Bilim, teknoloji ve meslek tarihi
Bilim ve teknoloji tarihi, elektriğin öncüleri, Türkiye elektrifikasyon tarihi, meslek büyükleri ve tarihsel anlatılar. Anma, biyografi ve hatıra yazılarının çoğunun ana teması budur.
Yıllara göre
Bir döneme tıklayarak yazıları o yıllarla sınırlayın.
Sık geçen konular
-
Uzun Süre Tutulmuş Bir Nefes: Çin’in İleri Teknolojideki Sessiz Yükselişi
Yazar, Çin'in son kırk yılda ileri teknolojide yakaladığı yükselişi devlet-üniversite-sanayi eşgüdümü, uzun vadeli sabır ve 'acele etmeme' anlayışı üzerinden felsefi bir bakışla değerlendiriyor.
-
Çip Yapalım Mı? Çip Fabrikası Kurmak-1/2/3
Yazar, Türkiye'de yapay zekâ çipi ve yarı iletken üretimi yapma fikrini teknik ve ekonomik açıdan eleştirel biçimde değerlendiriyor; çip üretiminin hammadde, tasarım, süreç ve özellikle elektrik maliyeti açısından zorluklarını, TESTAŞ ve YİTAL örnekleriyle Türkiye'nin geçmiş deneyimlerini anlatıyor.
-
Bir Ziyaret ve Hatırlattıkları
Yazar, ATEK-MİDAS şirketini ziyaretinden yola çıkarak Türkiye'de tümdevre (IC) tasarımı ve mikroelektronik üretimi alanındaki gelişmeleri, TICA kümelenmesini ve geçmişten günümüze TESTAŞ, YİTAL, İTÜ-ETA gibi kuruluşların tarihini kronolojik olarak anlatıyor.
-
Yapay Zeka ve Emek: Bir Toplumsal Tarih
Yazar, yapay zekâ ve dijitalleşmenin toplumsal tarihini Goethe, Marx ve Babbage'a dayanarak inceliyor; makinelerin 'zekâ' kazanma sürecini emek, üretim ilişkileri ve teknoloji fetişizmi bağlamında tartışıyor.
-
EMO 70 YILDIR ÜLKEMİZDE ELEKTRİK ENERJİSİ POLİTİKASININ TOPLUM YARARI ÖNCELİĞİ GÖZETİLEREK OLUŞTURULMASI İÇİN ÇALIŞIYOR
EMO 25. Dönem Yönetim Kurulu Başkanı, Cumhuriyet'ten günümüze Türkiye'de elektrik enerjisi politikasının kamu hizmeti anlayışından piyasalaşmaya ve özelleştirmeye evrilme sürecini, EMO'nun 70 yıllık tarihi boyunca bu politikalara karşı savunduğu toplum yararı odaklı görüşler çerçevesinde ele almaktadır.
-
Birçok Mühendislerimizin Hayatta Büyük Başarı Gösterememelerinin Sebepleri
1950-1951 yıllarında yazılmış bu tarihi metinde Ord. Prof. Dr. Abdullah Türkmen, mühendislerin hayatta yeterince başarılı olamamasının nedenlerini; meslek odalarının yokluğu, tek yönlü yetişme ve toplumsal/politik hizmetlerden kaçınma gibi başlıklar altında ele alıyor. Yazı, EMO ve TMMOB'un savunduğu mesleki örgütlenme değerlerinin köklerine ışık tutan bir arşiv belgesi olarak sunulmuştur.
-
TÜRKİYE BİLİM VE TEKNOLOJİDE NEDEN GERİ KALDI?
Yazar, Cumhuriyet döneminde bilim, teknoloji ve sanayileşme politikalarını; üniversite kuruluşları, birinci ve ikinci sanayi planları, elektrik enerjisi altyapısının gelişimi ve ilk yerli uçak üretim denemelerini tarihsel bir perspektiften ele alarak Türkiye'nin bilim ve teknolojide geri kalmasının nedenlerini tartışıyor.
