ELEKTRİK MOTORU SARGILARININ RUTUBETTEN KKORUNMASI

1 — Atom santralları, Türkiye için daha şimdiden, kömür santralları ile rekabet edebi lir bir duruma gelmiştir.

Bununla beraber, memleket hidrolik

enerji potansiyelinin bahşettiği çok uruz ve cazip

imkânlar, memleket ihtiyaçlarının hidrolik sant

rallarla karşılanması lüzumunu göstermekte ve

atomik »antralların, daha. uzunca bir miiddet

hidrolik enerji ile rekabet edemiyeeeği belirmek

tedir.

S — Teknolojik buhar istihsalinde mahru katdan başka konvansiyonel bir enerji menbaı

nın ekonomik obnıyacagı kaa le alınarak, yegane rakip olarak nÜklear enerjinin nazara alınma sı lâzımdır. Ve muhtemel olarak nüklear ener ji teknolojik buhar istihsalinde, elektrik İstihsa linden eıvvel kullanılacaktır.

Son bir nokta olarak şuna işaıet etmek id teriz ki, Türkiye'de de eninde sonunda, atomik enerjiye başvurmak mutlak bir zarurettir. Bu enerjiden lâyık olduğu veçhile ve ekonomik sı nırlar içinde istifade edip edemiyeoeğimiz, bu lüzum anında lâyıkıyla hazırlanmış olup olma dığımıza bağlı olacaktır.

Elektrik Motoru Sargılarının Rutubetten Korunması

Rutubetin sebep olduğu bo&ukluklur :

Rutubetli yerlerde kullanılan veya uzun müddet â'ıl vaziyette bırakılıp iızerıne ıslaklık çökebilecek elektrik motorlarının sargılarının • >::' ! t Jbirior a 'Jiıarak korunması irnbeder. Ba ıaj guMTerindeki motorlar ya su damlası ve yt loftuk jnct'l kisımlaı üzerinde su yoğunlaş ması sebepleriyle ıksfriya daimî oUırnk rutulıete m 'uz k?'ıi lar. Açık hava tipi veya bina içine kurulmuş unlama, pompaj tesislerinde kullanılan vnciorlar umumiyetle kış aylarında çi.lıştırilma7 !ur ve bilhassa hava şartlannm fena olduğu >ev İrrde üzrrleriue su yoğunlaşır. Rutubet sargı IJÎO lfis.veıuııun bozulmasına ve rmtai kılımla rı).ı korezyona (Kimyevi aşınma) sebep olur.

Sargı izolâsyonunun rutubet massetmesi :

Üzerine su damlamadığı halde dahi mo tor sargılarının izolâsyonu havadaki rutubeti ko îjyca kapabilir. Sieak ve kuru vaziyette olan bir motar durdurulduğu zaman dışardan gelen taze havayla temasa geçer; havada daima biraz rutubet mevcuttur. İşte bu rutubet izolâsyonun boşluk yerlerinde yoğunlaşır. Islak veya ya^ mreflu günlerde havada normalden fazla rutu bet bulunup izolâsyon da daha fazla rutubet mrosr^or. tzalâsycna giren rutubet bocuklarda mahsur kalıp, ancak ısıtma ve havalandırma

E. M. M. 9

Ali AYTEKİN Tercüme Eden : Y. Müh. E. Î.E.

ile tekrar dışarı atılabilir. Bir motor daima ve .M. sık fasılalarla çalıştırıldığında, i/.olâsyonu kfk fi derecede kuru kalarak izolâsyon bozuklukları olmaz. Halbuki uzun zaman âtıl vaziyette du ran bir motor ıslak mevsimde ısıtılmamış yerler t* lir. ' .ılırv veya baraj galerisi gibi yerlerde I ıh ıHıMı, hü\: ilan kaptığı rutubet gitgide ar tarı k. izo'â\\onu kısmen bir elektrik Hetgen: lıalinr grtiıir. Bu halde normal voltaj tatbik < .J 'diğlnde izo'âsyon arızası meydana gelir. Bu suretle izolâsyon hasara uğıaymca saıgının ye nilenmesi icubeder. Sargı yenilenirke'a, rutubeti* l.ı ışı emurenye malzemeyle muamele edihneli dir.

