BİLGİSAYAR MÜHENDİSLERİNİN ÖRGÜTLENME ATAĞI

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLERİNİN

ÖRGÜTLENME ATAĞI

Birkan Sarıfakıoğlu Bilgisayar Mühendisliği Meslek Dalı Ana Komisyonu Üyesi

B ilindiği gibi bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeleri takip etmekte zorlanır hale geldik. Her geçen gün yeni yeni teknolojiler, bu alanın özneleri olan mühendisler tarafından üretilerek insanlığın hizmetine sunuluyor. Bilgi ve iletişim teknolojilerinin sirayet etmediği meslek alanı neredeyse kalmadı. Buna bağlı olarak bilgisayar mühendisliği disiplini de birçok meslek alanına yön vermeyi başardı. Bu anlamda gerek mühendis sayısı ile gerekse de etki alanı ve üretkenliği ile bilgisayar mühendisliği disiplini üretilen teknolojilerin odağı haline geldi.

Şüphesiz ki bilişim sektörü salt bilgisayar mühendislerinden menkul değil. Sektör, ekonomik hacmine ve sosyokültürel belirleyiciliğine, bu sektördeki bilişim çalışanlarının omuzlarında yükselerek geldi. Lisans eğitimi süresince, bilişim yani bilgi ve iletişim alanının kuramsal altyapısı ile

ilgili aldığı birçok ders sayesinde bu alana bütünsel bir bakışa sahip olabilmesi bilgisayar mühendisliği disiplininin daha ayrıntılı bir perspektiften incelenmesi gerektiğinin bir göstergesidir.

İlk mezunun verildiği 1981 yılından bu yana (yaklaşık 31 yıldır) bilgisayar mühendislerinin mesleki ve toplumsal seyri epeyce ilginçtir. 90’lara kadar ne olduğu bile tam anlaşılmayan, genelde akademik ve Ar-Ge alanlarında kalan, 90’lardan 2000’lere kadar ise bilişim sektörünün atılım yapması ile birlikte altın çağını yaşayan bilgisayar mühendisleri için 2001 krizi önemli bir dönüm noktası olmuştur.

90’larda sektörün büyüme eğilimi ve bilgisayar mühendisi sayısının azlığı, bilgisayar mühendislerini yüksek maaşlarla ve bol konforlu, bol plazalı iş yaşamı ile tanıştırmış; “beyaz yakalı” profilinin önde gideni konumuna getirelektrik mühendisliği, 444. sayı, şubat 2012 105

miştir. 2001 krizi ile tüm sektörde baş gösteren daralma

Tablo 1. Mezun Sayıları (EE: Elektrik, Elektronik, Elektrikve dalgalanma ile beraber başlayan işten çıkarmalar ile

Elektronik Mühendisliği. BM: Bilgisayar Mühendisliği)

tanışmış, tabiri1c9a8iz7ise o be2y3az7yakaları 6ki7rl5enerek m1.a4v1iy2e

çalmaya başla1m9ış8t8ır. Daha 2so7n0rası ise po9p4ü5list sağ1e.ğ5i2tim0

politikaları ile de bilgisayar

mh1e9üm8h9eenndhiselriği2ileb0üö3nlüivmeürsia1teç.,ı1lah4rea8rküenğiviteim1rs.i6tne3idte7eliksizleştirilmiş1tir9. 9B0unun bi2r 3so3nucu o1la.3ra8k1sektörd1e.5m6ü7-

hendislik icra e1t9m9e1si gerek2e9n3bilgisay1a.r6m74ühendis1le.7ri4n3in

bir çoğu rutin 1iş9le9r2e ve ara38ka0drolara2m.0a5h4kum ed1il.e7r2e1k,

emeği vasıfsız1la9ş9tır3ılmıştır. 329 2.383 1.916

6.348

7.868 9.5109582 11.01179928834 12.8119585 14.5139686

16.4159287

59,06 M22ez,u4n6Sayısı

1B3M,92 Topla7m,65 EE

-24,7831 14,687568 25,6755

77,370 965

-12425,4928

1.016 913

1218,923 889

291,4699 -413,826 1.153

-132,3472 1617,533 1.412

Toplam 965

1.981 2.894 3.783 4.936 6.348

Büyüme(%) BM EE 17,39 5,24 17,39 5,24 -24,42 -10,14 0,00 -2,63 129,23 29,70 59,06 22,46

