10. DÜNYA ENERJİ KONFERANSI VE ODAMIZIN ÇALIŞMALARI

İO.DÜNYA ENERJİ

KONFERANSI ve

ODAMIZIN ÇALIŞMALARI

10.Dünya Enerji Konferansı geçtiğimiz aylarda İs tanbul'da düzenlendi. Dünyada ve ülkemizde enerji bunalımının bu denli yoğun olduğu bir dönemde ül kemizde düzenlenen bu Konferansın Odamızca en iyi biçimde değerlendirilmesi gerekmekte idi. Bu ne denle yoğun bir çalışma içine giren Odamız yetki lileri Konferans öncesi hazırlıklara katıldı, ça lışmalar süresince oturumları izledi, tartışmalı toplantılarda görüş ve öneriler geliştirdi, orga nizasyonun Basın Komitesinde görev aldı. Bu ça lışmaların yanısıra ülkemizdeki enerji sorunları nı da içeren açıklamalar da TRT ve basın aracılığı ile yapılarak hem 10.Dünya Enerji Konferansı ta nıtıldı, hem de elektrik enerjisi ile ilgili Oda mız görüşleri yinelendi.

Konferans süresince bir yandan çalışmalarda yer alan Odamız uzman ve yetkilileri, diğer yandan radyo ve televizyonda yapılan açık oturumlara, haber programlarına katıldılar. Gazete ve dergi lere verilen demeçler de TRT'de sürdürülen çalış maları tamamlayıcı oldu. Böylece Odamız Konferans süresince Konferanstaki çalışmalarla birlikte ül kemizin enerji sorunu ile ilgili açıklamalar yap ma ve kamuoyunu bu konuda aydınlatma olanağını bir kez daha buldu.

Sözünü ettiğimiz çalışmalardan ilki 21 Eylül 1977 günü TRT l'de yayınlanan açık oturum idi. Açık oturuma Oda Başkanı Aybars Ungan ile Odamız Yayın Kurulu üyesi Kemal İnan katıldılar. Soru yanıt bi çiminde düzenlenen programda Ungan,Dünya Enerji Konferanslarının tarihçesi üzerine bilgi verdi ve 10.Dünya Enerji Konferansının neyi amaçladığını açıkladı. Konferanstan özel olarak Türkiye için

hi f

enerji sergisi

16 26 Eylül tarihleri arasında Odamız bir sergi düzenledi. 10.Dünya Enerji Konferansı ile aynı zamana rastlayan "Enerji Sergisi", Konferans delegeleri nin ve halkın yoğun ilgisini topladı. Spor ve Sergi Sarayın da açılan sergide, kamu kesimi ve özel sektörden 33 kuruluş ve firmanın çalışmaları ve

ürünleri tanıtıldı. Bu kuruluş ve firmaların özel standları nın yanısıra, Spor ve Sergi Sarayında sergi nedeniyle ya pılan iç düzenleme ve dekoras yon da izleyicilerin beğenisi ni kazandı. Serginin girişin deki özel bölümlerde de TMMOB ve EMO'nun yayınları sergilen di ve kuruluşlarımızı tanıtan bilgiler izleyicilere sunuldu.

ne gibi sonuçların çıkabileceği konusu üzerinde duran Oda Başkanı daha sonra ülkemizdeki enerji bunalımını, bu sektördeki sorunları ve ileriye yö nelik Odamız görüşlerini anlattı.

Kemal inan da "Model" ve Türkiye Enerji Modeli üzerine kısa bilgiler verdi. Konferansa sunulan "Türkiye Enerji Modeli" adlı çalışmanın kapsamlı bir eleştirisini yaptı. Bir tek enerji modeli ile enerji planlamasının yapı lamı yacagına değinen İnan, sonra, enerji dışındaki diğer önemli ekonomik sektörlerde de benzeri çalışma yöntemi uygulanmak sızın enerji modelinin yetersiz kalacağını açık ladı.

23 Eylül 1977 günü TV'de yayınlanan Dünya Enerji Konferansı ile ilgili bir diğer açık oturuma da Odamız delegelerinden Nusret Alperöz ve Kemal İnan, Dünya Enerji Konferansı Başkanı A.Galip Mutdoğan'la birlikte katıldılar.

10.Dünya Enerji Konferansının tanıtıldığı, hazır lık çalışmalarının anlatıldığı açık oturumda da ha sonra, Konferanstan çıkabilecek sonuçlar ve bu sonuçların yansımaları görüşüldü. Alışılmış ve alışılmamış enerji kaynakları ve bu kaynaklar üzerindeki politikanın değerlendirildiği açık oturum Konferansla ilgili önemli konuları kamuoyu na açıklamada yararlı oldu.

Ayrı bir program olarak Odamız Ankara Şube Başka nı Kaya Nomaler'le radyoda düzenlenen bir söyle şide Konferansın hazırlık çalışmaları üzerine

bilgi verildi. Yine radyoda 10.Dünya Enerji Konfe ransı ile ilgili olarak düzenlenen bir programda Odamız Yayın Kurulu üyesi Nazif Tepedelenlioğlu "enerji kısıtlaması" ve "enerji tasarrufu" kav ramlarını açıklayarak bunların birbirine karıştı rılmaması gerektiğini belirtti. Bu çalışmaların ötesinde Odamız yetkili ve uzmanlarınca gazete ve dergilere Dünya Enerji Konferansı ve ülkemizin enerji sorununa ilişkin demeçler verildi.

