TEKNİK BAREM DAVAMIZ

Teknik Barem Davamız

Teknik Haber'ın 1 Ocak 1982 tarihli sayısın da Devlet Personel Dairesinin sözleşmeli ve yev miyeli sistemler gibi değişik ödeme şekilleri hak kında Başbakanlığa sunduğu görüş açıklanmış tır. Toplumumuzu yakından ilgilendiren bu gö rüş üzerinde bizde bir kaç söz söylemek istiyo ruz. Metnim diğer sayfalarımızda bulacağınız bu dikkate değer görüşün geçen yaz ortasında İn kılâp Hükümetine sunulmuş, şimdide yeni Hü kümete devredilmiş olduğunu öğrendik Oku nunca kolayca anlaşılabileceği gibi adeta hissi bir tarafgirlikle ve ustünkörü bir üslupla kale me alınmış olan böyle önemli bir problem üze rinde yapıcı hiç bir hal çaresi öne sürmeksizin, hükümetin bir karara varması istenmektedir.

Seçimlerden önce Millî Birlik Hükümeti, dev let sektöründe çalışan teknik personelin ihti yaçlarının neler olduğunu tesbit etmek üzere teknik eleman kullanan teşekküllerin ve bu ara da TMMOB nınde görüşlerinin bildirilmesini is temişti. Bu konuda Odamızın Birliğe ve Birliğin de Hükümete sunduğu görüşleri de ayrıca, ile rıkı sayfalarda vermekteyiz.

Bugün tatbik edilmekte olan yevmiye siste mi bir ihtiyacın neticesi olarak doğmuştur, yok sa diğer bazı meslek grupları gibi, Meclisi veya icra organlarını zorlayarak elde edilmiş bir hak değildir Yevmiye sistemi, n. Dünya Harbinden Sonra, memlekette ele alman, kalkınma dâvala rımızın en önemlisi, Karayolları pohtikasıyle be hren büyük sayıdaki teknik adam ihtiyacını kar şılamak üzere tesis edilmiştir. Gayesi de, öde mede sağlanan bu az fazlalıkla, devlet sektörü elindeki elemanları, özel sektörden cezbedilecek elemanlarla takviye etmekti. Yol yapımında, dağ ve bayırda büyük mahrumiyetler içinde çalışa cak bir ağır kamyon şoförünün şehirde çalışan dan her halde biraz fazla para alması iktiza eder di, yoksa iş yapmak üzere satın alınmış pekçok ETJCLID atıl vaziyette kalmış olurdu.

Bundan sonra devam eden kalkınma hamle leri memlekette teknik adama olan ihtiyacı da ha da arttırmıştır Eldeki teknik adam miktarı, yeni kurulan tesislerin inşaatında çalışacakları ve kurulan tesisleri işletecekleri karşılamağa ye tişmediğinden, hergün artan bir teknik adam sı kıntısı ortaya çıkmış ve eleman temin etmek için müesseseler ödeme bakımından aralarında (özel sektörde dahil) bir yarışa girişmişlerdir. Bu duruma bir son vermek üzere 1958 de teknik personel yevmiye kararnamesi neşredilmiştir

Bugün memleketimizde toplam olarak 10 000 mühendis vardır, bunların, halihazır durumuyla

E M.M 62

teknik hizmetleri karşılıyamadığı bir gerçektir. Şu anda, önümüzde bulunan Sanayi Bakanlığı Enerji Dairesi Reisliğinin bir yazısında «Teknik personel bakımından reisliğimiz çok sıkışık du rumda bulunmaktadır» ve Devlet Su İşlerinin ya zısında ise «Eldeki kanunî imkânsızlıklar muva cehesinde teknik elemanlara tatmin edici ücret verilmesi imkânsızlığı yüzünden kaliteli teknik eleman temininde güçlüklerle karşılaşılmakta dır» denilmektedir. Ankara EGO işletmesinin kadro cetvellerinde, Etüt, Proje ve Tesis Mü dürlüğünün, müdür dahil 8 mühendis kadrosun dan 5 inin münhal bulunduğu görülmektedir. Etibank'ın çok eksik olan mühendis kadrolarını doldurmak üzere eleman bulamadığını, istanbul Teknik Üniversitesinin bütün kürsülerinde öğ retim üyesi sıkıntısı çekildiğini, ücret yetersiz liği yüzünden PTT'nin mühendis kadrolarında önemli boşalmalar olduğunu yakınen biliyoruz