-
CUMHURİYETİN 100. YILINDA TRT VE YAYINCILIK
Yazı, Cumhuriyetin 100. yılında Türkiye'de radyo-televizyon yayıncılığının tarihsel gelişimini, TRT'nin kuruluşundan bugüne özerklik mücadelesini ve EMO'nun bu süreçteki kamusal duruşunu anlatmaktadır.
-
TARİHİ KENDİNE GÖRE YAZMA GÜCÜNE SAHİP OLANLAR BİLMELİ Kİ, BİZ DE SİLME GÜCÜNE SAHİBİZ!
Yazar, Cumhuriyet'in 100. yılı vesilesiyle cumhuriyet kavramından başlayarak Osmanlı'dan Cumhuriyet'e meslek örgütlerinin (Ahi Ocakları, Loncalar, Hassa Mimarlar Ocağı, Osmanlı Mühendis ve Mimar Cemiyeti, Türk Mühendisler Birliği) gelişimini ve TMMOB'nin kuruluşuna uzanan sanayileşme ve teknik eleman politikalarını tarihsel bir perspektifle ele alıyor.
-
İNSANLIĞIN DEĞİŞTİRİLEBİLİR YAZGISI
Stefan Zweig'in telgrafın okyanusu aşmasını anlattığı öyküsünden yola çıkarak, iletişim teknolojilerindeki tarihsel dönüşüm ile günümüzdeki gözetim toplumu, medya tekelleşmesi ve teknolojinin kullanımına ilişkin eleştirel bir değerlendirme sunuluyor.
-
EDİTÖRDEN MÜHENDİSLİK, TEKNOLOJİ VE TEMEL BİLİM
Yazar, mühendislik eğitiminde temel bilim derslerinin öneminin azalmasını eleştiriyor; MÜDEK ölçütlerini ve Türkiye'de temel bilimlerin kurumsal tarihini (Cahit Arf, TÜBİTAK Temel Bilimler Araştırma Enstitüsü'nün dönüşümü) örnekleyerek temel bilim eğitiminin zayıflatılmasının mühendislik mesleğine zarar verdiğini savunuyor.
-
FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ “KORUNMASI
Ha-Joon Chang'in kitabından derlenen bu yazıda fikri mülkiyet haklarının, özellikle patent sisteminin tarihsel gelişimi ve gelişmekte olan ülkeler ile teknoloji transferi üzerindeki etkileri ele alınıyor; HIV/AIDS ilaçları örneği üzerinden patent lobisinin baskıları ve kamu yararı arasındaki gerilim tartışılıyor.
-
REKLAMLARIN GÖZÜNDEN MÜHENDİSLİK
EMO'nun 60. yılı vesilesiyle Elektrik Mühendisliği Dergisi'nin 1956-1976 yılları arasındaki sayılarında yer alan reklam ve ilanlar üzerinden Türkiye'nin ekonomik, sanayi ve teknolojik dönüşüm tarihine bakılıyor. Kamu kurumlarının ilk reklamlarından yerli ve yabancı özel sektör ilanlarına, Basın İlan Kurumu ile yaşanan mücadeleye kadar dönemin toplumsal ve ekonomik izlerini yansıtan örnekler aktarılıyor.
-
TEKNOLOJİ, ÜRETİM SÜRECİNDE BÖLÜNME ve EMEK
Yazar, sanayi devrimi döneminden Babbage ve Ure'ın eserlerinden örneklerle teknoloji ve mühendislik gelişiminin toplumsal ve sınıfsal ilişkiler içinde şekillendiğini, teknolojik belirlenimciliğin eleştirisi üzerinden ele alıyor. Makinalaşma ve iş bölümünün emek üzerindeki etkileri, kâr odaklı üretim ilişkileri bağlamında tartışılıyor.
