TÜRKİYE'DE BİLGİSAYAR YAPIMINA BAŞLANMALIDIR

Türkiye'de Bilgisayar Yapımına Başlanmalıdır

Aydın KOKSAL

Hacettepe Üniversitesi

ÖZET

Masa tıesaplayıcılarından, genel amaçlı bilgisayarlara kadar uzanan elektronik hesap maklnalan ile ilgili sorunlar, tunlar çevresindeki çalışma olanakları ela gözönünrç tutulduğunda -illke çapında bir sorunu ortaya koyar.

Bu sorunun çözümüne bir ucundan gi-Tişılme-

SUMMARY

II problems related fwith electronic calculators eıtendmg from small computers to general purpose large computers are considered together with related uıorking areas, a large problem is met. The solution o/ this problem must start immediately.

GiRiŞ

Elektronik hesap makinalan genel başlığı yalnız .genel amaçlı bilgieayartan değil, 4 işlemi hatta yalnızca toplama ve çıkarmayı yapan masa hesaplayıcıiarını da kapsar.

Bilgisayarların yanında masa hesaplayıcılarının son derece basit birimler olmalarına karsın, sayısal devrelerdeki bilimsellik2 dolayısıyla ve sistem tasarım ve yazılım3 çalışmalarıyla donanm çalışmaları arasındaki etkileşimler yüzünden, masa hesaplayicıları yapımıyla sayısal devrelere girmek çok daha yükseklerdeki amaçlara yönelik önemli tolr ilk adım sayılmalıdır.

Dört bölümden oluşan Ibu raporun birinci bölümü bilgisayar yapımıyla bunun çevresindeki çalışma alanları arasındaki etkileşimlerin açıklanmasına ayrılmıştır.

ikinci bölümde Türkiye elektronik hesap makinalan piyasasına ilişkin sayılar verilmiş ve piyasanın çapı ve eğilimleri açıklanmıştır.

Üçüncü bolüm, birinci bölümde verilen ilişki ve etkıaeşimlerin ışjğında, ikinci bölümde ortaya konulan piyasanın değerlendirilmesine ayrılmıştır. Bu bölüm Türkiye'nin bugün içinde bulunduğu aşamanın oluşturduğu dinamiği ortaya koymak amacını güder.

Sonuç bölümü olan dördüncü bölüm, «çekimseraiği bırakmak ve işe başlamak zamanı gelmiştir» düşüncesiyle özetlenebilir, önceki bölümlerde geliştirilen bütüncü görüşlere uygun olarak bu ana düşünce birbirini tamamlayan 8 öneride verilmiştir.

BtBtNCl BÖLÜM

BiLGiSAYAR YAPIMIYLA BUNUN ÇEVRESİNDEKİ ALANLAR ARASINDAKİ

ETKİLEŞİMLER l . — BTJJ bolümde bilgisayar yapımımı birinci adımda, Türkiye koşullarına uygun olarak, masa bilgisayarı çerçevesinde 'ele alıyoruz.

1.1. Hizmet Kesimi

«Türkiye'nin içinde bulunduğu atılımda, gelişmiş ülkelerle arasındaki uzaklığı kapatabilmesi, ülke yönetiminin, ikinci «endüstriyel devrim» ile birlikte çağdag yönetim tekniklerinin geliştirdiği araç ve yöntemlerle donatılmış tolr «Kamu Yönetim Sistemi» ile güçLendirilmesini gerektirir.» •», », e

Bu, ancak aşağıda sıralanan teknik olanaklarla sağlanabilir :

1.1.1. Bütünleşik bir Kamu Yönetim Sis temi tasarlayıp kuracak güçte sistem tasarım deneyi, bu alanda uzmanlaş mış insangücü.

1.1.2. Kamu Yönetim Sisteminin bütünleşik bir parçası olarak tasarlanacak bir Bilgi Akış Altsistemini kuracak güç te Bilişim7 ve Bilgi işlem deneyi, bu alanda uzmanlaşmış insangücü.

