AKREDİTASYON ve TÜRKAK’TA SON GELİŞMELER

Meslek Alanlarımızda Akredite Olan Kuruluşlar ve Mühendislik…

Emre Metin EMO Müdürü

Elektrik Mühendisleri Odası tarafından 2011 yılında hazırlanan İş Alanları Çalışması’na göre 89 ayrı başlıkta 400 alt alanda meslektaşlarımız görev yapmakta ve tüm kamusal alanlarda olduğu gibi elektrik, elektronik, biyomedikal mühendisliği alanlarında da kamu hızla denetim alanını terk etmekte ve yerini piyasaya bırakmaktadır.

Bu alanların başında da kamusal denetim gerektiren test, ölçüm ve kontrol alanı gelmektedir. Bu amaçla piyasa faaliyetlerinin düzenlenmesi için Türk Akreditasyon Kurumu Kuruluş ve Görevleri Hakkındaki 4457 sayılı Kanun 27 Ekim 1999 tarihinde yayımlanmıştır.

Bu Kanun ile uygunluk değerlendirme kuruluşlarını akredite etmek, bu kuruluşların ulusal ve uluslararası standartlara göre faaliyette bulunmalarını ve bu suretle uygunluk değerlendirme kuruluşlarınca düzenlenen belgelerin ulusal ve uluslararası alanda kabulünü temin etmek amacıyla, merkezi Ankara’da olmak üzere Başbakanlıkla ilgili, özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliği haiz, kâr amacı gütmeyen, idari ve mali özerkliğe sahip, Türk Akreditasyon Kurumu, kısa adı TÜRKAK kurulmuştur.

Burada kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olarak kurulan TÜRKAK, kar amacı güden ve kamusal denetim alanlarında faaliyet yürüten piyasa koşullarında kurulan şirketleri akredite etmektedir. TÜRKAK’ın 2012 Faaliyet Raporu’nda “Akredite kuruluşlar açısından Kanun’da yapılan önemli bir değişiklik, daha önceki Kanun’da yer alan, akredite kuruluşların akreditasyon hizmetlerinden elde ettikleri gelirlerden alınan yüzde 1 payın yeni Kanun ile değiştirilmesine imkân sağlanmasıdır. Böylece gelirlerden alınan yüzde 1 pay, Kanun tarafından belirlenmiş zorunlu ve sabit bir oran olmaktan çıkartılmış, güncel gelişmelere ve sektörlerin yapısına göre

Grafik 1: 2010/2011/2012 Akreditasyon Sayıları Dağılımı (2012 TÜRKAK Faaliyet Raporu’ndan alınmıştır.)

Akreditasyon Sayısı

2010 Sonu 2011 Sonu 2012 Sonu

Deney Kalibrasyon

Muayene Kuruluşu

59 78 104

Personel B. Ürün B. Kuruluşu Kuruluşu

Sistem B. Kuruluşu

46 57 62

Tıbbi Lab. Toplam

her yıl yayınlanacak Tebliğ ile değiştirilebilecek bir yapıya kavuşturulmuştur” denilmektedir.

Yine aynı raporda yer alan verilerine göre: “2012 yılında akredite olmak üzere TÜRKAK’a 222 yeni başvuru yapılmış, 157 kuruluşun ilk akreditasyonu gerçekleştirilmiştir. Yıl içerisinde ilk defa yeterlilik deneyi sağlayıcısı bir kuruluşun akreditasyon başvurusu da kabul edilmiştir. Böylece Kurum yılsonuna kadar, çoğunluğu laboratuvarlar olmak üzere, muayene kuruluşları ve belgelendirme kuruluşlarından toplam 785 kuruluşu akredite etmiştir. Aynı yıl içerisinde toplam 846 kuruluşun denetimi gerçekleştirilmiş, 30 kuruluşun akreditasyonu ise geri çekilmiştir. Bu rakamlara bakıldığında Kurum’un iş hacminin 2012 yılında genel anlamda yüzde 25 oranında arttığı görülmektedir.”

