitim veren bölümler tek bölüm olarak kabul edilmiştir.

4 2 121 8 2 25 162

Tablo 2: Devlet ve Vakıf Üniversitelerinde 2016 Yılında Öğrenci Alan Bölümlerin Eğitim Şekline Göre Dağılımı (2016)

Bölüm Elektrik Müh.

Devlet

NÖ

İÖ İngilizce

İngilizce İÖ

Vakıf

Toplam NÖ İngilizce Toplam

65 36

Kontrol ve Otomasyon Müh. 2

11 4

88 44

Tüm Üniversiteler Toplamı

5 2 162

3 29 213

Tablo 2’de görüldüğü gibi devlet üniversitelerinde 122, vakıf üniversitelerinde ise 40 adet olmak üzere toplam 162 elektrik-elektronik mühendisliği bölümü bulunmaktadır. Devlet üniversitelerindeki elektrik-elektronik mühendisliği bölümlerinin 65’i NÖ, 36’sı İÖ, 18’i İngilizce, 3’ü İngilizce İÖ olarak eğitim vermektedir. Vakıf üniversitelerinde ise 14 bölümde NÖ, 26 bölümde İngilizce eğitim gerçekleştirilmektedir.

Elektronik ve haberleşme mühendisliği bölümü; 10’u devlet, 2’si vakıf üniversitelerinde olmak üzere toplam 12 adettir. Devlet üniversitelerindeki bölümlerden 5’inde NÖ, 3’ünde İÖ, 2’sinde de İngilizce eğitim verilmektedir. Vakıf üniversitelerinde ise 1 normal, 1 İngilizce eğitim yapan bölüm bulunmaktadır.

Biyomedikal mühendisliği bölümünün sayısı; 17’si devlet, 12’si vakıf üniversitelerinde olmak üzere toplam 29’dur. Bu alanda devlet üniversitelerinde 11 NÖ, 4 İÖ ve 2 İngilizce olarak eğitim verilmektedir. Vakıf üniversitelerinde ise 6 NÖ, 6 İngilizce eğitim gerçekleştirilmektedir.

Toplamda 2 adet olan elektronik mühendisliği bölümü, 1’i devlet ve 1’i İngilizce eğitim olmak üzere vakıf üniversitesinde yer almaktadır.

Devlet üniversitelerinde ayrıca 1’i İÖ olmak üzere 5 adet elektrik mühendisliği; 1’i İngilizce olmak üzere 3 adet kontrol ve otomasyon mühendisliği vardır.

Ülkemizde Öğrenci Seçme Yerleştirme Sistemi (ÖSYS); Yükseköğretime Geçiş Sınavı (YGS) ve Lisans Yerleştirme Sınavı (LYS) olmak üzere iki aşamalı olarak uygulanmaktadır. YGS’ye girerek herhangi bir puan türünden 180 puan alan adaylar LYS’ye girmeye hak kazanmaktadır. Tablo 3’te son 3 yılın istatistikleri verilmiştir. Buna göre 2014 yılında ÖSYS’ye 2 milyon 86 bin 115 kişi başvurmuş olup; 1 milyon 423 bin 127 kişi LYS’ye girmeye hak kazanmıştır. 2015’te başvuran 2 milyon 126 bin 670 kişiden 1 milyon 368 bin 941 aday; 2016 yılında da 2 milyon 256 bin 377 kişiden 1 milyon 600 bin 31 aday, 180 ve üzeri puan alarak LYS’ye girme hakkını elde etmişlerdir.

Kontenjanlar Boş Kaldı

2014 yılında devlet üniversitelerinin lisans programlarında açılan 337 bin 584 kontenjandan 327 bin 977’si dolarken, 9 bin 607’si boş kalmıştır. 2015 yılında 340 bin 197 kon-

Tablo 3: LYS’ye Girmeye Hak Kazanan Aday Sayıları

ÖSYS’ye Başvuran Aday Sayısı

LYS’ye Girmeye Hak Kazananlar

2.086.115 2.126.670 2.256.377 1.423.127 1.368.941 1.600.031

tenjandan 335 bin 760’ına yerleştirme yapılmış, boş kalan kontenjan sayısı 4 bin 437 olmuştur. 2016 yılına gelindiğinde ise devlet üniversitelerinde boş kalan kontenjan sayısı olağanüstü artmıştır. Buna göre 358 bin 880 kontenjandan 345 bin 579’una yerleştirme yapılırken, 13 bin 301 kontenjan boş kalmıştır.

