BELEDİYE BORÇLARININ TERKİN VE TAHKİMİ HAKKINDAKİ 691 SAYILI KANUNUN SAĞLADIĞI FAYDALAR

UDK : 496.02.560

Belediye Borçlarının Terkin ve Tahkimi Hakkındaki 691 Sayılı Kanunun Sağladığı Faydalar

Yazan Korkut ÖNGtTN

Yük. Müh. E.Î.E.I.

Belediye ve belediyelere bağlı müessese ve iş letmelerin mâli imkânsızlıklarından doğan hiz met yetersizliğinden geniş, ölçüde şikâyet edil mekte; yatırım plânlarının uygulanmasında da bu yüzden bir çok tıkanıklıklar olmakta İdi. Be lediye ve belediyelere bağlı müessese ve işletme lerin bozulmuş olan malî durumlarını düzeltmek üzere iki yol düşünülmektedir. Bunlardan biri belediye gelirinin artırılarak belediyelerin bu gü nün istenen kamu hizmetlerini yapacak seviyeye getirilmesi, ikincisi belediye borçları üzerinde hafifletici bir yola gitmektedir. Birinci yolun uzun vadeli rasyonel olmasına karşılık uygula ma ve sürekli maH kaynak bulma güçlüğü ya nında ikinci çözüm yolunun kısa vadeli ve hızlı sonuç almaya imkân vermesi özelliği göz önüne alınarak 28/6/1963 tarihinde hükümet tarafın dan «Belediyelerin ve belediyelere bağlı mües sese ve işletmelerin bir kısım borçlarının hazine ce terkin ve tahkimi hakkında kanun» tasarısı hazırlanarak Millet Meclisine sunulmuştur. Mec lislerce 16/7/1965 tarihinde kabul edilen ve 691 numarayı alan kanun 36/7/1965 günlü resmî ga zetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.

Bu kanun ile belediyelerin ve belediyelere bağ lı müessese ve işletmelerin devlete ve katma büt çeli idarelere olan borçlan silinmekte kamu ik tisadî teşebbüslerine olan borçları sağlam esas lara bağlanmaktadır.

Sağlamlaştırılacak borçlar hazine tarafından kabul edilerek ilgililere yirmi yılda yirmi eşit taksitle ve yüzde 5 faizle birlikte ödenecektir. Belediyeler hazine tarafından ödenen borçlar ve faizlerini kanunun yürürlüğe girmesinden (26/7/1965) beş yıl sonra (26/7/1970) başlamak üzere yirmi yılda yirmi eşit taksitte ve faizsiz olarak hazineye ödeyeceklerdir.

Tabii afetler fonuna olan borçlarla imar is kân Bakanlığı emrindeki «Belediyeler Fonu» na olan borçlar ve belediyelerle imletmelerinin birbir lerine olan borçları bu kanunun kapsamına alın mamaktadır.

Harpler ve enflasyonlar gibi geniş ekonomik değişmelerin olduğu devreler içinde doğan şüp heli olacak ve borçlarla işletmelerin kendi ih

Blektrtk Mühendisliği 114

tiyarında olmadan sebep oldukları devlet borç larının silinmesi veya şüpheli durumunun kaldı rılarak sağlam esaslara bağlanması genel olarak başvurulan bir usuldür. Nitekim iktisadî dev let teşebbüsleri İçin 154 sayılı kanun da aynı maksadı sağlamak üzere çıkarılmıştır.

691 sayılı kanunla belediyelerin devlete ve katma bütçeli idarelere olan borçlarının silin mesi yukarıdaki düşüncelere ve kanunun ge rekçesine uygundur. Fakat iktisasî devlet te şekkülleri ile İller Bankası'na olan borçların tamamının hazine tarafından kabul edilerek belediye borçlarının ödenmesinin 25 yıl öte ye atılması için aynı hükmü vermek kolay olmamaktadır. Bu konuda gerekçelerde her han gi bir kayda rastlanmadığı için sebep olarak ne yin düşünüldüğünü tayin etmek zor olmaktadır. Ancak kanunun ikinci madde B fıkrasına göre belediyeler fonuna olan borçların sağlamlaştırma dışında bırakılması belediyelerin iller Bankasına olan borçlarının sağlamlaştırma sınırlan içinde alınmasının sebebini bir parça aydınlatmaktadır. Bilindiği gibi belediyeler fonuna olan borçlar 20 yılda faizsiz ödenmesine karşılık, iller Banka sına olan borçlar belediyelerin büyüklüğü ile ters orantılı olarak 5 25 yılda ödenmektedir. Kanun koyucunun bu kanunla belediyelerin 25 yıldan daha kısa vadeli borçlan ödemekte zorluk çeke ceklerini kabul etmekte olduğu anlaşılmaktadır. Bizde ayni düşüncedeyiz. Bu konuda sağlam öl çüler var ise yapılacak iş iller Bankasının borç verme esaslarını değiştirerek ve kaynaklarını genişleterek uzun vadeli borç vermesini mümkün kılmaktır. Aksi halde en geç beş yü içinde yeni den 691 sayılı kanuna benzer bir kanun çıkarıl ması gerekecektir.