Meslek Alanımızda Yaşanan Gelişmeler

Meslek alanımızda özellikle muayene kuruluşları ve personel belgelendirme kuruluşları öne çıkmaktadır. TÜRKAK İnternet Sitesi’nden yaptığımız incelemede meslek alanımız olarak tanımladığımız asansör, topraklama ölçümü, tesisat kontrolü, katodik koruma, elektromanyetik alan ve gürültü ölçümleri, aydınlatma seviyesi, biyomedikal cihaz kontrolleri alanında 56 kuruluş muayene kuruluşu olarak akredite edilmiştir. (Tablo 1)

Bu kuruluşlar arasında asansör ve topraklama ölçüm kuruluşları öne çıkmaktadır. Bu kuruluşların bünyesinde çalışan mühendislerin listesi TÜRKAK’tan bilgi edinme başvurusu yoluyla istenmiş, ancak aradan geçen 1 yıldır cevap verilmemiş, sözlü olarak ellerinde böyle bir listenin olmadığı öğrenilmiştir. Uzman tanımlaması altında bünyesinde elektrik, elektronik mühendisi bulundurmadan asansör denetimleri yapılabilmekte, bu asansörlere uygunluk ve uygunsuzluk belgeleri düzenlenebilmektedir. Bu konuda Odamızın açtığı davalar halen sürmektedir. Keza topraklama ölçümleri konusunda da benzer bir süreç yaşanmaktadır.

Sanayi Genel Müdürlüğü tarafından 6 Nisan 2013 tarihli sunumda ise bu alanda sadece istatistiki bilgilere yer verilmiştir. Bu bilgilerin ayrıntılı dökümü EMO tarafından bakanlıktan bilgi edinme başvurusu ile istenmiştir.

EMO’nun belirtilen alanlarda akredite olması konusunda görüşlerin belirlenmesi amacıyla çalıştaylar yapılmış, ancak net bir karara varılamamıştır. EMO 43. Dönem Yönetim Kurulu Başkanı Cengiz Göltaş da 22 Eylül 2013 tarihinde Ankara’da yapılan Hizmet Üretimi Çalıştayı’nda bu çekingen duruma açıklık getirerek artık yol ayrımına gelindiğini anlatarak, kamusal denetim mekanizmaları geliştirmenin zorunluluğunu özetlemiştir.

Denetim konusunda meslek örgütlerinin dışlanmaya, meslek alanları üzerindeki etkisi kırılmaya ve üyeyle bağlantısının koparılmaya çalışıldığı bu dönemde, denetim hizmetlerinin piyasalaştırılmasına karşı etkin bir mücadele yürütülmesi gerekmektedir.

TABLO: 1

ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI İŞ ALANLARINDA (Elektrik-Elektronik-Biyomedikal Mühendisliği)

TÜRKAK TARAFINDAN AKREDİTE EDİLEN KURUM LİSTESİ (04.12.2013 İTİBARİYLE)