-
ENERJİ POLİTİKALARI ve ÖZELLEŞTİRMELER
Türkiye'de 1902'den 2001'e uzanan süreçte elektrik enerjisi politikalarının dönemin ekonomik politikalarıyla paralel şekillenişi, devletçilik-liberalizm sarkacı ve TEK'in bölünüp özelleştirilmesi süreci ELECO 2010 açılış sunumu temelinde ele alınmaktadır.
-
SOSYOLOJİK AÇIDAN TEKNOLOJİ ODAĞINDA GÜNCEL SORUNLARIN YORUMLANMASI
Yazı, teknolojinin toplumsal değişme üzerindeki etkisini sosyolojik kuramlar (Evrimsel Model, Kurumsal Teori, Yapılaşma Teorisi, Aktör İlişkiağı Kuramı) çerçevesinde diyalektik bir bakışla tartışıyor ve teknolojinin özgürleştirici-bağımlı kılıcı ikili doğasına odaklanıyor.
-
Dışa Bağımlılığın Dayanılmaz Ağırlığı
Yazı, Türkiye'nin 1911'den bugüne elektrik enerjisi tarihini imtiyazlı şirketler, kamu eliyle üretim, TEK dönemi ve yeniden özelleştirme aşamaları üzerinden ele alarak doğalgaz ve ithal kaynaklara bağımlılığın artışını ve yerli kaynakların ihmalini eleştirmektedir.
-
DİL, TEKNOLOJİ VE MÜHENDİS
Yazar, dil, düşünce, bilim ve teknoloji kavramları arasındaki ilişkiyi çeşitli düşünürlerden alıntılarla ele alarak, mühendislik mesleğinin tarihsel gelişimini ve teknolojik gelişmenin dil, kültür ve kültürel yayılmacılık üzerindeki etkilerini tartışıyor.
-
BİLİŞİM TEKNEOLOJİLERİNİN TOPLUMDA PEKİŞTİRDİĞİ KAVRAMLAR: SAAT, DAKİKA VE SANİYE
Yazı, telgraf, telefon, telsiz ve bilişim teknolojilerinin tarihsel gelişimi üzerinden saat, dakika ve saniye kavramlarının toplumsal ve ekonomik değer kazanmasını, bu sürecin Osmanlı ve Cumhuriyet Türkiye'sindeki yansımalarıyla birlikte anlatmaktadır.
-
ELEKTRİK SEKTÖRÜNDE BİR ÖZEL ŞİRKET DENEYİMİ: ÇEAŞ
Yazı, Çukurova Elektrik A.Ş.'nin (ÇEAŞ) 1953'ten sözleşmesinin feshedildiği 2003 yılına kadar geçirdiği süreci Türkiye'nin ekonomik ve enerji politikaları bağlamında ele alarak imtiyazlı şirket uygulamasının hukuki ve mali sorunlarını anlatır. Uzan ailesinin şirketi ele geçirmesi ve kamu kaynaklarını kötüye kullanımı ile sonuçta devletin şirkete el koyması süreci detaylandırılır.
-
50 YILLIK TARİHTE BİR DÖNÜM NOKTASI 16.DÖNEM
EMO'nun 16. Dönem Yönetim Kurulu Başkanı Özdoğan Gündüz, derginin 50. yıl özel sayısında dönemlerine ilişkin anlatımın eksik ve yanlı olduğunu belirterek, Personel Kanunu'na karşı mücadeleyi, TEK kanunu sürecini ve özel okullar konusundaki eylemlerini ayrıntılı biçimde anlatan bir açıklama yazısı yazmıştır.
-
TEKNOLOJİ-BİLİM İLİŞKİSİNİN İNSAN YAŞAMINDA YERİ
Yazar, bilim ve teknolojinin tarihsel gelişimini ve mühendislik, zanaatkârlık, teknisyenlik gibi meslek kategorilerini felsefi bir çerçevede ele alarak insan yaşamındaki yerini sorgulamaktadır.
