VERİ İLETİŞİMİ

Yazan: Alfred ROSENBLATT(") Çeviri : Metin DURGUT

990 yılında veri iletişiminde iki önemli olay oldu. Birincisi, Ethernet ara bağlantıları için, ekranlanmamış bükülü çrft telleme (unshielded tvvisted pair wiring) kullanan yeni 10BASE T standartmın ter minal kullanıcıları tarafından hızla kabul edilmesidir. Diğeri ise, resmi ve şirket planlama cıları ile MİS (Management Informati on System Yönetim Bilgi Sistemi) uzmanları tarafından, korporasyon omurgasını (backbone) tellemek için FDDI (Fiber Distributed Data Interfa ce Fiberle Dağıtılmış Veri Arabirimi) kullanımının yaygınlaşması olayıdır. Geçen yıl ayrıca fiber optik şebeke sinde 100 megabit/saniye'lik hızlarla veri iletilen FDDI arabiriminin ticari olarak hizmete girişine tanık olduk.

Ethernet yerel şebekeleri (LAN local area network)'n\n bükülü çift telleme si, şimdiden çeşitli özel konfigüras

(*) "Data Communications", IEEE Spectrum, Ocak 1991, s. 48 51. (**) IEEE Spectrum dergisi teknik editörü

yonlar halinde kullanıma sunulmuş bulunmaktadır. Netvvork Computing Devices firması başkanı Bili Carri co'nun IEEE Spectrum'a söylediği gibi, "bir standartın öncülüğü olmak sızın iş dramatik ölçüde genişledi; ama eğer bir standart olsaydı, iş pat lardı. İnsanlar, çrft eksenli (coaxial) kablo yerine bükülü çifti kullanmak tan çok memnun kalacaklar."

FDDfye gelince, arabirim uygulama sı için en azından üç yarıiletken üreti cisi tarafından piyasaya hazır yonga setlerinin sunulmasından başka, bir çok satıcı bu piyasa için ürünlerini açıkladılar veya ürün üzerinde çalış maktalar. Kessler Marketing Intelli gence firması pazar araştırmacıların dan Richard Mark"m saptamasına göre, 1989 yılında potansiyel kullanı cılar için donanım sağlayan bir avuç şirket bulunmaktayken,1990 yılında çeşitli ticari sergilerde 30'dan fazla şirket FDDI için şebeke ürünlerini sergiledi. Bir pazar araştırma firması olan Forrester Research projeksiyo nuna göre, bu tür donanımların satış larında büyük 4tr4amalar olacak.

318 383 384 ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ

FDDI köprüleri, yol vericileri (routerj bağlantı göbekleri (hub) ve tek bağ lantılı istasyonların pazarı 1990 de ğeri olan 35.5 milyon dolardan 1993'te 453 milyon dolara f.rlayacak. Foster ayrıca, fiber optik adaptörler, göbekler, kablolar ve konnektörler dahil bir FDDI çıkışı (part) için 1985 ortalama fiyatını 11650 dolar olarak belirledi. Firmaya göre bu rakam 1991te 2000 dolara düşecek. Beklendiği gibi, üretimi öğrenme çizgi sinin başlangıcında olduğumuz için, ürünler pahalı olabilir Carrico, "kuşku suz bu ürünler, 5 10 yıl sonrasının ola ğan teknolojisinin habercileridir" diyor.

FDDI Y onga Setleri Advanced Micro Devices (AMD), Na tional Semiconductor Corp. ve Sumi

tomo Electronic Industries (Japonya) bir FDDI arabirimi için yonga setlerini ilan eden şirketler. Ek olarak AT&T Microelectronics kısmi FDDI arabirimi için yonga seti geliştirdi; Digital Equipment Corp. ise AMD ve Moto rola tarafından kullanılmak üzere bir set geliştirdi. AMD'nln ileri şebeke leştirme Teknoloji Merkezi (Advan ced Networking Center) yöneticisi Saniay Dhavvaria göre bir yonga se tinin fiyatı 250 dolar civarında olabilir. Ama teknolojinin masa bilgisayarına uygulanacağı 1992 yılında yonganın tanımlı ortamdaki fiyatının 100 doların altına düşeceğini tahmin ediyor.

