TELEFON KURŞUNLU KABLO ŞEBEKELERİNDE BASINÇLI GAZ TECRÜBESİ

a) Dileklerle ilgili hiçbir kaynak ame'ıye Binin şantiyede yapılmaınası

b) Malilime olarak yüksek evsallı ve yük sek muka\e.ııt.'tli çelik kullanılması

c) Bilhassa direğin tepe kısmının hesabında nonnal hesaplarda kabul edilen gerilmenin % 30 eksiğinin emniyet gerilmesi olarak kullanılması

d) Ayaklaıon tamamen simetrik olması ve çift çapraz sistemine gidilmesi

e) Zelzele Tahmatnamus1 esaslarına göm zelzele tahkikinin yapılması

Tel

ameliyesinin çok itinalı yapılma

ı ı ve oilh.ii.ha nakilin denize temas etmesini b» leyıcı tedbııler alınması nakilin normal onırfinj muhafaza etmek bakunından elzemdir.

Nakledilecek takat önümüzdeki senelerde aur'atle artacağından hattın en aşağı 220 KV. 1a işleyeceği nazarı itibare alınarak izole edılmelt dir. İlk senelerde 164 KV. ile çalışarak olan hal tın sadece 4 nakilinin çekilmesi suretiyle bir nakilin yedek olaıak bulundurulması faydalıdır Lüzumu halinde diğer iki nakil çekilebilir.

îşın ıkı sene süreceği ve malî portesinin 10 milyon T.L, civarında olacağı tahmin edilmeJt tediı.

Telefon Kurşunlu Kablo Şebekelerimle

Basınçlı Gaz Tecrübesi

Kablonun, basınçlı g<±z tecrübesine tabı tu tulması zannedildiği kadar ne güç bir iştir ve nz de fazla biı hüner ı^ter Bundan başka, tehliites.!

Çeviren : 1 Hakkı OBAJL

Y . Mttt.

ve fazla bir nvısrafı yoktur. Lehimle yapılan bü tün kui'junlu kablo eklerinin çatlak olup otma dıklaiı hususunda, basınçk gaz tecrübesi bize en

ÜT"

emin ve doğru bir netice vermektedir. Yağı alınmış nitrojen gazı veya kuru hava, kurşun zarfın veya manşonun üzerine yerleşti rilmiş alelade bir lâstik subabı ile, kablonun içe risine gönderilir ve aşağıda anlatacağımız şekil de kablodaki çatlaklar tespit edilir.

Nitrojen tenbel bir gazdır, parlamaz ve tu tuşmaz; insana da bir «ararı yoktur. Bu nun için menhol galen, santral binası gitı kablo ların bulunabnleceğı herhangi bir yerde bu gazı •mnıyetle kullanabilliriz.

Yağı aJınmiş nitrojen, İmscnç altındı muhte lif büyüklükteki silindirlere doldurulur. Böyle bir Silindirin üzeriae, silindirin içindeki fazla basınç lı gazı istenilen düşüklükte bir basınçla dışarıya verebilecek bir regülâtör sistemi takclmıştır. Bu regülâtör ve manometreler istenildiği vakit ko layca bir silindirden sökülerek diğer bir silindi re monte edilebilir Btndan dolayı küçük şebeke lerde bir veya ıkı adet regülâtör gurubu ılc bir kaç tane fazla silindir bulundurmak daha mü nasiptir. Bu gaz, bozulmadan ve zayiat vermeden istenildiği kadar silindirlerde muhafaza edilebi lir. B valfı açılınca C manomctıesi silindir içki deki gazın basıncını gösterir (şek. I) Gaz kulla nıldıkça içerdeki gazın düşen basıncım bu mano metre üzerinden okuyabiliriz. E regülâtörü silin dirden dışarıya çıkacak olan gazın basıncını ayarlar; bu basıncın değeri de D manometresi ü zerinden görülün. Regülâtörün F kolunu saat yö nünde çevirerek, kalıloya göndereceğimiz gawn basıncını istenilen değere getirebiliriz.

Silindir içindeki gaz müna sıp bir uzunluk taki (meselâ 10 m) alrlâdı1 bir hava boıusu ile kabloya venlır (şek. I H) Hoıtumun hır ucun da regülâtöre bağlanacak tarafndan, sol dişli bir ivkorCGı ve dıgeı ucunda da, kablo üzerindeki subaba uyarak şekilde, bir subi>b rekoru (K) var dır. Şek I deki (N) kablo kuışun nu>nşonu üzg ündeki sııbab da L ile ışaıct cdılmıştu.