izolâsyon direncinin ölçülmesi

Rutubetli izolâsyonda ileri gelecek yan maları önlemek için, izolâsyonun rutubetinin em niyet sınırım aşıp aşmadığım bilmek gerektir. Bunu teinin etmek üzere izolâsyonun direnci ön çülerek Şekil 1 de verilen değerlerle karşılaş tm!ır. izolâsyon direnci ohmmetre veya megger û'etiylo ölçütür. Megger âleti 5 megohm'a kı der dirençleri ölçer (1 Megohm 1.000.000 ohm). Sargı ıslak olduğu takdirde 6 45 voltluk alçak voltajlı bir ohmmetre tercih edilmelidir. Zira megger'in voltajı fazla yüksek olduğundan kullanılması sargı izolâsyonuna, zarar yapabilir,

Stouklık için yaj/'lncdh Uıahıh

İzolâsyon direnci siealdığa tabi olarak çok değişmektedir. Bu sebeple direnç blçıııo aıımda fci sıcaklık tesblt edilmelidir, ölçü neticeler uı bir esas olmak üzere olçii neticeleri standart olarak 40 °C'a irca olunmalıdır. Bu maksatla bir motor sargısı izolâsyonunun direnç ve su ak Ugı ölçülüp, Şekil 1 de bu kıymetlere tekabiü edeu bir nokta bularak görülür ki, sargıdaki rutubet miktarına go>e mezkûr nokta, EMIÎv. ŞÜPHELİ VE TEHI.tKKr.t diye işaret edürn. alanlardan biri üzerinde bulunur. Bu noktadnr. peçen ve alanları ayıran çizgi doğrultularına pa ralel olan bir direnç sıcaklık doğrusu üzerindeki noktalar, herhangi bir sıcaklıkta izolâsyon Ji renclni tayin etmektedir. Bu doğru üzerinde 40 «C noktası işaretlenir. Muhtelif zamanlarda izo l&syon direnci ölçülüp yukarda ı/»klanaıı şol.il de 40 ° C y e irca olunur. Bu şekilde izolâsyonun bozulmakta olup olmadığı anlaşılabilir. Daha büyük ve daha yüksek voltajlı motorlar için aynı prensip kullanılıp, yegâne fark olarak Şı kü 1 deki sınır çizgileri değişir.

Motorların ıutubnlten korunmam Aşırı derecede rutubet» mâruz kalan mo torları tam olarak korumak için, âtıl zanıanlar ti.ı Mcalv tutulmalım ve bu suretle yoğunlaşma ıını onlı'iııııtsi veva su damUımatmıu. mâni olao daimî karakterli bir örtü kuManıiması icatoeder Mahalli şartlara göıv jnkardaki ueuHerden biri si ile motor koıunması tedbirleri alınır, tzaiî ra tubot derecesindo (Yani yoğunlaşma noktaı*ın d^hi motorları sıcak tutarak izolâsyonu kolayca Ivoıumak kabildir. Motora içerden veya dışardar tatl ik olınıjoak elektrik ısısı bütün motoru sı cak tutarak, izolâsyon tarafından iııassedHrııi ; r uti'.it't de ıııaİLSur olarak kalır. % 100 izafî ru tabet derecesinde (Yani yoğunlaşma noktasın da) olun hava ısıtıldığı zaman izafî rutubet de recesi düşer Havayı, civar sıcaklığa nazartı» 5 8 °C ısıtmakla rutubet yoğunlaşma noktasın diiıı uzaklaşır ve motor üzerinde yoğunlaşamay; Hakikatte yoğunlaşma noktası, oda sıcaklığı al tımla başlarsa da» bir emniyet marjı teauin et mek üzere, soğuktan ,sonra hızla yükselen odj sıcaklığında motorun sıcaklığının odanın daha düşük sıcaklıkta olmamasına ihtimam iMlilir Sı

170 M in m m ;

^S^ErFT EMNİY ETLİ İZOLASY ON SEMASI «tk MMrlvldı]

\ *«&

=fe

Ç.0'

et o ~ k l ı t t §t d

9fiU

nî * lıt olan 4<TD l«ls U f l »<l )»«l l

Uatlmla nltajuun Utklktataı M M .