Bugün ise hem1n9i9te4lik hem 3de95niceliks2el.7ol7a8rak duru1m.9ç1o1k 18.3169388 202,7006 -904,526 1.520 7.868 13,92 7,65

daha vahim bir1n9o9k5taya gelm46iş9tir. Ayrıc3a.l2ık4lı 7konuml1ar.ı8n9ı y3i- 20.2159689 182,0733 1-.104,894 1.637 9.505 -24,81 7,70

stiraeyrıeskınsdıankıfsi aarltk1ışo9nç9ou6mk çuabrpeılcir4ıgd3iınr7.leÖşSenYMb3i’lng.6iins8av4yearirlemriüihl1ee.i9nfad2di2sei edecek olursa1k;9199781 yılınd5a0n4bu yan4a.ü1l8ke8mizde13.08b9i9ni

22.1179891 24.0179792

233 1.381 1.567

-62,9832 1.617,453 1.743 153,8303 2-.015,420 1.721

11.072 12.815 14.536

14,78 25,75 29,69

-4,28 11,23 -1,26

aşkın meslekta1ş9ım9ı8z bulunm62a2kta, her4y.ı8l d1a071 üniv2e.r1s6ite6- 26.2149393 233,2491 21.348,306 1.916 16.452 -13,42 11,33

deki 85 bölüm1d9en99aramıza744b8inden f5a.z5la58yeni bilg2i.s4a9ya9r 28.7149294 203,9256 21.757,837 1.911 18.363 20,06 -0,26

mühendisi ark2a0da0ş0ımız ka7tıl7m3aktadır6. A.3ş3a1ğıdaki t2ab.4lo6d2a 31.2109495 34,6394 3-.214,748 1.893 20.256 18,73 -0,94

ve grafikte yılla2r0a0g1öre bilgi9s8ay7ar müh7e.n3d1is8liği ve e2l.e5k6tr7ik mmüühheennddiisslliiğğii,t2eol0pel0kat2mronmike1zm.u2ün8hse1anydıilsalriığv8i,e.e5bl9eük9ytrüikm-eeleo2krt.ar6no4lna0irkı

33.7179197 36.4119198

437 3.684 1.922

275,0648 4.148,826 1.899 296,2729 4.821,084 2.166

22.178 24.077 26.243

-6,82 15,33 23,41

1,53 -1,20 14,06

gösterilmiştir. 2003 1.402 10.001

2.704 39.1119599 97,4485 5.525,842 2.499 28.742 20,26 15,37

Tablo 1 ve Gra2fi0k014’den d1e.7g2ö7rüldüğ1ü1g.7ib2i82011 yı3lı.i0ti1ba3riyle bilgisayar2m00üh5endi1sl.iğ9i7m0ezun1s3a.y6ıs9ı8EMO ö3rg.3ü6tlü1lüğü içerisinde2k0i 0d6iğer t1ü.m91d0isiplin1le5re.6a0i8t bölüm3le.2rd0e8n

42.1220800 45.4280901 48.62290070032

237,7138 61.313,143 2.462

149,8077 71.311,855 2.567

11-3..42,800215

180-..50490,9155

2.640 2.704

31.204 33.771 36.411 39.115

3,34 27,68 29,79 9,45

-1,48 4,26 2,84 2,42

mezun olanlar2ın00to7plam2s.1ay7ıs4ından17d.a7h8a2fazla d3u.r3u4m6a 52.0240304 113.7,2872 11.742,830 3.013 42.128 23,18 11,43

gelmiştir. 2008 2.446 20.228

3.637 55.6280005 112.9,7501 13.689,870 3.361 45.489 14,07 11,55

Buna karşın bi2lg0is0a9yar m2ü.h9e5n0disleri2n3in.1b7u8gelişim3e,.5ü1re0t- 59.1290006 210.9,1601 15-.630,849 3.208 48.697 -3,05 -4,55

kenliğe ve artı2ş0a1d0enk d3ü.4şe6n3 bir ö2rg6ü.6tle4n1me an3la.y6ış9ı4nı 62.8280407 127.1,7349 17.758,224 3.346 52.043 13,82 4,30

ve mesleki birl2ik0te1li1ği yet4er.l0i b6i5r şekil3d0e.h7a0y7ata geç3ir.d8iğ8i8ni söylemek mümkün değildir. EMO üyesi olan bilgisayar