FDDI teknolojisinde yeterince çıkar gören AMD 1990 Haziran'ında kendi şebeke merkezini kurdu. Merkezin

amacı, FDDI LAN

,,

ürünlerini sınamak

için programlar geliş

,';\, .;,„_,, tirmek ve bu testleri

• !sV,s«\%î uygulamak. Benzeri ' H' /*'$ bir tesis, New Hamp

• •./;>$**§ shire Üniversitesi Bil

giişlem Araştırma Da

iresi'nde de bulunmaktadır. 1990 Ha

ziran'ında bir sanayi konsorsiyumu

için kendi FDD/test programını başla

tan bu laboratuvar, 1990 Ocak'ında da

benzer bir grubu 10BASE T ürünleri

için kurmuş olup diğer şebekeleştirme

ürünleri için birlikte kullanılabilirlik

testlerini planlamaktadır.

Digital Equipmenf\n Ethernet veya IBM'm Token Ringinden değişik ola rak geliştirilmesi nedeniyle, FDDI için bir (belki de iki) birlikte kullanılabilirlik düzeni özellikle gerekmektedir.

İlk ikisi için önce ürün, FDDI için ise önce standart Amerikan Standartlar Enstitüsü'nün ANSI X3T9.5'İ gel mektedir.

Ethernet ve Token Ring standartlaş maya geçtiğinde, üreticiler ürünleri

319 383 384 ELEKTRİK

MÜHENDİSLİĞİ

nasıl yapacaklarını biliyorlardı. Sattık

ları donanımın nasıl yapılacağını öğ

renmek zorunda kalan FDDI dona

nım satıcıları, cihazlarının içice çalı

şabilmelerinin önemini kavradılar.

Birlikte kullanılabilirlik Laboratuvarı

Direktörü Barry Reinholdun işaret et

tiği gibi, artık tek bir satıcı bir ürünü

üretip kendi kontrolü altında tutamaz;

'birbirinden uzak yazılım hizmetleri pek

çok şeyin doğru işlemesini gerektir

mekte ve bunlar değişik kişiler taralın

dan gerçekleştirilmekte" Dhawarim

söylediğine göre, AMD merkezinin

amaçları, satıcıların kendi ürünlerinin

birlikte kullanılabilirliklerini sınamaları

ve terminal kullanıcılarının FDDhn ger

çekten çok satıcılı olduğu konusunda

güven duymalarını sağlamak. Dona

nım satıcıları olan Cisco System, Co

denoll Technology, Hevvlett Packard,

Interphase, Martin Marietta Aero &

Noval

Systems,

Datensystems, Sun

Microsystems, Synoptics

Communications

ve

Ungermann Bass ile yonga

yapımcısı Sumitomo Electric

dahil 1990 sonu itibariyle

merkezin 28 üyesi bulun

maktaydı.

Çoğunluğu Amerikan Doğu Kıyısı'ndan olmak üzere New Hempshire Intero Perability Laborator/rim aralarında, IBM, Motorola, National Semiconductor ile Hevvlett Packard tarafından satın alı nan Apollo Sysfemsln bulunduğu 20'den fazla üyesi bulunuyor. Rhein hold, laboratuvarın bir başka amacı nın da üniversitenin öğrencilerini en son şebekeleştirme teknolojileri ko nusunda eğitmek olduğunu ekliyor. Öte yandan, donanım satıcıları FDDtm veri hızı ortamı olarak yalnız fiber optikle yetinmek istemiyorlar. Cabletnon Systems pazarlama yö neticisi Michael Welts'\n dikkat çektiği araştırmalara göre, mevcut tüm şe beke bağlantılarının %95'i telleme kutusunun 100 metre civarına düş mektedir. FDDI standartları ise, 2 ki lometreye kadar destek veren bir arabirim gerektirmektedir.

