ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI MESLEK İÇİN NE YAPIYOR? EMO KALİTE BELGESİ NEDİR, NASIL VERİLİR?

Elektrik Mühendisleri Odası Meslek İçin Ne Yapıyor?

EMO Kalite Belgesi Nedir, Nasıl Verilir?

Hüseyin Yeşil EMO 44 ve 45. Dönemler Yönetim Kurulu Başkanı EMO İstanbul Şubesi 30. Dönem Yönetim Kurulu Başkanı/1997-1999

1977-78 yılında yayınlanan “Türkiye Elektrik Elektronik Sanayi/Ticaret/Mühendislik Kataloğu”nda yer alan “EMO Kalite Belgesi” üzerine yazılan tanıtım yazısından hareketle bir derleme yapalım istedik.

TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası, ülkemizde kaliteli elektrik aygıtları üretimini sağlamak vetüketiciyi korumak amacı ile kalite belgesi vermekteydi.

Yurdumuzda elektrik aygıtlarının kaliteli olarak üretilebilmesi, üretilen aygıtların malzemelerin kalitesinin, aygıtın niteliğine ve kullanılan teknolojinin çağdaş teknolojiye uygun olması ile sağlanabilir. Bu ise yalnızca üreticinin iyi niyetine bağlı olmayıp ekonomik koşullarla doğrudan bağımlıdır. Ekonomik koşullarla bağımlı olan üreticinin, üretimde kullandığı malzeme ve teknolojiyi, ürettiği aygıtın niteliğine uygun olarak seçmediği durumlarda ortaya çıkan aygıt, birinci derecede tüketiciye ve ülke ekonomisine zarar vermekte, uzun vadede ise üreticiyi üretimini yapamaz duruma getirmektedir. Uyumsuz malzeme ve teknolojiyle üretim yapmak üzere kurulan üretim kuruluşu ise, ya çağdaş teknolojiye uyum sağlayabilmek amacı ile yenileştirilmek üzere yeni ve daha büyük bir yatırım gerektirmekte, ya da tamamen terkedilmektedir. Bu ise ülke açısından oldukça büyük bir kayıp demektir.

Genel olarak yukarıda anlatılanların yanı sıra, kalitesiz elektrik aygıtları, arızalandığında can ve mal kaybına ve hatta bazan çok büyük hasarların ve yangınların meydana gelmesine neden olmaktadır. Bu durumların önlenmesi ancak üretilen aygıtların uzman kuruluşlar tarafından denetime tabi tutulması ile mümkündür.

Bu olguyu dikkate alan tüm dünya ülkeleri kendi standart enstitülerini kurarak üretilen aygıtların kalitesinin denetimini, kaliteli aygıt üretmek ve tüketiciyi korumak amacı ile bu kuruluşlara vermişlerdir.

Yurdumuzda da Türk Standartları Enstitüsü adı altında standartlaşmaya yönelik çalışmalarda bulunan bir örgüt vardır. Bu örgüt giderek üretilen tüm aygıtlar için standartlaşma ve standartlara uygunluğu arama çalışmalarını yaygınlaştırmaktadır. Fakat bugünün koşullarında yurdumuzda üretilen tüm aygıtlar için standart çalışmalarının tamamladığını söylemek olanaksızdır. Genel anlamda bunu hiç bir örgütün başarma olanağı da yoktur. Çünkü gelişen teknoloji ile birlikte çok çeşitli yeni aygıtlar üretilmektedir.

Bu koşullar altında ihtisas odalarına büyük görevler düşmektedir. Bu da, üretilen aygıtın ülke ve Dünya standartlarına uygunluğunu kendi ihtisas alanları içerisinde yapacakları çalışmalar ile ilgili konularda ancak bu örgütlerin başarabileceği gerçeğinden kaynaklanmaktadır. Bazı ülkelerde standartlaştırma ve kalite belgesi verme görevleri tamamen ihtisas odalarına verilmiş ve standartlaştırma kurumu, ihtisas odalarının ortaklaşa yürüttükleri bir kuruluş durumuna getirilmiştir. İhtisas odaları tek tek kendi alanlarındaki konularla ilgilenmekte, onları standartlaştırmakta yada standartlara uygunluğunu araştırmakta, uygun olanlara kalite belgesi vererek kullanımının yaygınlaşmasını sağlamakta, böylece tüketiciyi korumak yanında üreticiyi de kaliteli aygıt üretimi yönünde teşvik etmiştir.