66.72270020089

1227..49,543069

2230..21527,8824

3.637 3.510

55.680 12,51 59.190 20,61

8,70 -3,49

cmaübhielgnidsaisyiasramBGyısüMrıhaise:feniBkdyaiislk1lgel.airşsiMnıakiny2eamzbrueinsnMl7e0Skü0oahcdyeivaınalsadrıınörisdrıglai(üdğEtılire.E)nK:mabEeasl-iektrik,

2010 3.463

2E01l1ektr4o.0n65ik,

26.641 3.694 62.884

3E0.l7e0k7trik3.-8E88lek6t6r.o77n2ik

17,39 5,24

1M7,3ü9hen5d,2is4liği.

Grafik 1. Mezun Sayıları (EE: Elektrik, Elektronik, Elektrik-Elektronik Mühendisliği. BM: Bilgisayar Mühendisliği)

106 elektrik mühendisliği, 444. sayı, şubat 2012

yüzde 9 civarında bir orana denk gelmekte olup bu da örgütlenmedeki yetersizliği açıkça ifade etmektedir. Maalesef ki bu sorun bilgisayar mühendisliği disiplini örgütlülüğü kadar olmasa da EMO bünyesindeki diğer disiplinlerde dahi kendini göstermektedir. Her geçen yıl da mezun sayısı ve meslek odası üyeliği sayısı arasındaki makas açılmaktadır. Dolayısıyla bu sorun örgütsel bir sorun haline gelmiştir. TMMOB örgütlülüğünün bu alandaki meslektaş ile olan bağları her geçen gün zayıflamaktadır. Grafik 2a ve Grafik 2b’de bu gidişat açıkça serimlenmiştir.

Bugün kendisinin ve meslektaşlarının çıkarını, toplumun çıkarından ayrı tutmayan EMO bünyesindeki bilgisayar mühendisleri tarafından meslek dalı komisyonlarında yapılan özverili çalışmalara rağmen örgütlenmedeki yetersizlik çalışma yaşamındaki sorunlar başta olmak üzere birçok sorunu da ortaya çıkarmaktadır.

Bilgisayar mühendislerinin çalıştığı bilişim sektöründe mühendislik hizmetleri ve meslek alanları çerçevesinin yasal düzenlemelerinin tanımlı olmayışı, mesleki denetimin ve yetkili kişilerin olmaması sektörü tam bir kaosa sürüklemektedir. Yoğun ve esnek çalışma, fazla mesai, bitmeyen bilişim projeleri bu kaotik durumun sonuçları olarak karşımıza çıkmaktadır. Ülkemizdeki eğitim sisteminin çarpıklığı da bu kaos ortamını beslemektedir. Niteliksiz ve çarpık eğitim sisteminden dolayı sektörde çalışan mühendisler arasında bir kastlaşma yaratılmaktadır. Köklü

ve geniş imkana sahip üniversitelerde nitelikli ve kaliteli eğitim alan az sayıdaki mühendis analiz, tasarım ve modelleme gibi mühendislik faaliyetleri icra ederken; diğer meslektaşları rutin ve pratik işlere kanalize edilerek teknisyenleştirilmektedir. Bir yandaki mühendisler bilim ve teknik ile teknolojik ürünler üretirken diğer taraftaki mühendisler “son kullanıcı” olmaya mahkum edilmektedir.