ANKARA -AF-MERCADOS EMI ENERJİ MÜHENDİSLİĞİ, AR-GE, KONTROL VE TEST HİZMETLERİ LTD. ŞTİ. (Enerji Santralleri Yan Hizmetler Muayeneleri; -Primer Frekans Kontrol) ARTIBEL KALİTE SİSTEM BELGELENDİRME VE EĞİTİM İÇ VE DIŞ TİC.LTD.ŞTİ. (Asansörler Elektrikli Asansörler Hidrolik Asansörler Periyodik Muayene/Kontrol Yıllık kontrol -ASANSÖR KONTROL MUAYENE BELGELENDİRME EĞİTİM VE GÖZETİM TAAHHÜT TİC.LTD.ŞTİ (Asansörler Periyodik Kontrol/Muayene Yıllık Kontrol) -ELEKTROMED ELEKTRONİK SANAYİ VE SAĞLIK HİZ. A. Ş. (Elektrik Sayacı (AKTİF Enerji İçin Statik Sayaçlar) Akım Değişimi Nedeniyle Oluşan Hata Sınır Değerleri Muayenesi ve Damgalama) -ENERTEST ENERJİ TEST KONTROL MUAYENE VE GÖZETİM HİZMETLERİ LTD. ŞTİ (Enerji Üretim Santralleri Yan Hizmetler Muayeneleri-Primer Frekans Kontrolü-Sekonder FrekansKontrolü-Reaktif Güç Kontrolü ve Senkron Kompanzasyon) -İDEAL TEKNİK KONTROL ÇEV. DAN. MÜH. EĞT. GID. BİL. SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ (Asansörler Periyodik Kontrol/ Muayene Yıllık Kontrol) -LAGOS ENERJİ TEST KONTROL HİZMETLERİ TİC. LTD. ŞTİ. Enerji Santralleri Yan Hizmetler Muayeneleri; -Primer Frekans Kontrolü-Sekonder Frekans Kontrolü-Reaktif Güç Kontrolü ve Senkron Kompanzasyonu -TEK GRUP TEST KONTROL ENERJİ MUAYENE GÖZETİM HİZMETLERİ SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ. (Enerji Üretim Santralleri Yan hizmetler muayeneleri-Primer frekans kontrolu-Sekonder Frekans kontrou Reaktif Güç Kontrolü ve Senkron Kompanzasyonu) -TÜRK STANDARTLARI ENSTİTÜSÜ GÖZETİM VE MUAYENE MERKEZİ BAŞKANLIĞI (Asansörler: -Elektrikli Asansörler-Hidrolik Asansörler Periyodik Kontrol/Muayene -UDEM-ULUSLARARASI BELGELENDİRME DENETİM EĞTİM LTD. ŞTİ. (Asansörler AT Tip İncelemesi-Modül B AT Birim Doğrulaması-Modül G Son Muayene Periyodik Muayenesi/Kontrolü Yıllık Kontrol Tam Muayene)

BURSA -EPS ENERJİ TEST KONTROL MUAYENE VE GÖZETİM HİZMETLERİ LTD. ŞTİ. (Enerji Üretim Santralleri Yan hizmetler muayeneleri-Primer frekans kontrolu-Sekonder Frekans kontrolu-Reaktif Güç Kontrolu ve Senkron Kompanzasyon)