Zamanımızda, milletlerin kalkınmasında tek nik personel, bilhassa mühendisler çok büyük bir rol oynamaktadırlar Power Dergisinin 1961 Kasım sayısında sayfa 92 de Rusya'da, Orman ve Ziraat hariç, mühendisliğin diğer kollarında yıl da 117 000 mühendis yetiştirildiği, bunların as kerlikten muaf tutulduğu, bunlara otomobil ve lojman verildikten başka, ayrıca yüksek bir ha yat standardı da sağlandığı yazılmaktadır. İdeo loji olarak istihlâkte eşitliği kabul, etmiş ve bu yüzden insanlığı tehlikeye sokarcasına hür dün yaya meydan okuyan bir sistemde, mühendise ve rjlen bu önem çok manalıdır.

Memleketlerin iktisadî hayatında büyük rol oynayan ve yetişmeleri külfetli olduğundan mik tarları fazla olmayan mühendislere hemen dün yanın her yerinde diğer meslek erbabından da ha fazla para verilmektedir. Elimizde bulunan İngiliz PTT idaresinin ücret şemalarından, tam bir devlet teşekkülü olan bu idarede, posta ve işletme, idare ve kontrol ve muhabere ve mü hendislik personeli için ayrı ayrı olmak üzere üç ayrı ödeme sistemi vardır, ve burada Genel Mudur yardımcısı yılda 4250 sterlıng alırken Mühendislik Dairesi Başkanı 5000 sterlıng al maktadır Yine İngiltere'de makine, elektrik, kimya ve inşaat mühendislerinin iş bulma ve na kil gibi işleri ile uğraşan The Engineer's Guild' den aldığımız bir yazıda gerek devlet hizmetin de ve gerekse özel teşebbüste çalışan mühen dislerin ehliyet, tecrübe ve kabiliyetlerine göre değerlendirildikleri ifade edilmekte, örnek ola rak bir devlet müessesesi olan Millî Fizik Labo ratuvarı kısmı şefinin yılda 4100 sterling al dığı, özel teşebbüste teknik bir kısım baş raühen

dışının yılda 3750 5750 sterling aldığı belirtil mektedir. Burada devlet sektörü ile özel teşeb büs arasındaki mütehassıs elemanın ücret den gesi açıkça görülmektedir.

Amerika'da devlet bareminin en yüksek dere cesini işgal edenler (bakanlar ve çok yüksek dereceli memurlar...) yılda 21000 dolar alırken, yeni çıkmış bir elektronik mühendisi yılda 18 000 dolar almaktadır.

Devlet Personel Dairesine göre âmme hizmet lerinden birinin diğerine üstünlüğü söz konusu olamayacağı gibi, mesleklerin de birbirine üstün lüğü ve tercihi düşünülemezmiş. Yani Belediye lerde Temizlik İşleri Müdürü veya Personel İş leri Müdürü ile Fen İşleri veya imar müdürü arasında ücret bakımından bir fark olmamalıy mış Devlet Personel Dairesi, çeşitli meslek gu ruplarının zorladığı farklı ödeme sistemleri ve şekilleri üzerinde gerçeğe uygun, yeni ve bir leştirici esaslar öne süreceği yerde ve E cetveli, D cetveli, ikramiye, ek görev v.s. gibi halen yü rürlükte olan karışık ve adaletten uzak ödeme sistemlerini düzeltmeden önce, sözleşmeli ve yevmiyeli personel gibi ihtisas ve yüksek tah sili hedef tutan eskimiş düşünceleri telkine ça lışmaktadır. Aynı şekilde, teknik hizmetler için eleman sıkıntısı çeken devlet müesseselerinin se beb olarak teknik elemana özel sektörde daha yüksek ücret ödenmesini göstermeleri karşısın da, örnek olarak mühendis bir santral şefini de ğilde bir Sümeroloji profesörünü öne sürmele ri, örnek vermede ancak bir aczin ifadesi ola bilir. Ancak memlekette kültür müesseselerinin, üniversitelerin adedi arttıkça bugün bir tek yer de çalışmak zorunda kalıyor gibi görünen bu meslek içinde çalışma yerleri artacak ve mek tupta ileri sürdükleri iddialara da yer kalmaya caktır.

Ayrıca teknik işler bütünüyle ağır işlerdir; bunu sayın Devlet Personel Dairesi üyeleri de

kabul etmelidirler. Tahsilinin ve yetişmesinin

zor ve ağırlığı kadar iş hayatı da meşakkatlidir.