Bu görüşlerin ışığı altında Elektrik Mühendisleri Odası, diğer ihtisas dallarındaki odalar gibi kalite belgesi vermekteydi.

Kalite belgesi için odaya başvurulduğunda, konuyla ilgili uzman üyelerden bir komisyon kurulmakta ve aygıtın öncelikle Türk Standartlarına uygunluğu araştırılmaktaydı. Konuyla ilgili Türk Standardı yoksa, İEC, VDE gibi yabancı ülke standartlarına uygunluğu araştırılmakta, şayet konuyla ilgili yabancı ülke standardı da yoksa, aygıtın resmî kuruluşların şartnamelerine uygunluğu aranmaktaydı.

Yukarıdaki öncelik sırasına göre yapılan teknik inceleme sonunda komisyon aygıta kalite belgesi verilip verilmemesine karar vermekteydi. Kalite Belgesi verilen aygıtlar odanın kalite belgesi yönetmeliğine uymak koşulu ile Elektrik Mühendisleri Odası Kalite Belgesi markasını (EMO) kullanmaya hak kazanırlardı.

Üyelerinin ürettikleri ve kullandıkları elektrik aygıtlarında Elektrik Mühendisleri Odası Kalite Belgesi markasını (EMO) yeğ tutmaları, piyasada kaliteli elektrik aygıtı üretimini yaygınlaştırarak, dolayısıyla tüketici korunmuş oluyordu.

Kalite Belgesi uygulamalarının nasıl yapılacağına dair 01.04.1974 tarihinde yürürlüğe giren bir yönetmelik yayınlanmıştır. Bu yönetmelik gereği tüm belgeler EMO Yönetim Kurulu Kararı ile verilmektedir.

Örnek bir yönetim kurulu kararı:

12 Eylül 1980 Askeri darbesi sonrası bu belgelendirme çalışmalarına devam edilememiş, daha sonraları da EMO bu konuda organize olamamıştır. 12 Eylül sonrası birkaç belge verilmişse de uygulama yaygınlaşamamıştır.

1 ........................................ 2 EAS Ebonit Akümülâtör San. A.Ş. /Akümülatör (Starter tipi, kuru, şarjlı, kurşunlu) 3 MKE. Gn. Müdürlüğü Elektrik sayaçları 4 Elektro Mekanik Sanayi Floresan /lamba balastı 5 Elektrik Kömürleri Ltd. Şti. /Karbon fırça

EMO’nun yerine getirdiği bu kamu görevi uyarınca o güne Odaya başvurarak EMO “Kalite Belgesi” almaya hak kazanmış olan kuruluşlar ve aygıtların listesi şöyledir:

6 Türkkablo A.Ş. /Plastik izoleli ve plastik telefon kablosu 7 Yarımca Seramik Fab./ Elektrik tesisatı izolatörleri 8 Süper Selçuk Demet /Transformatör gerilim regülatörü 9 Türkkablo A.O. /Alfa ve apak tipi iletkenler 10 Elektroplastik San. Koli. Şti. /Izofleks marka PVC elektrik borusu