1.1.3. Kurulacak sistemlerin uygulanmasın da kullanılacak olanaklar, bilgisayar lar.

1.1.4. Bilgisayarları, sistemin öngördüğü ko şullarda kullanabilmek için Yazılım8 deneyi, bu alanda uzmanlaşmış insan gücü.

1.1.5. Bilgisayarların sürekli ve güvenilir biçimde yarar sağlaması için bunların bakımını yapabilecek bilgi ve deneyde insangücü.

1.1.6. Bilgisayarların yedek parçalarının sağlanamaması durumunda, bakım güvenliği için, sayısal elektronik dev re ve araç yapımının Türkiye'de bel li bir düzeye varmış olması.

1.1.7. Kart delgi makinası, miknaUsdı şe ritli bilgi yazıcı, v.b. gibi bilgisayar çevre donanımlarmjn en az yabancı para harcanarak, yani Türkiye'de ya pılarak, sağlanması.

1.2. Yazdım Üretimi

Bilgisayarların sayısında 1965 sonrasında görülen olağanüstü artış ve uygulama alanlarındaki genişleme sonucu bilgisayar donanım yapımının yanj sıra «Yazılım Endüstrisi> kavramı ortaya çıkmıştın!.

Bütünüyle beyin gücü yatınım niteliği taşıyan böyle bir endüstrinin, nüfusu çok, yatırım olanakları kısıtlı bir ülke için taşıdığı önem büyüktür.

Yazalım, üretiminizi (bir endüstri düzeyine varması iki koşula bağlıdır.

1.2.1. Kamu Yönetiminde bilgisayarlarla donatılmış bilişim sistemlerinin önem kazanması.

1.2.2. Bilgisayar yapımının endüstri düze yinde gelişmesi.

1.3. Genel Amaçlı Bilgisayar Yapımı

Masa bilgisayarı yapımıyla başlatılacak Ve adan adm geliştirilen birimleirin eklenmesiyle küçük çapta bilgisayar yapımına açılacak bir çalışmada insangücü/maliyet oranının % 90'a kadar çıkabildiği bir endüstri kesimi görmek gerekir.

Böyle bir çalışma kârlı olmadan çok, sağlayacağı açılımlar bakımından yararlı olmasıyla değerlendirilir.

1.3.1. Bilgisayar yapjmiyla geliştirilen sayı sal mantık ve denetim devreleri, ge nellikle elektronik endüstrisinin bilgi sayarlar kesimi dışında kalan alanlalannda çok sayıda yan ürünün türe mesi sonucunu doğurur.

1.3.2. Donanım - yazılım ilişkisi dolayısıyla % 100 insan gücüne dayanan yazılım üretimi gerçekten bir endüstri düze yine çıkabilir.

1.3.3. Bilgisayar yapımıyla birlikte ülkede kritik işlerde kullanılan bilgisayarla rın bakımı, insangücü, teknik bilgi ve gereçler bakımından daha az bağımlı bir duruma gelir.

Klektrik Mühendisliği 176 - 177

1.3.4. tikin mekanik öğelerden kaçınılarak ya da bunların yoğunluk kazandığı çevre birimlerinin yabancı firmalardan anlaşmalarla sağlanmasıyla girişilen bilgisayar yapımı, zamanla geliştiğin de ölçüleri hızla büyüyen ve çok sa yıda yüksek nitelikte insangücü kul lanan bir endüstri niteliği kazanır. De ride böyle bir durumun .giderek meka nik birimlerin yapımını da zorlaması doğaldır.