Şek 2 de basınçlı gazın bu kablodan dığsr bir kabloya aktaulmasınd.m kullan 'lan 30 m uzunluğundaki bir hava hoıtumu görülmektedir.

Gaz aktarma için kullanılan hortumun her bir ucunda, kablo üzerlerindeki aubabları açık va zıyalte tutmaya yarayan subab rekorları mev cultur; Hortum subabJara bığlanırea gaz bir ta raftan diğer tarafa geçer. Bu düzenle basınçlı gaz tecrübesini, aynı anda, şebekemizin birkaç kablosuna birden tatbik imkân'nı hazırlamış olu: uz.

Şek I de bir kablo ekindeki (N) lehim işlü rlnm kontrolü görülmektedir Bu hallerde bir aletle kurşun manşon veya kablo üzerine acılan deliğe bu subab yeıleştirilır. Delme aletinin üze rindeki dalıcı piston basılarak lüzumsuz olan kü çük kutsun parçası dışarıya L ile gösterilen su bab, bir ucunda kolaylıkla kurşuna lehimlenebile cek şekilde tadılilata uğramış alelade bir lâstik şubatadır. Tecrübeye tabi tutulan kablo veya kablo ekine takriben 4,5 kg. basınçlı bir gaz: i sevkedildiğini D manometresi gösterir Ekin le himinde bir çatlak varsa M ile işaret edildiği fekılde, sabunlu su kabarcıkları husule gelir. Bu kabarcıkların husule gelmesi içinde az miktar da, gliserini ihtiva eden su ve sabun kanşımmı Wr fırça ile kablo veya ekin üzerine, sürmek kâ fidir. Bu hallerde, yalnız çatlak yen lehimle ta mir edtrek kısa bir zamanda işimizi ikmal etmiş oluruz.

Subabı lehimlemek yerme, kelepçe ile kah loya tesbit etmek de mümkündür. Hava ile yapı lacak tecrübelerde, meselâ bir oto bataryası il" işleyen, bir hava kompresörü de kullanılabıl'* Kompresörden çıkan hava, bir süzgeçten goçıiı lerek, rutubeti alınır, ve kuru bir şekilde kablo ya sevkedüır. Süzgeçdeki nıtubet emici madde. içinden geçen havayı kuruttuktan sonra rengini değiştirir; artık bu madde işimize yaramaz olur, bir yenisini almak lâzımdır.

Kelepçedeki stıbab kullanılacağı vakit evv ; lâ delici bir aletle manşon veya kablo delınır Tecrübe bittikten sonra kuışun manşon veyn kabloda açılan delik kalaylanmış pırıç bıv vida ile kapatılır Vida deliği s'kısıkıya oturduktan sonra başına ve civarına lehim akıtılarak delik iyice kapatılmış oKu. Vidanın üzerinde bir o 'knı tı vardır. Vidanın iyi otui madiği halici de lehimi eriterek, vidayı bu çıkıntısı vasıtasiyle çıkarır ve lehim mayi haldeyken istenilen şekilde tekrar otuı tabiiniz.

Basınçlı gaz tocıübeaıno başlanmadan evv.'l büh.ısga kablonun izalâsyonunu vo kurşun zar fını bozmayarak şekilde tedbirlerin alınması I I zıvndır Haddinden fa^la basoıclı gazların kulln nılııiHSi kuışun manşonları yayar veyı çatlata bilir. Kuru olmayan hav mm k.ıbloya sevkı 'lo teljfısı imkânsız bozukluklar mayd.ına s^'tue'm lır

Wheatstone ölçü aleti ile tespit edilemeyen fakat kabloya rutubet sızdııan gözle görülmeyen narıl kablo çatlakhklaıı ua nasınçıı gaz tecrü besi ile kolayca tespit edilebilir. Bu tecrübe^) sabunlu suyun kablo üzerine süıülmesiyle a n z ı >vnı tam olaıak lokalize edilir. Bunun için, arı za civarındaki kabloya, şayet bir ek manşonuna kelepçeli veya lehimli bir subaib yerleştirilir. Ba sınçlı gaz kabloya bu subabtan verilir ve sonra subab yine evvelce anlatıldığı şekilde kapatılır. Böyle bu tecrübe, havai kablo üzerindeki çalış mayı temin edecek şekilde sahanlıklı ve, hare keti kab.hayat merdiveni bulunan bir kamyonet le kolayca yapılabilir. Merdiven tepesindeki şa hıs, oto harekel ettikte, cimdeki fırça ile sabun lu suyu kabloya sürerek muayyenesıne devam edecektir. Yukarıdaki adamın vaziyetini her nn şöföıc gösterebilecek bir aynanın münasip sa kilde otoya yerleştirilmesi de teciubenin emniye ti bakımından yelinde olur. Bu şekilde kablo arızası çabucak tespit edilir ve aynı merdiven üzeıınde de İslahı kolayca yapılabilir.