İSTANBUL -ALBERK QA ULUSLARARASI TEKNİK KONTROL VE BELGELENDİRME A. Ş. (Asansörler Periyodik Kontrol/Muayene Yıllık Kontrol) -AND ULUSLARARASI DENETİM VE GÖZETİM HİZMETLERİ TİC. LTD. ŞTİ. (Asansörler Periyodik Kontrol/Muayene Yıllık Kontrol) -BELGETÜRK ULUSLARARASI BELGELENDİRME VE GÖZETİM HİZMETLERİ LİMİTED ŞİRKETİ (Asansörler-Elektrikli asansörler-Hidrolik asansörler Periyodik Kontrol/Muayene Yıllık Kontrol) -BUREAU VERITAS GÖZETİM HİZMETLERİ LTD. ŞTİ. (Elektrik Topraklama-Paratoner Ölçümü ve Kontrolü AG Elektrik Panoları Görsel Kontrolü-Elektriksel Ölçüm ve Kontroller hariç) -BUREAU VERITAS GÖZETİM HİZMETLERİ LTD. ŞTİ. (Asansörler Periyodik Kontroller EN 81-1 EN 81-2 İSİG Tüzüğü) -DGS ENERJİ TEST KONTROL MUAYENE VE GÖZETİM HİZMETLERİ SANAYİ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ (Elektrik Üretim Santralları Yan Hizmetler Muayeneleri-Primer Frekans Kontrolü-Sekonder FrekansKontrolü-Reaktif Güç Kontrolü ve Senkron Kompanzasyon) -DİZAYN KALİTE MÜHENDİSLİK HİZMETLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ. (Aydınlatma Sistemi Aydınlatma Armatürleri ve Tesisatı Periyodik Muayeneleri) -DİZAYN KALİTE MÜHENDİSLİK HİZMETLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ. (Elektrikli Asansör Hidrolik Asansör Forklift Caraskal Vinç Transpalet Araç kaldırma lifti Yük zinciri Hidrolik Platform Kullanımdaki ekipmanların periyodik muayeneleri) -EPSİLON TEKNİK MAKİNE İNŞ. YAP. SAN. VE DIŞ. TİC. LTD. ŞTİ (Asansör Periyodik Kontrol/Muayene Yıllık Kontrol) -FQC ULUSLAR ARASI BELGELENDİRME EĞİTİM HİZMETLERİ A. Ş. (Asansörler-Elektrikli-Hidrolik Periyodik Kontrol/ Muayene Yıllık Kontrol) -GCNTR ULUSLARARASI BELGELENDİRME, GÖZETİM, EĞİTİM VE DIŞ TİC. LTD. ŞTİ (Asansörler Elektrikli Asansörler Hidrolik Asansörler Periyodik Kontrol/Muayene Yıllık Kontrol AT Birim Doğrulaması (Modül G) Son Muayene (Modül F) Tam Muayene) -INSPECCO BELGELENDİRME VE GÖZETİM HİZMETLERİ LTD. ŞTİ. (Yüksek/Alçak gerilim Elektrik Malzeme ve Ekipmanları-Kablolar-Trafolar-Jeneratörler-İmalat süreci kontrolü-Malzeme değerlendirme ve onaylama) -INSPECCO BELGELENDİRME VE GÖZETİM HİZMETLERİ LTD. ŞTİ. (Asansörler-Elektrikli Asansör-Hidrolik Asansör Periyodik Kontrol/Muayene Yıllık Kontrol/Muayene) -KALİTE BELGELENDİRME MERKEZİ TEKNİK KONTROL VE EĞİTİM HİZMETLERİ LTD.ŞTİ. (Asansörler-Hidrolik Asansörler-Elektrikli Asansörler Periyodik Kontrol/Muayene Yıllık Kontrol) -KALİTEST BELGELENDİRME VE EĞİTİM HİZMETLERİ LTD. ŞTİ. (Asansörler Periyodik Kontrol/Muayene Yıllık Kontrol Mevcut Asansörlerin güvenlik seviyelerinin tespiti ve iyileştirilmesi için kontrol ve muayeneler) -KIWA MEYER BELGELENDİRME HİZMETLERİ A. Ş. (Asansörler Periyodik Kontrol/Muayene Yıllık Kontrol) -LIFTINSTITUUT GÜVENLİK DENETİM LTD. ŞTİ. (Asansörler Elektrikli Asansörler Hidrolik Asansörler Periyodik Kontrol/ Muayene Yıllık Kontrol Son Muayene-Modül F)