1.3.5. Bilgisayar yapımına geçebilmenin bü yük bir olasıklıkla en önemli sonucu, donanım çalışmalarıyla birlikte kamu yönetiminde bilgisayarlı biîişim sistem lerinin yerleşmesidir. Tek başına kar sağlamasa bile, yalnızca bu sonuç do layısıyla, bilgisayar yapım» 'Türkiye için çok önemli bir katta sayılmalıdır. Ülkenin bütünüyle yönetimini ilgilen diren bütünleşik bilişim sistemi kav ramı devletin varlığıyla ilişkili bir so rundur.10

1.4. Bilgisayar çevresinde kullanılan bilgi hazırlama birimlerinin yapımı da gerek hizmet kesimiyle, gerek sayısal devreler ve öteki donanım öğeleri bakımından bilgisayar yapımıyla, gerekse genellikle elektronik bilgisayarlar endüstri kesimini tamamlayan kârlı olabilecek bir konu olarak ele aldığımız çalışma konularıyla yakın ilişkisi olan bir kesimdir.

İKiNCi BÖLÜM

TÜRKiYE ELEKTRONiK HESAP MAKlNALARI PİYASASI

2. — Türklyfe'de delikli kartlar üzerindeki bilgiyi işleyen sayışım makinalan 1938 yir lındanberi kullanılmaktadır. Elektronik bilgisayarlar da 1964 sonrasında artan bir tempoda kullanılmağa başlanmıştır.

2.1. Masa Bilgisayarları

2.1.1. Türkiye'de elektronik masa bilgisayarları piyasası henüz filizlenmektedir. Buna karşın, Aylık Dış Ticaret istatistikleri kaynak olarak aUnırsa mekanik/elektronik ayırımı yapmaksızın Türkiye'ye 10 - 16 milyon Tt.. mertebesinde hesaplayıcı girmektedir."

Oysa yalnız PACIT marka kollu hesaplayıcılann yılda Devlet Malzeme Ofisine 9 - 10.000 adet, piyasaya 5.000 adet sattığı saptanmıştır. Tanesi 2760

TL. olan bu makinalann yıliıkj piyasası buna göre 40 milyon TL kadardır. Piyasadaki elektromekanik hesaplayıcıların çok çeşitli markalar altında, çeşitli özellikleri vardır. Dışardan alınan bu makinalar, ancak uzun gecikmelerle sağlanabildiği gibi bunların bakımıyla görevdi kimseler eğitimlerini yuı$ dışında yapmak ve her yeni modelle bunu yenilemek durumunda kalmaktadırlar. Piyasadaki, hesaplayıcıların fiyatı bütün bu mali yükler altında yükselmektedir, örneğin Avrupa piyasasında 820 dolarlık bir hesaplayıcının, 1969 da 36.000 TL. fiyatla satıldığı bilinmektedir."

öte yandan FACTTln 'Japon mala bütünüyle elektronik hesaplayicılanndan 60 adetlik bir partisinin 1,6 ayda satıldığı bilinmektedir. Mekanik hesaplayışının yerini, elverişli fiyatlar sağlanırsa elektronik hesaplayıolann almasa için pek çok neden söz konusudur.

2.1.2. Elektronik masa hesaplaylcılan bakımından Batı Avrupa'da nüfus başına en küçük piyasaya sahip Danimarka düzeyine varmak için Türkiye elektronik masa hesaplayışları piyasasının 1971 ylb. için 5 milyon $ = 75 milyon TL. olması gerekir.

< .j*

2.2. Bilgisayarlar

2.2.1. Bilgisayarlar için ödenen para 1964'ten 1968'e kadar her yü iki katına çık mış ve 1967'de dolar olarak yıllık ki raya indirgenirse harcama 1,5 milyon Ş'a varmıştı.ı» Elimizdeki son en vanter çalışması İ968 yılında yapılan DPT anketidir." Bu yüzden 1968 son rası için' kesin bir rakam öne sürmek zordur. Bununla birlikte, Türkiye'de bugün kurulu büyük bilgisayarlardan 'birkaçının son yıllarda sağlanmış ol ması ve merkezlerin sayısındaki artış, gözönünde tutulursa çok kaba bir kestirimle 1971 yılının dolar olarak yıllık kiraya indirgenmiş bilgisayar yükü nün 4 - 6 milyon Ş (60 - 90 milyon TL.) olması dügünülebilir.

