• İLK ÜYELER

Özelleştirmelerine karşı dava açtığımız bazı önemli kurumlar şunlardır:

• Türk Telekom • Elektrik Dağıtım Şirketleri • Elektrik Üretim Santralları • Şeker Fabrikaları

TMMOB ve Odamız, meslektaşlarımızın haklarını gasp eden ve toplumsal yaşamı tehdit eden tüm yasa ve yönetmelik değişikliklerine karşı etkin bir mücadele yürütmektedir. Siyasal iktidar TMMOB’nin ve Odalarımızın bu etkinliğini sınırlandırabilmek için türlü yöntemlerle Birliğimizi ve Odalarını hedef almaktadır.

Özlük Hakları İçin Açılan Davalar

Ülkemizde çalışan üyelerimizin ekonomik, demokratik ve sosyal haklarının korunup geliştirilmesi konusu EMO’nun en önemli mücadele gündemlerinden birisi olmuştur.

Özlük haklarımızın ve mesleki saygınlığımızın korunması için açılan bazı önemli davalar (TMMOB ile birlikte) şunlardır:

• Yabancı Mühendis Çalışma İzni • SGK Asgari Ücret Protokolü • Özlük Hakları Davaları • Kamuda Güvencesiz, Taşeron, Kiralık Çalıştırma

Sermayenin aşırı kar hırsı ve denetim yetersizlikleri nedeniyle ülkemizde çok sık ve ölümcül iş kazaları yaşanmaktadır. Odamız, üyelerinin, işçilerin sağlığı, işyerlerinin güvenliği ve tüm çalışanların güvenceli çalışma hakkı için de çalışmalar yapmıştır.

Elektrik enerjisi kaynaklı kazaların, yangınların önlenmesi için bakım, onarım ve denetleme çalışmalarının önemini vurgulamakta ve var olan mevzuatın uygulanması ve güncellenmesi için çaba harcanmaktadır.

Mühendislik, insanı merkezine alan meslek disiplinidir. Bir bütün olarak insan yaşamının korunması ve kolaylaştırılması meslek disiplinimizin öncelikli ilkeleri arasında yer almaktadır. Bu nedenle, mesleki faaliyetlerimizin kamusal denetimi hem meslektaşlarımızın hem de toplumun genel çıkarı açısından önemli ve gereklidir.

Odamız tarafından kamusal anlayışla yürütülen kamusal-mesleki denetimler mesleki saygınlığımızın olduğu kadar, kamu güvenliğinin korunması açısından da önemlidir.

Mühendis, mimar, şehir plancılarının çıkarları, ülkemizin diğer üreten, emekçi kesimlerin çıkarlarından ayrıştırılamaz. Bu yüzden EMO, emeğin evrensel değerlerini ve insanlığın ortak geleceğini savunur.

İnsanca yaşanabilecek bir ülke ve dünya için eşitlik, özgürlük, demokrasi, barış, bağımsızlık, laiklik, insan hakları ve sosyal adalet için mücadele etmek herkesin görevidir. EMO, 70 yıldan bu yana Türkiye’de bu mücadelenin en önemli taşıyıcılarından birisi olmuştur.

EMO, kurulduğu 1954 yılından bu yana yazımızın devamında kısaca özetlemeye çalıştığımız çalışmaları üyelerinden aldığı güçle yapmaktadır.

