1964 YILI İKİNCİ İTHALAT PROGRAMI HAKKINDA ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASININ GÖRÜŞLERİ

1964 Yılı İkinci ithalât Programı Hakkında Elektrik Mühendisleri Odasının Görüşleri

1964 yılı 2 inci 6 aylık ithalât programının hazırlanması vesilesiyle gerek mezkûr program da, gerekse genel olarak ithal rejimimizde göz önünde tutulması gereken hususlar hakkında görüşlerimiz aşağıda madde madde arz edilmiş tir:

1. Malûm olduğu üzre 5 yıllık Kalkınma Plânı çerçevesi içinde, muhtelif sektörlerde yapı lacak yatırımlar her sene neşredilen kararname lerle peşinen tesbit edilmektedir. Bu kararname lerde yatırımların dış finansman miktarları da belirtilmiş olduğuna göre, özel kredilerin dışında kalan kısımlarının, normal tahsis formalitelerine tabi tutulmayıp, ilgili daire ve müesseselere toplu yıllık kontenjanlar halinde verilmesi ve bu kon tenjanlar dahilinde, senenin başında miktar. ve tarihleri tesbit edilecek branşlara göre, munta zam surette gerekli dövizin verilmesi, hem mua meleleri azaltmak, hem de uzun bekleme sürele . rini bertaraf etmek suretiyle yatırımların hızlan masında mühim bir âmil olacaktır. Bu konten janların kararnamedeki meblâğlar üzerinden ay nen tefrikine imkân bulunamadığı takdirde, ha sıl olan noksanlık ihtiyâç sahibi yatırımcı daire •ve Müesseselere ayni nisbette aksettirilmelidir. Bu esasın 1964 yılı 2 inci Altı aylık ithalât prog ramına tatbiki, ilk altı aylık programda yapılan tahsislerin yıllık ihtiyaçlardan düşülmesi sure tiyle imkân dahilindedir.

2. Yerli imalât ve montaj sanayiinin • geliş mesi ve bu yoldan da döviz tasarrufun sağlanma sı için gerek yatırım projeleriyle gerekse zaruri tüketim ihtiyaçlarıyla ilgili muayyen malları muayyen devreler zarfında muayyen miktarda standartlara uygun evsafta, ve makul fiatla yap mayı resmen taahhüt eden sanayicilere bu ima lâtı yapabilmeleri için lüzumlu her türlü itha lâtı süratle yapabilmeleri için her bir devreye ait taahhüdünü yerine getirebilmesini sağlaya cak toplu döviz kontenjanları verilmelidir. Bu döviz kontenjanlarının tefrikinde bilhassa ihra catı geliştirici sanayi dallarıyla istihsali artırıcı mamullere ait sanayi dallarını ön plâna alıp destekliyen bir öncelik sistemi tatbik edilmeli dir. Bu toplu döviz kontenjanlarının haricinde sanayici kotasına yapılacak müracaatların karşı lanmasında da ayni öncelik sistemi cari olmalı ve % 20 müracaat limiti kaldırılmalıdır. Diğer taraftan sanayici kotalarına müracaatta kendi

mensjujj olduğu imalât sahasının dışına çıkma mak şart olmalı ve bu suretle döviz tahsisinin maksadına mesruf olması sağlanmalıdır. Ayrıca iktisadi imalâta yol açan yüksek imalât kapasi telerinin beslenmesi ve küçüklerin birleşerek rekabet hudutlarına girmelerini sağlamak için yüksek kapasiteli sanayi işletmelerinin ihtiyaç larına da öncelik verilmeli ve bu husus yukarı daki öncelik sistemi içinde mütalâa edilen diğer bir faktör olmalıdır.

3. a) İktisadi Devlet Teşekküllerinin yatı rım işleri dışındaki müteferrik ihtiyaçları;

b) Sanayicilerin esas imalâtlar ile ilgili ola rak yukarıdaki ikinci maddeye göre tefrik edi lecek kontenjanlar dışındaki müteferrik ihtiyaç ları;

c) Gerek iktisadi Devlet teşekküllerinin, ge rek sanayicilerin araştırma ve geliştirme faali yetleriyle ilgili ihtiyaçları karşılamak için libere kalemler dışındaki muhtelif tarife pozisyonla rını kapsayacak müsait birer fon veya konten janın tefriki büyük neticeli küçük bir tedbir olacaktır.

4. Bir malın memlekette imal edilebilir ol • ması bu malın muhakkak surette kâfi*miktarda, lüzumlu evsafta ve makul fiatla fiilen imal edil mekte olduğunu gösteren bir kriter değildir. Binaenaleyh lüzum duyulan bir malın bu mu cip sebeble ithaline mani olunması için evvel emirde bu hususların tahkik edilmiş olması ge rekir. Bu maksatla da yerlisi imal edildiğinden dolayı ihtaline mani olunacak mallar evvela Ti caret ve Sanayi Odaları Birliğinin ondan sonra da nihai merci olarak Sanayi Bakanlığının süz gecinden yukarıdaki hususlar gözönünde tutula rak titizlikle geçirilmelidir.