2.2.2. Batı Avrupa'da nüfus başına en kü çük bilgisayar piyasası olan ispanya düzeyine varmak için Türkiye'de 1971'de 100 milyon Ş'lık (1,5 mil yar TL) bir piyasa gerekir. Bu ra kam, bugünkü piyasanın yaklaşık olarak 20 katıdır. Bu gözleme, Tür kiye'de 1968'e kadar gözlenen % 100 oranındaki piyasa artışına kargın Batı Avrupa Ülkelerindeki yıllık artışın % 15 - 20 oranında olduğunu eklemek gerekir."

2.3. Bilgisayar çevresinde kullanılan bilgi hazırlama birimleri (delgi makinası v.b.) için de önemli bir piyasa söz konusudur. 1968 tarihli DPT anketinden bu yana hiçbir sayım yapılmayan bu makinalar için de 20-40 milyon TL çok kaba bir kestirim olarak öne sürülebilir."

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

TÜRKİYE'NİN iÇiNDE BULUNDUĞU AŞAMA

3. — Elektronik bilgisayar yapımına ilişkin önerilerin anlaşılmasını kolaylaştıracak olan doğal ilişki ve etkileşimler birinci bölümde verilmiştir. Bu bölümde söz konusu etkileşimler bakımından Türkiye'de oluşan ortam, dördüncü bölümde dfö sonuç olarak öneriler yer alacaktır.

3.1. BugUnkü Durum

3.1.1. Bilgisayarlar Türkiye'de yönetime, üniversitelere iş çevrelerine, genellik le kamu yaşantısına girmiştir. Gerek donanım gerek insangücü bakımından bilgisayar kullanımında Türkiye îlk Evreyi aştığı gibi Temel Evreyi de Ve rimli işletim Evresine doğru zorla maktadır. «

3.1.2. Yazılım çalışmaları yabancı desteğe

gereksinmeden Türkiye'nin sorunlarını

ele alıp çözümleyebileoek düzeye_çık-

..

mistir. Bu birikimin yararlı, kılınması ancak sorunların çözülmesi, ya da

bir kamu yönetim sistemine yönelik

çalışmalara başlama ' kararının verilmesiyle olanak kazanır.

• . 3.1.3. Bilgisayarların bakımı teknik insangücü yönünden sorun olmaktan çıkmıştır. Bununla birlikte bilgi işlem çalışma alanında bakım sorunları çoğu kez darboğaz olarak belirmektedir.

3.1.3.1. Yedek parça ve ileri düzeyde

teknik

bilgi

yönünden

dışarı

ya

bağımlılık

sürmektedir.

Ye

tiştiği öne sürülen bakımca in

sangücü,

yerli

endüstrinin

bü-

• ıV J

tünüyle yokluğu dolayısıyla istenen verimi sağlayamamakta,

bir endüstri ortamının doğurması beklenen ileri düzeyde uzmanlaşma olanağımdan da yoksun kalmaktadır.

3.1.3.2. öteki elektronik alanlarında henüz bir endüstri doğmamışea da birbjrindten Ibağımslte dağınık birimlerde türlü labotratuvar çalınmaları, olum lu sonuç veren yapıma yöneJmlş girişimler genellikle elektronik endüstrisine yabanr cı desteğe gereksinmeden gi dilebileceğini göstermektedir. Verilecek bir kararla, hem dadiğınık bir ortamda beliren insangücü toplanabilir, hem de tutarlı bir uygulama poli tikasıyla bugünkü teknik bil gi düzeyinin üzerine sıçrama lar yapılabilir.