Yukarıda da ifade edildiği gibi bilgisayar mühendislerinin sorunları kartopu gibi büyümüş ve komisyonlarda çözülemeyecek hale gelmiştir. Çözüme yönelik örgütlenme faaliyetleri kapsamında çalışmalar yapan komisyonlar ile meslektaşlarımızın tümünü kucaklayan bir örgütlülük maalesef yaratılamamıştır.

Geçtiğimiz dönemler içerisinde örgütümüz bünyesinde yapılan komisyon çalışmalarında zaman zaman örgütlenme adına önemli ilerlemeler de sağlamıştır. 90’ların başlarında, 80 Darbesi sonrası tüm yurtta tekrar yüksel-

Tablo 2. Üye Sayıları (EE: Elektrik, Elektronik, ElektrikElektronik Mühendisliği. BM: Bilgisayar Mühendisliği)

EMO Üye Sayıları

Büyüme(%)

BM Toplam EE Toplam Tümü BM EE

1982 2

2 710 710 712 0,00 0,00

1983 3

5 911 1.621 914 50,00 28,31

1984 2

7 701 2.322 703 -33,33 -23,05

1985 3

10 630 2.952 633 50,00 -10,13

1986 1

11 657 3.609 658 -66,67 4,29

1987 8

19 991 4.600 999 700,00 50,84

1988 6

25 832 5.432 838 -25,00 -16,04

1989 23

48 1.130 6.562 1.153 283,33 35,82

1990 13

61 828 7.390 841 -43,48 -26,73

1991 79 140 867 8.257 946 507,69 4,71

1992 136 276 849 9.106 985 72,15 -2,08

1993 131 407 858 9.964 989 -3,68 1,06

1994 33 440 811 10.775 844 -74,81 -5,48

1995 79 519 1.441 12.216 1.520 139,39 77,68

1996 34 553 890 13.106 924 -56,96 -38,24

1997 52 605 1.010 14.116 1.062 52,94 13,48

1998 138 743 1.172 15.288 1.310 165,38 16,04

1999 76 819 866 16.154 942 -44,93 -26,11

2000 100 919 979 17.133 1.079 31,58 13,05

2001 35 954 694 17.827 729 -65,00 -29,11

2002 47 1.001 1.018 18.845 1.065 34,29 46,69

2003 71 1.072 1.225 20.070 1.296 51,06 20,33

2004 81 1.153 1.468 21.538 1.549 14,08 19,84

2005 142 1.295 1.719 23.257 1.861 75,31 17,10

2006 172 1.467 1.881 25.138 2.053 21,13 9,42

2007 214 1.681 2.095 27.233 2.309 24,42 11,38

2008 329 2.010 2.324 29.557 2.653 53,74 10,93

2009 282 2.292 1.887 31.444 2.169 -14,29 -18,80

2010 188 2.480 2.069 33.513 2.257 -33,33 9,64

2011 183 2.663 2.164 5.677 2.347 -2,66 4,59

elektrik mühendisliği, 444. sayı, şubat 2012 107

meye başlayan toplumsal muhalefetin bir sonucu olarak

sürecinin temel motivasyon haline geldiğini göstermiştir.

bilgisayar mühendislerinin EMO bünyesinde sağladığı

Üniversite etkinliklerinde, bölüm başkanları ve akademik

örgütlenme düzeyinde de bir yükseliş bulunmaktadır.

camia ile yapılan toplantılarda, öğrenci etkinliklerinde,

2001 krizinden sonra, maviye çalan yakaları ve sınıfsal konumları ile ayrıcalıklı konumlarını yitiren bilgisayar mühendisleri EMO bünyesinde 2004-2005 yıllarında örgütlenme çalışmalarına yeniden başlamışlardır. Elektronik

mühendislerin yoğun olarak çalıştığı teknokentlerde yapılan etkinliklerde bu motivasyonun meslektaşlarımız ve meslektaş adaylarımız tarafından yüksek sesle dile getirildiği görülmektedir.

yayın ve üye sayılarında ciddi artış olsa da örgütlenme ve

Bu somut alan gerçekliği, odalaşmanın bilgisayar mühenmeslek disiplini konusunda söz sahibi olma noktasında

dislerinin örgütlenmesi için artık kaçınılmaz olduğunu gösgereken sıçrama gö2s0te0ri9lemem2iş8ti2r.

