DEĞİŞİK TEDİYE ŞEKİLLERİ HAKKINDA DEVLET PERSONEL DAİRESİNİN GÖRÜŞÜ

Değişik Tediye Şekilleri Hakkında Devlet

Personel Dairesinin Görüşü

BAŞBAKANLIK Y ÜKSEK MAKAMINA; Dairemizin teşekkülünden bu yana, Devlet ve İktisadî Devlet teşebbüslerinde çalışanlar için muhtelif kanunlarla tayin ve tesbit edilmiş olan umumî ücret sistemi yanında, mukavele ücreti ve yevmiye gibi değişik tediye şekillerini ve aynı tediye şekli içinde değişik meblâğları ihtiva eden tekliflerle karşılaşılmaktadır

Amme "hizmetlerinden birinin diğerine tefev vuku bahis mevzuu olamayacağı gibi mesleklerin de birbirine tefevvuk ve tercihi düşünülemez. Bu sebeple âmme hizmetinin ifasında mesleklerinden birinin veya bir kaçının tercihli ve iltimaslı bir muameleye tabı tutulmaları bu hizmetlerde çalı şanlara ödenecek maaş ve ücretleri düzenleyen kanunların yani teadül kanunlarının koyduğu esaslara uygun düşmemektedir. Ancak âmme hiz metine ilk girişte tahsil sürelerinin ve terfilerde de yine tahsil ve ehliyet farklarının nazarı itiba ra alınması teadül kanunlarının vaz'ettiği esas lardandır.

Devlet ve İktisadî Devlet Teşebbüsleri tara fından âmme hizmetlerinde çalışanlara ödenen maaş ve ücretlerin yeni Anayasamızın 41. mad desindeki «herkes için insanlık haysiyetine yrı / raşır seviye sağlanması» esasına göre ayarlan ması gerekeceği şüphesizdir. Bu prensibin tat bibi yolunda ve Devlet bütçesi ile memleketin ekonomik imkânları j çerçevesi dahilinde maaş ve ücretlere yapılabilecek zamların bütün âmme hizmetlerinde çalışanlar arasında adalet ve müsa vat esasları dahilinde tahakkuk ettirilmesi ge rekmektedir. Bu lüzumu hissetmiş olan kanun vazu, Devlet Personel Dairesi kurulması hak kındaki 160 sayılı kanunun 5 inci maddesinin (a) fıkrasında aynı mahiyet ve vüs'attaki işler için müsavi ve muadil ücret verilmesini ve böy lece teadülün teminini istihdaf etmiş bulunmak tadır.

'Mukavele veya yevmiye gibi değişik tediye şekilleri ile personel istihdam edilmesi hakkın daki tekliflerin mucip sebebi olarak bir kısım teknik hizmetlerde çalışanların hususî sektörde daha yüksek ücretle iş bulabilmeleri veya ser best piyasada daha fazla para kazanabilmeleri dolayısiyle âmme hizmetlerinde istihdam edil melerine imkân bulunmadığı gösterilmektedir.

Ancak ücret sisteminin tesisinde hususi sek törün muayyen bir hizmete ödemekte bulun duğu para hâkim unsur olarak nazarı itibare alınmamalıdır Bir sinoloji veya Sümeroloji pro fesörünün, bir rasathane müdürünün, Devlet . hizmetinden ayrıldığı takdirde, sahasında' çalış mak suretiyle, ne kazanabileceği hesap edilerek maaşının tesbiti yoluna gidilmesi asla düşünüle

mez. Aynı sebeple, Lisede ingilizce öğretmenli ği yapan bir şahsın, seyyah tercümanlığı ya parak ne kazanabileceğinin üzerinde durulması da caiz olamaz.

Gördürülecek âmme hizmetinin, umumî tab lo içerisindeki ehemmiyetine göre Devlete ifâ de ettiği kıymet, tesisi maksud olan âdil bir ücret sisteminin temelini teşkil etmelidir

Personel ücretlerinin tesbıtı mevzuunda Dev letin hususî sektör ile bir açık artırmaya gir mesi hiç bir fayda temin etmediği gibi bilâkis büyük zararlar doğurur. Hususî sektör muhtaç olduğu elemana, Devletin vermekte olduğu üc retten daima daha fazlasını teklif edebilir. Dev let hizmet tevdi ettiği şahsa insanlık haysiyeti ne yaraşır bir yaşayış seviyesi sağlamak için za rurî olan ücreti tediye edebilirse ve memuriye tin haiz olması gereken teminat ve prestiji iade etmeye muvaffak olursa her sahada kıymetli ve verimli elemanlar bulmakta müşkülât çekmeye cektir. Bugün gerek Devlet 'teşkilâtı içerisinde bir daireden diğer bir daireye, gerekse Devletle iktisadî Devlet Teşebbüsleri arasında birinden diğerine memurların muhacereti mevcut ücret sistemlerindeki istikrarsızlığın, müsavatsızlığın ve adaletsizliğin bir neticesidir. Dairelerin, teşekküllerin ve mesleklerin birbirinden farklı, ' tercihli ve iltimaslı durumlar kazanmak için sarfettıkleri gayretler sonsuz bir helezon halin de devam etmektedir. Bu helezonun yükselişini kat'ı olarak durdurmak, hizmetin Devlete ifade ettiği kıymete göre ücretleri kademeli satıhlar da tesbit etmek zaruridir, istisnaî tediye şekil lerinin tatbikatı tahakkuk ettirilmesi 160 numa ralı kanunla vazife olarak dairemize tevcih edil miş olan «ayni. mahiyette ve vüs'attaki işler için müsavî ve muadil ücret» prensibine ta aruz teş kil etmektedir

Bu sebeplerle Devlet ve iktisadî Devlet te şekküllerinde çalışanlara, umumî esaslar dahilin de ve istisnalara yer vermıyecek bir maaş ve üc ret sisteminin tatbiki zarurî görülmektedir. Böy le bir sistemin içinde, âmme hizmetinin muayyen kollarında çalışanların tamamı veya çoğunluğu için mukavele veya yevmiye ile istihdam edil me suretile farklı muamelelere yol açacak şe killerin katiyetle önlenmesi lüzumuna Devlet Per sonel Heyetince karar verilmiş bulunmaktadır

Çalışmalarımıza bir istikamet verilmek üzere Bakanlar Kurulunca bu mevzuda bir karara varıl ması hususunda tavassutta bulunulmasını arz . ederim.

HİLMİ İNCESULU Devlet Personel Dairesi

Başkan Vekili

EMM 12