-PEGİ TEKNİK ENERJİ SİSTEMLERİ MÜH. MÜŞ. İNŞ. TAAH. SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. (Basınçlı Boru Hatları ve Dağıtım Şebekeleri Elektrik Uygulamaları Topraklama Projesi, Ölçümü Ve Kontrolü, Katodik Koruma Projesi, Ölçümü Ve Kontrolü) -PERİYODİK KONTROL İŞ GÜVENLİĞİ VE MÜHENDİSLİK HİZMETLERİ TİC. LTD. ŞTİ (Asansörler Elektrikli asansör Hidrolik asansör Periyodik Muayeneleri) -ROYALCERT BELGELENDİRME VE GÖZETİM HİZMETLERİ A. Ş. (Asansörler Periyodik Kontrol/Muayene Yıllık Kontrol) -S&Q MART KALİTE GÜVENLİK SANAYİ VE TİCARET A. Ş. (Orta gerilim (OG) sistemleri Periyodik Kontrolü OG projesine uygun olarak; OG panosu (giriş-ölçme-çıkış hücreleri), transformatör, AG çıkış panosu muayenesi) -S&Q MART KALİTE GÜVENLİK SANAYİ VE TİCARET A. Ş. (Asansörler Periyodik Kontrol) -SGS SUPERVİSE GÖZETME ETÜD KONTROL SERVİSLERİ A. Ş. (Elektrikli ve Elektronik Eşyalar (Pille veya alternatif gerilimle çalışan radyo, televizyon, saç kurutma makinaları, mutfak aletleri, el aletleri vb.) Sevkiyat öncesi /sırası /sonrası muayene) -SZUTEST TEKNİK KONTROL VE BELGELENDİRME HİZM. TİC. LTD. ŞTİ. (Asansörler-ElektrikliAsansörlerHidrolikAsansörler PeriyodikKontrol/Muayene Yıllık Kontrol -TCS ULUSLARARASI BELGELENDİRME HİZMETLERİ SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ Asansörler-Elektrikli Asansörler-Hidrolik Asansörler Periyodik Kontrol/Muayene Yıllık Kontrol -TEKNİK DENETİM İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TİC.LTD.ŞTİ. (Asansörler Periyodik Kontrol/Muayene Yıllık Kontrol) -TEKNİK MUAYENE EKSPERTİZLİK KALİTE VE İŞ GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ TİCARET LTD. ŞTİ. (Asansörler-Elektrikli Asansörler-Hidrolik Asansörler Periyodik Kontrol/Muayene Yıllık Kontrol) -TEKNİK MUAYENE EKSPERTİZLİK KALİTE VE İŞ GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ TİCARET LTD. ŞTİ. (TopraklamaParatoner-Elektrik Panosu-Aydınlık Seviyesi-Katodik Koruma-Termal Konfor-Havalandırma-Enerji Analizi ve Harmonik-Elektrik İç Tesisat-Yalıtım Direnci-Partikül Madde (Toz)- Organik Uçucu Madde (VOC)- Elektromanyetik Alan Ölçümü) -TEKNİK MUAYENE EKSPERTİZLİK KALİTE VE İŞ GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ TİCARET LTD. ŞTİ. (Gürültü ve Titreşim-Topraklama-Paratoner-Elektrik Panosu-Aydınlık Seviyesi-Katodik Koruma-Termal Konfor-Havalandırma-Enerji Analizi ve Harmonik-Elektrik İç Tesisat-Yalıtım Direnci-Partikül Madde (Toz)-Organik Uçucu Madde (VOC)-Elektromanyetik Alan Ölçümü) -TÜRK LOYDU VAKFI İKTİSADİ İŞLETMESİ (Alçak Gerilim Elektrik panoları Ürün muayenesi ve onayı) -TÜV SÜD TEKNİK GÜVENLİK VE KALİTE DENETİM TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ (Elektrik-Elektronik Ürünler (Elektrikli Ev Aletleri) Yükleme Öncesi Kontrol) -TÜV SÜD TEKNİK GÜVENLİK VE KALİTE DENETİM TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ (Elektromanyetik bozulmaya neden olan veya bu tür bozulmadan performansı etkilenen cihazlar * Ses, görüntü ve benzeri elektronik cihazlar * Bilgi Teknolojisi Cihazları * Ev ve benzeri yerlerde kullanılan Elektrikli Cihazlar * Aydınlatma Armatürleri Ürünün Muayenesi) -TÜV SÜD TEKNİK GÜVENLİK VE KALİTE DENETİM TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ (Asansörler AT Tip İncelemesi (Modül B) AT Birim Doğrulama (Modul G) Periyodik Kontrol/Muayene Yıllık Kontrol 95/16/AT Asansör Yönetmeliği) -UGETAM İSTANBUL UYGULAMALI GAZ VE ENERJİ TEKNOLOJİLERİ ARAŞTIRMA MÜHENDİSLİK SANAYİ VE TİCARET A. Ş. (Katodik koruma ve SCADA sistemleri) -UNIVERSAL SERTİFİKASYON VE GÖZETİM HİZMETLERİ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ (Teknik ölçümler ve Değerlendirme Elektrik İç Tesisat Ölçümleri Topraklama ölçümleri Paratoner kontrolleri Elektrik panosu kontrolleri Katodik koruma ölçümleri Aydınlık seviyesi ölçümleri Titreşim ölçümleri Gürültü seviyesi ölçümleri Yalıtım Direnci Ölçümleri Yalıtım Geçirgenlik ölçümleri) -UNIVERSAL SERTİFİKASYON VE GÖZETİM HİZMETLERİ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ (Asansör Periyodik Muayenesi/ Kontrolü Yıllık Kontrol) -UZMAN İŞ GÜVENLİĞİ MÜHENDİSLİK VE DAN. TİC. LTD. ŞTİ.-BELGESİ ASKIDA (Topraklama (Topraklama tesisatının ölçümve kontrolleri, Gövde koruma topraklaması)-Paratoner tesisatının ölçüm ve kontrolleri-Katodik Koruma-Aydınlatma ÖlçümüElektrik Panosu-Gürültü Teknik Ölçümler) -RADKAL MÜH. MİM. KAL.TEST MUA. SAN. DIŞ TİC. LTD. ŞTİ (Manyetik Rezonans (MR) Görüntüleme Manyetik alan homojenitesi Geometrik doğruluk Yüksek kontrast ayırma gücü Kesit kalınlığı doğruluğu Kesit pozisyonu doğruluğu Sinyal gürültü oranı (SNR) Görüntü homojenitesi Sinyal gölgelenmesi Düşük kontrast algılanabilirliği)