Elektrik Mühendisleri Odası’nın tarihinden…

6235 Sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Kanunu, 27 Ocak 1954 tarihinde kabul edilmiş ve 4 Şubat 1954 tarihinde, 8625 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. TMMOB ve Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) daha kurulmamış iken 1954 yılının Mart ve Nisan aylarında meslektaşlarımız Bayındırlık Vekaleti’ne (Bayındırlık Bakanlığı) beyanname vermeye başlamıştı. Kanunun 1. maddesi gereğince Nafia Vekaleti’ne ilk 2 ay içinde beyanname veren üyelerimizin sayısı 147 kişidir. TMMOB Kanunu Muvakkat Madde 1’de “Türkiye'de mevcut bilümum yüksek mühendis, yüksek mimar, mühendis ve mimarlar bu kanunun neşrinden itibaren iki ay içinde Bayındırlık Vekaletinden alacakları birer beyannameyi doldurarak bulundukları yer bayındırlık müdürlüklerine veya doğrudan doğruya Bayındırlık Vekaletine vermeye mecburdurlar” hükmü getirilmişti. Meslektaşlarımızın verdiği beyannameler 26 Aralık 1954 günü kurulan EMO’ya devredilmiştir. EMO kayıtlarında bulunan 3 sicil nolu üyemiz Fikri Suvar’ın (İstanbul Teknik Okulu, sonradan YTÜ) doldurduğu beyanname:

Yeri geldikçe paylaşacağımız beyannamelerdeki Türkçe yazıma dikkat etmenizi dilerim. 1928 Harf Devrimi öncesi ve sonrası eğitim alan üyelerimizin el yazıları takdir edilecek düzeyde.

İlk kayıt olan 147 üyemizden 78’i ulusal okullardan, 59’u 11 ülkeden olmak üzere yurtdışından mezun olmuşlardır. 10 üyemiz hakkında yeterli bilgi ve belge yoktur.

Okul isimlerini sıralarsak:

1. Robert Kolej, 2 mezun 2. İstanbul Yüksek Mühendis Mektebi, (Sonradan İTÜ), 3 mezun 3. İstanbul Yüksek Mühendis Okulu, (Sonradan İTÜ), 5 mezun 4. İstanbul Teknik Üniversitesi, 46 mezun 5. İstanbul Teknik Okulu, (Sonradan Yıldız Teknik Okulu), 20 mezun 6. Yıldız Teknik Üniversitesi, 2 mezun

Unvanlara bakacak olursak:

Elektrik Mühendisi

Elektrik Yüksek Mühendisi

Elektro-Mekanik Mühendisi

Elektrik ve Makina Mühendisi

Elektronik Mühendisi

Elektronik Yüksek Mühendisi

Elektrik-Elektronik Mühendisi 1

Elektrik Kudret Nakli Mühendisi 1

Bilinmeyen/bilgisi eksik üye

Toplam 147

İlk Kadın Üyemiz

Kayıtlarımıza göre ilk kadın üyemiz 108 sicil numaralı F. Semahat Kömürcüoğlu’dur. 1924 İstanbul doğumlu ilk kadın üyemiz 1951-1952 döneminde İTÜ’den mezun olmuştur.

Odamıza verdiği beyannamedeki el yazısına dikkatinizi çekmek isteriz.

İlk kadın üyemizin Odamıza verdiği fotoğraf da aşağıdadır:

Döneme dair bir örnek de 57 sicil numaralı üyemiz Mehmet Daniel Eriç’e 1949 yılında verilen İTÜ diploması:

76 Sicil Nolu Üye Turgut Özal

Türkiye’nin 8. Cumhurbaşkanı, Elektrik Mühendisi Halil Turgut Özal, EMO’nun 76 sicil numaralı üyesidir. Özal’ın aşağıda yer alan beyannamesinde, İstanbul Teknik Üniversitesi 1950 yılı mezunu olduğu görülmektedir. Özal, Elektrik İşleri Etüt İdaresi’nde Elektrik Proje Şefi olarak çalışırken 31 Mart 1954 tarihinde verdiği beyannamede, bildiği yabancı diller için “İngilizce, biraz Fransızca” ifadelerini kullanmıştır.

Üyeleri arasında dayanışmayı geliştirmek ve yaratmak için EMO bünyesinde kurulan Özel Yardım Sandığına ait bir bildirim kağıdını da örnekleyelim istedik. Ne yazık ki bu Özel Yardım Sandığı yürümemiştir. Sonraki yıllarda hayata geçirilen Ferdi Kaza Sigortası uygulaması da ağırlaşan ekonomik şartlardan dolayı devam ettirilememiştir.

