KOK KÖMÜRÜ, HAVAGAZI

TABLO : 280. Birincil Enerji Kaynaklarının Kullanılışı (%)

Taşkömürü Linyit Petrol ürünleri Fuel oil Hidrolik enerji Odun Tezek

19,2 9,5 12,9 3,5 4,1 28,3 22,5

17.4 11,6 14,8

11.1 4,2 22,3 18,6

15,0 20,0 20,5 21,0

8,5 10,0

5,0

TOPLAM

100,0 100,0 100,0

b. Enerji türlerinin fiyatları, maliyet ve yur dumuzda bulunabilme durumuna göre ayarlana caktır. Ayrıca bu fiyatlar, enerjinin teknik bakım dan en uygun yerde kullanılmasını sağlıyacak ve ileri tekniklere özendirecek şekilde tesbit edile cektir.

c. Tüketenlerin yüksek verimli araçlar kullan , ması ile enerji tasarrufu teşvik edilecektir.

6. TEDBİRLER:

a. Fırınlar, hamamlar, kireç ve tuğla ocakla rının odun ve tezek yerine öteki yakıtları ve as kerî kurumlar dahil bütün resmi kurumların yal nız ticarî yakıtları kullanmaları gerekirse bütçe tedbirleriyle sağlanacaktır.

b. Yaygın bir eğitim' ve tanıtma programıyla ilgililerin bilgileri arttırılacaktır.

c. Yurdumuzdaki bütün linyit yataklarının kapasite, üretim nitelikleri ve gerekli yatırım tu tarlarını belirtecek ivedi ve kapsayıcı bir inceleme yapılacaktır.

d. Yurdun çeşitli yerlerinde yapılan ve kul lanılan her türlü ısıtma ve pişirme araçları iyice incelenecektir.

(1) Çiftçilerin kendilerince yapılabilecek ve şimdiye kadar kullanılana göre yüzde 50 yakıt ta sarrufunu sağbyabilecek ucuz tipler geliştirile cektir.

(2) Bütün soba yapan firmalar, şehirde otu ranlar için iktisadî linyit sobaları yapmağa özen dirilecek ve bu husus bütün yapıcıların işbirliği ile incelenecektir.

e. Beş yılda mümkün olduğu kadar çok şehir ' ve köy evine yukarıda işaret edilen tipte sobalar kurulması için tedbirler alınacaktır.

f. Kömür ve linyit yakan sobalarda bu gibi yakıtları tutuşturmak için turbdan ya da tarım ar

E.1U. 71

tıklarından yararlanılacaktır. Bunları zift ve ucuz kimyasal maddelerle karıştırarak elde edilecek tu tuşturucu maddeler bugün bu amaçla kullanılan odunun yerini geniş ölçüde tutacaktır.

g. Şehir ve kasabalardaki kalorifer ocakların da kömür, linyit ve fuel oil'un uygun olarak yakıl mamasmdan meydana gelen sağlığa zararlı du man, toz, kurum v.s. nin azaltılması ve hattâ yok edilmesini sağlayacak kanunî tedbirler alınacaktır.

(1) Şehirlerde taşkömürü linyit koku kulla nılacaktır.

(2) Kalorifer kazanlarında en uygun yakıt kullanılması için tedbirler alınacaktır.

h. Tarım merkezi olan yerlerde devlet çiftlik leri yakınlarında biogaz tesislerinin kurulması de nenecektir.

Kok Kömürü,

1. ANA İLKE VE METOT:

a. Özellikle şehirlerde, halka ekonomik ve sıh hi yakıt sağlanması ulaşılmak istenen hedeftir.

b. Talep projeksiyonları geçmişteki eğilime bakarak ve gelecekte ulaşılmak istenen amaca gö re düzeltme yapılarak hazırlanmıştır.

2. BUGÜNKÜ DURUM : .

Yurdumuzda kok kömürü yalnız taş kömürün den elde edilmektedir, dağıtıma bağlıdır ve Tür kiye Kömür Satış ve Tevzi Müessesesince dağıtıl maktadır.

Kok, Demir ve Çelik Sanayii ile havagazı fab rikalarında elde edilmektedir. Demir ve Çelik Sa nayiinde kullanılandan başka 450 bin ton kok, başka sanayi kollarına ve evlere dağıtılmaktadır.

Havagazı tesisleri yalnız İstanbul, İzmir ve Ankara'da bulunmaktadır.

Evlerde yakılan linyit kömürleri şehirlerin havasını kirlettiğinden bunu önleyici tedbirler alınmalıdır.

TABLO : 281. 1960 Durumu

Üretim

Kok kömürü 740 000 ton

97 milyon m3

Kapasite

762 500 ton 113,5 Milyon m»

3. TALEP TAHMİNLERİ:

Çeşitli ikincil yakıtlara olacak talep tablo 282 de verilmiştir.

1/