MADENLERİMİZE SAHİP ÇIKALIM

madenlerimize sahip Çıkalım

Geçen sayımızda, borakslarımız konusun da Maden Mühendisleri Odası'nın bildirisini sunan bir yazı yayınlamıştık. Geçtiğimiz sü re içinde bu konuda gazetelerde birtakım açıklamalar yayınlandı. Bu arada, İngiliz «Rio Tinto Zinc» Şirketi, adamlarına birtakım ön temaslar yaptırdıktan sonra Genel Müdürünü Ankara'ya yollıyarak Başbakanla görüşmesini sağladı. Maden Mühendisleri Odası da soru nun peşini bırakmadığını, bırakmıyacağını açıklıyan bir bildiri çıkardı.

Boraks sorunu, yurdumuzun yönetimini ellerinde tutanların işbirlikçiliklerini ortaya koymaya son derece elverişlidir. Bu sorun aynı zamanda bütün madenlerimiz ve petro lümüz üzerinde sürdürülen emperyalist sö mürüsünü de aydınlatmaya elverişlidir.

Boraks, asit borik yapımından tutunuz da, cam sanayiine, otomobil lâstiği yapımına hat tâ belirtildiğine göre füze yakıtı'na kadar çe şitli alanlarda kullanılan çok önemli bir ma dendir. Bugünkü işbirlikçi iktidarın; yurtse ver tutumu yüzünden uzaklaştırdığı eski Eti bank Genel Müdürü Tahsin Yalabık'm Milli yet'e açıkladığına göre borakslarımızı 1860 tan 1950 ye kadar yalnız yabancılar işletmiş ler, ingilizler fse yurdumuzdaki satılmış iş birlikçilerle anlaşarak 1887 de borakslarımı za elkoymuşlar. ingilizler, Amerika'da da bo

Blektrik Mühendisliği 161

raks bulunca Türkiye'deki üretimi durdurma ya başlamış, fakat kendisine rakip olmasın diye de Türkiye'nin işletmesine hertürlü yo la başvurarak engel olmuşlar. Bu yollar ara sında 1958 de NATO kararıyla sosyalist ül kelere ihracatımızın durdurulması da vardır. 1950 lerde yerli özel sektör de bu konu ile ilgilenmiş fakat rekabet karşısında ya İngi liz Şirketine boyun eğmiş ya da işten el çek miş. Daha sonra şirket bor minerali çıkabi lecek 320 sahayı ve Eskişehir Seyitgazi'deki zengin yatakları imtiyazı altına alıyor, 1962 de de yerli firmaların ellerindeki sahaları ka patıyor. Ucuza kapatmak için de ilgili ma kamlara 9 milyon ton rezerv var dediği sa hada inceleme yapan Türk uzmanlar 1 mil yar tonu aşkın rezerv bulunduğunu ortaya koyuyorlar. Danıştay'a verilip ikisi iptal edi len 5 sahaya ait imtiyazların da önemsiz ol duğunu geriye kalan tek sahanın en önemli kısmı meydana getirdiğini geçen yazımızda anlatmıştık.

İşte durum böyleyken Şirketin Genel Müdürü geliyor ve Bay Demirel'le bir görüş me yapıyor. Görüşme hakkında gazetede çı kan haberlere ve muhalefetin uyarmalarına rağmen Başbakan tek söz etmiyor. Bu, yur dumuzun siyasi yönetimini elegeçirmiş olan ların, milli kaynaklarımızın işletilmesi değer lendirilmesi gibi konuları yabancı şirketlerle

aralarındaki bir sorun olarak gördüklerin dendir. Bu gibi sorunların halkı hiç mi hiç il gilendirmediğini düşünüyor olmalıdırlar. Ay rıca elbette geçen yazıda da belirttiğimiz gi bi bu konularda bizim işbirlikçilere düşen rol sade yabancıların verdikleri emirlere uy mak ve formaliteleri düzenleyip komisyonla rını almaktan ibarettir.

Şirket Müdürünün gayet usturuplu ve dip lomatik demeci bu yargılarımızı doğrulama ya yeter. Adam diyor ki, «Başbakan'la görüş memizde, Türkiye'nin maden kaynakları ve bunların Türkiye'deki kamu ve özel teşeb büsleriyle ortaklaşa geliştirilmesine yardım cı olmakta Rio Zinc Şirketinin oynıyabileceği rol geniş çapta gözden geçirilmiştir.» İngi liz Şirketinin tarih boyunca oynadığı sömü rücü ve baltalayıcı rolü bilenler bu sözlerin anlamını kavramakta güçlük çekmiyecekler dir. İsterseniz biz bunu anlaşılır dile çevire lim : «Yalnız boraks üzerinde değil Türki ye'nin bütün maden kaynakları üzerinde Baş bakanla geniş çapta bir pazarlık yapılmıştır. Rio Tinto Zinc Şirketi bu tür alış verişlerde ustadır.»

Tekelci daha sonra şunları ekliyor :

«Görüşmelerde

1 — Millî kaynakları geliştirmekte ve ih racat gelirlerini azami halde bir an önce yük seltmekte Türkiye'nin başta gelen menfaati olduğu [Bak sen sömürücüye bizi bizden çok düşünür postunu nasıl giriyor E.M.].

2 — Türkiye'de mevcut olanlara ilâveten teknolojik, ticari ve mali hizmetler ifa etmek

suretiyle Rio Tinto Zinc Şirketinin katkısı ola bileceği hususlar üzerinde durulmuştur.»

Bir yabancı tekelcinin madenlerimiz üze rinde bu kadar pervasızca demeçler verebil mesi bütün yurtseverleri düşündürmelidir. İş birlikçilerin milli servetlerimizi yabancılara peşkeş çekerken bıkmadıkları teknik ve ma li yetersizlik konusunda Tahsin Yalabık'ın açıklaması son derece aydınlatıcıdır.

Yalnız boraks konusunda değil emperya lizmin elatığı bütün alanlarda mücadeleye gi rişmeli, halkımıza gerçekleri açıklıyarak onun sonsuz gücünü harekete geçirmeliyiz. Maden Mühendislerinin bu yoldaki çalışmalarına omuz vermeliyiz. Nitekim onlar yayınladıkları bildiride sorunu yurtseverce brtaya koymuş lar mücadelede azimli olduklarını belirmiştler dir. Bildiride surum şöyle anlatılmaktadır.

«Bu davranış, kalkınmamıza bir avuç do larla katkıda bulunma perdesi arkasında 100 yıl öne olduğu cgibi bjgün de en azın dan bir 100 yıl daha sürecek şekilde yüzmil yarlarca lira değerindeki Boraks hazinemizi elleri altında bulundurma teşebbüsüdür. Ar tık karşılarında ulusal bağımsızlık savaşını kazanan Mustafa Kemal'in uyanmış çocuk ları vardır.

Ulusal çıkarlarımızı baltalıyan bu gerçek leri ulusumuza anlatmaktan, ayrıntıları ka nıtlamaktan ve 83 yıl öne İYağm\urköy'de başlatılan eylemi yürütmekten bir an geri kalmıyacağız. Önünde ve sonunda Boraks hazinemizin yabancı firmaların ceplerine ak masını engelliyecek ve bu akışı mutlaka ulus yararına çevireceğiz.»

Elektrik Mül»ndlall|i