Bükülü çift kullanan FDDI

VVelts'e göre "bu aslında aşırı bir gayretkeşlik ve israf; kullanıcıların ih tiyacı yalnız 100 metrelik kablo ve

Yular boyu bir çok ayrı şirkette geliştirilmekte olan şebekeleştirme adacıklarından örneğin Ethernet mühendislik için kullanılıyor, T öken

Ring ise maliye için daha verimli tek bir şebeke oluşturabileceğiz yf bükülü çift bu yeteneği mümkün olan en hesaplı şekilde sağlayabilir". Eğer bükülü çift standartı onaylanırsa, bü külü çift FDDI bağlantısı için terminal başına düşen ortalama masraf da Forrester Research'ün verdiği 2000 doların çok altına düşecek.

1990 Ağustos'unda, Cabletron, bü külü çift FDDI için teknoloji geliştirdi ğini ve bir entegre devre bükülü çift FDDI alıcı verici arabirimi geliştirmek için National Semiconductor ile işbir liği yapacağını ve bunun Cabletron ürünleri arasına katılacağını duyurdu.

Bir başka hareketli kuruluş da, dört stratejik ortak CMC (Communication Machinery Corp. bir Rockvvell Interna tional Corp. şirketi), Interphase, Net work Peripherals ve Silicon Graphics ile kendi geliştirdiği santral düzeyinde bir bükülü çift FDDI alıcı vericisi için uygulamalar bulmak üzere teknoloji anlaşması yapan Synoptics Commu nications şirketi idi. Synoptics ve ortakları, Ekim ayında San Jose Interop 90 Sergisi'nde, FDDI protokolünü IBM Type 1 ek ranlanmış bükülü çift üzerinde çalış tıracak teknolojiyi gösterdiler. Göste rinin temel unsuru Synoptics'm Et hernet Token Ringve FDDI kullanımlı

LattisNet System 3000 akıllı telleme merkezi veya bağlantı göbeği idi. Şir kete göre, bunu izleyen 6 ile 12 ay içinde yeni ürünler çıkabilirdi.

Bununla beraber, FDD/'ın telleme kutusundan (wihng closet) çıkıp çık mayacağı hususu tartışması halen sürmekte olup ekranlanmış veya ek ranlanmamış bükülü çitf'e bağlı bu lunmaktadır.

Ethernet, Token Ring ve FDDI'nin Tümleştirilmesi

Synoptics'm üretim yönetimi müdürü Steven Moustakos, Ethernet ve FDDI için bükülü çift tellemesinin geliştiril mesinin, M/V1erde büyük boyutlu değişimin başladığına işaret ettiğini söyledi. Açıkladığına göre, "önümüz deki yıl içinde, bir telleme dolabı için de ve bir öbekleyicide (concentrator) Ethernet, Token Ring ve FDDI yerel şebekelerini birbirine bağlamaya başlayacağız". Yıllar boyu bir çok ayrı şirkette geliştirilmekte olan şebeke leştirme adacıklarından örneğin Et hernet mühendislik için kullanılıyor, Token Ring ise maliye için daha ve rimli tek bir şebeke oluşturabileceğiz ve bunu 10BASE T Ethernet ' için AT&T'nin yaptığı PD~S (premises distribution system bina dağıtım sis temi) ve Token Ring için IBM'm yap tığı bükülü çift kablo sistemi gibi planlanmış telleme sistemleri ile ya pacağız. Bu şebekeleri birbirine bağ lamak için de o telleme kutusu öbek leyicisinde köprüler ve yol vericiler bulunacak.

Şebekenin kendisi ise ki çoğunlukla şebekelerin şebekesi olmakta deği şik satıcılardan alınan donanım ve yazılımı karıştıran çok satıcılı bir ko numa girmekte. Örneğin, geleneksel olarak yalnız firmanın diğer cihazları için geliştirilmiş olan Macintosh L4W1arı artık Digital Equipment Co. VAX ve DOS veya OS/2 bazlı ci hazlara bağlanabilmektedir. Interop sergilerini düzenleyen Interop başkanı Dan Lynch'e göre, böyle bir tümleşmiş şebekenin işletilmesi 1990 yılına ait başka bir gelişme ile sağla nacak. Lynch'in değindiği gelişme, bir buçuk yıl kadar önce Transmission Control Protocol/lnternet Protocol (TCP/İP) dünyasında ortaya çıkan Simple Network Management Proto col (SNMP bas\\ şebeke işletme pro tokolü). Bu protokol, LANÎerin, Öpen

