BİLİŞİM ÖZEL SAYISINI SUNARKEN

Bilişim Özel Sayısını Sunarken

Aydın KOKSAL

Türkiye Biligim Derneği Başkanı

Türkiye bir donuğunu süreci içindedir. Nüfus artışı, kentleşme sürmektedir. Orta ve Güney Anadolu'da yapılan kısa bir gezide kentlerimizin bütünüyle görünüm değiştirmeye başladığını, çağdaş koşulların yaygınlaşmağa yüz tuttuğunu, her şeyin bir kuruluş izlenimi verdiğini görmek olanaklıdır. Beri yandan geçim koşullan gün geçtikçe zorlaşmakta, paranın değeri düşmektedir. Yasalarda pek önemli değişiklikler tasarlanmakta, belki de yönetim düzeni değişmektedir. Değer yargılarında büyük ayrımlar belirmiştir. Hızlı dönüşüm eğilimlerinin değer yargılarında birtakım dalgalanmalara ya da dengesizliklere yol açması da doğaldır, özetle ulusun var oluş ölçüleri değişmektedir.

Karan Vermek Gerekiyor

Bu ortamda, Türkiye'nin gelişme gizilgücünün kararsızlıklar ve dalgalanmalar içinde yitirilmesi olanaklıdır. Güçlerin ayn ayrı yönlere harcanması, çabaların bağdaşmaması hatta çelişmesi, atılımların çağdaş, bilimsel yöntemlerle desteklenmemesi kalkınma savalşında yenik düşmemizle sonuçlanır. Türkiye'nin 2000 yılında adam başına harcanan elektrik gücü v.b. göstergelerde dünya ortalamasını tutturabilmek için yapması gereken yatırımlar bu koşullarda gerçekleştirilemeyecek ölçüdedir. En iyimser kestlrtmle telefonculukta bugünki dünya ortalamasına erişmemiz için 1990 yılına değin çaba harcamamız gerekmektedir. Oysa Dünya'da yüzyıllarca süren bir uykudan yeni uyanmış bir Afrika vardır, koskoca bir Asya vardır.

Yeryüzünden ulusal güç olarak silinmemek istiyorsak uzak hedeflerimizi yüreklice saptamalıyız. Bütün çağdaş bilimsel ve teknikbilimsel yöntemleri de uygulayarak bu hedeflere kesinlikle varmak için karar vermeliyiz.

ikinci Devrin»

Batının gelişmiş, ülkelerinin doğu ülkelerini ekonomik bakımdan büyük bir hızla geride bırakmaları, kol gücünün maklnalaşması kavramıyla özetleyebileceğimiz birinci yapın devrimi ile gerçekleşmiştir. Yirminci yüzyılın ilk yarısında insanoğlunun yaşantısı büyük ölçüde değişmiştir. Geride kalan uluslar ancak yüzyılın ikinci yansında birinci devrime ayak uydurma çabasındayken, beklenmedik ikinci tolr devrim batıyı

büsbütün güçlü kılmıştır, ikinci devrim beyin gücünün jnakinalaşmasıdır. Bilimsel uygulamaların hemen ardından, yönetsel uygulamalarla, yatırımlardan kamu yöntemine değin girişilen her alanda, elektronik beyinlerin ya da bilgisayarların 'etkisi görülmüştür. Geri kalmış ülkelerle gelişmiş, ülkeler arasındaki ayırım görülmemiş, bir hızla büyümüştür.

Bilgisayarlar, Bilgi işlem ve Bilişim

Bilgisayarlar, bütün öteki makhıalar gibi insanın yönetim ve denetiminde, kendilerine verilen komutlara göre işlem yapan makinalardır. Temelde dört aritmetik işlem ve bilgilerin birbirleriyle karşılaştırılma olanağı yatar. Ne var ki olağanüstü bir hız ve yanılmazlıkla yapılan kolay işlemlerin milyonlarcasının pek kısa sürelerde gerçekleştirilebilmesi ve bügilsrln mıknatıslı ortamlarda biriktirilip saklanabilmesi, hedefini saptamış, kararlı ve ne yaptığını bilen kişiye olağanüstü olaylar yaratma olanağı vermiştir.

