BÜYÜK TÜRBO - GENERATÖRLERDE YENİ SOĞUTMA SİSTEMİ

drenajı, su muamelesi ve pis su tard tertibatı. E. Elektrik Baraları, Takat Kablosu, Kablo

Kanalları, Peşeller ve Oluklar İçin Yer (1) Generatörl^rden transformatörlere gene ratör uçları, (2) Kontrol dairesinden generatör katına, türbin katına, elektrik teçhizat hücresine ve salt sahasına kontrol kabloları, (3) Kablo yayma odası, uç odası veya oda ları, (4) Yardımcı takat fiderlerı ve kontrol dev releri peşelleri, (5) İstasyon aydınlatma pesellerı, (6) Topraklama sistemi. F. Ofis ve Diğer Maksatlar İçin Yer (1) Mes'ul şahıs, kâtipler ve dosyalar ıçm odalar,

(2) Müracaat odam, (3) Lâboratuvar, (4) Banyo, tuvalet v. s. (5) Merdivenler ve koridorlar için yer. G. Santral binası güvertesi ve salt sahası, aşağıdaki esas teçhizattan ibaret olarak (1) Transformatörler, (2) Yağ şalteri ve seksıyonerler, (3) Baralar ve çerçeve yapılan, (4) Boru sistemi (su, hava ve yağ), (5) Aırzu edildiği takdirde yağ temizleme, depolama ve boşaltma imkânları.

U. S. A. Department of Interıor Bureau of Reclamation, Design supplement No. 4 adlı ma nüelının birinci faslından tercüme edilmiştir.

Büyük Türbo Generatörletde Yeni Soğutma Sistemi

Dünyanın ilk en büyük, sargıları HU i'e so ğutulan (jeneratörü Metropolitan Vickors E. Co. tarafından design imal ve tecrübe edilmiştir. Bu makine, 30 mW, 11,8 kV, 3000 d/dak lık, ilet kenlerin içinden devreden su ile stator sargıları soğutulan bir A. C. turb© generatördür. Su faal bakır kısım ile doğrudan doğruya temas etmektedir. Bu, nakliye şartlarının sınırladığı ebatları arttırmaksızın daha büyük çıkış güçleri elde edilebileceğini gösteren büyük bir başori

Mesut A. ŞENYOL Y. Müh E. î. E ter aynı ebatlarda bir. 30 mW Uk makineden 150 mW güç temin etmek mümkün olöcaktır.

Yukarıda karakteristikleri verilen makine Central Electriciry Authority ile yapılan bir mukavele gereğince M. V. tarafından Bold (St. He'cns) santralında kurulmakta olan dürt 80 m W lik ünitenin üçüncüsü olarak tesis edile cektir.

İlk iki ünite standard hava ile soğutmalı tipten olup bir müddetten beri serviste bulun

du*. Normal soğutma sistemindeki bir makineye nazaran yeni soğutma sistemindeki bir makine beş misli kadar bir çıkış gücü verebilir. Eğer mil ve yataklar uygun olarak hesaplanmış Ue

maktadır. Su, makinenin bir ucundan diğer ucuna llet gen sıralarına paralel olarak akmaktadır. Su iletgenlere hususi başlıklarla baglan

B. M. U. — 5

mış teole plastik tüp'lsr içersinden akarak gel mekte ve aynı şekilde tüplerle diğer uçtan çı kış hnşlıgına geçmektedir.

Komple su devresi, pompa, soğutucu, süx geç, akım alarm», sn sıcaklık göstergesi, sıcak lık alarmı ve iletgenlik ölçü aletini ihtiva eder. Hu, makineden yukarıda, sızıntılara karşı sevi ye alarmı ile teçhiz edilmiş bir tanktan temin edilmektedir.

Generatör, iietgenliği 2,5 Mega ohm enı2 te kabül eden damıtık sn kullanılarak bütün stan dard çalışma tecrübelerine (açık ve kına de\rf kaıakteristikleri ve kayıplar dâhil) t;ıbi tutul muştur.