Mühendisliğin zihni ve bedeni çalışmasındaki

zorluk yanmda yaptığı işlerden sorumluluğu da

vardır Mühendis yaptığı işlerdeki hatalardan do

layı meydana gelecek zararlardan mesuldür. İn

şaa ettiği sinemanın yıkılmasından ötürü inşaatı

yapmış olan mühendis ceza görür Ankara civa

rında, bir enerji nakil hattının çekilmesinde mey

dana gelen bir iş kazasında bir işçinin ölmesi

sebebiyle savcılık «meslekte acemilik, tedbir

sizlik v.s. ile ölüme sebebiyet vermekten» me

sul mühendis hakkında takibata geçmiştir. An

cak teçhizatta mühendisin kusuru dışındaki

bir hatanın kazaya sebeb olduğu tesbit edildi

ğinden takibata son verilmiştir. Bir daire mü

dürü böyle bir mesuliyetle ömrü boyunca kar

şılaşır mı?

'

Devlet Personel Kanununun 4. maddesinin (a) fıkrasındaki «ayni mahiyette ve vüsattaki işler için müsavi ve muadil ücret» prensibine hiçbir zaman aleyhtar değiliz. Biz de aynı ma hiyetteki işi yapan kimselere aynı paranın ve rilmesini samimiyetle istiyoruz. Bir mühendi " sın yaptığı işi her hangi bir diğer meslek sa hibi de yapabilirse ona da aynı ücret verilme lidir.

Teknik elemanlar her memlekette hususi statüye tabidirler ve yüksek ücret alırlar. Bu onların haiz olmaları gereken yaratıcılık ve ya pıcılık vasfının ve yüklendikleri' ağır mesuliyet lerin bir neticesidir.

Netice olarak, memleketimizde teknik , ele' man ve teknik elemana ödenecek ücret siste minin bütün teşekküllerimizin bu konuda or taya koydukları görüşlerin müşterek noktala rı üzerine eğilerek halledilmesi gerektiğine samimî olarak inanıyoruz.

EMM

Elektrik Mühendisleri Odası Görüşü :

Teknik Barem Kanunu Tasarısı Esasları

TEKNİK PERSONEL :

Bu Kanunun tarifine giren teknik personel mühendis ve mimarlar olup bu personelin ma aşları bu kanuna göre ödenir. Kanuna ek «Tek nik Barem Cetveli» bu personelin maaşlarına esas teşkil eder.

BAREME İNTİBAK : 1 — Devlet, İktisadî Devlet Teşekkülü, mül hak bütçeli idarelerde ve belediyelerde barem içinde çalışanlar bu kanunun yürürlüğe girdiği

tarihte haketmış oldukları barem derecesinin ayni olan dereceye intibak ederler.

2 — Devlet teşkilâtı, iktisadî Devlet Teşek külü mülhak bütçeli idarelerle belediyeler de bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte yevmiyeli olarak istihdam edilenlerin intibakında varsa, yevmiyeye geçmeden evvelki barem dereceleri ne, yevrmye olarak geçirdikleri müddetin beher uç senesi bir terfi derecesi sayılmak suretiyle yapılır.

E.M.M 62

3 — Serbest sektörden bu bareme girecekle rin intibakları, varsa, serbest sektöre geçmeden evvelki barem derecelerine, serbest sektörde ge çirmiş oldukları müddetin her dört senesi 3 se ne itibar olunmak suretiyle yapılır.

BAREME GİRİŞ :

4 — Teknik bareme giriş üç muhtelif dere cede yapılır. Dr. Müh. Dr. Mimarlar 10 uncu, Y. Müh. Y. Mimarlar 11 inci, Müh. ve Mimarlar 12 ncı dereceden başlar.

5 — Asgari bir yabancı dili çok iyi bilenler bir üst dereceye hak kazanırlar.

BAREMDE DÜŞEY VE Y ATAY TERFİ :

6 — Düşey terfi süresi asgari 2, yatay terfi suresi 1 yıldır

7 — Teknik elemanların ihtisaslaşmasını sağ lamak gayesi ile, kadro durumu müsait olmasa dahi, aynı kadroda 8 inci madde hükümlerini yerine getirmek şartiyle, üç düşey terfi yapıla bilir.