Vakıf üniversitelerinde ise 2014 yılında 74 bin 670 kontenjandan 12 bin 413’ü; 2015’te de 79 bin 959 kontenjandan 11 bin 469’u boş kalmıştır. 2016’da ilan edilen kontenjanlar 75 bin 390’a düşerken, boş kalan kontenjan sayısı da 7 bin 103 olarak gerçekleşmiştir.

2016’da Yerleştirme Oranı Azaldı 2016 yılında sınava katılanlar ve devlet üniversiteleri kontenjanları artmasına karşın herhangi bir lisans programına yerleşenlerin oranı önceki yıllara göre düşmüştür. ÖSYM verilerine göre, 2014’te LYS’ye girenlerin yüzde 27’sine karşılık gelen 397 bin 216 kişi devlet ve vakıf üniversitelerindeki 4 yıllık lisans programlarına yerleştirilmiştir. Bu oran 2015’te yüzde 30’a çıkarken, 2016’da sınava giren adayların yalnızca yüzde 26’sı bir lisans programına girebilmiştir. 2016 yılında yerleştirmelerin azalarak, birçok kontenjanın boş kalmasında, YÖK’ün mühendislik bölümleri için 240 bin başarı sırası barajı uygulaması ve 15 Temmuz Darbe Girişimi’nin ardından 15 vakıf üniversitesinin kapatılması gibi nedenlerin etkili olduğu düşünülmektedir.

Elektrik-Elektronikte 2016’da Kontenjanlar Dolmadı ÖSYM’nin 2016 yılı lisans programlarına yerleştirme verileri incelendiğinde, EMO’nun mesleki alanlarına giren bölümler arasında en büyük kontenjanın 10 bin 270 kişi ile elektrik-elektronik mühendisliği bölümüne ayrıldığı görülmektedir. Bu bölümü 1437 kişi ile biyomedikal mühendisliği, 870 kişi ile elektronik ve haberleşme mühendisliği, 470 kişi ile elektrik mühendisliği, 165 kişi ile kontrol ve otomasyon mühendisliği, 77 kişi ile elektronik mühendisliği bölümü izlemektedir.

2016 yılında sınava katılanlar ve devlet üniversiteleri kontenjanları artmasına karşın herhangi bir lisans programına yerleşenlerin oranı önceki yıllara göre düşmüştür.

Tablo 4: Örgün Yükseköğretim Programlarının Kontenjanları ve Yerleşen Aday Sayıları*

337.584 327.977

9.607 340.197 335.760

4.437 358.880 345.579

74.670

62.257

12.413

79.959

72.927

7.032

75.390

68.287

412.254 390.234

22.020 420.156 408.687

11.469 434.270 413.866

* KKTC, diğer ülkelerdeki üniversiteler, önlisans ve AÖF hariç, devlet ve vakıf üniversitelerinin 4 yıllık lisans programları kontenjanlarıdır.

Boş 13.301

7.103 20.404

Devlet ve vakıf üniversitelerindeki bölüm kontenjanları Tablo 5’te verilmektedir.

Tablo 5: Bölümlere Göre Devlet ve Vakıf Üniversitelerindeki Kontenjanlar (2016-2017)*

Devlet Vakıf Toplam

Elektrik Müh. Elektronik Müh.

Elektrik-Elektronik Müh. Elektronik ve Haberleşme Müh.

8.169 762

2.101 108

10.270 870

Kontrol ve Otomasyon Müh. Biyomedikal Müh.

165 1.437

10.613 2.676 13.289

* NÖ, İÖ, İngilizce eğitim veren bölümler ile aynı üniversitedeki birden fazla bölümlerin hepsi dahil edilmiştir. Sabancı Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi’ne giriş sırasında bölüm ayrımı yapılmadığı için bu okulun kontenjanları dikkate alınmamıştır.

Elektrik-elektronik mühendisliği için tüm ülke genelinde 2014’te 7 bin 329 olan devlet üniversiteleri kontenjan sayısı 2015’te 580 kişi artırılarak 7 bin 909’a çıkarılmıştır. Her iki yıl da tüm kontenjanlar dolmuştur. 2016 yılı kontenjanı ise bir önceki yıla göre 260 kişi artırılarak 8 bin 169 olarak belirlenmiştir. 2015’e göre çok daha az artış olmasına rağmen elektrik-elektronik mühendisliği için ayrılan 8 bin 169 kontenjandan 7 bin 927’si dolmuş, 242’si boş kalmıştır.