320 383 384 ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ

ŞeDeke kati

Mantıksal

Sistem işletme Uygulama süreci

vermeleridir. Gövde akta rıcısı bazlı attşebekeler, pek çok durumda nokta dan noktaya veya X.25 bazlı altşebekelere kıyas la çok daha hesaplı ola bilmektedir.

Data Link kat: ( D L L I

Link kontrol

iSMAP:

LAN artık geçersiz olabilir

Fiziksel kat

Medya Girişi

Kontrolü

(MAC)

alt katı

{

Fiziksel Medyaya

(PMD)^"^

alt kat

i

istasyon işletmesi (SMT)

Gerçekte, zenginleşen LAN pazarının bağlana bilirliği ve karmaşıklığı, LAN sözcüğünü aşmış olabilir. İşlevi, bağlantı yapılan organizasyon düzeyi (iş grubu PC kü mesinden, departman

(PL)

Fiziksel Medyaya * (PMD) ait kat

düzeylerinden geçerek ana gövde grubuna (ma in frame hoşt) kadar olan) veya hakim şebeke

Hcnks

ı FODI suNayeısMorııments, OSI layors. SMAP

teknolojisi (baseband,

broadband, token ring

OSı Katlan

(FDDI) dokümanları v.s.) bakımından LAN

ANSI'nın x319.5 standartlar Komitesince 1989 yılında kesınleştirilen SMT (Station Mana Gement) altkatı (FDDI) ile OSl'nın 1. ve 2. katlarının

nazarını açık seçik kısım lara ayırabiliyorduk. Pa zar araştırmacısı Frost

karşılaş t iril ması

Sullivan firmasının işaret

ettiği gibi günümüzün giderek kar

System Interconnectı^n (OSI. açık maşıklaşan bağlanabilirlik (connecti

sistem arabağlantısı) protokolünün vity) ortamında bu tür ayrım artık an

üçüncü katına kadar (layer 3) stan dartlara dayalı işletmesini sağlamak tadır. OSI protokolünün gösterildiği Interop sergisinde elli satıcı bulun maktaydı. Şebeke çalıştırıcılarını şe bekenin tümüne ulaştırabilecek uygun bir "alet takımına" sahip kılan protokol sayesinde heterojen sistemler için ge çerli kullanım mümkün olmaktadır.

lamını yitirmekte. Bugün, tek başına iş grubu MATori daha çok genel amaçlı L4A/lerine benzemeye başla yıp geniş alanlı şebekelere bağlanır ken belirtilen kısımlar içice geçmek tedirler. Frost ve Sullivan'a göre pa zarı "şebeke bilgi işlemi" (network computing) terimi ile tanımlamak da ha yerinde olacak.

Synoptics\en Moustakos'un dediğine göre, bu aletler arasında çok sayılı satıcıdan gelen ürünler bulunuyor,

Pazar araştırmacısı, geçen yıl yayın ladığı bir raporunda altşebeke LAN pazarında patlama şeklinde büyüme

çünkü çok sayılı satıcıdan alınan tahmininde bulunmuştu. ABD'deki

öbekleyicileri işletmek için alıcının ihti ofisler için yapılan LAN satışları, ör

yacı olan ayrıntılar işletme bilgi bazı neğin donanım, yazılım ve kablo dö

(management information base, MIB) şeme, 1989 yılında 5.68 milyar doları

bugüne dek olduğundan daha fazla aşmakta iken, Frost ve Sullivan'a gö

satıcı tarafından yayınlanmakta. Mo ustakos'un şirketi geçen yıl Lattisnet System 3000 ile birlikte ilk SNMP iş letme sistemlerini piyasaya çıkardı.