2.292

1.887 te3r1m.4iş4v4e MED2A.K16ro9tası-n1ı 4B,i2lg9isay-a1r8M,8ü0hendisleri Odası

Şimdiye kadar bilgi22sa00y01a09r mühe12n88d28islerinin22..ö42r89gü20tlenme21s..i086897 k33u31ru..54lu14ş43çalışma22l..a12r65ın97ın b--a31ş43la,,t23ılm93 as-ı 1yö98n,,68ü40nde belirlemiştir.

adına EMO içerisin22d00e1110MDK’la11r88v38e MED22A..K4686ü30zerinde22n..016694 yürütülen çalışmalar2-0E1M1O üyes1i8o3lsun/olm2.a6s6ın3- tüm b2il.-164

mB333ua535sy...ıö665vn771ed377esökizirkaod222ne...us233si454nui777dsüerE-e3cM--223inO,,,663öiç663rgeüristsined944l be,,,556üb499tuünslüürkeciçinertiasritnışdıelgisayar mühendisiGmreasfleikkta2ş.alarÜımyızeaSçaısyınıldaarnıo(dBaMlaş:mBailgisayaörrüMlmeüshi egnerdeikslliliiğğii)üzerinden koymuştur.

Grafik 2.b Üye Sayıları (EE: Elektrik, Elektronik, Elektrik-Elektronik Mühendisliği) Grafik 2.b Üye Sayıları (EE: Elektrik, Elektronik, Elektrik-Elektronik Mühendisliği)

Grafik 2.b Üye Sayıları (EE: Elektrik, Elektronik, Elektrik-Elektronik Mühendisliği)

Bugün kendisinin ve meslektaşlarının çıkarını, toplumun çıkarından ayrı tutmayan EMO bBünuygeüsninkdeenkdi ibsiinlginisavyearmmesülheekntadşilsalerırniıntarçaıfkınadrıannı, mtoepslleukmudnalıçkıkoamrıinsdyaonnlaaryırnıdatutymapaıylaann 108 elektrik moöEöülzzhMmvveneeOadrrkiiisllbüliiiğüzççine,aa4yrlle4eıışş4sbmm.iinsraaadçylleoaaı,kkrrşaaiusbborraaairltuğğg2nmmi0su1eea2ndnyaaöörorrmrggtüüaüttyhllaeeennnçmmıdkieeasddlremeerkkiaiiktayytareeadttfeeıırrrn.ssdiizzallniikkmççeaasllıılşşemmk aadayylaaı şşkaaommmıınnisddyaaokkniilassrooırrnuudnnallaayrrabbpaaılşşattnaa olmak üBzielrgeisbaiyraçor kmsoürhuennudidsaleorirntainyaççaılkıaştrımğıakbtaildişıri.m sektöründe mühendislik hizmetleri ve meslek Baillagnilsaaryıaçrermçeüvheesnindiinsleyrainsainl dçüazleışntlıeğmı eblielriişnimin tsaenkıtmörlüı nodlme amyıüşhı,enmdeisslleikki hdieznmeetitmlerini vvee ymeetkslielik kailşainlelrairnı çoelmrçaemveassiınisnekytaösraül tdaümzebnilremkaeolesrainsiünrütaknleımmleıkotelmdiar.yıYşoı,ğmunesvleekei sdneenketçimalıişnmvae,

MEDAK’ın rotasını Bilgisayar Mühendisleri Odası kuruluş çalışmalarına ve bu kapsamda örgütlenme faaliyetlerinin olgunlaştırılmasına yöneltmesinden bu yana yapılan çalışmalar sayesinde EMO içerisinde hiçbir zaman olmadığı düzeyde bir bilgisayar mühendisleri örgütlülüğü sağlanmıştır.

“Mesleğimize, örgütümüze ve ülkemize sahip çıkıyoruz, Odamızı kuruyoruz” diyerek yola çıkan komisyonumuz kısa süre içerisinde meslektaşlarımız arasında önemli bir sinerji yaratmayı başarmıştır.