5. Halihazır tatbikatta ithali istenen bir ma lın yerli imal edilmediğine dair Sanayi Bakanlı ğından bir belge almak gerekmekte ve ancak bu belge ile Maliye Bakanlığına döviz tahsisi için müracaat edilebilmekte; Sanayi Bakanlığı bu belgeyi vermek için çok zaman Ticaret ve Sa nayi Odaları Birliğinin mütalâasını sormaktadır. Bu usul de ekseri ahvalde 2 ilâ 3 aylık zaman kaybına sebebiyet vermektedir. Bunun önlenme si için yerli ımlalât listelerinin Maliye Bakanlı ğında buldurulup döviz müracaatı esnasında doğrudan doğruya mezkûr Bakanlıkça keyfiyetin

kontrol edilmesi ancak itiraz vaki olduğu tak dirde Sanayi Bakanlığının Hakemliğine müracaat edilmesi büyük fayda sağlayacaktır.

6. Kotalardaki bazı malların münhasıran AID sahasından getirtilmesi mecburiyeti bazı hallerde imkânsızlığa varacak derecede büyük güçlükler tevlit etmektedir. Bunun tipik iki mi sali, Amerikan Firmaların bazı maddeler için (meselâ profil, saç gibi) ufak partilere teklif vermemeleri ve Avrupa mali makina ve teçhi zatla donatılmış fabrikaların bazı ihtiyaçlarını kendi standartlarına uygunsuzluğu dolayısıyla karşilayamamalarıdır.

7. Muayyen bir AID kot numarasına göre alınmış bir yedek parça tahsisinin bu kot nu marasına tekabül eden bütün tarife pozisyonları için otomatik olarak muteber olması sağlanmalı dır.

8. İthalâtın yapılmasında ithalâtçılardan herhangi bir vesika aranmadığından bazı ahval de kalitesiz ithalât yapıldığı bir vakadır. Bu yoldan olan döviz kaybının önlenmesi ve gerek ithal mallarının, gerekse yerli imalâtın kalitesiz liği yüzünden vaki olan muazzam iktisadi kaybı önlemek için bunların standartlara uygunluğu nun kontrol edecek ehliyetteki bir teşkilâta ih tiyaç vardır. Bu şekilde ehliyetli bir teşkilât ku rulup işler hale gelinceye kadar gümrüğe it hal mallarında hükümet tarafından ehliyeti ta nınmış beynelmilel malzeme kontrol müessese sinin belgesi aranabilir. Bu şekilde her ne kadar fazla döviz sarfiyatı olacaksa da ithal mallarının kalitesindeki düzelmenin sağlayacaği faydalar bunu çok fazlasıyla telâfi edeceğinden bu faz lalık ancak zahiri mahiyette kalacaktır. Bu ko nuda derhal alınabilecek bir tedbir de döviz mü racaatlarında ithalâtçının yanında evsaf uygun

luğu bakımından bir de mühendisler odasına ka yıtlı mühendis imzası aranmasıdır.

9. Muayyen tarife pozisyonlarıyla ilgili ola rak da aşağıdaki hususİar temenniye şayandır. 1 a) 48.21.29. nolu yalnız motorlara mahsus kağıt ve mukavvadan mamul başka maddelerle mürettep veya gayri mürettep filtre elemanları nın ve 59.17.90 Nolu yalnız motorlara mahsus akaryakıt ve ya'ğ filtre elemanlarının liberasyon listesine alınması;

b) 84 61 pozisyonuna giren yalnız makina ve motorlarda yedek aksam olarak kullanılan valf ların liberasyon listesine alınması;

c) 84,10.23 pozisyonunun liberasyon listesin de yalnız benzin, dizel ve elektrik motorları ile türbin ve jeneratörlerin aksamından olan akar yakıt yağ ve devridaim pompaları şeklinde dü zeltilmesi; .

d) 85.19.10 21 pozisyonuna giren ölçü trans formatörlerinin liberasyon listesine alınması;

e) 85.10.9.90 pozisyonuna giren yalnız geri lim regülatörlerinin liberasyon listesine alınma sı;

f) Dizel motorları yedek parçalarından ya taklar ve silindir gömleklerinden yerli imalât olan tip ve cinstekilerin haricinde kalanların li berasyon listesine alınması;

10. Fiili bir faydası görülmediği düşüncesin de olduğumuz »ithal malları fiat tescil dairesinin kaldırılması da lüzumsuz muamelelerin bertaraf edilmesi bakımından faydalı görülmektedir.

11. Döviz transferi peşin yapılan haller ha riç ithal süresine dair tahditlerin kaldırılması da faydalı görülmektedir.

ımMumuıtmmımınmmtnmHnnMffinmmımnnmm^^

ENERJİ VE TABİÎ KAYNAKLAR BAKANLIĞI DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNDEN

Genel Müdürlüğümüz Etüd ve Plân Dairesi Başkanlığı emrinde ve merkezde ça lıştırılmak üzere askerliğini yapmış ve tercihan yabancı dil bilir Elektrik Yüksek Mü hendislerine ihtiyaç vardır.

Alınacak bu elemanlara 10195 ve 6/1735 sayılı kararnamelere göre yevmiye veri lecektir. İsteklilerin şahsen veya yazılı olarak Ankara, Ulus, Rüzgârlı Sokak'taki Çatal Han n. Blokta Etüd ve Plân Dairesi Başkanlığına başvurmaları rica" olunur.