Odamızın konu ile ilgili çalışmaları Konferanstan sonra da devam etti. Dünya Enerji Konferansı ça lışmalarını, Konferansın amacını, Konferansta gö rüşülen ilginç ve önemli konuları içeren bir yazı demeti Odamızca hazırlandı ve 5 Ekim 1977 tarihli Cumhuriyet Gazetesinin tüm arka sayfası bu çalış maya ayrıldı. Bu yazılarda şu konulara yer verili yordu:

• Enerji Konferansı ve Türkiye Enerji Sorunu.

• Dünya Enerji Konferansının Tarihçesi.

• Alışılmış Enerji Kaynaklarının Dünyadaki Yeri.

Aralık ayında Odamızca düzenlenen "Elektrik Ener jisi" konulu VIII.Teknik Kongrenin açık oturumla rından biri 10.Dünya Enerji Konferansına ayrıldı. Odamızdan ve diğer kuruluşlardan Konferansa ka tılmış kişi ve uzmanlarca Dünya Enerji Konferansı bir kez daha tartışıldı (Bu oturuma ilişkin ay rıntılı haberi, VIII.Teknik Kongrenin işleneceği gelecek sayımızda vereceğiz).

tasarruf komisyonu raporları

10. Dünya Enerji Konferansına, 9. Konferansta kurulan Tasarruf Komisyonunun 9. Konferanstan bu yana bazı konularda hazırlat tıpı ön raporlar sunuldu. Bu raporlarda çeşitli birincil enerji kaynaklarının şu andaki durumu ve geleceği irdelenmekteydi. Aşağıda bunlardan önemli gördüğümüz altısını sunuyoruz.

PETROL ÜRETİMİNİN GELECEĞİ

10.Dünya Enerji Konferansına sunulan ilginç çalış malardan biri petrol üretiminin geleceğine dönük bir anket çalışmasını özetleyen özel komisyon ra poru idi. 2020 yılına dek uzanan bir dönem içinde politik ve mali hiçbir engel gözönüne alınmadan, yalnızca doğal ve teknolojik sınırlamalar incelen miş ve petrol üreten birçok şirket, kurum, uzman, danışmana yöneltilen sorularla soruna yanıt aran mıştır. Çalışmanın bulguları kısaca şöyle özetle nebilir:

1) Alışılmamış petrol kaynakları (çok derin su lar, kutup bölgeleri, çok ağır ve verimsiz pet rol kaynakları) gözönüne alınmazsa dünya petrol kaynaklarının toplamı 260 GTon (1 GTon=lxlO9 Ton) dolayındadır. Alışılmamış kaynaklar da he saba katılırsa 300 GTonu bulur.

2) Bu toplam kaynakların yeryüzüne dağılımı şöyle öngörülür:

% 42 Ortadoğu Asya ve Kuzey Afrika % 23 SSCB, Çin Halk Cumhuriyeti ve diğer Sos yalist ülkeler % 11 ABD ve Kanada % 9 Güney Amerika ve Meksika % 6 Güney ve Doğu Asya % 4,5 Sahra'nm güneyindeki Afrika % 4,5 Batı Avrupa

3) Denizlerdeki petrol kaynaklarının toplamın % 45'ini oluşturduğu saptandığından, denizler de petrol arama ve çıkartma işlemlerinin gide rek önem kazanacağı söylenebilir.

4) Uzmanların çoğu petrol üretim giderleri konu

sunda pek kötümser deliller. Günümüzde petrol üretim maliyeti varil başına 5 dolar, satışı 12 dolardır. Söz konusu kaynakların üçte biri nin günümüz üretim maliyeti dolayında bir fi yatla, yarıdan çoğunun da günümüz satış fiyatı dolayında bir fiyatla üretilebileceği umulmak tadır.

5) Yeni petrol alanlarının bulunma hızı yada bi linen yatakların yeniden değerlendirilme hızı konusunda uzmanlar 1985'e dek yılda ortalama 4 GTon sayısında birleşiyorlar. 1950 75 arası dönemde bu sayının ortalama 3 GTon olduğu göz önüne alınırsa yakın gelecekte çok önemli bir kıtlık beklenmeyecektir. Ne var ki hem 1985' den sonra bu hızın azalacağı hem de 1977 yılı toplam tüketiminin 3 GTon olduğu düşünülürse petrol üretiminde yüzyıl sonuna doğru zor gün lerin geleceği kesindir.

6) Bazı uzmanlar daha da kötümser bir tablo çiz mekte. 1955'lerde bulunan hidrokarbon alanla rının yalnızca % 10'unun gaz alanı, geriye ka lanının petrol alanı olmasına karşılık, 1970 1975 arasında bulunan hidrokarbon alanlarının % 72'sinin gaz alanı olduğunu belirten bu uz manlar petrol için pek umutlu değiller. Tüke tim fazlalığına da dikkat çekip, 1970 1975 arasında 8,5 milyar varil petrol bulunduğuna, toplam tüketimin ise 19,4 milyar varil olduğu na değiniliyor.

Sonuç olarak en iyimser tahminlerle bile dünyamı zın petrol üretiminin geleceği çok ümitli bir gö rünüm sergilememektedir.

KÖMÜR ÜRETİMİNİN GELECEĞİ

Kömürün enerji sorununun çözümüne ne katkıda bu lunabileceğinin araştırılması amacına yönelik olan bu raporda, kömür rezervlerinin niceliği ve ülkeler arasında dağılımı, kullanılabilirlik du rumu ile üretiminde karşılaşılabilecek güçlükler incelenmiştir.

1. Rezervler

1.1. Bilinen jeolojik rezervler 10 000x109 t.e.c. (kömür eşdeğeri ton) dolayındadır.

1.2. Teknik ve ekonomik olarak i ş l e t i l e b i l i r ka bul edilen rezervler i s e 640x 109 t . e . c . do layındadır.