Bölüm başkanları toplantısı ile komisyonumuzun aldığı karar akademik camia ile paylaşılmış; tüm bölüm başkanlarından TMMOB ile EMO ilke ve gelenekleri doğrultusunda olgunlaşacak olan bu sürece destek imzaları alınmıştır. Birçok üniversitede öğrencilere meslek odası örgütlülüğünün kazandırılması kapsamında bilgilendirme çalışmaları yapılmış, “Bilgisayar Mühendisliği Öğrencileri Odalarıyla Buluşuyor” ve “Bilgisayar Mühendisleri Odası Kuruluyor” etkinlikleri ile çok sayıda bilgisayar mühendisliği öğrencisine ulaşılmıştır. Ankara ve İstanbul’da MDK’lar tarafından düzenlenen çalıştaylar ile doğrudan meslektaşlarımıza ulaşılarak, sürecin gerekliliği konusunda hemfikir olunmuş; meslektaşlarımız oda kuruluş sürecinin olgunlaştırılması için desteklerini beyan etmişlerdir. Bununla birlikte şubelerimizde yapılan üye toplantıları ile ilgili süreç, şube üyesi bilgisayar mühendisleri ile paylaşılarak üyelerimize gereken bilgilendirmeler yapılmıştır. Bilişim sektörünün gelişkin olduğu illerde bulunan teknokent/teknopark’ larda standlar açılarak sürece destek amaçlı imzalar toplanmış ve meslektaşlarımıza bilgilendirmeler yapılmıştır.

Bilgisayar Mühendisleri Odası kuruluş sürecini tartıştırmak adına yapılan bilgisayar mühendisliği çalıştayları, meslektaşlarımızın yoğun olarak çalıştıkları teknokent/teknopark bölgelerine yapılan ziyaretler, üniversite öğrenci buluşmaları, yerellerde üye toplantıları, bilgisayar mühendisliği bölüm başkanlarınca verilen EMO içerisinde yürütülen odalaşma çalışmalarına destek imzaları, daha öncesinde bireysel düzlemde ifadesini bulmuş olan odalaşma talebinin artık kitlesel bir düzlemde de beyan edildiğini ve buna bağlı olarak da sürecin ete kemiğe bürünme vaktinin geldiğini göstermektedir.

EMO içerisinde örgütlenmiş olan bilgisayar mühendisleri, bilgisayar mühendislerinin sorunlarının EMO bünyesinde kurulan komisyonlarda çözülemeyecek kadar büyük olduğunu tespit etmiştir. Çözümün ise, meslektaşlarımızı kucaklayan, üyelerinin mesleki ve özlük haklarının geliştirilmesini hedefleyen, ülkenin bilişim politikalarında etkin ve söz sahibi, TMMOB ve EMO’nun toplumcu ve halktan yana ilkeleri doğrultusunda mesleki demokratik kitle örgütü Bilgisayar Mühendisleri Odası olduğuna karar vermiştir.

TMMOB örgütlülüğü açısından süreç bir kopuş olarak düşünülmemelidir. Odalaşma talebi, tamamen TMMOB örgütlülüğün bilgisayar mühendisleri ile kopmak üzere olan bağlarının hiç kopmamak üzere sağlamlaştırılması sürecidir. TMMOB örgütlülüğünün meslektaşını, halkını kucaklama sürecidir. Bilgisayar mühendislerini örgütlülüğümüze katma sürecidir. Türkiye mühendis ve mimar mücadelesinin önderi olan TMMOB’ye mücadele örgütü olarak bir mevzi daha açma ve örgütlülüğü büyütme sürecidir. Bu açıdan süreç bir kopuşa değil mücadeleci ve direngen bir sürekliliğe işaret etmektedir. Bundan dolayı diyoruz ki;

“Bilgisayar Mühendisleri Odası ile; Azalmıyoruz, Çoğalıyoruz, Küçülmüyoruz, Büyüyoruz, Bölünmüyoruz, Birleşiyoruz…” <

elektrik mühendisliği, 444. sayı, şubat 2012 109