Takriben nominal kapasite. (37,3 MVA) 11,8 kV ve sıfır güç faktiiriinde, yııpılan beş saatlik ısınma tecrübesinde suda, plâstik tüp nnglııntilanmla toplam kayıplar J KW'tan az olmuştur. Eğer Mnnchester şehri musluk sınıı kullanılsa ydı, kayıplar 10 kVV tan a/, olacaktı.

Tecrübe esnasında damıtılmış sudaki ma\. sıcaklık yükselmesi 2 C olmuştur. Bakır ve sn tema» yüzeyindeki sıcaklık bundan ancak 0,2 C yüksektir. Sargılarda 1,27 kg/cm' lik bir basınç*

meydana getirmek için komple devrede suyu pompalamak için 8,8 k\Vhk gtıç kullanılmıştır.

Bunlardan sonra tam voltajda ani kısa dev re, tecrübesi ve nihayet iletgenlerden su akışı de vam edeiken 2 İ.G kv'luk aşırı gerilimde fazlar ve topıak arasında lıir dakikalık bir aşırı ge rilim tecrlıb! «İ yapılmıştır.

r.o!ıl ^ıcıîraîıii'l.ı'd n~nr.;ı1 sofrutma ıisr<> mindeki 30 MVT Iı!ı gcwrai:,r'.vrte 1.835 A lık yükte ve soğutma hava.«ı 85"C iken izolâsyon dışında bobinler arasındaki bir termokulp ile sı caklık yükselmeli 65 C olarak ölçülmüştür. Bn na tekabül eden bakır sıcakugı takriben 115°C rahmin edilmiştir.

Su ile soğutulun iletgenlerde neg saat 1.750 A lik akım taşındıktan nonra bakır sıcaklığı •J9.2 C yükselmiştir, giriş damıtık su sıcaklığı 27'C tir.

Bakır ile temasta olan izolasyon kısımları nın mü ande edilen ısınma limitleri dahilinde, ııı ile soğutma halinde, çok daha yüksek akım taşıma kapasitesine erişilmektedir.

The Metropolitan Vıcker.s Gazette De (( mber 1956 Elcctrical Bevıeu? V, Decernber

105 fi

Volan Vas.tasiyle Süratle Devreye Sokulan

Y ardımcı Elektrojen Grupları ] r

M. BOCHET E. GOMBERT

Aşıtyıdakt yazıda AMlıom tınınım lanılııı ılıııı tatbik edilen rr tıılhaşatı lııç hır tarzda cv ır.ııun kesilmesine mıtsaaıle prlilmiyen yırlerdc kullanılan ıhı rolânlı fatihin hu tarifı ytıpıl »mktu VB Utytkıhın ıjbsterilmehtrtiır.

Otomatik yol almalı gruplaıın prensibi : Cereyanın kesilme türesine ve esas şebeke de meydana gelen âıizanın sebep olacağı fosil lerin kıymetine tabı ol firak, yıııdimeı Riuplaı bir çok çeşitte imal olunmaktndırlaı

Motorun Volanı

Tercüme Eden : Halûk CEYHAN Y. Müh E. î. E

Şekil i de gösterilmiş olan grup, servisin 10 saniye, kesilmesinin mümkün olabileceği yerler de kullanılabilir. cD>. elektrik demarörlü <Mv motb'rü, »Re» gerilim regülâtörlü ?A» alteraa tdtune bağlıdır. Şebekede bir arıza halinde «R^ ıöleal <D» demarönünün devreye girmesine vu enveı.söıtln N t ) nonnal imdat kontakları nın degriijnıesıne Hcbep olur.

Motorun vol.'m Vn ANır volan \EMr

Diesel M rol verici Akü b

Alte^î

^

Re

Î

IN

Şekil : 1 10 sec kesintiye müsaade edi 'en yer lerde kullanılan imdat grupu şeması.

E. M. M. — 5

îjekil : 2 Tek nıagnetik kavranıalı otomatik >ol almab grupıın şeması.

Şekil 2 de gösterilmiş olan model, «Rı geri lim regülâtdrlü ,<A^ alternatörüne ve ağır «V» volanına bir EM,» elektro magnetik kavrajna aiylc bağlı «M» Pleae.l motorunu İhtiva etmek