Aynca devlete olan borçların silinmesi ile dev letin hizmetlerinde herhangi bir aksama olmaya caktır. Çünkü, esasen şüpheli durumda olan bu alacakların tekabül ettiği bir hizmet yoktur, geç miş yıllara aittir. Buna karşı iller Bankası ve iktisadi devlet teşebbüslerine olan borçlarda du rum tamamen terstir. Bu borçlar ihtilaflı da olsa kısmen ödenmektedir, iktisadi devlet teşebbüs leri ve iller Bankası bu kanaldan gelecek gelirle

rl dügünerek taahhüdlere glrmlgler, yatınmlaruu ayarlamışlardır. Bu sebeble Hazinenin İktisadi devlet teşebbüsleri ve iller Bankasına kanunun. 5 inci maddesine göre yapacağı ödemeleri bu idarelerin işlerinin yatırım plânlarının aksama ması için hemen yapması gerektir, iller Bankası nın hesaplarına göre hazinenin 1965 yılında ken disine 'ödemesi gereken miktar 68 milyon, 1966 yılında ise 100 miyon liradır.

601 saydı kanunun sağladığı faydalar:

1. Belediyelerle devlet ve katma bütçeli İda reler arasındaki ihtilâflar bu konuda kalkmış tır.

2. Belediye gelirlerinden devlete ve katma bütçeli idarelere ödenen borçlara alt taksitler faizler v.s. belediyelere kalmıştır.

3. Belediyeler ve işletmelerinin beş yıl eski borçlara ait taksit ve faiz ödemek yükünden kur tulmuş olmaları bunların;

a. Hem kendi kaynaklarından b. Hem iller Bankası istikraz fonundan da ha geniş ölçüde, faydalanarak yeni yatırımlara girmelerini kolaylaştırmıştır.

4. tiler Bankası Belediyelere ve işletmelerine yeniden daha çok borç para verebilecektir. Ban kanın iş. yapma imkânı genişlemiştir.

5. Belediyelerin istikraz kabiliyeti arttığı için nüfusu 50.000 den az küçük belediyelerin belediye fonuna daha az miktarda başvurmalarına sebep olacak; fondan daha fazla belediye faydalana caktır.

6. Bazı belediyelerin iktisadi devlet teşebbüs leri ve tiler Bankası dışında kalan kimselere ma li imkânsızlık yüzünden ödenmeyen borçlarını ödemeleri mümkün olacaktır, (istanbul belediye sinin istimlâk borçları gibi)

7. Belediyelerin yatırım kaynakları beg yıl için genişlediğinden bu devrede yatırım plânlarının belediyelerle ilgili kısmı daha düzgün yürütüle cektir.

8. Bütün belediyeler eski borçlarını 25 yılda ödeyeceklerinden bu özellikten bilhassa tiler Bankasına borçlarını 5 1 0 yılda ödeyen büyük belediyeler faydalanacaktır.

691 sayılı kanunun görülen mahzurlart:

1. Belediyelerin beş yıl borç ödememeleri bun ların bugünkü imkânlarının genişletmekte, bu ferahlama hizmetlerle orantılı belediye gelirleri nin artırılmasını gerektiren reformların yapıl masını geciktirebilir veya durdurabilir. 2. Hazinenin iktisadi devlet teşebbüsleri ve tiler Bankasına ödeme taahhütlerini 20 yıl sü rekli olarak yerine getirmemesi halinde bu işlet melerin mali durumu bozulur. Bilhassa belediye lerin tiler Bankasından istikraz etmek imkânları daralır. Yeni tıkanıklıklar baş gösterir.

3. Beş yıl sonrası için şimdiden tedbir alınmaz sa şimdi bol bol borçlanan belediyeler ilerde ye niden borçlarım ödeyemez duruma gelebilirler. (691 sayılı kanunun hükümet tarafından teklifi ile kabul edilmesi arasında 2 yıl bir ay geçmiştir. Kanun teklifinin hükümet tarafından hazırlan ması süresinde hesaplanırsa bu süre en az 3 yıl dır).

Geçmiş yıllara ait belediyelerle devlet arasın daki birçok vergi ihtilâflarını önlemek, belediye lerin mali ikânlannı artırmak bakımından fay dalı olan 691 sayılı kanunun sürekli olarak bu faydaları sağlaması için hazinenin taahhütlerini gecikmeden yerine getirmesi ve belediye gelileri ni artıracak esaslı tedbirlerin hemen alınmasına bağlanması gerekmektesir.

SAĞLIK VE SOSYAL YARDIM BAKANLIĞINDAN

III

Röntgen ve tıbbî cihaz tamirinden anlayan bir Elektronik veya Elek

ÜJ

trik Mühendisi alınacaktır.

Teknik personel baremindeki mütehak oldukları yevmiyeden başka ayrıca ek ücret de verilecektir.

iIII

Taliplerin evrakı müsbitleri ile birlikte Bakanlığımız Donatım Genel

öi

Müdürlüğüne müracaatları, îlân olunur.

İD

Basm Hân A 357 (E. M. — 120)

Elektrik Mühendisliği i l i