«İnat UgtUMİMlr.lbttra *n lrtltatten «Qlil»1ıl

(•«tor « l u ı m tsLvo* «çili»ılı» teller

tS.Ur.lu Hktrd"u U" Kbıutluattutud»iM nwri fkua*lf«nlfbİakltaf*9lr)

«

H

eo

n •D Ol».

f » «s «e

•totar S 4 I | I M U •!«

K M. '"I :•

faktık, yoğunlaşma noktası ve rutubet arasın daki bağıntı Şekil 2 de gÖNtevilmiştir.

îçten ısıtma usulü : Motor alıl durumda iken sargılarından tııs.umıı kiular akım geçirerek içten ısıtma tı inın edilir. Bu suretle salgılardan çıkan IM, rvı tıUvtin kolaylık»,» dışarı atılmasını sağlar Bu ıısuliı tuttuk etmek için motor şalterinin kontak iHJiva karsıfeku olarak v« uygun değerde reaU tanslar bağlanır. Kontak noktalan açıkken ûa,>\ motordun akım geçmektedir. Ancak motora bu bt*Jltte tatbik olunun gerilim çok düşüktür. Se~ koıuk'r voltajı küçük olan transformatörler kut lanarak motor sargılarından alçak voltajlı ısıt nıa. aiımı geçirmek de mümkündür. Bıı halde transformatör irin uytı şsslt^r kullanılma»*! ^t rp.kt.ir. ÖZPI reaktam. veya trunsformatörlerin pahalılığı yüzünden bu usul, A. ü D. Buroau o{ Kedanıatıon tarafından «a<Iec*> birkaç

İ

Dıştan ısıtırla, usufıı .• Motor gövdesine şerit şeklinde elenıan laj kojntakıa iMtrua teıinm edilen bu ILSıÜ, uoaı ?a majk>ldnğun«lan en fazla kullanı'ınakta.(l«r.

riide ısman şeıit elemanlar motor govıl • alt kı<*mü u<ma ve i\i tenıa.s haJincU* yer

«0

Jeştirilmelidir. Yuvarlak fişek şeklindeki ısıtma eU'mıııılanna nazaran, yassı şerit nalindehl ele manlar, gövde ile dana iyi temas temin ederek ısıtmada daha müessir olurlar. Elemanlaruı »ar tp ııçliıj ıııa yakın konmamasına dikkat ederek, bunların üzeıine jfrten ısı şualariyle veya ısıtı «ılarla, tutuşabilecek maddelerden çıkacak alev lerle hasara uğramaması önlenir. Isıtma eletnan lıjrının motoru fazla kıldırmaması icabeder. Bu şimale v<ıtak yağı ve sair tutuşabilen maİM nıcnin yannaası önlenmiş olur. Bu sebeple el» ınan'ların normal voltajlarının yansı kadar bir voltajla beslenmesi icabeder. Mesel» 110 volttuk motorlu için 220 volta gftrv yapılmış bir eleman eya 110 volta göre yapılmış iki elemanın seri bağlanmış şekli kullanılmalıdır. Bu tarzda bal lanan ısıtma elemanlarının ömrü. utun olur. No» malin yarısına eşit bir voltajda kullanılan ısıt ma elematnlannm mejdana getireceği ısı, normal değerin dörtte biri kadardır. Isıtma elemanlarına mahsus anahtar, motor şalterine o şekilde bağ lanmalıdır ki, motor çalışırken elemandan akün geçmesin ve motor (hmınca elemandan akım j;fi;<vin. Bir motorun rutubete karşı korunması için, sıcaklığın oda »ıraklığından 10 ila 15 °C daha yüksek tutulması kâfidir. Bu suretle mo

»aka

• ICMCUİ I Cİ6 OOSME NOKTASI VE M 0 M « C K T ^ D C M İ 2 SEVİY ESİNDEN 1700

TOt LCR IÇIH TAKRİBEN

RUTUBET METREY İ

ARASINOAKI KAOA* Y Û ».