İZMİR -ESKON ENERJİ VERİMLİLİĞİ DANIŞMANLIĞI, PERİYODİK KONTROL VE MÜHENDİSLİK HİZMETLERİ SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ (Asansörler-Elektrikli Asansörler-Hidrolik Asansörler Periyodik Kontrol/Muayene Yıllık Kontrol) -IEP ULUSLARARASI ENERJİ PETROL GÖZETİM SERTİFİKASYON VE TEK. HİZ. ORG.TİC.LTD.ŞTİ. (Tesis ve İşletmelerde Elektrik Tesisatı Uygunluk Muayenesi) -SCA BELGELENDİRME VE ÖZEL EĞİTİM HİZMETLERİ LTD. ŞTİ-BELGESİ ASKIDA (Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat Ve Koruyucu Sistemlerin Muayenesi Tip İncelemesi Ek III-Birim doğrulama İncelemesi Ek IX Grup I, Kategori M1 ve M2 techizatları Grup II, Kategori 1 Kategori 2 techizatları-Ürün Doğrulama İnceleme) -TMMOB MAKİNA MÜHENDİSLERİ ODASI ASANSÖR KONTROL MERKEZİ (Asansörler Periyodik Kontrol)

KAYSERİ -BUĞLEM ASANSÖR MUAYENE BELGELENDİRME EĞİTİM VE GÖZETİM TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ (Asansörler Periyodik Kontrol/Muayene Yıllık Kontrol)

KOCAELİ -INCOLAB INTERNATİONAL CEVHER ORGANİZE LABORATUVARLARI VE GÖZETİM SERVİSLERİ LTD. ŞTİ. (Asansörler Elektrikli asansörler Hidrolik asansörler Periyodik Kontrol/Muayene Yıllık Kontrol) -TEKPROM TEKPROM UYGUNLUK DEĞERLENDİRME VE GÖZETİM HİZM. LTD. ŞTİ (Asansörler Periyodik Muayenesi/ Kontrolü Yıllık Kontrol)

KONYA -KONTEST MÜHENDİSLİK MAKİNE İNŞAAT GIDA HAY. SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. (Asansörler Periyodik Kontrol/Muayene Yıllık Kontrol)