KAMU HİZMETİ ve TRT

dos

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ

ya

Tıpkı Eğitim ve Sağlık hizmeti gibi, yasal düzenlemelerle TRT’ye verilen görev de aslında bir

üreticileri (prodüktör, muhabir vb), sermaye odakları ve/veya siyasal iktidarlara yaranma güdüsüyle değil,

“Kamu Hizmeti”dir.

doğrudan halkın sağladığı mali kaynakları kullanarak,

Parasız eğitim, parasız sağlık hizmeti nasıl vazgeçilbütünüyle özgür ve kamu yararını gözeten yapım/

mezse, halkın doğru ve tarafsız haber alma, herhangi

yayınlar üretebilmeli hiçbir engele/sansüre boyun

bir ek ücret ödemeden kültür, sanat, eğitim, belgesel

eğmeyecek bir bilinçle görevlerini yerine getireve spor yayınlarına erişim sağlama hakkı da vazgeçilbilmelidir. Bunun yanı sıra demokrasi kültürünün

mez bir kamu hizmetidir.

gelişmesi için, toplumun tüm kesimlerine yönelik,

eşit ve adil bir yayıncılık politikasını benimsemeli ve

Genel olarak, tüm yayıncı kuruluşlar “Kamu”ya yöhayata geçirebilmelidir.

nelik yayın yaparlar. Dolayısıyla hemen hepsi “kamu

yayıncılığı” yapmaktadır. TRT’ye verilen görev ise

Kamu hizmeti yayıncılığından bahsedebilmek için

bu yayıncılığı bir “KAMU HİZMETİ” bilinciyle

bir diğer koşul da “katılımcılık”tır. Bu da ortak akıl

yerine getirmesidir. Daha net ve uluslararası

üretme süreçlerini işleten/önemseyen ve teifadeyle TRT’nin görevi “KAMU HİZ-

peden inmeci anlayışı reddeden bir bilinç

METİ YAYINCILIĞI” (Public Service

Özerk,

ile mümkündür. Birkaç istisnai dönem

Broadcasting) yapmaktır. Kamu Hizmeti Yayıncılığı, sermademokratik, katılımcı ve halktan

dışında bir türlü hayata geçirilmeyen “TRT Danışma Kurulları”, yasal düzenlemelerde varlığını korumakta

ye odakları, siyasal iktidarlar vb

yana bir TRT

ancak ısrarla uygulanmaya geçirilçevreler için değil, emekçi halk ve onun yüksek çıkarları için yayın yapmak; halkın tüm kesimlerini

Kamu hizmeti bilinciyle ve kamu yararını gözeten

memektedir. Akademik çevreler ile Demokratik Kitle Örgütlerinin katılımıyla oluşturulması gereken

kamu yararını gözeten bir eksenbir anlayışla yayıncılık

ve yayın politikalarının toplumun

de kapsayabilmektir. TRT’yi, özel

yapan bir TRT

ihtiyaçları yönünde oluşmasına

yayın kuruluşlarından ayıran en temel fark da budur. Zira kamuya yönelik yayıncılık sektörü, bütü-

Ne sermaye çevrelerine ne de siyasal iktidarlara,

aracılık edebilecek bu yapının hayata geçirilmesi, iktidar gücünü hiçbir şekilde paylaşmak istemenüyle sermaye gruplarına ve onların

halktan aldığı

yenlerce engellenmektedir.

çıkarlarına terk edilemeyecek kadar önemli ve değerli bir sektördür.

gelirlerle halka hizmet eden bir

TRT, son15 yıldır “kamu hizmeti yayıncılığı” yerine “iktidara hizmet ya-

Kamu hizmeti yayıncılığı yapabilmek

TRT

yıncılığı”nı benimsemiş, bunun sonucu

için olmazsa olmaz ilk koşul “mali özerkolarak da “kamu yararı” yerine “rantçılığı”

lik”tir. Bu koşulun sağlanması ise siyasal

gözeten, hemen hemen tüm programlarında

iktidarlar tarafından paylaştırılan “bütçe”den

dini faktörleri merkeze alan “dinci, gerici ve mezdeğil, doğrudan halk tarafından finanse edilmesiyhepçi” bir yayıncılık anlayışına savrulmuştur. Buna

le mümkündür. Geliri, siyasal iktidarın yönettiği

karşı çıkan ilerici/devrimci kadrolar ise ciddi bir

bütçeye ve her yıl oradan alacağı paya bağlı olan bir

tasfiye sürecine tabi tutulmuştur.

Kurumun, yeri geldiğinde siyasal iktidarın icraatlarını eleştirebilecek yayınlar yapması beklenemez.

Tüm olumsuzluklara rağmen; • Özerk, demokratik, katılımcı ve halktan yana

Mevcut durumda, kısmen de olsa TRT’nin “mali

bir TRT,

özerkliğe” sahip olduğunu söylemek mümkündür.

• Kamu hizmeti bilinciyle ve kamu yararını

Çünkü mali kaynağı, büyük oranda bandrol (tv, radyo

gözeten bir anlayışla yayıncılık yapan bir TRT,

cep telefonu fiyatlarının içindeki yüzdelik tutar) ve

• Ne sermaye çevrelerine ne de siyasal iktidarelektrik payı (her konutun elektrik faturasına eklenen

lara, halktan aldığı gelirlerle halka hizmet eden

yüzdelik tutar) gelirleri ile sağlanmaktadır ve bütbir TRT,

çeden bağımsızdır (Bu gelir yüzdelerinin de siyasal

toplumun örgütlü tüm kesimleri tarafından verilecek

iktidar tarafından çıkarılan yasalar ile düzenlendiği

mücadele sonucunda yaratılacaktır.

dikkate alındığında, ancak kısmi bir mali özerklikten

TRT’nin yok edilmesinin, bu alanın bütünüyle

söz edilebilir).

sermayedarlara bırakılması sonucunu doğuracağı

Kamu Hizmeti Yayıncılığının ikinci koşulu ise

unutulmamalıdır.

“editöryal bağımsızlık”tır. Yani TRT’nin içerik

TRT Halkındır!

Haziran-Temmuz-Ağustos 2019 • Sayı-466