Bilgi işlem, önceden derlenip belli bir biçime göre bir araya getirilmiş verileri, genellikle bilgisayar kullanarak işlemek ve istenilen sonuçlan sağlamak amacını güder.

Bir örgüt yapısı içinde yönetsel koşullarda oluşan bütün bilgilerin birlikte ve zamanında kullanılarak bilgisayar ya da bir bilgisayarlar dizgesiyle istenmesi ve örgüte sürekli bir yönetsel destek sağlamak amacıyla işlemlerin tümünün örgütle bütünleştirilerek yaşayan bir sistem biçiminde sürdürülmesine Bilişim adı verilir.

insandan aldığı komutlarla körü körüne çalışan bilgisayarı karmaşık bir ortamda yararlı kılabilmek için, insanın her konuyu, her olayı, en ince ayrıntılara değin çözümlemesi, sistemleştirmesi, standartlaştırması gerekmiştir. Bilişim kavramı özellikle, bunları yaparken geliştirilen yöntem ve teknikleri de içerir. Hemen görüleceği gibi bilgisayar, bilgisayarı yararlı kılmak için geliştirilen yaklaşım yöntemleri karşısında olağan bir araç durumunda kalmıştır. Azgelişmiş ülkeler için sorun, kapsamının genişliği bakımından birinci devrimde olduğundan daha büyük bir ölçüde insan gücünün yetiştirilmesi sorununa dönüşmüştür.

Elektrik Mühendisliği 176 - 177

OUncel Konu

Konunun yeniliği, yayınların yokluğu ve yükeek yönetimle ilgili konulardaki doğal gizlilik nedeniyle kamu oyunda henüz yer almasa da, bilişim Türkiye'de bugün güncel bir konudur. Bir yandan kimi bakanlıkların yönetimindeki aksaklıkları gidermenin ancak bilgisayarlı bir uygulamayla olanak kazanacağı yolunda görüşler belirirken, bir yandan da Kamu iktisadi Teşebbüsleri Reform Komlsyonu'nun bilişim kavramına önemle eğildiği açıklanmıştır. Bilgisayar firmaları yönetim sorunlarına yönelik hizmet sağlamak üzere makina satma/kiralama çabalarını özellikle sürdürmektedirler. Devlet Planlama Teşkilâtı yapısında kurulan özel uzmanlık komisyonlarından elektronik komisyonu da üçüncü 5 yıllık plan için elektronik yapınını, bilgisayarları da göz önüne alarak incelemektedir.

Konuyu Türkiye'de güncel talan önemli bir gelinme de Türkiye Bilişim Dernegl'nin kurulmasıdır. Bilişim düşüncesini Türkiye'de geliştirmek ve uygulamaların Türkiye'nin kalkınma sorunununa katta sağlayabilecek biçimde yaşarlık kazanması için gerekli koşullan hazırlamak amacıyla Dernek, bilimsel ve teknik yayından, kuruluşlar arasında dayanışmaya, teknik eğitimden yönetim katlarında yaratılması gereken bilinç ve uyanıklığı sağlamak amacını güdecek çalışmalara değin değigik alanlarda çaba gösterecektir.

özellikle gelişmekte olan ülkelerde bilgisayarların katkısının incelenmeğe başlanması bakımından bilişim Dünya'da da güncel konulardan biridir. 1971 Şubat'ında yayınlanan bir Birleşmiş Milletler Raporu konuyu ilk kez azgelişmişr ilk açısından ele almakta, Ağustos ayında da israil, Kudüs'te aynı açıdan özellikle israil'in deneyini gözler önüne serecek bir uluslararası kongre düzenlemektedir. 1971 yılında Uluslararası Bilişim Federasyonu (IFIP) yine Ağustos ayında dördüncü üç yıllık kongresini Yugoslavya'nın Ljubljana kentinde yapmaktadır.