8 — Herhangi bir yatay terfi derecesinden bir üst dereceye yapılacak terfiler üst derece nin 1 inci yatay terfi kademesine yapılır. An cak, son defa almakta oldukları maaş, terfi et tirildikleri derecenin birinci kademesinden yük sek olanlar yeni derecelerinde en yakın üst maaş kademesine geçirilirler.

9 — Düşey terfilere esas, hizmet süresi, tek nik ve idari sicildir.

BAREMİN DEVAMLILIĞI :

10 — Bu barem hükümleri dahilinde istihdam edilen teknik elemanların serbest sektöre kay

malarını önleyerek Devlet Sektörü ile serbest sektör arasında bir muvazene tesis etmek gaye siyle, Bakanlar Kurulu, azamı iki yılda bir, muhtelif mühendislik kolları için birer maaş katsayısı tayin ve tesbit eder. Hakiki maaş tutar larını, barem derecesine tekabül eden maaş ile bu maaş katsayısının çarpımı tayin eder.

EK ÖDEMELER:

11 — Bu barem hükümleri dahilinde istihdam edilen teknik elemanlara, haketmiş oldukları ma aş tutarının % 25 ine kadar prim, % 15 ine kadar mesuliyet tazminatı ve % 20 sine kadar da ağır iş yeri şartlarını haiz istihsal ve tesis yerleri taz minatı yerilir.

12 — Bu barem hükümleri dahilinde istihdam edilen teknik elemanlara, ilgiji müesseselerce, hu susi kanunların verdiği cevaza müstenit olsa da hi, kadrosu olsun veya olmasın, deruhte edebile cekleri bilûmum munzam vazifeler dolayısiyle alacakları ücretler ile madde 11 de zikredilen prim ve tazminatların toplamı, birinci derece tutarının % 60 ını geçemez.

EMEKLİLİK DURUMU:

13 — Halen yevmiye ile çalışmakta olan tek

nik personelin bu kanuna intibaklarına paralel

olarak

sayılı Emekli Kanununun cari

hükümlerine göre bu kanuna intibakları da ya

pılır.

14 — Bu barem hükümleri dahilinde istihdam edilen teknik elemanlar serbest sektörde icrai faaliyet edemez.

Derece

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

TEKNİK BAREM CETVELİ KADEME

3200 3000 2800 2600 2400 2200 2000 1800 1600 1400 1200 „ 1000

II

3050 2850 2650 2450 2250 2050 1850 1650 1450 1250 1050

III

3100 2900 2700 2500 2300 2100 1900 1700 1500 1300 1100

IV

2975 2775 2575 2375 2175 1975 1775 1575 1375 1175

V

2850 2650 2450 2250 2050 1850 1650 1450 1250

VI

2925 2725 2525 2325 2125 1925 1725 1525 1325

E M.M. 62

î. M. M. Û. Birliğinin Görüşü :

(DK. 134) °

Millî Birlik Komitesi

Bayındırlık İmar ve İskân

Komisyonu Sayın Başkanlığına

13/10/1960 Tarih ve 58/13962 sayılı yazınız karşılığıdır :

Devlet Personel Kanunu ile ilgili olarak çeşit li müesseselerde çalışan meslekdaşlarımızın üc ret vesaır mali haklarının gereği gibi karşılan ması için Birliğimize dahil odaların mütalâasının, istenmesi suretiyle gösterilen ilgiye teşekkürleri mizi sunarız.

On bir odamızın fikirlerini alıp birleştirmek su retiyle hazırladığımız Birlik görüşünü, bir muh

26/12/1960 tasar rapor ve bir de teknik cetvel halinde gön deriyoruz.

Bu vesile ile Birliğimizin her türlü hizmete hazır .olduğunu bir kere daha ifâde etmek is terim.

Saygılarımla • Umumî Kâtip Mehmet ERDEMİR (El. Y Mühendisi)

T. M. M. O. B. TEKLİFİ TEKNİK BAREM CETVELİ

1 Kademeler

Üçüncü Kademe

İkinci Kademe

*

Birinci Kademe

Dereceler 1 2 3

•5

8 9

Derece Maaşı %'

400 360

Kademe terfii yapmayanların derece maaşı %

t

200 225 250 300 325

İSO

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinin Teknik Personel Baremi için kabul ettiği esaslar

1 — Teknik Barem Zarureti :

Bugün Devlet Sektöründe çalışan Mühendis ve Mimarlara maaş, ücret, yevmiye v.s. şekiller al tında ve muvazenesiz bir surette muhtelif kurum larca yapılan ödemelerin, mesleğin özellikleri de göz önünde bulundurularak, tam bir nizam ve zaptırap altına alınabilmesi, ancak ayrı bir teknik personel bareminin ihdası ile mümkün görülmektedir.