Elektrik-elektronik mühendisliği bölümü kontenjanları dolmayan üniversiteler ağırlıklı olarak Doğu Anadolu Bölgesi’nde bulunmaktadır. Bu üniversiteler Batman, Bingöl, Bitlis Eren, Erzincan, Fırat, Iğdır, Osmaniye Korkut Ata, Siirt ve Tunceli üniversiteleri olarak sıralanmaktadır. Bu üniversitelerin 20132016 yıllarına ilişkin kontenjan, yerleştirme, başarı sırası ve taban puan bilgileri Tablo 7’de verilmektedir. 2013-2016 dönemi değerlendirildiğinde, söz konusu programların taban puanlarının düşüş eğilimi gösterdiği, özellikle 2015 ve 2016 yıllarındaki

Tablo 6: Devlet Üniversitelerinde Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Kontenjanları ve Yerleşenler

Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü

Boş

8.169

7.927

Tablo 7: 2016’da Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Kontenjanları Boş Kalan Programların Taban Puan, Kontenjan ve Yerleşen Sayıları-(2013-2016)

Üniversite ve Bölüm*

OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği (İkinci Öğretim)

ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği (İkinci Öğretim)

BATMAN ÜNİVERSİTESİ Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

SİİRT ÜNİVERSİTESİ Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

Taban Puan Başarı Sırası Kontenjan Yerleşen Boş Taban Puan Başarı Sırası Kontenjan Yerleşen Boş Taban Puan Başarı Sırası Kontenjan Yerleşen Boş Taban Puan Başarı Sırası Kontenjan Yerleşen Boş Taban Puan Başarı Sırası Kontenjan Yerleşen Boş Taban Puan Başarı Sırası Kontenjan Yerleşen Boş

2013 249,1808

41 41 262,711

47 47 252,4076

47 47 266,695

31 31 250,9739

41 41 254,2617

2014 251,9237

41 41 263,3683

47 47 250,2158

47 47 267,0302

31 31 250,7366

41 41 255,8377

2015 250,1463 184.868

47 47 258,5732 169.131 47 47 247,7493 189.519 47 47 254,0763 177.286 41 41 246,2429 192.523 41 41 246,1884 192.656 41 41 -

2016 240,46226 238.108

57 45 12 239,78727 239.617 57 53 4 239,81538 239.551 57 35 22 239,72437 239.756 82 66 16 241,36238 236.069 52 24 28 240,21957 238.622 52 21 31

kontenjan artışlarının da bu düşüşü artırdığı ve 2016 yılında kontenjanların önemli oranda boş kaldığı görülmektedir.

Örneğin Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği’nin İÖ olarak eğitim veren bölümünün kontenjanı 47’den 57 kişiye çıkartılmış, ancak 45 kişi yerleştirilirken, 12 kontenjan boş kalmıştır. Erzincan Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü’nde de (İÖ) 10 kişilik kontenjan artışı yapılmış, 57 kişilik bölüme 35 kişi yerleşirken, boş kalan kontenjan sayısı 22 olmuştur. Bitlis Eren Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi’nin 52 kişi kontenjanlı Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü’ne 24 kişi yerleştirilirken, 28 kontenjan boş kalmıştır. Siirt Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi’nde hem NÖ, hem de İÖ olarak eğitim veren Elektrik-Elektronik Bölümü’nün toplam 104 kişilik kontenjanına ise sadece 30 kişi yerleştirilmiş, 74 kişilik kontenjan boş kalmıştır.

Elektrik-elektronik mühendisliği dışında devlet üniversitelerinde EMO’nun meslek alanlarına giren diğer bölümlerin kontenjanları tamamen dolmuştur.

15 Temmuz Darbe Girişimi’nin ardından bazı vakıf üniversitelerinin kapatılması nedeniyle vakıf üniversitelerinin kontenjan ve yerleştirmelerine yönelik geçmiş yılları dikkate

alarak karşılaştırma yapılmamıştır. Ancak 2016-2017 öğretim dönemi için kontenjan ve yerleştirmeler incelenmiştir. Vakıf üniversitelerinde elektrik-elektronik mühendisliği için açılan 2 bin 101 kontenjandan 1692’sine yerleştirme yapılırken, 409’u dolmamıştır. Elektronik ve haberleşme mühendisliği için açılan 113 kontenjandan 38’i; biyomedikal mühendisliğine ayrılan 467 kontenjandan 87’si boş kalmıştır.

Tablo 8: Vakıf Üniversiteleri Kontenjanları ve Yerleştirmeler (2016-2017)*

Kontenjan Yerleşen Boş

2.101

1.692

* Sabancı Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi’ne giriş sırasında bölüm ayrımı yapılmadığı için bu okulun kontenjan ve yerleştirmeleri dikkate alınmamıştır.