re bu miktar 1994 yılında 16.99 milyar dolara ulaşacak (1989 sabit dolarına göre) Bu çerçevede, donanım satış larının 4.06 milyar dolardan 11.3 mil yara, yazılım satışlarının 833 milyon

LAN arabağlantısında bir başka önemli gelişme de, Cisco Systems ve Stratacom'n\r\ öncülük ettiği bir üretici konsorsiyumunun gövde aktarıcısı protokolü (frame relay protocol) için standartların uygulanmasına karar

dan 3.77 milyara ve medya satışları nın 720 milyondan 1.8 milyara yük selmesi bekleniyor. Dahası, bu dolar artışı ortalama fiyat lardaki süren düşüşe rağmen ger çekleşecek. Tahmin yapılan süre

içinde, genişleyen bağlanabilirlik ne deniyle, ortalama LAN büyüklüğünü 9'dan 16 düğüme (node) çıkaracak. Bunun yanında, MA/lar büyür ve merkezi olarak paylaşılan kaynakla rın (server, printer) giderleri daha çok düğüme dağıtılırken, düğüm birim fi yatı 766 dolardan (1984) 376 dolara (1994) düşerek %51 oranında ucuz layacaktır. LAN başına ortalama fiyat (donanım, yazılım dahil, medya hariç) 6893 dolardan 5606 dolara inecek. (%91 ucuzlama)

En yüksek veri hızları

Ticaret dünyası 100 Mbit/s ve ötesi hızlarda çalışmaya hazır duruma gel mişken, araştırmacı toplumu, bir ba samak yukarıya sıçrıyor: 1 Gigabit/s ve ötesi. Örneğin, yüksek hız şebekeleş tirme konusunda fırlayan talebi karşıla mak için ABD araştırma ve eğitim top lumlarının şebeke yetenekle rini gelecek yüzyıla taşımak amacı ile geçen Eylül ayında Advanced Netvvork Services (ANS) kuruldu.

Bu yeni kuruluşun çabaları

gigabit/saniye veri gönderi

mi için gerekli araştırma ve

geliştirme ile sınırlı olmaya

cak, kuruluş ayrıca devlet

destekli National Science

Foundation

Netvvork

(NSFnet Ulusal Bilim Vakfı Şebekesinin anayapısıhın yönetimini ve işletilmesini üstlenmek tedir. NSFnet 1987'den beri Merit, IBM ve MCI Communication tarafın dan yönetilip işletilmekteydi. Gigabit veri hızlarını sağlamak için ANS halen çeşitli kurumlarda sürmekte olan araştırma ve test faaliyetlerinden ya rarlanacak. Araştırmacılar, aynı za manda yüksek performanslı şebeke ler için yeni kuşak protokollere göz lerini dikmiş bulunuyorlar. Silicon Graphics'm bilgisayar sistemleri bö lümü baş bilimcisi Greg Chesson, "standartlara ulaşmadaki zorluklar nedeniyle, bu tür araştırmanın az ilgi uyardıracağını düşünebilirsiniz, ama Internotional Federation of Informati on Processing Societies (Bilgi İşlem Dernekleri Uluslararası Federasyo nu) Kasım ayı toplantısında gösterilen ilgiye bakılırsa, protokol araştırması canlı ve iyi durumdadır" diyor.

Chessoriun kendi çalışmaları (Xpress Transfer Protocol, XTP) ge

321 383

MÜHENDİSLİĞ

liştirmesi üzerinde. Bu protokol, ör neğin 'lanışma"yı (hand shaking) en aza indirerek ve sabit bir paket yapısı getirerek genel giderleri en aza indir mektedir. Yüksek hıza ulaşmak için Chesson, OSI reterans modelinin 3. ve 4. katlarının koşullarını yerine ge tirebilecek ve mevcut yazılım yerine çok büyük ölçekli tümleşik (VLSI) yongaları içinde gerçekleştirilecek bir protokol "motoru" düşünmektedir.

