TUS ÜZERİNE - 1

L

ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ Y ÖNETMELİĞİ VE TEKNİK

tarafından yargıya yansıtıldığını belir terek. Danıştay'ın konu ile ilgili vere ceği karar doğrultusunda işlem yapıla cağını vurguladı.

UY GULAMA SORUMLULUĞU (TUS)

ÜZERİNE 1

M. Sıtkı CICDEM / EMO Ankara Şube YOnetim Kurulu Y azman üyesi

Sırf "Fen Adamları" mağdur olmasın diye, Danıştay'a açılan dava sonucu nun beklenmesi kararını alan Bakan Sn. Hüsnü DOĞAN, yaptığı işin hu kuk ile bağdaşıp bağdaşmadığını Ba kanlık Hukuk Müşavirliğine bile sor ma zahmetine katlanmadı. Fen Adam ları'na karşı gösterdiği hassasiyet ve yaklaşımı, konunun hukuksal boyutu na da yansıtmış olsaydı; Resmi Gaze te'de yayımlanarak yürürlüğe giren bir yönetmeliğin, yine aynı şekilde yürürlükten kaydırılabileceğini. Ba kanlık Hukuk Müşavirlerinden öğre nebilirdi.

Elektrik Mühendisleri Odası olarak yaklaşık on yıldır •'ELEKTRİK İÇ TESİS LERİ YÖNETMELİĞİ"™, gönümüz koşullarına uy gun, ihtiyaçlara cevap verebilecek, çağdaş bir yönetmelik haline getirme nin mücadelesini vermekteyiz.

1980'li yılların ikinci yarısında Oda mız ve Prof. Dr. Turgut TÜFEK Çİ'nin ortak girişimi ile başlatılan ye ni bir "ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ YÖNETMELİĞİ" oluşturma çalışma, çok kısa süre içerisinde konunun ilgi lisi diğer kamu ve özel sektör kuruluş ları ile üniversiteler tarafından da olumlu karşılanarak desteklendi.

Bu çalışmalar sonucunda oluşturulan taslak yönetmelik; Ankara'da Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı yetkili lerinin başkanlığında, TEDAŞ Genel Müdürlüğü. BAŞKENT A.Ş. Genel Müdürlüğü, Elektrik Mühendisleri Odası ile Türkiye Elektrik Elektronik ve Benzerleri Teknisyenleri Esnaf ve Sanatkarları Federasyonu temsilcile rinden oluşan bir komisyonda yeniden değerlendirildi. Ayrıca Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yüksek Fen Heyeti

Başkanlığı'nin da görüşleri alınarak, Bakan imzası ile yayınlanacak duru ma getirildi.

Bu durumda üç seneye yakın bir süre Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlı ğı'nda yayımlatılmadan bekletilen yö netmelik, 30 Kasım 1995 tarih ve 22479 sayılı Resmi Gazete'de yayım lanarak yürürlüğe girdi.

Ne olduysa bundan sonra oldu!...

Yönetmeliğin Resmi Gazete'de yayı mından hemen sonra Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı olan Sn. Hüsnü DOĞAN'ın, göreve başlar başlamaz ilk uygulaması ile üzerinde uzun yıllar çalışılarak yayımlanan "ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ YÖNETMELİĞİ"nin en önemli maddelerinin (5. 7. 11. 15. 19. ve 52. maddenin "c" fıkrasının "viii" bendi) yürütülmesini, 22 Mart 1996 tarih ve 120 sayılı Bakan Olur'u ile durdurmak oldu. Gerekçe olarak; Türkiye Elektrik Elektronik ve Ben zerleri Teknisyenleri Esnaf ve Sanat karları Federasyonu temsilcilerinin, (kısaca "Fen Adamları" diye tanımla nıyor) "yetkilerinin kısıtlandığı" sa vıyla Bakanlığa yaptıkları müracaatı gösterdi. Ayrıca sorunun federasyon

Fen Adamlarının istemi doğrultusun da. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı nın "yaptım oldu" mantığı ile yürüt mesi durdurulan yönetmelik maddele ri hakkında Danıştay, 05 Temmuz 1996 tarih ve 1996/2039 sayılı tebliğ ile "YÜRÜTMENİN DURDURUL MASINA GEREK OLMADIĞI" na dair kararını açıkladı. Danıştay'ın bu karasından sonra Bakanlık, 02 Ağus tos 1996 tarih ve 3370 sayı ile "ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ YÖ NETMELİĞİ" hükümlerinin bütün olarak uygulanmasına yönelik genel ge çıkardı.

