GELİŞİM SORUNLARI VE ÖZELLEŞTİRMELERİYLE KİT'lerin EKONOMİMİZDEKİ YERİ NE?

!BİR KİTAP

Gelişimi, sorunları ve özelleştirilmeleriyle KiT'ler

EKONOMİMİZDEKİ Y ERİ NE ?

Gelişimi, Sorunları ve

Özelleştirmeleriyle Türkiye'de

Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) /

Prof. Dr. Yakup Kepenek/

Gerçek Yayınları/192 s. /

8000 TL / Kod No: 0552.038

Oktar TÜREL

Prof. Kepenek, çalışmasına şu sözlerle başlamış : " Bi linmeyen konularda kamuoyunu yanıltmak gerçekten çok kolay oluyor. Yanlış görüşler, kanılar ve yargılar, çoğu kez birikimli bir biçimde yayılıyor, kendi kendini besleyen bir nitelik kazanıyor." Size abartılı gelebilir belki, ama değil: Sokaktaki adama değil, üniversiteleri mizde iktisat ve işletme eğitimi görmekte olan gençleri mize genelde kamu kesiminin, özelde KİT sisteminin ekonomimizdeki yeri üzerine sorular yöneltiniz. Pek çoğundan somut gerçeklerle taban tabana zıt cevaplar alacaksınız. Bu bilgisizlik şaşırtıcı değil. Tam aksine, piyasa make nizmasının erdemleri, kamusal üretim ve müdahalenin kötülükleri ile ilgili olarak tüm iletişim kanallarıyla yayıl mak istenen safsataların kamuoyunda iz bırakmaması şaşırtıcı olurdu. 1980'li yılların iktisadi yönetimi kendisin den önceki yarım asırlık sorunsalı reddedip KiT'e ideoloji planında verimsizliğimizin günah keçisi olarak, eylem planında ise kamu gelirlerini tekelci fiyatlama yoluyla ça lışan yığınlara ödetmenin aracı olarak baktı. KİT, verimli lik sorunlarına ciddiyetle eğilmek yerine KİT üzerindeki tartışmaları kısır alanlara saptırdı. Prof. Kepenek'in özlü kitabı, söz konusu bilgisizliğimizi gidermede sağlayacağı katkı dolayısıyla övgüye değer bir çaba. Prof. Kepenek'in kitabı sekiz bölümden oluşuyor. Kap sam, Yöntem ve veri kaynaklarının tartışıldığı Giriş(1 4. Sorular) bölümünü KİPin tarihsel evrimine ayrılan ikinci bölüm (5 18. sorular) izliyor. İkinci bölüm sonunda KİT sisteminin bugünkü "fotoğrafına da yer veriliyor, kuruluş ve örgütlenme olarak. Kısalığına rağmen, bu bölüm KİT sistemi ve evriminin önemli kırılma noktalarını yakalaya

rak vermekte başarılı sayılabilir. Üçüncü bölüm (19 40. sorular) KiT'in üretim, yatırım, istihdam, dış ticaret ve kamu maliyesi açısından ekonomimiz içindeki yerini ayrıntılı ve titiz bir veri derlemesi ışığında tanıtıyor. Bu bölümle organik bir bütünlük içinde olan dördüncü bölüm (41 58. sorular) KiT'lerde sermaye ve işgücü kullanımını ele alıyor ve KİTte faktör verimliliği ve KİPin kamu tasar ruflarına katkısı ile ilgili yalan yanlış bilgilerden arın mamızı sağlıyor. Beşinci bölüm (59 69. sorular) KİT özel sektör ilişkilerine değinerek altıncı ve daha sonraki bölümlere bir köprü oluşturuyor. KiT'in yönetim, işleyiş ve denetimine ayrılan altıncı bölüm (70 79. sorular), 1980'li yılların sonu itibarıyla KiT'in ne tür bir üretim örgütlenmesi içinde bulunduğunu somut olarak belge liyor. Yedinci bölüme adını veren konunun, yani özelleştirme nin tümüyle ayrı bir inceleme alanı olduğunu düşünebilir ve böyle bir elkitabında yer alışını yadırgayabilirsiniz. Ancak unutmamak gerekir ki KİT ve özelleştirme, 1980'lere egemen olan iktisat anlayışının yapışık ikizleri oldu. KiT'in gayri millileşmesine karşı çıkan bir iktisatçı olarak Prof. Kepenek'in bu bölümü ekonominin ve KiT'in geleceğinin tartışıldığı sekizinci bölüme (91 100. sorular) bir tartışma zemini oluşturmak için kaleme aldığı izlenimi ni taşıyorum. Sekizinci ve son bölüm, Prof. Kepenek'i normatif bir alana götürüyor. Geleceğin Türkiye ekonomisinde KiT'in nasıl bir işlevi olabilir? Bu soruya Prof. Kepenek'in ce vabı açıktır: Ülkemizde teknoloji üretimine ve 1980'lerde duralayan sanayileşme hareketinin yeniden hız kazan masına öncülük etmek. Yargılarına katılmayabilirsiniz; ancak görmezden gelemeyeceğiniz şey KİT sisteminde Türkiye'nin maddi ve beşeri üretim güçlerini etkileyebile cek önemli bir potansiyelin varlığıdır. Prof. Kepenek'in kitabı, salt bize doğru istatistik verileri ve bilgileri kazandırdığı için değil, bu potansiyeli tanıttığı için de önemlidir. Kendisine Türkiye ekonomisi ile ilgile nen okurlar olarak teşekkür borçlu olduğumuzu söyle meliyim.

Cumhuriyet Gazetesi /Kitap eki/16 Şubat1990

ELEKTRfcMÜHENDlSLlĞI 372