KEBAN KOMİSYONU EKSERİYETİNİN İTİRAZLAR HAKKINDAKİ MÜÜTALAASI

Ek — 6

idare Hey'etinin 17.4.1965 tarihli yazısı üze­ rine Komisyonumuz 20 Nisan 1965'te toplanmış. ve evvelce idare Hey'etine teslim edilmiş olup Komisyonumuz ekseriyetinin görüşlerini tesbit eden raporla, bu görüşlere genel olarak iştirak etmlyen diğer üç üyesinin ayrı ayrı itirazî be­ yanlarını ifade eden ve bilâhare idare Hey'etine tevdi ettikleri raporlarını bu yazı gereğince tek rapor haline getirmek üzere müzakerelerde bu­ lunmuştu.

Bu müzakereler sonunda, itirazî raporlarda serdolunan fikirlerin ve ileri sürülen hususların, ekseriyetçe hazırlanmış olan rapordaküerle bağ­ daşamaz hâlde bulunması dolayısıyla tek bir ra­ por hazırlanmasının çok müşkül olacağı ve pıatikman bundan bir fayda da beklenemiyeceği görülmüştür.

Komisyon ekseriyetimin görüşlerini tesbit eden rapora imza koyanlar olarak, mezkûr, iti­ razî raporlar hakkındaki mütalâamızı sadece bir kaç kelime ile bildirmeyi faydalı görüyoruz.

itirazî raporlarda ileri sürülen hususlardan büyük kısmının cevabını bizzat ekseriyet rapo­ ru vermektedir.

Mezkûr raporlarda zikredilen diğer bazı iti­ razlar gerçeklere aykırıdır. Halen inşa veya ik­ mâl safhasında bulunan termik tesislerin fiilî rakamlarına dayanan termik alternatif maliyeti ile, yıllık ithâl malı Fuel oil tüketimi miktarı gerçeklere uygundur. Fuel oil ihracında fazla iyimser olmamak daha basiretli bir hareket tar­ zıdır. Kesin surette puant santralı olarak çalı­ şacak 520 MVV.'lık 760 milyon liraya malolan bir hidrolik santralın bulunmaması mukayese sonucunu değiştirici yönde bir tesir yapamaz; bu para karşılığında aynı güçte termik veya kar­ ma hlr tesisin kurulmasının mümkün olduğu malûmdur.

Fuel oil fiatlan olarak memleketimizde ya­ pılmakta olan büyük Fuel - oil santrallan için anlaşmalarla tesbit edilmiş olan rakamları al­ mış bulunmaktayız.

En önemli nokta ise, yatırım tasarrufu ile kurulacak endüstridir. Bu tasarrufun bir şeye yaramıyacağının ileri sürülmesi memleketin gerçek ekonomik ve malî imkânlarını bilenlerce ancak hayretle karşılanabilir.

Ekonomimiz ve firnansman imkânlarımız ko nularındaki açıklamalarımız, yetkililerin tespit ettiği ve herkesçe bilinir gerçeklerden ibarettir.

12 Üyenin imzasını taşıyan Ekseriyet Rapo­ ru 4 Üyeden mürekkep Talî Komisyon tarafın­ dan 12 günlük çok kesif bir çalışma neticesinde kaleme alınmış, bu çalışmalara zaman zaman diğer üyeler de aktif olarak katılmıştır. 20 Ni­ san toplantısı hariç ana komisyon üç defa top­ lanarak rapor esaslarını müzakere ve tesbit ve raporu tasvip etmiştir. Raporda dercolunan bir çok hususlar ilgililerce ötgdenberi bilinmekte idi.

Bu rapor sadece ekonomik bir mukayese ra­ porudur; binaenaleyh bir fizibilite raporundaki detayları ihtiva etmesi gerekmez. Şu da bir ger­ çektir ki bir eserin tenkidi o eser kadar uzun olmaz; tıpkı uzun bir hesabın hatasının bir tek basit mizanla ortaya çıkarılması gibi. itiraz sa­ hiplerinin bu ciheti çok iyi bilmelerine rağmen üzerinde İsrarla durmaları ancak bu gibi çalış­ malara vukufu olmayanları yanıltabilir.

Türkiye'de kurulmuş olan barajların ilk keş­ fe nazaran pahalıya mal olduğu raporumuzda izah edilirken, keşiflerin düşük ve dolayısıyla etüdlerin yetersiz olduğu üzerinde durulmuştu. Buna rağmen S. Turgut özalın, konuyu tama­ men kendi inisiyatifi ile, ihale usulsüzlüğünden ve sui-istimallerden bahsedilmiş gibi göstermiş olmasını garip bulmaktayız.

Nihayet şu ciheti de işaret etmek isteriz ki Keban projesinin gerçekleştirilmesi ile ilgili ça­ lışmalara bizzat iştirak eden bu üç üyemizin esasen beklenen itirazî raporlarının ifade şekli üzücü bulunmuştur. Bilhassa Sayın Turgut öza­ lın tevdi ettiği rapordaki tecavüzkâr beyanların her biri üzerinde idare Hey'etlmizin dikkatini çekmek zaruretini duymaktayız.

Son olarfak, Komisyonumuz ekseriyetinin raporunda sarih surette zikredilen sebepler ve varılan sonuçlar dolayısıyla Keban projesi ile il­ gili faaliyetlerin fazla gecikilmeden durdurula­ cağını ve memleket ekonomisi için daha yararlı ve mâkûl projelerin gerçekleştirilmesine gidile­ ceğini umduğumuz, teyiden ve ilgilileri ikaz maksadıyla bildiririz.

A. Sil/,1 örtmlttıi aaffrfrA

Danıyal Eriç D.S.I. imza

Hüseyin Pekin Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bak. imza

Zeki Turgay Etibank imza

Cihet Erez Etibank imza

Ekrem Abbassade Etibank imza

Turhan Onur tiler Bankası

Necati Türkeri Odalar Birliği

Halit Tekeli (*) iller Bankası

(*) 20.4.1965 toplantısında bulunmamış olmakla beraber yukarıdaki mütalâa görüşüme ve dolayısıyla ana rapora uygun olduğu için imza ediyorum^

Elektrik Mühendisliği 102