Bu doğrultuda. Teknik Uygulama So rumluluğu (TUS)'nun uygulanması ile ilgili sorunların çözümüne ilişkin gö rüşmelerde bulunmak üzere. Enerji İş leri Genel Müdürü Sn. Mehmet KO YUNCU'nun başkanlığında 10 Eylül 1996 tarihinde, enerji ve Tabii Kay naklar Bakanlığında toplantı düzen lendiğine ilişkin, 02 Eylül 1996 tarih ve 3862 sayılı Bakanlık yazısını aldık. Malesef bu toplantı ve devamında ya pılan toplantılarda, yukarıda belirtilen hukuki gerekçeler ve gelişmeler bir kenara bırakılıp, Bakan'ın ismi de kullanılarak (bu aşamada Enerji ve

ligi

Tabii Kaynaklar Bakan"ı Sayın Recai KUTAN olmuştu) "Fen Adamlarının mağduriyetinin giderilmesi" gerekçesi ile. "ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ YÖ NETMELİĞİ"nin bahse konu madde leri tekrar tartışmaya açıldı.

Üzerinde onca fırtına kopartılan yö netmelik maddelerinden bir tanesi, konutlarda çamaşır makinesi, bulaşık makinesi ile elektrik ocak için üç adet bağımsız priz linyesi tesis edilmesi şartını getirerek, bunların çektikleri elektrik güç değerlerin veriyordu.

Diğer madde ise; yapıların ruhsat ve eklerinin (projelerinin) ilgili kanun, yönetmelik, şartname. Standard, fen ve sanat kurallarına uygun olarak ya pılmasında kamu adına sorumluluk alacak ve denetim yapacak "Teknik Uygulama Sorumlusu (TUS)" aran ması şartını getiriyordu.

Bu tartışma sürecinin sonunda, gerek Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Hukuk Müşavirliği'nin gerekse Ba yındırlık ve İskan Bakanlığı temsilci leri ile Odamız yetkililerinin haklı iti razlarına rağmen, 25 Ekim 1996 tarih ve 22798 sayılı Resmi Gazete'de ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ YÖ NETMELİĞİ'NİN BAZI MADDE LERİNDE DEĞİŞİKLİK YAPIL MASINA DAİR YÖNETMELİK" yayımlandı.

Yapılan bu uygulama hukuka ve yasalara aykırıdır. Şöyle ki;

1 ) Değişiklik metninin 2. maddesin de "Denetleme Kuruluşu" adı altında tanımlanan kuruluşlar, 3194 sayılı İmar Yasasfnın 11. 28. ve 38. madde lerinde yer alan "Fenni Mesul (TUS)" yerine kullanılmak istenmektedir. (İmar Yasası'nın anılan maddelerinde bu görevin mühendis ve mimarlarca yapılacağı özellikle belirtilmektedir. Ayrıca. Danıştay 6. Dairesi'nin 28 Aralık 1994 tarih 1994/64 Esas ve 1994/5094 Sayılı Kararında. "Fenni Mesul (TUS)" görevinin uzmanlık alanlarına göre ayrı ayrı mühendis ve mimarlar tarafından yürütülmesi gere ği belirtilmiştir.)

Oysa. "Denetim Kuruluşu" adı altında tanımlanan kuruluşların (TEDAŞ Elektrik Dağıtım Müessese Müdürlü ğü. TEDAŞ Bağlı Ortaklığı, Görevli Şirket veya Türk Standartları Enstitü sü), kuruluş yasalarında böyle bir gö rev tanımlaması olmadığı gibi. bu du rum 3194 sayılı İmar Yasası'nda yer alan "Fenni Mesul (TUS)" kavramına da aykırıdır.

