ÇİMENTO SANAYİİNDE KONKASÖR ELEVATÖRLERİNİN OTOMATİK OLARAK KUMANDASI

Büyük ve çok pahalı regülatörler, marş teç hizatının fiatını artırdıkları için, daha ziyade, küçük, seyyar ünitelere konulabilecek ve uygun ayarlama zamanı olanları tercih edilir. Ani ola rak marş yükü ortadan kalkar kalkmaz, voltaj regülatörü, hiç bir gecikme göstermeden, mü dahele edip, voltajın kritik sınırı aşmasına ma ni olmalıdır. Aksi takdirde, voltajın aşırı derece de yükselmesi tesisatın hasara uğramasına ve bazı mühim aletlerin bozulmasına sebep oluv. Bu durum uçuştan önce mürettabatın gözünden kaçtığı takdirde ciddi kazalara sebep olabilir.

A.E.G, konvertöründe tam yükte dahi voltaj düşmesi o kadar azdır ki voltaj kontroluna ih tiyaç yoktur. Buna otomatik voltaj kontrol (AVC) cihazı ilavesiyle, herhangi bir sebepten husule gelebilecek tehlikeli aşırı voltaj ihtimali ortadan kaldırılabilir. Bada yalnız aletlerin kont roluna münhasırdır

Yukarıda izah edilen sebeplerden dolayı yal nız tecrübeler için lüzumlu yük kademelerinde sabit voltajı temin etmek gayesiyle, arzulan dığı takdirde, AVC cihazı ilave edilebilir. Re güle edilecek voltaj farkının çok küçük olma sından dolayı, regulasyon teçhizatının arızası, gecikmesi veya ataleti dolayısıyle husule gelebi lecek aşırı voltaj, uçağın aletleri için, tama mile tehlikesizdir.

A.E G. Cıva Püskürtmeli Kontaklı Konver törü çok tesirli fanı sayesinde, birbirini takip eden çok sayıda yol vermelerde, soğutma için uzun fasılalara lüzum göstermeden, dayanmaya muktedirler. Devamlı çalışmada, maksimum 1500 amper çeken 12 adet türbinlı uçağa soğut ma için hiç fasıla istemeden yol verebilir.

A.E.G. Cıva Püskürtmeli Konverterl, büyük Alman hava meydanlarında senelerden beri mu vaffakiyetle kullanılmakta olup, gayet tatmin kar neticeler vermektedir

Otomatik Olarak Kumandas

Yazan : H. O. \VAEBEB

Çimento fabrikalarının konkasör adı verilen önkırıcı tesislerinde taş ocaklarından elde edi len hammadde çekiçll kırıcılarda küçültülür. Hammaddenin hepsi bunlardan geçtiği için bu tesisler fabrikalarda kilit noktası teşkil eder ler. Bir aksaklık bütün işletme için çok nahoş neticeler doğurabilir. Bu yüzden işletme arıza larını asgariye düşürmek mecburiyeti vardır. Bu maksada MIAG Braunschvveig'in teşvikiyle BBC nin geliştirdiği yeni bir kumanda sistemi iie erişilmiştir.

Konkasörlerin çalışma esasları :

Taş ocağından gelen ham madde elevatör

vasıtasıyla (2) huniye, oradanda kırıcıya atı

lır. Elevatör yan tarafa yerleştirilmiş bir sin

cap kafesli motorla tahrik edilir. Taşın çıka

rılma kapasitesine uyabilmek için ekseriya

ayar tertibatını havi, aksedilebilir bir motor

kullanılır.

•

2Q

Çeviren : Remzi OÜLGÜN Müh. Sümerbank

Şekil l'deki kesitte gösterilen çift millî çe kiçll kırıcı zıt yönde dönen iki milden ibaret tir (4). Çekiçler (5) mil üzerine istavroz şek linde tesbit edilmiş olan kabzalara mafsallı olarak asılmıştır. Elevatörle gelen ham mad de, çekiçler vasıtasıyla örs üzerinde (6) par çalanır ve ızgara (7) vasıtasıyla sevkedilir. Kırmanın yapıldığı yer zırhla kuşatılmalıdır. Zincir perdesi (8) taş parçacıklarının kırıcıdan dışan fırlamalarına mani olur. Her. iki milin nihayetinde, yüklenme darbelerinde enerjisi ile tahrik motoruna yardım etmesi İçin volan var dır. Büyük güçlü kırıcılarda (100 500 t/saat) tahrik motoru olarak istisnasız olarak 3 fazlı bilezikli motorlar kullanılır. Küçük güçlerde kısa devre rotorlu motorlarda kullanılır.

Izgara vasıtasıyla (ÎT), kırılmış olan ham madde huninin altındaki elevatör üzerine dö külür (II), Küçük kırma takatlerinde, çalışma .esası çift milli ile ayni olan tek milli çekiçli kırıcı kullanılır.

E. M. M. 45 4Ç

BIT çimento fabrikasında çift milli bir konkasöriln çalışma sekli

Komkasörlerde arıza sebepleri :

Ham madde fazla miktarda kumla veyahut yağlı minerallerle karışık ise bu takdirde nor mal yüklenmede dahi kırıcının tıkanması müm kündür. Zira kırıcının iç kısmı yağlanır ve ta mamen kırılmış olan kısmın dışarı çıkması güçleşerek makinanın duraklamasına sebeo olur.

Diğer bir durumda, kırıcıya atılan oldukça büyük ve sert parçalar aynı frenlemeyi haaıl edip aşırı yüklenme sebebiyle makinanın dur masına sebeb olabilir. Matenel normal olduğu halde kırıcı ağzına fazla miktarda yığılması IIP kırıcı genede durabilir.