Bazı kablo fabnkalan, istenildiği tekdirdo, kabloları size gazlı olarak gönderebilir. Kab lolar gemiye yükleme esnısmria da gazlıdır. Hat ta kablonun yeıaltı ve havaî tesisi de gazk ola rak yapılabilir ve dolayısiyle bu ameliyeler ara sında kablo kuışun zarfında hasara uğrayıp uğ ramadığı kolaykkla kontrol edilmiş olur.

Büyük kapasiteli kablolar fazla miktar da gaz çekebilirler. Dolayısiyle, bazı şartlar al tında, böyle bir kabloyu ayni zamanda depo gi bi de kullanarak, yanındaki komşu bir kablo ya bu kablodan gaz aktarabiliriz. Tabii komşu kablonun, kısa ve bilhassa küçük kapasitede olması lâzımdır. Meselâ; i kg. lık bir gaz ba sıncı altında bulunan 600 çiftlik 150 m. uzun luğundaki bir kablonun gazından istifade ile taknben ayni uzunluk ve kapasitedeki komşu bir kablo üzerinde basınçlı gaz tecrübesinin ya pılmasını isteyelim. Bu takdirde bir aktarma hoı tumu (Şek. 2) ile bu iki kablo aıasındaki irtibat sağlanarak, 2. kabloda da takriben 2

kg. basınçda bir gaz eldo edilmiş olurki bu da Kurşun zarfda kaçak olup olmadığını bize ko layca gösteıebılır. Bu metodun, daha ziyade. menholleı den, civarındaki tevzi kutularına çı kan fider kablolarına tatbiki daha müsaittir.

Basınçlı gaz tecrübesi, arızalanan yeıalt» kablolarına da tatbik edilmektedir, Arızalı kab loyu, bilhassa içinde en son çalışılmış, tanzim veya diğer kablo işlerinin yapılmış olduğu, menholleı de basınçlı gaz tecrübesine tabı tut mak yerinde bir iş olur, Kurşun manşon veya doğruca kurşun zarfa bir subab takarak kab loda 3 ilâ 5 kg. lılt bir gaz basmcı temin et tikten sonra sabunlu suyu menholdeki arızalı kablonun her tarafına iyice sürmekle lehimin sağlam olup olmadığı tespit edilebilir.

Basınçlı gaz tecrübesine tabı tutulan uzun bir kabloda gazın kablo boyunca yayılması za manla olur. Meselâ şek. 1 deki P kablosuna R noktasından 5 kg. basınçlı bir gaz verelim; ve S noktasındaki manometıe ucunda subab reko IU bulunan kısa hoıtumlu bir manometıc 2,5 kg. gösteısin; bu anda gaz veımeyi keselim; kabloda kaçak yoksa bir müddet sonra R nok tasında basıncın 1,25 kg. düştüğü ve S nokta sındaki basıncın da takriben 1,25 kg. arttığı görülür. Bir gazın kablo boyunca yayılma za manı, kablonun boyuna, nakillerin sık veya gevşek oluşuna, parafinli eklerin vs. nin bulu nup bulunmayışına tabidir.

Basınçlı gaz tecrübesinde hiç bir zaman 5 kg. dan yüksek basınçlı gaz kullanmaya lüzum yoktur, ve 2,5 ilâ 3 kg. lık bir gaz basıncı ço ğu zaman işimizi görebilir.

Kablo içindeki gaz basmcı, sıcaklığın de ğişmesine de tabidir. Şayet tecrübe, gazı kab loya verdikten bir müddet sonra yapılacaksa bu müddet zaıfındaki sıcaklık değişimi nazarı itibara alınmalıdır.