İmar Yasası"nın yukarıda açıklanan il gili maddeleri; "Fenni Mesuliyet (TUS)" görevinin, mühendis ve mi marlarca yapılacağını tanımlayarak bu görevi kişilere vermiştir. Halbuki ya pılan değişiklik ile aynı görev, Kurum ve Kuruluşlara yaptırılmak istenmek tedir. "Denetim Kuruluşu" ile İşletme aynı kuruluş olacağından, ileride her hangi bir sorun olduğunda sorumluluk kargaşası yaşanacaktır.

Değişiklik metninin 2. maddesinde ta nımı yapılan "Denetim Kuruluşu" yi ne, değişiklik metninin 3.4. 5. 6. 7. ve 9. maddelerinde "Fenni Mesul (TUS)"un yerini almış olup, yukarıda açıklanan gerekçeler aynen bu madde ler içinde geçerlidir.

2) Yönetmeliğin 52. maddesinin (c) fıkrası (viii) bendini değiştiren 12. de ğişiklik maddesinde, çeşitli elektrikli cihazların güçleri belirtilmiş ancak belirtilen güç değerlerinin Fen Adam ları'nın yetki gücünün hesabında dik kate alınmayacağı hükme bağlanmış tır. Bu genel olarak tasarım mantığına aykırıdır. Şöyle ki; bir güç tüketim noktası hem uygulamaya yönelik pro jede gösterilip, hem de projeyi yapa nın yetki gücü sınırı göz önünde bu lundurulmadan değerlendirilemez. Bu madde ile 11 Kasım 1989 tarihli Fen Adamları Yetki Yönetmeliğinde be lirlenmiş yetki sınırları genişletilmek tedir. Enerji ve Tabii Kaynaklar Ba kanlığı'nın bu konuda düzenleme yet kisi yoktur. Bakanlık yetkisi olmadığı bir alanda bir takım gizli hükümler aracılığıyla kendini yetkili kılmaya çalışmıştır.

Aslında bugüne kadar yapılmak iste nen de, "Fen Adamlan"nın çıkarları nın korunması doğrultusunda nasıl çö

züm buluruz tartışmak olmuştur. Bu nu da bizzat o gün görevde olan Ba kanlar yapmışlardır. Teknik konulara politik çözümler bularak, bunu nasıl "oy" a çevirebiliriz hesabı içeresinde olanlar; ülkemiz kaynaklarının verim siz kulanımını, tüketicinin aldatıl masını, yapıların standart dışı kalitesiz malzeme ile yapılmasını baş tan kabul ederek benimsemişlerdir.

Buna en somut örneği, "ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ YÖNETMELİĞİ"nde yaşanan gelişmeler ile Bakanlığın kendisi vermektedir.

Türkiye Elektrik Elektronik ve Ben zerleri Teknisyenleri Esnaf ve Sanat karları Federasyonunun (Fen Adam larının), Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı eleyhine Danışta 6. Dairesine açtıkları ve halen devam et mekte olan davanın konusu. Bakan lığın değişikliğe gittiği maddelerle il gilidir. Bu davada, davalı konumunda olan Enerji ve Tabii Taynaklar Bakan lığı davaya verdiği cevapta. Teknik Uygulama Sorumluluğu (TUS) kav ramının savunmasını yapmış ve açılan davanın reddini istemiştir.

Görülmekte olan bir dava varken ve bu davaya cevapta önceki düzenleme yönünde savunma yapan Enerji ve Tabii kaynaklar Bakanlığı'nın, nasıl olup da kısa bir sürede görüş değişik liğine gittiği tartışma konusudur.

Sonuç olarak; Avrupa ile entegras yonu sağlamaya çalışan ülkemizde, 2000'li yıllara girerken hala teknik konulara politik çıkarlar doğrultusun da yaklaşarak, oy kaygısıyla hareket eden siyasiler ve onlara yaranarak koltuk kavgası peşinde olan bürokrat lardan, bu konularda sağlıklı çözüm ler üretmeleri beklenemez.

Elektrik Mühendisleri Odası Yönet cileri olarak bizler; sonuna kadar bu anlayışın karşısında olacağız. Ül kemiz ile ülke insanımızın yararına olacak her türlü teknik ve bilimsel çalışmanın yapılmasının, desteklen mesinin en büyük savunucusu ve takipçisiyiz. Bundan kimsenin kuş kusu olmasın.