Sakınmak Gerekir

Kalkınmasını gerçekleştirmek üzere yönetim ilişkilerine de önemle eğilmek zorunda olan Türkiye, yönetiminin çağdaş bilim ve tekniklerle güçlendirilmesi ile birlikte düşünülmesi gereken bilişim konusunu, artan bir önemle ele almak zorundadır. Ortam da bu yönde gelişmektedir. Burada, bilişimin uygulamalı bir konu olması ve bilimlerarası niteliği dolayısıyla ancak geniş kapsamlı .bütüncü çözümler içinde katta verebilmesi nedeniyle, sakınılması gereken birkaç tuzağa değinmekte yarar vardır.

Bilişim sistemleri uygulamalı çalışmalar olarak düşünülmelidir. Sistem kavramı kapsamının son derecede geniş olması dolayısıyla, doğrudan katta sağlamayan ve kitap niteliğinden öteye geçmeyen birtakım inceleme ve araştırmaların proje olarak tanımlanması olanaklıdır; bundan sakınmak gerekir. Bilişim sistemlerine yönelirken adım adım gerçekleştirilmesi gereken uygulamak sistemleri konu olarak seçmek gerekir. Insangücü ve deney birikiminin büyük bir yer tuttuğu bilişim çalışmalarımızda yarına güvenebHmemiz için sakınmamız gereken bir durum da, projeleri ulusal kuruluşlar yerine yabancı sistem firmalarına vermektir. Bizim sistemlerimizi, düzenimizi başkasına tasarlatmak ve kurdurmak, uygulamada bu tür sistemlerden umulan verimin sağlanmamasına yol açtığı gibi, yüksek düzeyde uzmanlaşmış insan gücünün yetiştirilmesi de olanaks ızlaşmaktadır.

Çözmek üzere ele alınan konulann güçlüğü bilinmektedir. Bununla birlikte, sorunlara tek tek çözümler aramak yerine düzenimizi bütüncü görüşlerle ele alıp mekanik bilicim sistemlerinin yanı sıra, her kattaki yöneticilerimizi, hatta örgütlerimizi oluşturan tüm insanlarımızı mekanik sistemlerin istediği eksiksiz ve yanılmasız çalışma koşullarına alıştırıp yetiştirebilirsek üstesinden gelinemiyecek iş yoktur. Ne çalışmaları ağırı güç sayıp ürkmemiz, ne de küçük başarılar yüzünden iğleri gereğinden kolay sanıp olgunlaşmamış çözümlerle yetinmemiz gerekir. Adım adım uygulamalı ve bütünleşik bir yaklaşımla sürdürülecek bir merkezi planlama zorunludur. Hele bir bilgisayar alalım işimiz görülsün gibi yanlış ve tek yanlı bir görüş, çağdaş teknikbilimden yararlanma karan verildikten sonra, sakınmamız gereken en büyük tuzaktır.

Darboğaz : Eğitim

'

Bilişim konusunda eğitim, teknik bilimlerden toplumsal ve siyasal bilimlere değin yaygın bir biçimde planlanmalıdır. Yönetici kadrolarla işbirliğine dayanan uygulamalann verimliliği ancak bu tür bir bilinçlenme ile olanak kazanır. Eğitim politikasının yanı sıra Türkçe bilim sözleri, Türkçe yayın, başka bir deyişle Türkçe düşünce, kamu yönetimine getirmek zorunda olduğumuz kendimize özgü çağdaş düzenin gelişmesi için ön koşuldur.

Üyesi bulunduğumuz Elektrik Mühendisleri Odasının bilişim konusuna eğümesini sevinerek karşılar, bu sayılarını bilişim konusuna ayırdıkları için Elektrik MühendisOiğl Dergisi Yayın Kurulu'na içten teşekkür ederiz.

Elektrik Mühendisliği 178-177