EDİTÖRDEN: SÜT SİPARİŞ EDEN BUZDOLABI

ya

kullandığımız birçok uygulamada başlangıçta onay verdiğimiz pek çok işlev için aslında aydnosı dişulerummolgaerçaekrlbi.akHtıeğrıhmaınzgivebiçroğuuyngluulkamlaaayyırıknutılllıanomlaaradkaEnoLköEunmKceTadRyaeİnKrionMneaÜgyeHvtieErrdNdiğiDğimiİmSiziLzİsĞbıurİadişalnevbleirr

kişisel birçok verinin paylaşımına izin vermekte. (Şekil 1)

Her ne kadar uygulamalar bu bilgileri, kendi işlevleri için kullanmak için istiyor

EDİTÖRDEN olsalar da bu durum, söz konusu bilgilerin ticari değerinin son derece yüksek olduğu gerçeğini değiştirmiyor. Yukarıda kullandığımız örnekten devam edersek, yön bulma amaçlı olarak paylaşılan konum bilgisi, aynı zamanda markaların mağazalarının yakınında olan gezgin

kullanıcılarDiçri.nÖdzegküulrlaTnaabmileecreği bir ticari değer içeriyor. Bu nedenle zaman zaman bir alış veriş merkezine girdiğinizde ya da sokakta bir markanın mağazasının önünden geçerken o

SÜT SİPARİŞ EDEN BUZDOLABI markanın promosyonları ile ilgili mesajlar alabiliyorsunuz. Gezgin cihazlar gibi kişisel araçların sahip olduğu Nesnelerin İnterneti kapsamında

incelenebilecek uygulamalar, doğaldır ki, kişisel hayatımızı etkilerken, güvenlik alanındaki

Nesnelerin İnterneti kavramını tanımlamuaykgiçuilnamonalyaırllairsdeırkişisel vbeirlgmileemrimenizizi hdaeliniçdeereisne pueykgulçaomka vkeurrinuilnmuyyinoer voetoyönnombulsmistaemler

şu ifade kullanılmaktadır:

tarafından elde edildiği veişdleeğveinrlienkduilrlialndiağmi sıyisotresmulneurzo.laBrairk aöçnıedaçnıkmbaakkttıağ.ımızda bu tip

“Dolapta sütünüz bittiğinde İnternet üzerindenŞeahlrıişnvhereirşyerine kbuirruuluygkualmameraanlaınr, içhetşiiytaliçidçuişyldeuvğleur bilier sviezrei doaliarrapkekdeçoğkervleenridyii-kayıt ÖrtyNgtrBaeiaüinunenrmldmsmıİucabsmnneeyiiubüettlglşleeiaalşuktetsrbzmialinlrdpıaunenieaimenleşiıkthuğşlmiİael’bieinnençllvnaad,urtilerenelüğabydedrrlozkuianaakunrunninebuuğirlutıuliorzluipallnakt.knayoilşogşaanıanmltivuşaıoorabllonammaaamitkmmngroaalbemzitıadünkiiotrkavaterereşetühlmuoeibüanknNlkeiayrüdirlüaylerdamtotanasaıeplmnlkbkaüeayeriarızenrsalzl.rgiekmıpBiobörneİailraiitnenmrrrükyçtiglideşaoİamlçgödbmaİoeenrnokcmılöürulvtnyktüaettnalizılşaeeeraeemsyanumeküleenrprrıteaskanstnnbeenalknılsbıelacpeüieknneebüedlrnaeatmiletBrtanınaaşydkaldziinğıalanuedüNü;oçpa.rÇrlosc”drığğenzıaybyaraeileaşevüahğdm.oösuydsienğlrnmıaıaylntdkaiHndaaılzbdtnleı’aiüdsrıieerlniedelfrraalüıcemnklıe.raaaerğade--sig.ı,,nsnınöanıBöaldzierhauçyıentriknaaksmnldpouraoaeınnatrdaltğuksulaırkskokHHolrpaaöeağnktsniırnkıuaaalrrnzuısee,aevyulmaracıbrmrüerlbdtkydmvhüvapinaslınbiuiraaşazekevtalmldşlaeunaemığkerniliimsdkeinsscrurıkagbniiaeenraiteddssnmaıileiiivlsntğdnteagirnndlbeiğiiariuiasayiyaminmbeioöşmçturozmtreeikliniazçallrzueezlmaue;vlbeoraiaismoyıgaeşrzlnyykikşbanlglilüarngeansijakdupuocvvvklmornuöaruaıeeaelliçelallrnalanoşeağalkrarmaanr“rlmmenmsdnrıalmlabçdıımaiainadskaşaübkoieğekyağomçdlyavoylkksbilaltııisemaıaatüeyybntraayğkerier.b,uakksuşiıvakıiu.zğzımzdiblttelBlerudsı(iıvsieblurğnloŞvlanıbuiudeğımreuzıdsnsmebumriroeitlyeçbiğmmkbueeiurlv”lakliüıüliidimaimgnnezenüllşariyryiirnmlçdm1iıvblş,üaieazçeomdel)alsskuvnveıukeirkinöklçllbleırrlemiüıyeeünzuio,itnudiöronnlrılğkiğenmlkdnyygrlkaüeuoekg.agoaaicorieannrNnlniuünenırasnişlaidlnnglusupiobiyenyeuagsaiüoneasnlsidmkeneublimruruyknıeşellizgişualyuanetlcndbütagüemnebdolueliaeuşzieilvvmyuikryalrnaıadrlrrggelumnretnlçueeibeıniieolanrcnlroğımlmatllerim.iayikiiitsİışlhgrrğiyrıaaanklçlidıgeaialikpıvnatinellizeneonetıdeldğavdatllçarrlgaakiiiaa.bekinienmcğiıcşnrlrşç.uÖraıeailidaalnilteiçrltenkikzraao-iniiıe.nnngçrrmoeoeitednarğllkeiaeeydğitsknnnaaeii günlük etkinliklerimizde sürekli etkileşimde olvdeurğiluemrinuzdceiğhearzilanre.deni ileddeığşesrainldiınrıslaorna dçoekredcaehyaüfkaszelka omldaruuğzukgaelmrçaekğtiandiırdevğeişvteirrlmeriiynodr.önem Örneğin akıllı şehir uygulamaları sayesinde trafdikönkeavmşaskılzadrıırİınlatebri-ldiği yakYınukdaörnıedma dkeulmlaenddyıağdıma oızldöurknçeakftaeznladgeüvanmdemedeegreslemk,işytöirn. bulma