3.1.3.3. Bilgisayar yapan yabancı fir maların Türkiye örgütleri, harcamaları arttırır düşünce siyle bakımcı ve sisteme! ele man sayısını son derece sınır lı tutanaktadırlar.

3.1.3.4." Sayısal birimler konusunda Öğrenim düzeyini aşan çalışmalar henüz görülmemektedir.

3.1.4. Eğitim Durumu : Bilgisayarlara yönelik çalışmalar özellikle teknik üniversitelerimizde elektronik bilgisayarların Türkiye'ye gelşinden bu yana sürdürülmektedir. Yabancı ülkelerde ilgili öğrenim olanakları bulanların dışında, yurt içinde mühendislik öğrenimi yapanlardan büyük bir kesimi bilgisayar programlamasına açılmakta, özellikle zayıf akımcıJar bilgisayar sistemlerinin donanım kesimine de eğilme olanağı bulmaktadırlar. Kimi devrelerin laboratuvar çalışması olarak yapıldığı ya da bir bilgisayar çevresinde kullanılacak arabirimls'lerin tasarlanıp gerçekleştirildiği bilinmektedir. Hatta bilsayar konusunda elektronik mühendisliğinin ayrı bir dalı olarak Türkiye Üniversitelerinden biri diploma venmektedir.

Ne yazık ki, Yönetim Bilişim Sistemlerinin yüksek yönetim katlarınca bütüncü bir yaklaşımla ele alınmamış olması dolayısıyla yazılım çalışmaları programcılık öğretiminden yukarj çıkamamakta, bir bilgisayar endüstrisinin ya da genellikle elektronik en-

Elektrik Mühendisliği 176 - 177

düstrisinin düşünülmemiş olması dolayısıyla da donanım, alanındaki belli bir amaca yönelmemiş öğretim ister istemez verimsiz kalmaktadır.

3.2. Bilgisayar Sorunlarına Bütünleşik Yaklaşan Gerekir :

Raporun birinci bölümünde açıklanan etkileşimler, yapım, bakım, kullanım, araştırma gibi birbirini tamamlayıcı öğeler kalkınmakta olan ülkelerde elektronik bilgisayarlar konusunun bir bütün olarak ele alnmasını gerektirmektedir. Türkiye'de de dağınık gelişme çizgileri, ancak bütünleşik bir yaklaşımla soruna yönelindiğl zaman olumlu sonuç verebilecek bir birikim, aşamasına varmış görünmektedir.

3.3 Türkiye'nin Bilgisayarlar ve Bilişim Ortamı Çelişkilerle Doludur :

Gözden geçirilen bütün koşulların ışığında Türkiye'nin bilgi işlem ve bilişim ortamı bakımından, bir dönemece geldiği söylenebilir.

3.3.1. Bilgisayarlar ve bunları yararlı kıla cak teknik insangücü vardır. Oysa istenen verim sağlanamamaktadır.19

3.3.2. Türkiye nüfusu ve ekonomik giziigücü bakımından insangücü/maliyet ora nı yüksek çalışma alanlarını benim semek ve örgütlemek zorundadır. Oy sa bu oranın % 90 olduğu sayısal dev reler elektroniği, endüstri dalı olarak, filizlenme devresine bile girmemiştir; Ibu oranın % 100 olarak öne sürülebi leceği yazıllm çalışmalarına güçlü bir atılımla yol açılmamıştır.

3.3.3. Türkiye, en küçük örgütlerinden en yüksek yönetim katına değin, türlü yönetsel ve örgütsel güçlüklerle kargı karşıyadır. Oysa bilgisayarları vardır, bunları sorunlara yöneltebilecek yazı lım için gerekli teknik bilgi ve deneyi olan insangücü birikimi vardır, üni versitelerinden başarılarla mezun ol muş, fakat iş bulamayan ya da gizli işsiz durumunda bulunan ve yönetim sistemleri, bilişim sistemleri, yöney lem araştırmalarında seferber edile bilecek insangücü vardır.