Bir başka protokol çalışmasında, Bull SA'dan (Fransa) Jacques Levasseur öncülüğündeki bir Avrupa konsorsi yumu, OSI modelinin 3 7 katlarını yeniden ele almak için Avrupa Top luluğu'nun Esprit'ten (European Strategic Programme for Research and Development in Information Techno/ogr/es Enformasyon Teknolo jilerinde Araştırma ve Geliştirme için Avrupa Stratejik Programı) başla işa retini almış bulunmaktadır. Grubun hedefi, 1990'ların ikinci yarısında beklenen iletişim ve uygulama ortam ları için bir yüksek perfor mans protokolü tasarla maktadır. OSI 95 denilen bu proje, yüksek hız LAN\er\, metropol ve geniş alan şebekeleri ve geniş bant (broad band) tümleşik hizmetler sayısal şebekeleri (B ISDNs) üzerinde yoğun laşmaktadır. Yüksek perfor mans uygulamaları arasın

lüksek performans uygulamaları arasında, ses, metin, görüntü ve video'dan oluşan çok medyalı transmisyon ve dağıtılmış (distributed)

bilgi işlem sistemleri bulunmaktadır. yy da, ses, metin, görüntü ve video'dan oluşan çok medyalı transmisyon ve dağıtılmış (distributed) bilgi işlem sis temleri bulunmaktadır. Halen, OSI standartları bu uygulamaların gerek sinmelerini karşılamamaktadır.

İki yıllık projenin geçen Ekim ayında başlatılan ilk önemli aşaması TPX adlı transport internet protokolünün

tasarım, spesifikasyon ve onaylan ması konusunda. Standart, Logic Link Control (LLC) tip 1 servisi kulla nan ve standart transport bağlantı modu servisi veren TPX, dolaşımı (migration) kolaylaştırmak için güncel OSI standartlarına göre olacak. Ta sarımı ise silikon içindeki uygulamayı basitleştirmek amacı ile mümkün olan bütün kriterleri dikkate alacaktır. Chesson'un belirttiği gibi, ileri proto koller üzerinde çalışan değişik grup lar yakın iletişim ve sonuçlarını pay laşma eğilimi içindedirler. Tahminine göre, OSI 95'in gerçekleşme süreci içinde bu gruplar arasında anlaşma sağlanması çok olası görülmektedir.

OSI üzerindeki diğer etkiler

OSI konularında uzman olan sanayi danışmanı Richard des Jardins'e gö re, geçen yıl ABD Hükümetinden bü yük bir destek alan OSI protokolünün yedi katmanı veri şebekelerini dünya çapında organize etmenin rutin yolu haline gelecek. OSI için bu son ivme, Federal kurumlar için yeni sistemlerin alımı ve iyileştirme konusunda geçen 15 Ağustos tarihinde zorunlu hale gelen Federal Information Proces sing Standard (FIPS) No. 146, Go vernment Öpen Systems Intercon nection Profile (Gosip)\\r. (Federal Bilgi İşlem Standartı No. 146, Devlet Açık Sistemleri Arabağlantı Profili) Gosip master planına göre, resmi ci hazların %50'si 1990'ların ortasında, %90'ı da sonunda OS/ yetenekli ola caktır. Halen, şebeke cihazlarının yalnız %5'i OS/ yeteneklidir. Des Jardins, yapımcıların OSl/Cosip ürünlerini sağlamak zorunda oldukla rını söylüyor. Belirttiği gibi, Interop 90 sergisinde 22 satıcının OSI ürünlerini kendi aralarında ve yabancı adres lerle şebekeleştirmesi, bu taahhüdün bir delili. Satıcılar sergide OSI uygu layıcılarının ABD X.25 şebekesi olan OSlnet yanında Ethernet şebekesini de kullanarak X.4OO mesaj muame lesini ve FTAM dosya (file) transferini gösterdiler. Des Jardins devamla, halen TCP/İP bazlı olan ulusal İnternetin kendi OSI birlikte varoluş (coexist) planını uygulaması ve daha çok uluslararası yönelimli olması ile OSI çağının bir başka ivme alacağını söylüyor. İnternetin omurgası olan NSFnet, İP Internet Protocol (İP In ternet Protokolü) ile eşdeğerli CLNP'ye OSI Connectionless Net

322 383 384 ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ

work Protocol (OSI Bağlantısız Şe beke Protokolü) şimdiden destek vermektedir. Bu ayarlama, Intemet'm OSI ve TCP/İP kısımlarının aynı yol veren donanım ve transmisyon link leri üzerinde birlikte varolmalarına izin veren bir multiprotokol omurga alt şebekesi sağlamaktadır.