Aşağıda ekli not ı ojen gazının lanılabilir.

tablo, muhtelif derecelerde basıncını hesaplamakta kul

NİTROJKV GAZININ SANTİGRA» OLARAK SICAKLIK DOEKKCESÎ

25 ° 1 1.4 1.8 2.2 2.6 3 3.3 3.7

—20° 1.2 1.5 2

•2.4 2.8 3.2 3.6 4

10° 1.4 1.8 2.2 2.6 3 3.4 3.8 42

5° 0°

1.6 1.8

2.2

2.4 2.6

2.8 3

3.2 3.4

3.6 3.8

4.5 4.7

5° 100 2 2.1 2 3 2.5 2.8 3 3.2 3 4 3.6 3.9 4 4.3 4.5 4.8 4.9 5.2

15° 20° 25° 30° 40° 45°

2.3

2.6

2.8

3.2

3.1

3.5 3.9

3.4

3.6

4.4 4 6

4.1

4.9 5.2

5.2

5.4 5.7

5.4

5.7

5.9 6.2

5.6

59 • 6.2

6.4 6.6

NOT : Yazımız, Amerikan York ( P a .) Telefon ve Telsi alf Şirketi:nın se beke Bay Danıel Scitz'ır "Cafole" isimli kıtabındandilimize çevrilmiştir.

mütehassısı

GİDERLER

Personel giderleri

Huzur hakları Görevli üye ücretleri Daimî memur ve hizmetli ücretleri Yolluklar Tetkik ve müşavere ücretleri Geçici hizmetli ücretleri Memur ve müstahdemlere yardımlar Büro giderleri: Kırtasiye ve matbaa Neşriyat ilân ve abone Vergi ve resimler Pul, hare ve noter masrafı Kiralar Tenvir, teshin, sıı PTT. masrafları Banka masrafları Çeşitli giderler : Amortismanlar Odalar Birliği hissesi Temsil masrafları KangTe masrafları Diğer çeşitli giderler Eski yü giderleri

Yekûn

Gelir fazlası

UMUMİ YEKÜX

E. M. O. 1956 Yılı Gelir ve Gider Cetveli

T. L.

6 525 — 5.961.29 18.821.83

147.39 59.— 1.356.19 396.75

... 2.466.40 1.771.—

4.46 130.60 5.000. — 155.27 2 04551

81.64

710.50 10.814.01

868.57 187.— 253.48 748.—

58.50&89

25.072.64

8&57&5S

Esas gelirler

Kayıt ücretleri Hüviyet cüzdanı bedeli Âza yıllık aidatı Binde 5 ler Çeşitli kanuni gelirler : Vesika ücretleri Bağış ve yardımlar Diğer gelirler : Eski yıl gelirleri Alınan faizler Müteferrik gelirler

T. I.. 730 219 42.38ü 22 199.27 — 111. 15.400. 370.— 127.59 2.045.67

83 576.33

Fasıl 1 u

1/1/1956 ilâ 31/12/1956 Arası Gelirler Mukayese Tablosu

Madde

1 1 3 i 5 6 7 8 ö 10 11

Nev'l

Aza kayıt ücreti Aza hüviyet cüzdanı bedeli Aza yıllık aidatları % 5 ler Hizmet karşılığı alman ücreti» Vesika ücretleri Neşriyat hasılatı Bağış ve yardımlar Para cezaları iştirak kârları % 5 ler

Fanü yekûnu :

Bütçe

1.660.— 498. —

45.510 — 25 560. —

1.— 1.— 2.500. — 8.000.— 1.— 1.— ^

83.733. —

•ı

Hükümet ve Odalar Birliğinden yardım

Alman faizler

Müteferrik gelirler

Fasıl U yekûnu :

2.500. — 150.— 217.—

8.867.—

Ueçen yıldan tahakkuk eden alacak Umumi vekûn :

18.885.29 105.583.29

Tahakkuk 730. — 219.

42.380. 22.193.2:

65.522.27

85.622.27

Tahsilat 37.898.06

111. 15.400. —

53.409.Co 127 59 507.59 635.18

54.045.14

rersoneı giderleri : Huzur haklan Vazifeli âza ücretleri Daimî memur ve hizmetli ücretleri Geçici hizmetli ücretleri Yolluklar Tetkik ve müşavere ücretleri Memur ve müstahdemlere sıhhi yardım

0.400, 8.700, 19.200, 2.000, 600,

900, 400,

Fasıl I Yekûnu :

41.200,—

Büro giderleri :

II

Kırtasiye vo matbu evrak

Neşriyat, ilân ve abone

3.500, — 4.000, —

a) Neşriyat)

500,—

b) ilân ve abone)

Vergi ve resimler

Pul, hare ve mahkeme masrafları

600,—

Sigorta primleri

50, —

Kiralar

5.627, —

Tenvir, teshin ve su

400,

PTT Giderleri

2.050, —

Banka masrafları

100,

Faul II Yekûnu :