net üzerinden haberleşerek trafik sıkışıklığını giderecNeeksnşeekleilrdine İnterneatmi auçylgı uollaarmakalpaarıylailşeılahnaykaotnımumızabilggiirsein, ayontoı znaommancdihaamzlaarrkınalakruınllanım

sinyalizasyon zamanlamalarını ayarlayabiliyora,labnölyalerıcneınö,zgeiltltiikkleçe erişilmmeasği avzealgaerlıinşıtniriylamkeınsiınkdoalaoyllaanşagnezugyignuklaumllaandıcoınlaarnıimçinlardıeilkeuçlloak- hızlı

büyük şehirlerde oldukça fazla zaman harcabniranşeykoillcdueluarktlaacraınğını öngönrambielkecyeağnilbışirotlimcaaryiadceağketırr.içYearkiyıonr.geBluecneekdteenhlaeyaztalmaraımn ızzaımetaknileyen

süresi kısaltılabiliyor. Benzer şekilde, İnternetebbiarğçloıkgekzogninudciahbazu-tip cihabzliarradlaışnvedreisştmekearklmezainoelagniarğdıiğbiunliuzpdehyaayadtalasroımkaıkztıakboilramylaşrtkıarmnıanlarına

lardan aldığı hız verisini yön bulma algoritmasizınina verirken, arka planda toplanan vemrilaeğrianzadseınfıanrkölınüişnledvelnerigeoçlaebriklecneğoinmi aarkkıladnaıntutup,

ekleyen uygulamalar kullanarak, gideceğimiz ykeurlelanımında azami özeni göstermekte yparraormbousluyonnmlarkıtial.e ilgili mesajlar alabiliyorsunuz.

sadece en kısa ya da en konforlu yolu değil; anlık olarak en kısa sürecek yolu da öğrenebiliyoruz. Ya da giyilebilir cihazlar (bileklik, kıyafet vb.) üzerine bütünleştirilmiş sistemler sayesinde özellikle yaşlı ya da kronik hasta insanların sağlık verileri sürekli takip edilerek önleyici tedavilere olanak sağlanabiliyor.

Gezgin cihazlar gibi kişisel araçların sahip olduğu Nesnelerin İnterneti kapsamında incelenebilecek uygulamalar, doğaldır ki, kişisel hayatımızı etkilerken, güvenlik alanındaki uygulamalar ise kişisel bilgilerimizi de içeren pek çok verinin yine otonom sistemler tarafından elde edildiği ve değerlendirildiği sistemler olarak öne çıkmakta.