Global Ölçekte Enformasyon

/£££'nin 802.6 standartında tanımla nan metropol alanı şebekesi (MAN) ve gigabit hızları taşıyan fiber kablo sistemi, korporasyoniarın tellenme sindeki değişiklikler açısından önemli rol oynayacaklar. Bu iki teknoloji veri kullanıcılarının sahiplenme sistemin den uzaklaşmalarını kolaylaştıracak. National Semiconductor'un LAN iş geliştirme grubu yöneticisi Steve Belte göre 1990 yılında 802.6 MAN standartları komitesi tarafından, LAN ortamını geniş alan genel şebeke or tamına bağlamak için iyi düşünülmüş teknikler yönünde büyük adımlar atıl mış bulunmaktadır. IM4/Vtopluluğuna

gelince, hızlı paket anahtarlaması (fast packet switching) ATM (asyn chronous Transfer Mode, Asenkron Transfer Modu) transmisyon tekniği fikri, uluslararası araştırma ve geliş tirme topluluğu tarafından sıkı bir şe kilde ele alınmış ve ANSI içinde standartlaşmaya doğru büyük geliş me olmuştur. Bell devamla, "global olarak, fiziksel kat bazında Sonet standardı tarafından tanımlanan ve gigabit hızda fiber optik linklerden oluşan altyapı üzerine kurulan tek bir genel (public) şebekeleştirme ortamı na kaymaktayız" diyor. Sonet (Synchronous Optical Netvvork, Senkron Optik Şebeke) standartı hız ları saniyede onlarca megabitten on larca gigabite varan yüksek hız şe bekelerin ortak zamanlamasını ta nımlıyor ve bir karmaşık kanal ban kası donatım hiyerarşisi'nin (chan nel bank equipment hierarchy) birkaç katmanına ihtiyaç duymadan, düşük bit hız veriyi yüksek hız ana kablosu na ve anakablosundan (high speed

trunk) kolayca mültipleksleyen/ demültipleksleyen düzenleri sağlıyor.

Son şebekeleştirme ortamı

Bell, bilgisayarların global hızlı paket anahtarlamalı ATM şebekelerinin aralarında şebekeleştirilmesinden oluşan diziler üzerinde ortak proto koller kullanan bir global "tek ortam" içinde birbirlerine ulaşmaya başla maları ile on yıl içinde bilgisayarlar arasındaki uzaklıkların ve zaman böl melerinin önemlerinin çok azalacağı nı söylüyor.

Sonet, 802.6 ATM ve B ISDN, mülti medya ses, video ve verisini tek bir tümleşik geniş alan ortamında ortak kullanan son şebekeleştirme ortamı haline dönüşecekler.

Gelecekte bizi neyin beklediği konu sunda Bell'in şu sözlerine kulak ve relim: "Eğer bugünün şebekeleştirme ve iletişimini otomobil sanayisi ile karşılaştırırsak, gelecek açısından 1915 tarihinde sayılırız."

OZTRAFO

DAĞITIM VE GÜÇ TRANSFORMATÖRLERİ SAN. VETİC. A.Ş.

TS/267'Y E UY GUN 25 2500 kVA, 36 kV'a kadar dağıtım ve güç transformatörleri, Regûlatörlü transformatörler, Kuru tip transformatörler, Özel amaçlı transformatörler, Özel besleme düzenleri, Servomekanizmalı regülatörler, Seri ve paralel reaktörler,

Ankara Asfaltı. No : 18 81430 Kartal / İSTANBUL Te l: 374 99 96 (3 Hat) Fax : 374 01 42

A\nnüfı Bilgi İçin Okuyucu Servis Kuponu'nda ( 17 ) Numarayı işaretleyiniz. 383 384 • ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