M*

tor üzerinde su yoğunlaşmaz. Ekseriya Hizuınun dan aşırı derecede ısıtma gribi zararlı bir tema yül müşahede edilmektedir. Motor büyüklüğün yül müşahede edilmektedir. Motor büyüklüğün» göre kullanılacak ısıtıcısının ne olacağına dair bazı misaller Tabto 1 de gösterilmiştir. Bir adet büyük ısıtıcı yerine buna muadil birkaç adet ısıtıcı eleman kullanılması tavsiye edilir.

CETVEL I MOTORLARA EN UYGUN ISITICI ELEMAN SEÇMEK

Motor

Dakikada .Beygir devir Ağırlık gücü sayısı kg.

Sakın havada mo tor gövdesini civa la göre 10 oC da ha şırak tutmak için lüzumlu \Vatt miktarı (Takribi olarak).

5 1.800

S 1.200

10 1.800 100

10 1.200 110

25 1.800 180

25 1200 270

600 405

50 1.800 270

50 1.200 405

600 905

100 1.200 1.180

600 . 1.270

200 1.200 1.1»)

600 1.7ÜJ0

70 95

110 170 J50 $tu> 250 380 850 1.050 1.180 1.050 1.600

Diğer büyüklükteki bir motoru ısıtmak iyin. motorun beher kg. ağırlığı içi" 0,95 Watt hes.ıp ederek, tatbik edilecek Watt yekûnuna eşit ele man seçmelidir.

Su geçmez örtü kullanmak

Motorları şırak tutmakta kullanıla' al: eüektrik enerjisi olmadığı veya fazla pahalı bu lunduğu takdirde, korunma için en pratik çare, motorların su grçirmiyen plastik veya sair bir ortu ile sarılmasıdır. Bu örtüler motor mili et rafında ve tabamla iyice sıkışmalıdır ki, içe riye hava bırakmasın. Rutubeti daha azaltmak için silika jeleri gibi ıslaklığı giderici bir mad denin delikli bir toıı»a içerisinde örtünün için î konması lâzımdır. Fakat > silika jelesinüı ne de recede müessir olabileceği henüz kati olarak bi linmemektedir Silika jelesi ıslandıktan sonrı, 110 °C'a kadar ısıtılıp suyu giderilir ve tekrar kullanılabilir duı uma sokulabilir. Aşırı derecede rutubetli yerlerde hu usulle tam olarak rutubet ten korunma sağlanmamaktndır. Bu >tizdendir ki, bu usulle korunmuş motorların, tekrar servi se konacakları zamanda meggerle yapılanı di renç ölçttleri düşük bulunursa, Hk önce ısıtma île kurutulmaları icabeder. Ardısıra ıslanan ve kurutulan motorların sargılarının ömürlerinin kısui jcağı muhakkaktır. Bunun için örtü usulü

nün, motorların âtıl zamanında sıcak tutulınıv lanna Unkân görülıniyen hallerde tatbikine oevar verilmelidir.

İçerden ısıyla kurutma :

Bir motor fazla rutubete maruz kaldı ğı /.aman veya izolasyon direnci tecrübe»! neti cesinde tehliken halde olduğu anlaşıldığı zaman aşağıda zikredilen usullerden biri ile kurutul malıdır.

A — tTsulü : En mükemmel usul olup va kumda motorun ısıtılmasından ibarettir. Bir mo tor bu usulle kurutulması için lüzumlu teçhizatı ihtiva eden bir atelyeye gönderilmesi icabedeı Böyle bir ateJye burada tasvir edilmiyecektir.

B — Usulü : Vtıkardaki kadar mükemmel olmamakla beraber, tatmin edici diğer bir usul de vakumsuz olarak motorun ısıtılmasından ibı rettir.

