TEKNİK ELEMANLARIN SINIFLANDIRILMASI VE SELAHİYETLERİ HAKKINDA TALİMATNAME TASARISI

Elektrik, Elektronik ve Fizik iğleri ile ilgili teknik elemanların sınıflandırılması ve seıâhiyelleri hak kında talimatname tasarısı

Teknik elemanların vazife ve salâhiyetlerinin tesbitl ve gerekli kanan veya talimat

namenin hazırlanması için geçen çalışma devresinde bir komisyon teşkil edilmiş ve bu ko

misyonun hazırladığı tasarı aşağıda azalarımızın bilgisine sunulmuştur. Talimatname

tasdik edilmeden önce azalarımızın İleri sürecekleri fikir ve görüşleri de nazarı itibara

almak istiyor ve bu hususta gerekli ilgiyi göstermenizi bekliyoruz.

İDARE HEYETİ

MADDE 1 — Elektrik enerjisi, telli mu habere, telsiz muhabere, elektronik ve fizi ğe ait işlerin mekanik, statik, elektrik, plân, proje, resim ve hesaplarının hazırlanması; imâl, bakım, etüd, şartname, keşif, kontrol, ekspertiz, ehüvukufluk, müşavirlik, röşerş ve bu konuların tatbikatındaki fennî mesuliyet lerini ihtisas ve iştigal mevzulanna göre. Dr. Y. Mühendis ve Mühendisler deruhte eder ler. Bu elemanlar birinci sınıf fen adamları nı teşkil ederler. Birinci sınıf elemanlardan gayri fen adamlarının selâhiyet ve mesuli yet hudutları bu talimatnamede belirtilmiş tir.

MADDE 2 — Birinci sınıf fen adamları nın iştigal ve ihtisas sahaları:

A) Elektrik enerjisi:

Menbalan ne olursa olsun, enerji san trallannda mihaniki enerjinin elektrik! enerjiye transfer edildiği veya reaktörden nükleer enerjinin elektrikî enerjiye intikal ettiği başlangıç ve münteha ile aradaki kıs min etüd, proje, bakım, işletme ve i n ş a ^ n elektrik mühendislerinin iştigal ve ihtisas sahasıdır.

B) Elektrikî nakiller üzerinden Elektrik enerjisi vasıtasiyle, ses, hayal, yazı, kuman da işareti v.s. sinyal göndermekle ve komu tasiyonla (otomatic swıtching) ilgili muha bere işleri Elektrik muhabere mühendisleri nin iştigal ve ihtisas sahasıdır.

Bu sahada ancak 3458 sayılı Kanunun şümulüne giren ve yukarıda zikredilen ihti sası yaptığı tevsik olunan Mühendis ve Y. Mühendisler çalışırlar.

C) Telsiz Muhabere: Telsiz olarak esir dalgalan ile neşir suretiyle veya dalga na zımları yolu ile ses, hayal, yazı, kumanda ve ya ölçü işareti v s. göndermekle ilgili elek tronik işleri telsiz mühendislerinin iştigal ve istıhsas sahasına girer..

D) Atom fiziği, reaktörler, sağlık fiziği, radiyaklar, ölçü, ayar ve optik âletleri ile akustik, mimarî ve jeofizik mevzuları fizik mühendislerinin iştigal sahasına girer.

MADDE 3 — Bu talimatname hükümleri Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti dahilinde çalışan bütün yabancı firmalara da şamildir.

Ayrıca bilûmum yabancı firmalar, taah hüt ettikleri işlerin nevine uygun olarak Türk El. Müh Odasında ayni ihtisasta kayıt lı bulunan birinci sınıftan en az bir elema nın mes'uliyeti altında çalışmakla mükellef tirler.

BİRİNCİ BÖLÜM Enerji işlerinde selâhiyet hudutları MADDE 4 — Birinci sınıftan gayri fen adandan aşağıdaki üç sınıfa ayrılmıştır: İkinci Sınıf Fen Adamları: a) Memleketimizdeki teknik öğretmen ve tekniker okulundan mezun olanlar. b) Mülga Nafıa Kondüktör mektebinden mezun olanlar, c) İstanbul teknik okulunun mülga fen memurluğu veya Teknikerlik kısımlarından mezun olanlar, d) Yukarıda adlan zikredilen okullara muadil meslekî tahsil verdikleri Maarif Ve kâletince tesbit edilecek yabancı memleket ler okullarından mezun olanlar. Üçüncü Sınıf Fen Adamlan: Memleketimizdeki Sanat Enstitüleri ile özel Sanat Enstitülerinden mezun olan lar veya muadil meslekî tahsil verdikleri Maarif Vekâletince tesbit edilecek yabancı memleketler okullarından mezun olanlar. Dördüncü Sınıf Fen Adamlan : Sanat Okularından veya muadil meslekî tahsil verdikleri Maarif Vekâletince tesbit edi lecek yabancı memleketler okullarından me zun olanlar. Bu tasniflere girmeyen ve fakat daha ev velce yeterlik belgesi olan I. grup elemanlar la, ilk tahsili müteakip en az iki sene I. Sınıf eleman nezaretinde çalışmalar imtihanı mü teakip IV. sınıf elemanlar arasına ithal edile bilirler. MADDE 5 — Bu talimatnamenin 4 üncü maddesinde sözü geçen ikinci sınıfa dahil fen adamlan:

E. M. M. — 31 22

a) Tâkatlan 75 Kwı geçmiyen (hastane, sinema, opera, tiyatro, konser salonları hariç) binaların dahilî tesisatlarını mûstakilen yap mak (muharrik kuvvet ve ışık).

Not: Hastane, sinema, opera, tiyatro ve konser salonları yalnız I inci sınıl elemanlar tarafından yapılır.

b) Projeleri ihtisas ve iştigal mevzulan na göre I inci sınıf fen adamları tarafından tanzim edilmiş, tâkatlan 500 Kw. a kadar elek trik tevzi tesislerinin mûstakilen işletme, ba kım işleri ve şantiye şefliğini yapmak.

c) Projeleri ihtisas ve iştigal mevzulanna göre I inci sınıf fen adamları tarafından tan zim edilmiş 15000 voltu geçmiyen ve 500 Kw. ten yukarı olmıyan enerji nakil hatları ile,

Transformatör merkezlerinin işletme ve bakımını yapmak.

d) Projeleri I inci sınıf fen adamları tara fından hazırlanmış veya kontrol edilmiş ve numuneleri yine I inci sınıf elemanlar tarafın dan muayene edilerek rapor verilmiş 231/400 voltta 75 Kw a kadar sabit veya dönen elek trik makine ve cihazları yapmak.

e) Projeleri birinci sınıf fen adamlan ta rafından hazırlanmış veya kontrol edilmiş te pe kuvvetleri 750 Kg. kadar elektrik direkle 0 rini yapmak.

i) 5.00 Kw. a kadar elektrik tevzi tesisleri nin mûstakilen işletme ve bakımını yapmak.

g) Alçak gerilim (500 volta kadar kulanı lan) malzemelerinin şartname, keşif, kontrol, eksper, bilirkişiliklerini yapmak.

h) Asansörlerin tamir ve bakımını yap mak. Selâhiyetini haizdirler.

Not: (İnsan veya eşya taşıyan bilûmum asansör tesisattan yalnız birinci sınıf eleman lann mesuliyetleri altında yapılır)

MADDE 6 — Bu talimatnamenin 3 üncü maddesinde üçüncü sınıfa dahil fen adamlan.

a) Tâkatlan 25 Kw ı geçmiyen binaların dahilî elektrik tesisatlannı, mûstakilen yap • mak, b) 200 Kw. a kadar alçak gerilim tevzi te sislerini mûstakilen işletme ve bakımını yap mak, c) Alçak gerilim donen veya sabit elektrik makinalannın tamir ve bakımını yapmak, d) Asansörlerin yalnız elektrikî devrele rin tamirini ve bakımını yapmak, e) 5000 Wat'a kadar teshin cihazlan yap mak, f) 200 Kw. a kadar alçak gerilim şehir şe beke tesisatı şantiye şefliği yapmak, selâhiyetini haizdirler.

MADDE 7 — Bu talimatnamenin 4 üncü maddesinde zikredilen dördüncü sınıfa dahil fen adamları:

E M. M — 21 22

a) 5 Kw. a kadar binaların yalnız aydın latma tesisatını yapmak, b) 50 Kw. a kadar alçak gerilim tesisatı nı işletme ve bakımını yapmak, c) Asansörlerin yalnız bakımlarını yap mak, d) 1000 Watt'a kadar teshin cihazlar* yapmak, ve 5000 Watt'a kadar olanların ta mirini yapmak, selâhiyetini haizdirler.