16.927, —

Sabit kıymet yatırımları :

Arsalar

Binalar

Demirbaşlar

1 200, —

Tesisat

Gayrımaddi sabit kıymetler

Fasıl iÜ Yekûnu

1.204, —

IV

Çeşitli giderler :

Odalar Birliği hissesi (<;,{, 20)

17.300, —

Temsil mesrafları ve cemiyetlere iştirak

1000,—

KongTe masrafları

300,—

Amortismanlar (<yf 10) Fonlar

750,—

a) Oda Fonu

ı,—

b)

c)

Azalara yapılan yardımlar

a) Sigorta primleri

b) Dıger yardımlar

c) Cemiyetlere bağış ve yardım

Çürük alacaklar karşılığı

Diğ er çeşitli giderler

Fasıl IY Yekûnu

^ 1.100,—

400,—

20.756, —

Geçen yıldan bakiye borç

12.116,52

İhtiyat akçesi

13.381,77

6.525, — 5.951,29 18.821,83 1.356,19

147,39 59, 396,25 33^07,43

2.466.4U. 1.608,95

162,05 4,46

130,60 —

5.000, 155,27

2.045,51 81,64

11.654,88

— 875, —

— 875,—

10.814,01 858,57 187,— 710,50

995,— 253,48 13.828,56 6.683,16

2.875, — 2.738,17

378,17 643,81 452,61 841,—

3,25 7.932.55

1.033,60 2.391,00

337,95 95,54

469,40 50, — 627, — 244,73

4,49 18,36 5.272,12

1, 1, — 6,485,99 1, — 1,— S29,—

6.485,99 131,43 113, — 39,50

1, 1,— 1,—

1,— 1, 1, —

146,52 6.927,44 5.253,36 13.381,77

GELİRLER MUKAYESE TABLOSU 1 1/1956 ile 31/12/1956 Arası

Aktif

Xakit hesaplar

EE3S lif Bankası

Borçlular

227,31 8.6 920.0 1

Uye taahhüt borçlan Depozitolar

39 907.76 25.—

Sabit kîynıetler Demirbaşlar

7.105.—

Amorf ısnıanlm

1.333.50

Muvakkat re mütevassıt hesaplar

l.ş avansları

250.—

Jet a avansla u VB muvakkat sarfiyatı 1.410.41

Peç.n ödenmiş mas.

23.85

Ocşitll muvakkat ve mutavassıt hesaplar 81.07

Yekûn :

7.147.85 39.9S2.76 5.771.50

1.775.33

54.624.94

Alacaklılar :

İstihkaktan alacaklı vazifeli tUalaı T. M. M. O. B

4.690.56 5 925.12

Muvakkat ve mutavassıt hesaplar

Ödenecek veıgilcr

1.352.69

Pul tevkifati

12.42

ödenecek masraflar

272.31

Peşin alınmış hasılat

4.000.

Tevzi edilecek gelir fazlası

12.524.51

Çeşitli muvakkat ve mutavassıt hesaplar 771.69

Neticeler :

25.072.81

Yekftn :

Pasif 10.615.68 18.936.62

54.604.0//

ERİKÂN NEŞRİY AT 1ÜR0S

Yüksel Cad. 6 — Ankara Telefon : 27318

Daima daha mükemmel bir şekilde neşredilen şu mecmualara siz de abone olunuz.

ELECTRICAL ENGINEEBING 46 T. L. ELECTRICAL WORLD 90 T. L. ELECTRICAL LJGHT AND PO WEK 45 T. L. ELECTRICAL WHOLESAILEVG 45 T. L.

" gibi yüzlerce Elektrik ve Elektrik Mühendisliği ve Sanayiine ait mecmualar hakkında bilgi isteyiniz.

BU BRANŞTA NEŞREDİLEN BİNLERCE ELEKTRİK MEVZUUNA AÎT Kİ TAPLARI VASITAMIZLA StPARÎŞ EDİNİZ, İZAHAT ALEVİZ

HERGÜN 9 19 ARASINDA : DAtMİ KİTAP SERGİMİZİ ZİYARET EDİNİZ.

Lütfen yukarıdaki adresimize mektupla veya telefonla müracaat ile mu fassal kataloglarımızdan ve âzami kolaylıklarımızdan faydalanınız.

Muntazam ve titiz çalışma

SÜRAT EH EHVEN FİYAT GENİŞ İtfKANlAB

Çıkış Tarihi 9/9, H>57