Motor izolâsyonunun muayene neticesinde Şekil 1 deki şüpheli alan içinde bir noktaya t». kar u. ettiği görülürse, motoru, normal voltajın y&risına eşit olan bir voltajda röl&ntide çalıştı rarak kurutmak mümkündür. Mamafih nomıa ün yarısı kadar bir voltaj tatbiki tehlike arzede bJHr. Bu yüzdendir ki, mümkünse, aşağıda zik redilen usullerin tercih edilmesi tavsiye edilir. Rölântide çalışma sıcaklığı düşük olduğundu<ı bu usulle kurutma uzun zaman almaktadır. Eğer şarj transformatörü Veya a. c. yahut d, c, kaj (ıak • aleti gibi alçak ; gerilimli, bir kaynak elde bulunursa rotoru sabit tutarak veya dışarı çıl .a carak, statordan tam yüke tekabül eden bir akım geçirmekle kurutma yapılabilir. Bu gibi içerden ısı vermekle kurutmayı temin eden usuller, ru tubeti dışarı atmakta çok müessirdir. Ancak, hu usullerde fazla ısı veri'memesine itina ohrtımııh dır; zira aksi halde buhar basıncı meydana gel mesiyle izolâsyon parçalanabilir. Bu zararı ön Itnıek üzere, akımın başlangıçta az olması ve yavaş yavaş yükseltilmesi ve bu şekilde parag raf 11 de verilen sıcakbk derecesine çıkılması gerektir. Motorun açık tutuiması kurutmayı ç;ı buklaştırır. Bir vantilatörle motora hava sevke dibıu'si de kuruma müddetini azaltmaktadır. Ku rutma müddeti, motorun ıutuhet durumuna bağlı olarak birkaç saatten birkaç giine kadar bir za man alabilir. Globlu veya çabuk şeklinJe bir termometrenin, kurutma esnasında, motora nıa oun veya zamklı keçe parçaslyle tesbit edilme si icap eder. izolâsyonun gevrekieşmeslne sebep olabilecek aşın sıcaklıklara meydan vermemek üzere, lüzumu halinde eJektrik akımının zaman zama'n azaltılması veya büsbttün kesilmesi i< a beder.

Fırında kurutma veya dtşaıdan myln ku rutma :

E. M. M. »

C Usulü : Daha yavaş olmakla bera ber B Usulü gibi tatbik olunur. Bu usulün ye gane farkı, sıcak ve kuru havanın dışardan mo tora sevkedihnesidir. Sıcak kuru havayı elde et mede etektrikî ısıtıcı, buhar radyotörü veya kö mür yahut havagazı kullanılabilir. Elektrik! ve yahut başka, bir usulle çalışan bir vantilatör sı cak temiz havayı motor içinden dolaştırır, mo torlar küçük olduğu takdirde fırın içinde de ku rutulabilir. Bu takdirde meydana gelen rutubetli havanın dışan atılması için fırının havalandırıl ması şarttır. B — Usulünde, en sıcak noktalar sa'.gı içinde tutunup buralara termometre soku lamaz. Bu hususu gözden uzak tutmamak VP , tedbirli davranmak icabeder. C — Usulünde ıw dışardan tatbik edildiğinden, Tablo II de gös terilen sıcaklıklar daha yüksektir. Bu suretle her iki usulde de en sıcak noktalar aym sıcaklıkta ı !ur. C — Usulünde termometreyi izolâsyonun kem .rina v: sıcak havanın çarptığı kısma koj mahdır ki azamf sıcaklık ölçülmüş olsun. Moto ra üflenen hava miktarnm yeter derecede olma sı ve bu suretle giren ve çıkan havanın hemen hemen aym sıcaklıkta olması temin edilmelidir, ^ırnkhğın molorun her tarafına eşit olarnk Inttoik edilmrsi lâzımdır.

Kurutma işîemınm kontrolü

Kurutma İşlemi esnasında izolasyonun <lir: nri ölçülmeli ve gidişi takip edilmelidir. 01 çülmede izolâsyonu hasara uğratmamak için, al çak voltajda çalışan bir direne ölçme aleti knl lanılmahdır. Eğer evvelce motor kuru iken izo lasyon direnci ölçülmüşse, bu değer kurutm;» 'şkininitf n? 7r:nun tam olarak bitirildiğini t\ vin pfrrrcr V kullanılır. Bu »eklide kurutma