Kurucu Başkanımız Emin İplikçi

1904 yılında doğan, 1927 yılında Fransa-Grenoble Üniversitesi’nden mezun olan 1 sicil numaralı üyemiz ve Odamızın ilk Başkanı Emin İplikçi 1990 yılında vefat etmiştir. İlk başkanımızla ilgili ne yazık ki Odamız kartoteklerinde bilgi yok. İki dönem Yönetim Kurulu Başkanlığımızı yapan Emin İplikçi, 1957 yılında görevini devretmiştir.

Elektrik Mühendisliği Dergimizin Temmuz-Ağustos 1986 tarih ve 332-333 sayılı nüshasında kendisi ile yapılan söyleşi özetle şöyle:

“İzmirliyim” diyor Emin İplikçi, “1904’te doğmuşum. İlk mektebi İzmir’de okumuşum, bir sene Fransız mektebine gitmişim – sultani vardı o zaman- Sultaniden ayrılmışım Yunanlılar İzmir’e girdi diye. Rodos’a gitmişiz aile ile beraber. Rodos’ta ben, Fransız mektebinden başka mektep olmadığından, yine Fransız mektebine gidip, İzmir’de başladığım Fransızcayı orada geliştirmişim. Öyle ki mektebin sonunda Fransızcayı tamamen öğrenip Türkçeyi ise neredeyse unuttum.”

“Yunanlılar İzmir'den kaçınca İzmir'e döndük. Burada kısa bir süre kalıp. İstanbul'a gittik. Ben Kadıköy'de

Saint Joseph'e gittim. Saint Joseph lise tahsili veriyor. Oradan mezun oldum. Araştırmamıza göre Fransa'da Grenobie'de Institut d'electro- technique de Grenoble diye bir müessese var. Buraya gittim. 4 sene sonra bize Diploma d'engineer verdiler, 1927'de.” (…) EMD: Siz elektrik mühendisi olduğunuzda Türkiye'nin enerji durumu nasıldı? "Ben geldiğim zaman İzmir’de elektrik yoktu. Ben ve benden önce mezun olmuş Fahrettin isminde bir arkadaşım ile Sanayi Bakanlığı’nın kurduğu bir büroda çalışıyoruz. Bir başka zaman, Tire'ye gittik. Tire Belediyesi elektrik yaptırmış, elektriği MAN'a ihale etmiş. MAN yalnız dinamo ile dizeli yapıyor. Gerisini belediye yaptıracak. Belediye Reisi bana dedi ki, ‘Sokak lambası yapıver bize, başka bir şey istemiyoruz.’ İzmir'de sanat mektebi mezunu bir arkadaş vardı. Yardımcılarını aldı, geldi. Biz putrellerin üstüne konsolları koyduk. İzolatör çektik. Böylece oradaki elektrik tesisatını bitirdik İzmir'e döndük.” Elektrik Mühendisleri Odası Kuruluyor…1954... TMMOB'nin ilk idare heyeti toplantısında 22 Ekim 1954 yılında bir ‘Elektrik Mühendisi’ olarak bulunur Emin İplikçi. Yine TMMOB'nin 20 Kasım 1954 günü yapılan Yönetim Kurulu toplantısında, Elektrik Mühendisleri Odası’nın İlk Umumi heyetinin 26 Aralık 1954'de Kızılay'da toplanmasına yönelik verilen kararın altında İplikçi'nin de imzası vardır. İlk genel Kurulundan sonra 29 Aralık 1954 tarihinde ilk toplantısını yapan EMO Yönetim Kurulu, Odanın kuruluş sürecine büyük katkı koyan 1 sicil numaralı üyesi Emin İplikçi’yi Yönetim Kurulu Başkanlığı'na getirerek görev dağılımını gerçekleştirmiştir. Elektrik mühendislerinin üye kaydedilmesi ve Oda Talimatnamesi (Tüzük) hazırlık çalışmaları yönetim kurulunun birincil faaliyet alanı olmuştur. 26 Mart 1955 tarihinde yeniden toplanan EMO Genel Kurulu'nda, Oda Tüzüğü görüşülerek kabul edilmiş ve yapılan seçimler sonucunda TMMOB 2. Genel Kurulu'na gidecek delegeler ve TMMOB organlarına EMO

tarafından gösterilecek adaylar saptanmıştır. 4 Nisan 1955 tarihinde toplanan TMMOB 2. Genel Kurulu'nda EMO'nun Tüzüğü onaylanmış ve TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası 6235 sayılı Yasa'nın gerektirdiği kuruluşa ilişkin bütün yasal ve yönetsel işlemlerini tamamlamıştır.