3.3.4. Türkiye'nin olanakları kısıtlıdır. Oy sa kalkınma sorununun çözümü için geçerli araçlar olan araştırma ve laboratuvar çalışmaları sonuçları bu yol da kullanılmamaktadır.

3.4. Bilgisayar Çevresindeki öğeler Birbirlerini Zorlamaktadır :

Bugün gerek üçüncü beş yıllık plan hazırlıkları dolayısıyla gerekse kamu kuruluşlarının yönetsel sorunlarına çözüm, bulmak üzere birden çok teknik kurul Türkiye'nin koşullarını incelemektedir. Bu kurullarda, bilgisayarların türlü yanlarıyla ülkemizin geJeceğindekl etkileri yavaş yavaş üzerinde düşünülen konu durumuna gelmektedir.

8.4.1. Sanayi ve Ticaret Bakanı Sayın Çllinglroğlu'nun Meslek Odalarının, yurt so runlarına somut biçimlerde çözüm getirmelerlndekl yaran belirtmeleri üze rine T.M.M.O.B. inşaat Mühendisleri Odası «Kamu Kesimine Bilgi Sağla mak Üzere Türkiye'nin Koşullarına Uygun Bir Çalışma Programı» nın ha zırlanması için bir ön raporu yatırım sektörüyle ilşkili bakanlara sunmuş tur, ön rapora göre, Kamu Yönetim Sistemine doğru atılan bir adım, amaç lar ve örgütlenme bakımından, an cak bütünleşik bir yaklaşımla atılır ve kesin bir kararla yola çıkılırsa olumlu sonuç elde edilebilir.

3.4.1. Kimi bakanlar, bakanlıktan, bunlara bağlı genel müdürlük ve kuruluşlarda karar verme durumundaki yöneticile rin güvenilir bilgiye istenen çabukluk la erişemediklerini gözlemişler ve bu olumsuz durumun giderilmesi için ba kanlıkları düzeyinde bilgisayar desteği sağlanmasını buyurmuşlardır. Bu deş* tefin sağlanması, doğallıkla, ilgili ba kanlıklarla birer bilgisayar sistemi kurulması demek değildir. Söz konusu olan, bilgi akış ve sistem, işleyiş so runları çözülmüş bir Yönetim Bilişim Sistemindir. Bağan ancak bütünleşik yaklaşımın uzun sürede sağlayacağı ürünlerle elde edilebilir.

3.4.2. DPT müsteşarlığı Kamu iktisadî Te şebbüsleri Reform Komisyonunun çaOaşmalanı belli bir noktada bilgisa yarlı yönetim bilişim sistemleri so rununa dayanmıştır. Konunun çok yani; ve çok sayıda etkileşimleri içe ren niteliği hazırlanmakta- olan ra porda ortaya konmaktadır.

3.4.3. Donanım, Yazılım, Bakım, Araştırma, Öğretim Yönetim gibi sorunlar ara sındaki etkileşimi ve 'bunların aynı amaca yönelik biçimde birlikte ele alın ması gereğini ortaya koymak ve bu

konuda araştırma ve danışma olanakları sağlamak üzere Türkiye Bilişim Derneği, 4 Mayıs 1971 günü Ankara'da kurulmuştur. Bilişim kesiminin kalkınma sorununa verebileceği katkıların ortaya konmasj ve gerçekleştirilmesi derneğin en önemli çalışma konularından biri olarak düşünülmektedir. Bu arada bilgisayar yapımının ve öteki donanım sorunlarının ele alınması da Türkiye Bilişim Derneği'nin amaçlan arasındadır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

,

ÖNERiLER

4. — Konunun geniş görüntüsü içinde henüz hiç girişilmemiş çalışma kesimi donanım yapımıdır. Bu durum ister istemez, Yazılım, Bakım, Hizmet, Yönetim alanlarında, kullanılmayan insangücü ve bütün çelişkilerin sürmesine katkıda bulunacaktır.