kısa Tjımanrla. biter. İzolasyonda mahsur kaimi) rutubetin veya ıslak noktaların bulunması neti cesinde kuruma eğrilerinin normalin dışında düz leşmeleri halimde yanlış tefsire kapılmamak için yine yukarda zikredilen direnç miktarı gözönün de tutulur. Kurutma esnasında direncin ani ola rak azalması sıcaklığın, artışından ileri gelmiyor rta, izolâsyonda rutubet mahsur kaldığına delâlet eder; bu takdirde kurutmaya devam edilmelidir. Kurutma sonunda direnç en büyük değerim» çık malıdır ve Şekil 1 deki emniyetli alan bölgesi ne yükselmelidir. Mamafih, ba emniyetli bölgp Je bir nokta veren bazı motoriann Arızalı ol duğu da tesblt edilmiştir. Kurutma işleminin baş langıcında, kuruma, sıcaklığına erişüıoeyc kadnr ki ısınma müddetince izolâsyon direncinin okun nıasuıdan sarfınazar edilebilir. Sıcaklıkların mümkün mertebe dakik olarak ölçülmesi gerek tir; zira direnç «uçaklıkla fazla miktarda değiş mektedir. Esasen okunan dirençlerin Seki) el deki diagramı kullanarak kuruma jicakfcğıntı irca edilmesi elzemdir. Mesela, kuruma sıcaklığı 90 °C olsun; 80 °C te iken direnç 0,04 Megohm (yani 40.000 ohm) ise, bu değerler ile Şekil 1 dek> grafikte bir nokta bulunur. Bu noktadan olan ayırma çizgisine paralel bir çizgi geçirilir, tşte bu çizgi üzerinde 90 oC teki direnç değeri olan 0,018 Mtgphm bulunur. Bu, tashih edilmiş değerdir. Bu gibi değerler zamana tabi darah Şekil S teki gibi bir grafikte gösterilir. Kuru ma sıcaklığına çıkıldığı zaman dirençler saat te bir okunmalıdır. Direnç sabit bir değer al nıağa başlaymca iki veya üç saatte bir okuııır. fki motor hiçbir zaman aynı kuruma, karakter:^ tigine malik değildir ve bu sebeple bunlar anı tında büyük farklar beklenebilir, t'ımımiv. ;: •

OJSO

l a Mk TîT kaı

0,125 r

1? O,KM

Iu*ıl« kva^m «ârlaljLİB 4 U 1 tana MJıtlBd. • ii'Uuflİ

iUMî ş

L4

13r".

1W

/

(uss 111L>// /

İ D 0 taullba «a u x d»

—

4 1.1 ' ' ' J

Sıoklj

lard •• » t * «•e

İS

•r uı BBITBlt aja*(i mt « A

,y

>* A|u 1S ı r« 1*1 a n

r s •«m

Kal

• M nal abat Ol»

n

Mi i r •

»EK L İ 200 HPO ÜCÜMO E 8lR»fDTq_ AA A İ T T PİK XIIRUMAGÜİSI

K. M. M. 9

küçük motorlar büyüklere nazaran daha kısa m ımuıda. kuruyabibnehtedir.

En uygun kurutma stcakltğmı seçmek : Kurutmanın yapılacağı en uygun sıeak iık motorun durumuna göre seçilmelidir, izolas yon direnci tehlikeli alana düştüğü takdirde ku rutma işlemi nispeten kolaydır ve bu sebeple en düşük kurutma sıcaklığını seçerek dahi kuru' ma işi yapılabilir. tzolâAyon direnci daha düşük olup tehlikeli alanda bulunulsa, kurutma için vasat bir sıcaklık seçilmelidir. Bir motorun du rumunun en kötü olduğu hal, motorun sıcak bu lunduğu bir zamanda su taşkınına maruz kalma sıdır. Bu takdirde ancak en yüksek kurutmıı sı caklıklarının, rutubeti dışarı atmada müessii ») duğu görülür. Bu sıcaklığın uzun müddet tatbi kinin izolâsyonu hasara uğratabileceği kabul edildiğinden daha fazla yükselmemesi için aıa mi şekilde dikkat edilmelidir. Eğer motorun tek rar servise iade edilmesine fazla ihtiyaç vaına, hasara uğrama tehlikesini göze alarak, daha çabuk kurutma yapılabilir. Motorun küçük ol ması halinde böyle bir tehlike göze alınabilir; zira küçük motorların sargılarım yenilemek faz la pahalıya mal olmaz.

CETVEL H KURUTMA SICAKMKLAKl

Usul Normal verniklerle em renye edilmiş pamuk ve emayye izolasyon İçin tercih edilecek kurntnı» ncafchğı.