İKİNCİ BÖLÜM Telli Muhabere İşlerinde selâhlyet huduttan MADDE 8 — Bu talimatnamenin 4 üncü maddesindeki ikinci sınıfa dahil fen adamla rı : a) Projeleri ve inşaatı ihtisas ve iştigal mevzulanna göre I inci sınıf elemanlar tara fından tanzim edilmiş, şehirler arası adî ve koaksiyel telefon kablolan ve üzerinden ku ranportprler çalışacak olan kruvazmanlı ha vaî telefon hatlarının bakım işlerini yapmak, b) Şehirler arası kuranportör, terminal ve reportör istasyonları, şehir otomatik telefon santralları, 3000 hatlıktan aşağı yeraltı telefon kablo şebekelerinin tatbikatını yapmak, c) Kablo ve havaî hat arızalarını bulmak re gidermek, d) Şehirler arası terminal ve reportör merkezleri seviye ayarlan, otomatik telefon santrallan rehabilitasyon işlerini yapmak, e) Şehir yeraltı telefon şebekelerinin tat bikat ve detay projelerini yapmak, f) Birinci sınıf eleman nezareti altmda 10.000 hatta kadar olan telefon santrallannın şantiye şefliğini yapmak, g) 10 çiftten aşağı telefon kablolannm imalât kontrollüğünü yapmak, selâhiyetini haizdirler. MADDE 9 I Bu talimatnamenin 4 üncü maddesinde zikredilen üçüncü sınıfına dahil Fen adamlan : a) Havaî telefon hattı ve kablo işlerinde şantiye şefliği, formenlik, baş sürveyanlık yapmak, b) Kuranportör ve otomatik telefon san trallan baş makinistliğini (bakım ve ayar iş leri) yapmak, c) 1000 hatta kadar ufak otomatik telefon santrallan tesis işlerinde şantiye şefliğini (ikinci sınıf elemanın nezaretinde olmak şar tile) yapmak, d) Telefon röleleri ve makinalan atelye şefliğini yapmak, e) 50 ilâ 300 hatta kadar PBx santralla nnın tesis ve bakımını yapmak,

MADDE 10 — Bu talimatnamenin 4 üncü

maddesindeki dördüncü sınıf fen adamları: a) 50 hattan aşağı Manüel ve otomatik

PBX santralları tesis ve bakımını yapmak. b) Büyük santrallarda kablaj işleri, san tral makinistliğini yapmak, c) Hat ve kablo işlerinde ek kruazman iş leri ve bu şantiyelerde kısım şefliğini yap mak, d) Yeraltı kablosu ve havaî hat şantiyele rinde sürveyanlık işlerini yapmak, e) Manüel şehir ve banliyö santralları baş makinistliğini yapmak,

I) Telefon cihazları tesis etmek, 20 abo neye kadar apartman telefon tesisatı yapmak, telefon tevzi kutularına abone bağlamak,

ÜÇÜNC ÜBÖLÜM Telsiz Muhabere işlerinde selâhlyet hudutları

MADDE 11 — Bu talimatnamenin 4 üncü maddesinde zikredilen ikinci sınıf fen adam ları:

a) Projeleri ihtisas ve işligal mevzulanna göre I. sınıf elemanlar tarafından tanzim edil miş ve inşaat halinde bulunan bilûmum elek tronik cihazlarının montajını yapmak, verici antenleri tesis etmek, anot voltajı hariç ol mak üzere bilûmum voltajları tatbik etmek ve tâli tecrübeleri yapmak, (5 Kw. in fevkinde radyo frekans çıkışı olan, veyahut 300 MC/S den yüksek frekanslarda çalışan veyahut her hangi bir yerinde 10 KV dan yüksek çalışma voltajı olan elektronik cihazlar, takat, frekans ve çalışma voltajı her ne olursa olsun gemi veyahut tayyarelere istikamet veren elektro nik cihazlar hariç) tesisleri müstakilen faali yete geçirmeğe, (Not: Hayatî ehemmiyeti haiz olan telsiz, seyrüsefer yardımcıdan ve radarların doğru çalışıp çalışmadığını kontrol etmek ve icabın da servisten çıkarmak veya tekrar servise sok mak için mutlak I inci sınıf bir elemanın mü dahalesi şarttır.)

b) 6 Kw. in altında radyo frekans çıkışı olan, 300 MC/S'den aşağı frekansla çalışan veyahut herhangi bir yerinde 10 KV tan yük sek çalışma voltajı olmayan elektronik cihaz ları müstakilen faaliyete geçirmeğe, c) Hava meyvanlanndan ancak müsait havada çalışan elektronik cihazlarının bakı mını yapmağa (Bu madde «a» fıkrasında no tun ilgili hükümlerini iptal etmez).

50 deniz milinden kısa mesafelerde sey reden gemilerin elektronik cihazlarının bakı mını yapmağa, d) Birinci sınıf elemanlara şamil; eğlen ce temin etmek maksadı ile yayın yapan rad

yo ve televizyon istasyonlarının mikrofondan antene kadar periodik kontrolü, PTT teşkilâ tınca şehirler arası telefon hizmetleri için te sis edilmiş olan radyolink tesislerinin kon trolları veyahut demiryolu otomatik sinyali zasyon tesislerinde asil âmir birinci sınıf ele c man olmak şartile vardiyaya girmek ve birin ci sınıf elemanın çalışma zamanları haricinde bu elemanca kendisine verilen selâhiyet ve mes'uliyetleri ifa etmeğe, selâhiyetlidırler.