Sonuç Türkiye'de elektronik endüstrisinin ve özellikle bilgisayar endüstrisinin kurulmasıdır. Amaç olarak genellikle bilgisayar yapımı olarak adlandırdığımız çalışmanın birinci adımı 4 işlem yapmaktan ileri gitmeyen ve mekanik kesimleri bulunmayan bütünüyle elektronik masa hesaplayıcılandır.

4.1. Masa hesaplayıcısı endüstrisi, genel likle sayısal »elektronik birimler yap mak amacıyla kurulacak bir kuruluş eliyle gerçekleşir. Bugüne değin görülegelen nedenler dolayısıyla özel girişi min kendiliğinden böyle bir atüıma itil mesi zordur.

Kuruluş öncelikle iktisadi Devlet Teşekküllerinin katjlablleceği bir şirket olabilir.

4.2. Kuruluş kadrolarını ve altopolitlkasıni gerçekleştirir ve arattırmadan çok, doğ rudan başka uluslarca geliştirilmiş heeaplayıcıları gözönünde tutarak çaUşr. Teknik bakımdan karmaşık olmayan ve yalnız 4 işlem yapan bir birim için bulunacak yenilik yoktur.

4.3. Hükümet politikası olarak, fiyatlar ye terince düşünceye dek devletin, gerek sindiği masa hesaplayıcılarjnın hiç ol mazsa üçte ikisini kuruluşun yapımın dan alması sağlanmalıdır. Mekanik hesaplayıcüara göre elektronik birim ler alımlarda yeğ tutulmalıdır.

4.4. Yeni kurulan endüstri dalı, öteki elekt ronik endüstrilerle birlikte, bileşenler

ve öteki gereçler bakımından dışalımlarda sağlanacak ayrıcalıklardan yararlandınlmalıdır. Bunu gerçekleştirmek üzere gerekli yönetmelikler düzeltilmeli, yasal olanaksızlıklar giderilmelidir.

4.5. Bilgisayar endüstrisi için Türkiye piya sası tek pazar olarak görülmemelidir. Kuruluş, çağdaş pazarlama ve üretim teknikleriyle çalışılırsa, işgücünün ucuz Olduğu ülkemizde yapılan masa bilgisayarlajra dılş, piyasada öfiekfl ulusların 'yaptıkları benzerleriyle yarışabilir. Diş piyasa çok büyüktür ve bilgisayar endüstrisine başarılı bir adımla giri şen ulusal Norveç Şirketi yöneticisi nin dediği gibi, piyasanın yüzde biri, binde ıbiri ülkemiz için büyük bir rakamıdır.21

4.6. Üniversitelerimiz, çalışma konulan ba kımından bu alana yönelmeli ve teknik yeniliklere açılmada öncülük etmeli dirler. Ayrıca araştırmacı, mühendis, tekniker gibi teknik işgücünün, yılla ra göre amaçların saptanmasıyla bir likte, planlanması ve özel uzmanlık ko nularına yöneltilmesi gerekir.

4.7. Yönetim Bilişim Sistemlerinin gelişti rilmesi ve uygulanması amacıyla kuru lacak ayrı bir kuruluşun, yazılım vö kullanım konularında bilgisayar en düstrisinin geleceğinde büyük etkileri olur. Bu bakımdan, endüstri kuruluşuy la koşut olarak, böyle bir kuruluş da gerçekleştirilmelidir. Ayrıca bu, Tür kiye için, hizmet kesimi yönünden ka çınılmaz bir zorunluktur.

4.8. Bir bütün olan çalışma kesimini ta mamlamak için toplumsal ve yönetsel bilimler konusunda üniversite ve yük sek okullarımızda yeni tekniklere açıl mak ve yeni bilimlerin verilerini ve sonuçlarını öğretim sırasında yarının yöneticilerine vermek gerekir.

