SİNEMA BELLEĞİ KORUMA ALTINDA

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ

EMO Basın- Türkiye’nin elektronik ortamda en büyük sinema kütüphanesi olan sinematek.tv, geride bıraktığı 1 yıllık yayın hayatında binlerce film afişi, sinema üzerine araştırmalar, dergi ve makaleler ile arşivini her geçen gün büyüterek, sanatseverlere hizmet veriyor.

Alternatif Medya Derneği’nin başlattığı sinematek.tv projesi, sinema eserlerinin korunması, saklanması, onarılması ve gösteriminin yapılmasını amaçlıyor. Türkiye’de ilk olarak 1965 yılında Onat Kutlar tarafından kurulan, ancak 1980’de kapanan Sinematek’in temelindeki fikrin, iletişim teknolojilerinin yarattığı olanaklarla dijital ortamda yeniden canlandırılması ve geliştirilmesi hedefleniyor. Kutlar ve arkadaşlarının kurduğu Türk Sinematek Derneği 1965-1980 tarihleri arasında düzenlediği açık oturumlar ve çıkardığı dergiler ile sinema üzerine çok önemli tartışmaların merkezinde yer almış, araştırmacılar için kütüphane hizmeti sunmuş ve ticari sinemalarda gösterilme imkanı bulamayan yüzlerce filmi izleyiciyle buluşturmuştu.

“Sinematek.tv” içerisindeki dijital sinema kütüphanesi, İnternet’ten her an izlenmeye hazır bir film kütüphanesi, Türkiye’de yayımlanmış sinema dergileri, sinema üzerine yapılmış akademik tez ve makaleler ile afişlerin yer aldığı geniş bir arşive sahip ve bu fikrin tarihsel bir miras olarak kuşaklararası aktarımını sağlayacak dijital bellek oluşturuyor.

Sitedeki sinema dergilerinin geçmişi 1900’lü yıllara dek uzanıyor. Sürekli artan arşivde şu anda aralarında 1924 yılında Osmanlıca çıkan Sinema Yıldızı’nın da yer aldığı 63 dergi bulunuyor. Onbinlerce dergi sayfasından oluşan arşivde 1935-1937 yılları arasında 101 sayı çıkmış “Sinema Alemi” Dergisi’nin tamamına ya da Sinematek tarafından yayımlanmış Yeni Sinema, Filim, Genç Sinema dergilerinin tümüne ulaşılabiliyor.

En eskisi 1933 tarihli “Türkiye’de Sinema ve Tesirleri” adlı eser olmak üzere birçok kitap pdf olarak sitede yayımlanıyor. Sitedeki film afişleri de sinemaseverleri nostaljik bir geziye çıkarıyor.

Sitede, senaryosunu Nazım Hikmet’in yazdığı ve Muhsin Ertuğrul’un çektiği 1934 tarihli Türkiye’nin

ilk köy konulu filmi “Aysel Bataklı Damın Kızı” adlı yapıttan, ilk renkli Türk filmi olan 1953 tarihli “Halıcı Kız” ve Abidin Dino’nun İngiltere’deki Dünya Kupası’nda gerçekleştirdiği “Gol!” adlı, Türkiye belgeselcilik tarihinde çığır açan esere kadar uzanan geniş yelpazede, yabancı filmlere de yer veriliyor. John Ford’un yönettiği 1940 tarihli “Gazap Üzümleri” filmi bunlardan biri olarak izleyicilerin beğenisine sunulurken, ayrıca ödül törenleri, Nazım Hikmet anması, belgeseller ve kamera arkası görüntülere de sinematek.tv sayfasından ulaşılabiliyor. Ancak sinema sanatının başyapıtı niteliğindeki filmleri yalnızca üye olanlar izleyebiliyor.

Makale, tez, araştırma dosyaları içinde örneğin Ankara tarihçisi ve eski bir Sinematek çalışanı Turan Tanyer’in hiçbir yerde yayınlanmamış dosyaları yer alıyor.

Dijital bellek bölümünde ise sözlü tarih kayıtları bulunuyor. Bu bölümde şimdilik 1965-1980 yılları arasında Sinematek’e emek veren Jak Şalom, Ahmet Soner, Engin Ayça, Prof. Dr. Oğuz Makal, Abdullah Nefes ve Turan Tanyer’in kayıtları yayınlanıyor. Ayrıca Ahmet Sezerel, Ömer Pekmez ve diğer sinema emekçilerinin de bu bölüme eklenmesi planlanıyor.

Projenin Danışma Kurulu’nda, “Ahmet Soner, Doç. Dr. Ahmet Gürata, Ercan Kesal, Prof. Dr. Funda Başaran, Doç. Dr. Gülseren Adaklı, Jak Şalom, Prof. Dr. Oğuz Makal ve Turan Tanyer yer alıyor.

Aynı zamanda Uluslararası İşçi Filmleri Festivali’nin de düzenleyicisi olan ve sinemayı alternatif ve daha özgürlükçü bir iletişim ortamı yaratmanın önemli bir unsuru olarak kabul eden Alternatif Medya Derneği, projesiyle ilgili olarak sinemaseverlere şu çağrıda bulunuyor:

“Asıl olan göstermektir. Ortak duygular ve ortak düşler yaratmak, bu duygu ve düşleri bilgiyle çoğaltmak ve paylaşmak için bu bir başlangıçtır. Şimdi bu başlangıcı ileri götürmek için sinema dostlarının dayanışmasına ihtiyaç vardır. Bu projeye görüş, öneri, sinema arşivi ve yaratıcılığınız ile katkı vermek için sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. (www. sinematek.tv)”

2016 Temmuz • Sayı-457