Nesnelerin İnterneti kavramı on yıllardır dile ge-

Şehrin her yerine kurulu kameralar, çeşitli iç

tirilmesine rağmen son yıllarda hayata geçebilmeişlevler ile size dair pek çok veriyi kayıt altına

sindeki en önemli etken, donanım sektöründeki

alıp sınıflandırmakta ve anlamlandırmakta. Bu

hızlı gelişme olarak ortaya çıkmakta. Özellikle

verilerin insan emeğiyle işlenmesi mümkün olmagömülü mikrodenetleyiciler, hiç olmadığı kadar

dığı için arka planda çalışan “büyük veri” işleme

çeşitli ve ucuz bir şekilde bulunabiliyor. Bu

algoritmaları ile işlenerek olası senaryolara göre

mikrodenetleyicilerin kullanıldığı geliştirme

değerlendirilerek; karar destek sistem çıktıları

kartlarını ise yapacağınız uygulamanın seviyesine göre birkaç dolardan birkaç yüz dolara kadar

Şeekil 11:: AAkkılıllılıKKoonntrtorloilçiiçnin cihaozlıunşıztuüruzelmriankdtea.nÖerrnişeiğmineİinztienrnvetrüdziğeirninizdevneryialpeırcihazınız üzerinden erişime lan kişisel mesajlaşmalar, sosyal medya paylaşımedinmek mümkün. Fakat hepsinden önemlisi bu izin verdiğiniz veriler

ları vb. içinde bulunan çeşitli anahtar sözcüklerin

donanımların kullanımına izin veren geliştirme

taranması ve değerlendirilmesi bunun ilk akla

yazılımlarını artık ilköğretim çağındaki çocukların

gelen örneklerindendir. Bununla birlikte özellikle

dahi kullanabilmesi. Bu sayede giderek katlanan sayıda geliştirici

sosyal medyanın günümüzde geldiği nokta düşünüldüğünde söz

birey, çeşitli paylaşım ortamlarında deneyimlerini paylaşarak

konusu verinin ulaşacağı boyutun büyüklüğü nedeniyle yapılacak

bilginin katlanarak artmasını sağlamaktalar. Nesnelerin İnterneti

olan gözetleme yukarıda anlattığımız sistemlerin çalışması ile

konusundaki hızlı değişimin arkasında, en önemli dinamizm

mümkün olabilecektir.

olarak bu mekanizma yer alıyor. Günlük hayata dair uygulamalar

kadar fark edilmese de Nesnelerin İnterneti birçok sektörde

Burada asıl sorun, bu sistemlerin içeriğindeki verilerin güvende kendine uygulama alanları bulmakta. Örneğin bir ürünün

liğinde ortaya çıkmaktadır. Her ne kadar üst seviye güvenlik

tedariği sırasında geçtiği tüm aşamalardaki konumu ile birlikte

yazılımları ile korunuyor olsa da içerdiği verilerin değeri nedeni

sarsıntı, sıcaklık, nem gibi verileri lojistik firmaları tarafından

ile dış saldırılara çok daha fazla maruz kalmaktadır ve verilerin

gerçek zamanlı olarak takip edilerek; bozulma, kırılma gibi

dönem dönem sızdırılabildiği yakın dönemde medyada oldukça

istenmeyen durumları kaydetme ya da zamanında önlem alma

fazla gündeme gelmiştir.

şansı bulabiliyorlar. Endüstriyel üretim, tarım, lojistik, güvenlik

Nesnelerin İnterneti uygulamaları ile hayatımıza giren otonom

gibi pek çok alanda örnekleri artırmak mümkün.

cihazların kullanım alanlarının, gittikçe erişilmesi ve geliştiril-

Bu tip uygulamalar beraberinde birçok tartışmayı da getiriyor. Öncelikle yukarıda tarif ettiğimiz trafiğe göre yön bulmayı kolaylaştıran uygulama, aralarında bizim cihazımızın da bumesi kolaylaşan uygulama donanımları ile çok hızlı bir şekilde artacağını öngörmek yanlış olmayacaktır. Yakın gelecekte hayatlarımızı etkileyen birçok konuda bu tip cihazlardan destek alma

lunduğu (çünkü o uygulamayı kullanıyoruz) pek çok gezgin

olanağı bulup hayatlarımızı kolaylaştırmalarına izin verirken,

cihazın konum verisinden yararlanarak çalışmakta. Bu bilginin

arka planda toplanan verilerin de farklı işlevleri olabileceğini

paylaşımı için uygulama kurulurken onayı bir kez istiyor ve

akılda tutup, kullanımında azami özeni göstermekte yarar

bundan sonraki tüm çalışmasında da bu onayı kullanıyor. Onay

bulunmakta.

2016 Aralık • Sayı-459