Ankara, Mayıs 1971

1 Bilgisayar=Compuer

2 Birtmsellik=Mcdularity 3 Yazılım=Software « Kamu Yönetimine Bilgi Sağlamak Üzere Türklve'nin Koşullarına Uygun Bir Çalışma Programı, Ön Rapor ö örs, A. Koksal T. Uykal, Nisan 1971, TMM.O.B. İnşaat Mühendisleri Odası

s Bilişim ve bilgi işlem teknlkbilimlerlnin az gelişmiş ülkelerin kalkınmasındaki görevleri ve bilgisayarlar teknlkblliminin kalkınma sorununa uygulanması konusunda şu kaynağa bakınız • The appllcation of Computer Technology for Development, United Nations, 1971, Department of Eoonomic and Soclal Affalrs, United Nations Publicatlon B.71.II A l e Kamu Yönetiminde Ayrıntılı Bilgi ihtiyacı ve Bilgi Bankası Kavramı Emin Akata, Türkiye Mühendislik Haberleri, Mayıs 1971.sayı 194 ı Bilişlm=Informatl<jue, Information processing s Yazılım=Software; donanım=hardwar<> karşıtı.

o Yazılımın endustrlleştirtlmesl için uluslararası bir örgütün kurulması ile ilgili çalışmalar Içta şu kaynağa bakınız : Projet de Proces-Verbal de la Conference Intergouvemementale deş 20 et 21 Octobre 1970 en Vue de la Creation d'une Instltutlon dans le Domalne de rindustrlalisation du «Sofware» (Software Engineerlng). Ayrıca AET ülkeleri de kendi aralarında benzer bir örgüte gitmek üzere çalışmalar yapmaktadırlar.

10 Blum ve Yönetim, Aydın Koksal, Hacettepe Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, Mart 1971.

ıı Aylık Dış. Ticaret İstatistikleri, 1969 ve önceki Yıllara ilişkin DİE yayınlan.

12 Elektronik Hesap Makinalan ile İlgili ön Ça lışmalar, SISAG Ltd, Ekim 1969.

13 üniversitelerimiz ve Bilişim, Aydın Koksal, Tem muz 1969 (Yayınlanmadı).

n Türkiye'de Elektronik Hesap MaMnalanmn Kapasite ve Kullanım Durumu Raporu özeti, Cüneyt Olgaç, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Yayınlan No. 734, Ekim 1968.

ıs Elektronics Dergisl'nin Aralık 1969 ve Aralık 1970 sayılarında birer çizelgeyle verilen Avrupa Piyasası rakamlarından yararlandık.

ıs TÜBiTAK'ça desteklenen bir envanter çalışmasının soruları geliştirilmiştir. Ekim 1971'de sonuçlanması beklenen çalışma bugün birer kes-tirimden öteye geçmeyen bu sayıların gerçek değerlerini ortaya koyacaktır.

i' 5 sayılı dipnot'ta verilen kaynakta ulusların bilgisayar kullanımında saptanan evreler şunlardır- İlk, Temel, Verimli işletim, İleri Düzey.

ı» Arabirim = Interface unlt

19 Ekim 1968 tarihli DPT raporu bugün nala ge çerlidir.

20 Yö neti m Biliş im Sistemi = M anagem ent Inrormatlon System. Bk. Kompüter Uygulamalı Yö netim Sistemleri, Tamer Uykal. Türkiye Ma dencilik Bilimsel ve Teknik II. Kongresi Teb liğler Kitabı, Şubat 1971, Ankara.

21 Electronics, December 1970.

Yalnız 11 Batı Avrupa Ülkesinin toplam bilgisayar piyasası 1971 yılında S 3,127,200,000'dir. Bunun $ 175,200,000'i masa hesaplaycılan piyasasıdır

ElaktriV Mühendisliği 17G - 177