2 — Teknik Barem Cetveli :

Yukarıda bildirilen maksat, ve gayeleri ger çekleştirmek amacıyle hazırlanmış olan teknik barem ilişiktir. Bu cetvelde derece maaşlarının mutlak miktarı yerine yüzde değerleri,, zikre dilmiştir.

Bugünkü şartlara göre 100 ile ifâde edilen başlangıç derece maaşının 1000 lira olması Bir lığımizce zarurî görülmektedir.

On dereceyi ihtiva eden bu cetvelde mühen dis ve mimarların maaş dereceleri üç kademe

E.M M. 62

ye ayrılmış oiup en alt kademe dört derece, ikinci ve üçüncü kademeler ise üçer derecedir.

3 _ Terfiler :

Birinci ve ikinci kademelerden üst kademeye terfi için ise o kademelerin son derecesinde üç yıllık çalışma süresinden başka üst kademenin gerektirdiği 'ehliyet ve liyakat aranır Bu ehli yet ve liyakat her kurumun bünyesinde teşkil edilecek bir yüksek teknik hey'et marifetiyle tesbıt edilir.

Ust kademeye geçecek ehliyet ve liyakat gös termemekle beraber bulunduğu kademenin ge rektirdiği mesaiye başarı ile devam edenlerin derece maaşları bu cetvelin 4 ncü sütununda gös terildiği veçhile otomatik olarak ve yine üç yılda bir derece olmak üzere arttırılır.

4 — Tayin ve intibak :

Teknik bareme yalnız Mühendis, Mimar, Yüksek Mühendis ve Yüksek Mimarlar tayın edilir. Mühendis ve Mimarlar teknik baremin lOncu derecesine, Yüksek Mühendis ve Yüksek Mimarlar ise 9 ncu derecesine atanırlar.

Teknik bareme intibak, her üç yıllık hizmet suresi bir derece alınarak yapılır Hususî sek törde geçen sure de intibak da aynı şekilde na zarı itibara alınır.

30/4/1958 Tarihli Resmî Gazetede yayınlanan 10195 sayılı yevmiyeli personel talimatnamesine göre yevmiyeli olarak çalışan Mühendis, Mimar, Yüksek Mühendis ve Yüksek Mimarların intibakı yapılırken yenıoteknık bareme göre alacakları maaş, yevmiye talimatnamesine göre aldıkları yevmiye tutarından aşağı ise halen almakta ol dukları yevmiye de tekabül eden ücret tutan

müktesep hak olarak kabul edilir. Şu kadar ki yevmiyeli personel Talimatnamesine göre al dıkları yevmiye, bu talimatnamenin 10 uncu maddesine göre istisnaî olarak takdir edilmiş olmasın, bu gibilerin önce yevmiye talimatna mesine göre intibakları yapılır ve bulunan üc ret müktesep hak sayılır. Müktesep hak almak suretiyle intibak ettirilmiş olanlar, derecede maaşları müktesep haklarına ulaşıncaya kadar terfi edemezler.

5 — ilâve Ödemeler :

Teknik barem mensuplarına aşağıda gösteri len esaslara göre ilâve ödemeler yapılabilir:

idarî sorumluluk mevkileri için munzam ödeme Bu ödemeler bu gibi hallerde diğer so rumlu personele tatbik edilen şekil ve mik tarlar da yapılır.

Tehlikeli iş yerlerinde, ağır işlerde çalışan larla teknik özellikleri belirtilerek munzam ödemelerin yapılacağı bir talimatname ile be lirtilen işlerde çalışanlara, özel talimatname lerinde gösterilen şekil ve miktarlarda munzam ödemeler yapılır.

istihsal primleri diğer personele tatbik olu nan usul ve 'şekillere göre teknik elemanlara da ödenir

Bunların haricinde kalabilen munzam öde meler diğer Devlet işlerinde çalışan personele tatbik olunan usul, şekil ve miktarlara uygun olarak yapılır.

6 — Topluluğumuz arasında bazı özel du rumlar bulunduğundan Devlet Personel Dairesi nin Birliğimizin ayrıca mütalâasını alması yerin de olur."

E M M. 6?