1. ve 2. Dönem Oda Yönetim Kurulu Başkanlığını yürütmüş olan Emin İplikçi, TMMOB adına birçok kamu kurum ve kuruluşunda temsilcilik görevlerinde bulunmuştur. 13 Ocak 1957'de EMO 3. Genel Kurulu’nda görevi devreden İplikçi, tüm mesleki yaşamı boyunca mütevazı bir hayat sürmüştür. Emin İplikçi, çalıştığı tüm kurumlarda etik kurallarına bağlı, mühendisliğe, mühendislere ve emeğe saygılı, dürüst bir yönetici olmuştur. 1990 yılında yitirdiğimiz Odamızın ilk üyesi, 1 sicil no'lu meslektaşımız Emin İplikçi'yi bir kez daha saygıyla anıyoruz.” *

1 nolu üyesinden 15 Ocak 2025 günü 96499 sicil numarası verilen son üyemize kadar tüm üyelerimize EMO’ya olan katkılarından dolayı teşekkür ediyoruz.

10 bin 455’i kadın ve 70 bin 755’i erkek olmak üzere toplam 81 bin 210 faal üyesi olan EMO, 14 şubesi, 110 temsilciliği ile yurt çapında yaygın ve saygın bir meslek odasıdır.

Hayatlarını kaybeden tüm üyelerimizi de saygı ile anıyoruz.

EMO TARİHİNDE UNUTULMAYANLAR

Elektrik Mühendisleri Odası’nın (EMO) kurulduğu 1954 yılından bu yana toplumsal ve mesleki mücadele tarihinde, meslek ve meslektaşın gelişiminde önemli yeri olan, bilim ve teknolojinin gelişmesine, ülkemizin kalkınmasına büyük katkılar sunan, örnek kişilikleri ve mücadele anlayışları ile ekole dönüşen unutulmaz değerlerimizi saygı ve özlemle anıyoruz…

Ord. Prof. Bedri Karafakıoğlu (1915-1978)

EMO İstanbul Şubesi kurucularından, İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Elektrik-Elektronik Fakültesi’nin unutulmaz Dekanı Ord. Prof. Bedri Karafakıoğlu, 1978 yılında faşist katiller tarafından katledildi…

Karafakıoğlu, 23 Ekim 1915’te Çorum’da doğdu. Annesini küçük yaşta kaybeden Karafakıoğlu, babasının kamu görevi dolayısıyla birçok şehirde bulundu. Liseyi 1932 yılında Adana’da bitirdi ve aynı yıl İstanbul Mühendis Mektebi’ne girdi. Ailesinin maddi durumunun iyi olmaması nedeniyle PTT’den aldığı bursla 1937 yılında Fransa’ya gitti. Paris’te Ecole Nationale Superievre Des Telecommunications’da 2 yıl eğitim gördü. Mühendis Mektebi’nde tercihini elektrik mühendisliğinden yana kullanan Karafakıoğlu, yurda döndüğünde kendisi gibi elektrik mühendisliği eğitimi alan meslektaşları ile birlikte 1939 yılında İTÜ Elektrik Fakültesi’ni kurdu.