11 Erdoğan Otçu/ Safe marka traş makinası prizi 12 Kent Akümülatör Sanayii /Akümülatör 13 Surtel Kablo /İletken kablo ve kablo garnitürü 14 Ünal Kardeş/ Elektrik kömürü 15 Heico /1X40 Floresan reflektör 16 Heico /2X40 Floresan reflektör 17 Heico /1X40 Floresan reflektör 18 Heico /2X40 Floresan reflektör 19 Heico /20W Yol vericiler 20 Heico /40W Yol vericiler 21 Heico /Starterli lamba duyu 22 Heico /Startersiz lamba duyu 23 Heico /500 VVatt’lık transformatör 24 Kavel Kablo /YVV tipi 0,6/lkV termoplastik ve lastik yalıtkanlı kablo 25 Kavel Kablo /YVMHŞÇV tipi 5,8/10 kv termoplastik ve lastik yalıtkan kablo 26 Kavel Kablo /YVŞV tipi 3,5/6 kV termoplastik ve lastik yalıtkan kablo 27 Türkkablo /Alüminyum iletkenler 28 Türkkablo /Telefon kabloları 29 Haris /Kesicileri 30 Unika Kablo /Elekrik kablo 31 Türkkablo /AtekAlpek 32 Tromag /Güç transformatörü 33 Heico /Regülatörü 34 Akümülatör Elek. San./Akümülatör mal. im. 35 Rekor Boru Koli. Şti./ Plastik kare buat 36 Alfa Gama Elk. Ltd. Şti. /Akümülatör şarj redresörü 37 Elektronol Elk. Alt. San /Gerilim regülatörü. 38 Rabak Alüminyum /çelik iletkenler 39 Rabak Alüminyum /iletkenler 40 Göktepe Plastik /Berkman-peşel boru 41 Simko /Bıçaklı sigorta 42 Kardeş Elektrik /Elektrik kömürleri 43 Vob Elektrik San./ Otomatik şalter 44 Elk. Malz. San. Tic./ Gerilim regülatörü 45 Türkeli Ticaret /Asansör imali 46 Sun Koli. Şti./ Gerilim regülatörü 47 Elektro Tunçmatik Fab. /Gerilim regülatörü 48 Alfa Gamma Elektronik/ Dinamit ateşleme aygıtı 49 Şehsuvar Menemencioğlu /Seksiyoner ve parafudr 50 Kaleporselen Elektrik San./Nil Bıçakçı Sigortalar. 51 Tekmaş Teknik İşler Maden. Tic./ Kondansatörlü dinamit ateşleme cihazı

52 Armen Elk. Malz. İmi. Ort./ Floresan lamba balastı 53 Hayk Değirmencioğlu /Floresan lamba balastı 54 Hayk Değirmencioğlu / Transformatör 55 Hayk Değirmencioğlu/ Floresan reflektör 56 Hayk Değirmencioğlu / 2X40 Floresan reflektör 57 Hayk Değirmencioğlu 1X40 Floresan band 58 Era Elektronik ve Tic. A.Ş. /2X40 Floresan band 59 Era Elektronik ve Tic. A.Ş. /Yabancı dil laboratuvarı 60 Simko Tic. ve San. T.A.Ş. /Dahili mesnet izolatörleri 61 Simko Tic. ve San. T.A.Ş./ İstanbul Dahili tip seksiyoner 62 Ovak Elektrik /Elektrik hesap makinası 63 Bufer Elektrik San. A.Ş./ Ampermetre, voltmetre, Pako Şalter 65 Türkkablo A.O. /Plastik izoleli telefon kablosu 66 Sace Elektrik A.Ş. /Seksiyoner 67 Arsoy Kollektif Şirketi /Arlift asansörleri 68 Tansal Ticaret ve San. A.Ş. /Tablo tipi kuru otomatik şalter 69 Tansel Tic. ve San. A.Ş./ Kuru otomatik şalter 70 Simko T.A.Ş. /Otomatik sigortalar 71 Kardeş Elektrik San. /Pako şalter 72 Arel Elektro Mekanik San./ Akü şarj redresörü 73 Hayk Değirmencioğlu Otomatik /gerilim regülatörü 74 AEG Eti Elektrik Endüstrisi /Dahili tip sigortalı yük ayırıcısı 75 Mepam Ticaret / Devre açıcı 76 Samsun Elektrik San. Koli. Şti./Balast (20 W40 W) 77 Şehsuvar Menemencioğlu /Oto şalteri 78 DEMAŞ/ İnsan, yük ve hasta asansörü 79 ASTOR/İnsan ve yük asansörü 80 ASAŞ/ Botlift asansörlerine 81 AKÖR/ asansör 82 ESASSA/ İnsan asansörü 83 HASLİFT İnsan, yük asansörü 84 Compüter Elektronik Sistemler/ İnsan asansörü 85 Compüter Elektronik Sistemler/ Hasta asansörü 86 DEĞİRMENCİOĞLU Elk. San. Tic. A.Ş./ Kademeli Regülatör 87 ALEV KABLO/ NYY tipi kablo 88 BAŞARAN Elk. San. Tic. A.Ş./ 20 W Elektronik starter 89 EKSAN / Tel sarımlı direnç 90 NAGEL / İnsan ve yük asansörü 91 EL-TE / Elektrik tevzi kablo kasaları