Bütün bu hallerde ön kincinin günlük ka . pasitesini düşürüp mühim miktarda zarara se beb olacağından işletme için çok mühimdir. Zuhur edecek arıza sebeblerinin bunlar olduğu bizce aşikârdır. Ekseriya kırıcı fazla yüklen diğinde, ham madde getiren elevatörün şalte rini açması için bir işçi tayin edilir. Durma müddeti her ne kadar kısaltılmağa çalışılırsa da, aşın yüklemede nezaretçjnin elevatöre tek rar yol vermesi epey zaman alır bu sebebtende tesisin karma gücü oldukça düşer.

Yeni inkişaf ettirilmiş bir tertiple, aşırı yük lenmelerde makina çok az durmakta bu saye de maksimum kırma gücü temin edilmektedir.

İdare (Kumanda) :

Bu tertibat tamamen otomatik olarak ça lışır. Kırıcı, dolayısıyla tahrik motoru aşırı yüklendiğinde, elevatörün durması esasına da yanır. Şekil 2 çalışma prensibini gösteriyor. Bu tertip tek milli kinci için olup tabiatıyla ayni sistem çift millide de kullanılabilir.

Kırıcının tahrik motoru 8a; koruyucu şal ter la ve kısa devre sigortası 5b ile şebekeye bağlanmıştır, 8a elevatör motoru ise sincap kafesli olup 5e termik aşın akım rölesi ve 2a otomatik şalteri ile kırıcı motorunun bulundu ğu şebekeye bsfğlıdır. Kumanda akımı devresi, kısa devre sigortası 5a ile korunmuştur. Bu devreye elevatör için, sıfır durumunda bulunan Ib şalteri yerleştirilmiştir. V durumunda, ele vatör, ancak kırıcı işletmede iken çalıştırılabi lir. O durumunda, elevatörün çalıştırılması im kânsızdır (bekleme durumu). E durumunda ise elevatör kıncıdan ayn olarak her zaman çalış tırılabilir. Pratikte bu şalter, selâhiyetsiz kim selerin müdahale edemiyeceği bir yere konma

E. M\ M.'45 ^40

lıdır. Ayni zamanda bu şaltere seri olarak, ele vatöriin, otomatik veyahut elle direkt olarak devreden çıkmasını temin gayesiyle (H) Elle ve (A) Otomatik olmak üzere iki durumu olan ikinci bir şalter yerleştirilmiştir Ic).

Bağlantı şemasında, kırıcıya tahrik motoru olarak bir bilezikli motor konmuştur. Bu du rumda motorun rotor devresinde bir yük kon trolü yapılmaktadır. Tabiatıyla sincap kafes motor kullanıldığında bu kontrol stator devre sinde yapılır. Tahrik motorunun dolayısıyla kı rıcının aşırı yüklenmesine göre ayarlanmış olan 5c termik rölesi, rotor devresine yerleştirilmiş tir. Bu röle, otomatik işletme durumunda, bir ıletgenle 5d kumanda rölesine bağlanmıştır. Eğer aşırı bir yükleme olursa, 5d rölesi 2a şal terini açacak ve elevatör duracak. Muayyen bir zaman sonra yani kırıcıdan aşırı yük kalktık tan sonra, 2a otomatik şalteri, 5d rölesi vası tasıyla otomatik olarak kapanır.

• özet:

Aşın yüklenme çekiçli kırıcıların bellibaşlı arızası'dır. BBC firması bu problemi kırıcının gücünden azami şekilde istifade edebilmek için bu şekilde halletmiştir. Muhtelif tecrübeler, bu kumanda tertibatının işlemeye uygun olduğunu ve yüksek bir işletme emniyeti sağladığını ispat etmiştir. Kırıcı tahrikinin yüklenme durumu^ röle ile kırıcı aşırı bir yüklenmiye maruz ka lırsa, hammaddeyi taşıyan elevatörü geçici ola rak durdurmaktadır. Aşırı yük kalktığında, ele. vatör tekrar otomatik olarak yol almaktadjr.

Bu sayede kırıcının durma zamanı oldukça kı saltılmakta ve ortalama kırma gücü yükseltil mektedir.

Sekil t Şekil: 2

Çekiçli kmcı tesisatında elevatÖTÜn atomatik kumandası için bağlantı şeması.

Her tesiste olduğu gibi, telefon tesislerinde de belirli bir hizmeti veya verilen belirli bir işi yapmak için birden fazla hal şekli vardır. Bu hal şekilleri arasında ekonomik bix karşılaş tırma yapılarak, tesise hangi şeklin ve meto dun uygulanacağına karar vermek lâzımdır. Bir tesis planlanırken genel olarak göz önün de tutulan ekonomik unsurlar şunlardır:

' 1) ömür, 2) ilk gider (ilk tesis gideri, yatırım), 3) işletme giderleri, 4) Bakım giderleri. 5) Yıpranma (tesisin zamanla değer kay betmesi) ,

Yazan : Macit BENİCE

Y. Müh. PTT

6) Kapasite (tesisin büyüklüğü), 7) Gerekli zaman (tesisin yapım süresi), 8) Adaptasyon (tesisin tahminler dışındaki istekleri karşılayabilmesi), 9) Uygunluk (tesisin diğer tesisler içinde ki durumunun uygunluğu), 10) Hurda değer, 11) Diğer faktörler.

tik gider (î. G.): îlk gider, tesis kurulun caya kadar yapılan bütün masraflardır. Bun lar «direkt giderler> ve «endirekt giderler> di ye ikiye ayrılabilir: Direkt giderler şunlardır :

a) Malzeme giderleri,

E..M.M.45 46