Karafakıoğlu, 1939 yılından, Üniversiteler Kanunu’nun çıktığı 1947 yılına dek Yüksek Mühendis Mektebi’nde

8 * Ulaş Birgör, EMO İzmir Şube Bülteni, Şubat 2009.

aldığı görevlerin yanı sıra PTT’de Fen Müfettişliği ve Telsiz Mühendisliği görevini üstlendi. 1947 yılından itibaren İTÜ’de çalışma yaşamına devam etti. 1939’da doçent, 1948 yılında profesör oldu. 1948-1954 yıllarında Telgraf-Telefon Tekniği Kürsüsü’nde, 1954-1960 arasında ise Telekomünikasyon Tekniği Kürsüsü’nde görev yaptı. 1954-1957 yılları arasında İTÜ Teknik Okulu Müdürlüğü görevinde bulundu. Teknik Okulun Mühendislik-Mimarlık Fakültesi’ne dönüştürülmesiyle birlikte sürekli dersler vermeye başladı. 1960 yılında ise Elektrik Fakültesi Profesörler Kurulu tarafından Telekomünikasyon Tekniği Kürsüsü Ordinaryüs Profesörlüğüne oybirliği ile seçildi. 1964-1965 yıllarında İTÜ Elektrik Fakültesi Dekanlığı, 1965-1969 yılları arasında İTÜ Rektörlüğü yaptı.

1960-1961 yıllarında 27 Mayıs sonrası Kurucu Meclis’te İTÜ temsilcisi, 1963-1968 yılları arasında OECD Bilimsel Araştırma Komitesi Türkiye Temsilcisi, 19631968 yılları arasında TRT Yönetim Kurulu Üyeliği, 1970-1975 yılları arasında Avrupa Rektörler Konferansı Türkiye Temsilciliği yaptı. 1973-1976 döneminde Üniversite Denetim Kurulu’nda yer alan Karafakıoğlu, Rektörlüğü döneminde Karadeniz Teknik Üniversitesi’nin (KTÜ) kurulmasına destek oldu. 1972-1976 yılları arasında da KTÜ’de öğretim görevlisi olarak eş zamanlı görev yaptı.

Üniversitelerde anti-emperyalist demokrasi mücadelesinin güçlendiği 1965 yılının ardından 1968 yılına gelindiğinde çıkarılmak istenen “Öğrenci Disiplin Yönetmeliği”ne, “Gençliğin heyecanları emirlerle kanalize edilemez” diyerek karşı çıkan Karafakıoğlu; İTÜ, İTÜ Teknik Okulu ve İstanbul Yüksek Tekniker Okulu tarafından “Özel Okullar Yürüyüşü” adı altında düzenlenen protesto etkinliği hazırlık çalışmalarına katılım sağlayarak, destek verdi.

Öğrenciler ile arasına mesafe koymadan yaşayan Karafakıoğlu, öğrenci temsilcilerini evinde kabul etti. Rektörlüğü döneminde İTÜ Maslak Kampusu’nun alınması, 2 kademeli öğretimin uygulanması, Temel Bilimler Fakültesi’nin ve Mühendislik-Mimarlık Fakültesi’nin kurulması gibi önemli projelere imza attı.

Yabancı dilde yayımlanmış 5 makalesi, Türkçe 8 telif, 13 tercüme kitabı, 9 telif, 13 tercüme makalesi bulunan Karafakıoğlu, EMO 7. Olağan Kurulu’nda alınan karar doğrultusunda İstanbul Şubesi’nin kuruluş çalışmalarında aktif olarak yer aldı. 1965-1967 yılları arasında EMO İstanbul Şubesi’nde 5. ve 6. dönem Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini üstlendi.

Bedri Karafakıoğlu 20 Ekim 1978 tarihinde Bakırköy Gençler Caddesi’nde kimliği belirlenemeyen faşist katillerin silahlı saldırısı sonucu yaşamını yitirdi.

Bedri Karafakıoğlu’nun öldürülmesi, büyük üzüntü ve öfkeye neden olmuş, İTÜ ve İstanbul Üniversitesi’nde öğretime süresiz, İstanbul Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi’nde (İDMMA) de eğitime 4 günlük ara verilmiştir. Cinayet EMO örgütlülüğü başta olmak üzere, demokratik kitle örgütleri ve üniversiteler tarafından yurt genelinde protesto edilmiştir.

Cinayete ilişkin açılan soruşturma kapsamında birçok kişi gözaltına alınmış, ancak katiller yakalanamamıştır.