-
ENERJİ SEKTÖRÜNDE LİBERALLEŞME ve TÜRKİYE ÖRNEĞİ
Yazı, dünyada ve Türkiye'de elektrik sektöründeki liberalleşme, deregülasyon ve özelleştirme politikalarının tarihsel gelişimini ve sonuçlarını ABD, İngiltere, AB ülkeleri örnekleriyle inceleyip Türkiye'deki elektrik enerjisi politikalarının tarihsel evrimini ele almaktadır.
-
TÜRKİYE'DE ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNİNGEÇEN ELLİ YILINA BİR BAKIŞ
Yazar, Türkiye'de elektronik mühendisliğinin ve elektronik sanayiinin son elli yıllık gelişimini üniversite eğitiminden montaj sanayiine, Ar-Ge kuruluşlarının (Teletaş, Netaş, Aselsan) ortaya çıkışına ve ihracata dayalı ev cihazları sanayiine kadar özetleyerek geleceğe yönelik nanoteknoloji öngörülerini paylaşıyor.
-
TÜRKİYE'DE ELEKTRİK ÜRETİMİNİN İLK YILLARI
Yazar, dünyada ve Türkiye'de elektrik enerjisi üretiminin tarihsel gelişimini Faraday, Edison ve Tesla gibi öncülerden başlayarak anlatıyor, Türkiye'deki elektrifikasyon sürecini imtiyazlı şirketlerden TEK'e kadar özetleyip günümüz enerji politikası sorunlarına ve yenilenebilir enerji potansiyeline değiniyor.
-
TÜRKÇE YAZMAK İSTEYENLERE E-EVRENDE TAM ÖZGÜRLÜK YAKIN MI?
Yazar, Türkçe karakterlerin bilgisayar ve klavye teknolojilerinde tarihsel olarak nasıl göz ardı edildiğini, F-klavye/Q-klavye tartışmasını ve kod tablolarının (ASCII, EBCDIC, ISO8859) gelişim sürecinde Türkiye'nin dışarıda kalışını kişisel gözlem ve anekdotlarla değerlendiriyor.
-
İŞLETİM SİSTEMLERİ: SİSTEM NASIL İŞLİYOR
Yazı, işletim sistemleri pazarındaki rekabeti teknik üstünlükten çok pazarlama ve tekelleşme dinamikleri üzerinden ele alıyor; Microsoft'un MS-DOS, DR-DOS ve Windows üzerinden pazar hakimiyeti kurma stratejilerini ve Linux/GPL modelinin alternatif bir yaklaşım sunuşunu tartışıyor.
-
MÜHENDİSLİK BİLİMİ VE MODERN TEKNOLOJİ İLE TOPLUMUN GETİRDİĞİ EĞİTİM GEREKSİNMELERİ
Yazar, modern teknolojinin hızla gelişmesi karşısında mühendislik eğitiminin nasıl şekillenmesi gerektiğini tartışıyor; mühendislerin topluma karşı sorumluluğu, fen-sosyal bilimlerin bir arada okutulması, matematik eğitiminin önemi ve üniversitelerde araştırma-öğretim ilişkisi üzerine görüşlerini sıralıyor.
-
ELEKTRİK MOTORLARI
Konuk editör Prof. Dr. H. Bülent Ertan, derginin Elektrik Makinaları ve Güç Elektroniği özel sayısını tanıtarak motor teknolojilerindeki gelişmeleri, verimlilik ve tasarım alanındaki yenilikleri değerlendiriyor ve sayıdaki yazılara giriş yapıyor.
-
MÜHENDİS İLETİŞİMİ NEYLER?
Yazar, iletişim kavramının felsefi kökenlerinden hareketle teknoloji ve mühendislik ile insan iletişimi arasındaki ilişkiyi sorgulayarak mühendisin sadece teknik değil toplumsal ve insani sorumluluklarının da olması gerektiğini savunuyor.