Halen Okuyan Öğrenciler ve Mezunlar

YÖK’ün İnternet sayfasında yayınlanan son istatistiklere göre 2016-2017 öğretim yılında EMO’nun mesleki alanlarındaki bölümlerde okuyan öğrenci sayısı toplam 70 bin 335 kişidir. Bu öğrencilerin 13 bin 712’si kadın, 56 bin 643’ü erkektir. Öğrencilerin bölümlere göre dağılımı Tablo 9’da verilmektedir.

SİİRT ÜNİVERSİTESİ Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği (İkinci Öğretim)

FIRAT ÜNİVERSİTESİ Teknoloji Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği (İkinci Öğretim)

FIRAT ÜNİVERSİTESİ Teknoloji Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği(M.T.O.K.) (İkinci Öğretim)

BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

TUNCELİ ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

IĞDIR ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

* En düşük başarı sırası dikkate alınmıştır.

Taban Puan Başarı Sırası Kontenjan Yerleşen Boş Taban Puan Başarı Sırası Kontenjan Yerleşen Boş Taban Puan Başarı Sırası Kontenjan Yerleşen Boş Taban Puan Başarı Sırası Kontenjan Yerleşen Boş Taban Puan Başarı Sırası Kontenjan Yerleşen Boş Taban Puan Başarı Sırası Kontenjan Yerleşen Boş

245,6713

66 66 249,456

28 28 -

248,4513

236,6288

31 31 245,4114

66 66 239,3506

28 28 244,0624

52 52 246,3701

235,741 215.626

41 41 245,2308 194.643 66 66 238,6419

28 28 244,3724 196.487 52 52 242,2731 201.011 57 57 -

243,09549 232.280 52 9 43

239,80767 239.571 75 63 12

239,71335

19 12 7 240,51712 237.982 52 27 25 239,81787 239.545 41 32 9 240,29421 238.460 62 29 33

Tablo 9: Bölümlere Göre Okuyan Öğrenci Sayısı (2016-2017)*

3.285

3.661

Elektrik-Elektronik Müh. Elektronik ve Haberleşme Müh. Kontrol ve Otomasyon Müh. Telekomünikasyon Müh.

1.056 44.746

4.195 895 39

2.427

1.227

8.761 53.507

1.150

5.345

1.058

3.088

5.515

56.643 13.712 70.355

YÖK istatistiklerine göre 2015-2016 öğretim yılında EMO’nun mesleki alanlarındaki bölümlerden 1721’i kadın, 7 bin 168’i erkek olmak üzere toplam 8 bin 889 kişi mezun olmuştur. Mezun olanların bölümlere göre dağılımı Tablo 10’da görülmektedir.

Tablo 10: Bölümlere Göre Mezun Sayısı (2015-2016)*

Elektrik-Elektronik Müh. Elektronik ve Haberleşme Müh. Kontrol ve Otomasyon Müh. Telekomünikasyon Müh.

398 5.208

661 79 10

43 1.110

260 29 1

441 6.318

921 108

11 358

7.168

EMO’nun Meslek Alanında 110 Bin Mühendis

ÖSYM ve YÖK kayıtlarına göre bugüne kadar EMO’nun mesleki alanlarında toplam 110 bin 84 kişi mezun olmuştur. Mezun sayısındaki artışlara Tablo 11’de yer alan veriler üzerinden 10’ar yıllık dönemler halinde bakarsak; 1986 yılında 14 bin 886 olan mühendis mezun sayısı, 1996 yılında ikiye katlanarak 32 bin 128’e ulaşmıştır. 2003 yılından itibaren ilk mezunlarını vermeye başlayan biyomedikal mühendislerinin de dahil edilmesiyle 2006 yılında yüzde 82.8 artışla 58 bin 744’e çıkan mezun sayısı, 2016’ya gelindiğinde yüzde 84.6 artışla 110 bin 84’e çıkmıştır.

Tablo 11: ÖSYM ve YÖK Kayıtlarına Göre Mezun Sayıları

Yıllar

Elektrik, Elektronik

Biyomedikal

Bölümü

Bölümü Mezunu

1982 öncesi

10.915

Toplam 10.915

2.704

2.716

3.013

3.028

3.361

3.385

3.208

3.254

3.346

3.399

3.637

3.690

3.510

3.591

3.668

3.720

4.047

4.096

4.403

4.468

2013*

5.282

5.423

6.162

6.380

7.469

7.684

8.531

108.702

1.382

110.084

* ÖSYM 2013 mezun sayılarını açıklamadığından tahmini ara değer hesaplanmıştır.