85 oO 105 oC

B Usulü C UautU Yukarda sözü geçen malzemeyle tecrit edil miş izole teller İçin mtt saade edilecek en yük »ek kurutma sıcaklığı. 95 oG 110 oC

N o t : Bir motorun izolasyonunda vernikle emprenye edilmiş mika asbest veya cam orgu malzeme kullanıldığı takdirde yukardaki kurut ma sıcaklığı rakamlarını 10 °C miktarında ar tınlmahdir.

İzolâsyon direncinin zaman zaman muayenesi

Bu yazıda daha ziyade orta ve ufak boy motorlu nazarı itibara ahnmıştır. Ufak mo

torlarda izolasyon direncini ölçmek için, motora muayene voltajı tatbik edildikten 1 dakika son ia. jaJnız bir direnç ölçmesi yapmak kafidir (Şe kil 1 de veıilmiş talimata hakiniz). Yıllık d!' renç ölçme, tercihtin mevcut oda sıcaklığındH yapılmalıdır. Bir motorun durdurulmasını mü teakip sıcakken izolasyon direncini ölçmek de tatmin edici netice verir. Bu takdirde direncin 40 °C'a irca. olunması gerekir. Yazının diğer kı sunJarında İzah edilen sebepler dolayısiyle, 'H renci ölçme esnasında motorun sıcaklığı da öl < tümelidir Farklı ohmmetre veya farklı voltajlı Sirt:.T kullanmaktan kaçınmalıdır Bu gibi ha Uslur umumiyette >'o 20 yi aşmaz. îzo'âsyon di renci »Ieiilürken, standart usul olarak, motor ut ları bağlantılım açılır. Ancak, fazla lehim işleri ve irtibat yellerinde fazla zorlukla karşılaşılaca ğı zaman, hağlantılann açılmasından sarfı nazar tdilmt'üdir. Mı tor kabloları kısa, yeni ve kuru olduğu zunan, bunların izolâsyon direnci ölçüsü ne tesirleri az olur. Muayene esnasında motor ların kah.olarından tecrit edilip edilmedikleri not edilnıt lidir. Her bir direnç ölçüsü 40 oC'a irca olunm^fi ve bu rakam, ilerde yapılacak rauka yesrltıde kullanılmak ürere, muhafaza edilmeli dir. Benzer motorlarda çok farklı dirençler öl çültne*i şüpheyi davet etmelidir. Şüpheli veya alçak bulunan dirençlerin tahkiki için, motorun kabloJannüf.n tecrit edilmesi ve bu suretle al çak direnç veren yerin tayini icap etmektedir. Alçak direnç ölçüsü verebilecek hata kaynakla rının ortadan kaldırılmağı şarttır. Her motorun senede en az bir defa muayene edilmesine im kân verebilecek bir muayene programı hazırlan malıdır. Bu program ilâveten, uzun. gaman âtıl vaziyette bırakılmış ve bilhassa rutubetli yerler de kalmış motorların, yeniden ıservise konurken yanmasını önlemek üzere direnç muayenesi ya pılmalıdır. Tecrübeler göstermiştir ki, gerek ta mamen kapalı tip ve gerekse kısmen açık tip motoilar, kısa bir müddet dahi % 100 rutubetli' yerlerde knldıkları takdirde tekrar servise kon dukları zaman izol&syontarı kolayca hasara ıi£ nyabilmektedir.

Esti Isı (Horeret) Emniyet

Fizik lâboratuvartaruıda elektrik ceryanı in kişaf ettirilerek elektrik sanayiinde kullanılır bir hale getirildikten sonra, her sanayi şubesinde ol duğu gibi elektrik eeryan tesislerinde de enıııi yet cihazlarının kuJıanılıııa.sı bir zaruret haline gebııiştir Yalnız yaptığı muazzam işlerle kendi

Hamdi ERENÜOK Müh.

kudrt»t ve azametini meydana koyan elektrik cerypnı (bu gıiıi ekserimizin trikliği pibi) em saLsi/_ olıaak müspet ve munfî bir takat olarak her an gözümüzün önüııdediı. Feınnî olarak knl laiuldığı takdirde ferdi ve umumi menfaatlara nıükı mnıel bir kdr.'t ve gayri fenni

E. M. î\î. <J