MADDE 12 — Bu talimatnamenin 4 üncü maddesinde zikredilen III. sınıf fen adamları:

a) Ev radyolarının tesis ve tamir işlerini ve antenlerini yapmağa, b) İkinci sınıf eleman nezaretinde olmak şartiyle karakteristikleri ikinci sınıf eleman ların «d» maddesinde zikredilen cihazların montajını ve müstakilen bakımını yapmağa, arıza vukuunda servisten çıkarmağa,, tekrar servise sokmağa, şelâhiyetlidirler.

MADDE 13 — Bu talimatnamenin 4 üncü maddesindeki IV. sınıf fen adamları:

Dördüncü sınıf elemanlara telsiz mu haberesi sahasında müstakilen bir selâhiyet veyahut mes'uliyet yüklenemez. Bu sınıf ele ( manlar ancak kendi sınıfları üstündeki ele manların emrinde mes'uliyet tamamiyle üst sınıf elemana raci olmak üzere istihdam edil meğe şelâhiyetlidirler.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Memleketimizdeki teknik elemanların selâhl yetlerini tâyin edecek kanun tasarısına istina den yapılacak Nizamnamenin F i z i k konu larını ilgilendiren kısmı

D) FİZİK KONULARI: 1. Reaktör enerjisi 2. Sağlık Fizikçıliği 3. Radıac âletleri uzmanlığı 4. ölçü ve ayar âletleri uzmanlığı 5. Optik âletleri uzmanlığı 6. Akustik ve Mimarî Akustik uzmanlığı.

Bu altı konu üzerinde I. sınıf Fizik ele manlarına tam selâhiyet ve sorumluluk tanın mıştır ve memleketimizdeki tatbikatiyle meş gul o'abılirler. Bu altı konuda II., III. ve IV. sınıf elemanların selâhiyet hudutları aşağıda zikredilmiştir. Üst kademede olanlar isterler se alt kademe işleriyle meşgul olabilirler. Fa kat alt kademeler se"âhiyetlerini aşamazlar.

1. Reaktör enerjisi :

Reaktörde, FİSSİON (veya istikbalde FU SİON) enerjisinin çıktığı mahal ile ısı trans fer kısmı arasında kalan işlerle meşgul olur. Reaktörün usulüne göre ve tehlikesiz olarak işletilmesi ve reaktördeki radio ısotop istih

E. M. M. — 21 22

sal işleri, bu konuda ihtisas yapmış veya bil giye sahip I. sınıf Fizik elemanları tarafından yapılır. Bu işlerde II., III., IV. sınıf elemanlar çalışmaz.

2. Sağlık Fizikçlliği : Radio izotoplann tedavi, teşhis, sanayi ve ziraatte ve araştırmalarda kullanılmaları es nasında insan ve hayvanlara zarar vermiyecek şekilde kullanılmaları, depolanmalan, sevk ve ambalajlanması, şiddeti azalan veya kullanıl masına lüzum olmıyacak radio aktif cisimle rin DİSPOSE edilmeleri bu vadide yetişmiş I. sınıf Fizik elemanları tarafından yapılır. Bu işlerde II., III. ve IV. sınıf elemanlar çalıştırılmazlar.

3. Radiac Aletleri uzmanlığı: Radio aktiviteyi sezen, ariyan, şiddet ve ya toplamını bildiren veya mevcudiyetini ih bar eden (Filimli, Kristalli, Kimyevî mahlûllü, elektrikli, elektronikli, Scintillasyonlu veya Radio Photo luminesanslı âletlerle bunlara yardımcı olarak kullanılan âletlerin) yapılma sına, muayenesine, tesellümüne ve ayarına bu sahada yetişmiş I. sınıf Fizik veya elektronik elemanlar selâhiyetlidir. II. sınıf elemanlar bunların monte, tamir, bakım ve depolanma sında kullanılırlar.

4. ölçü ve ayar âletleri uzmanlığı: Ticaret, sanayi, lâboratuvarlar ve askerî poligonlarda kullanılan her nevi ölçü ve ayar âletlerinin imal, kontrol, tesellüm ve ayarlan ve şartnameleri bu konuda yetişmiş I. sınıl Fizik veya (İnce Mekanik) elemanlan ta rafından yapılır.

II. ve III. sınıf elemanlar bunlann monte, tamir ve bakımı ile meşgul olurlar. IV. sınıf elemanlar bunların nakil ve" depolanmasını yaparlar.

5. Optik âletleri uzmanlığı: Haritacılıkta, kadastro işlerinde ve asker likte kullanılan her türlü optik aletlerin (me selâ; fotoğraf, teodolit, telemetre, kumanda aleti, teleskop, periskop, sekstant, bomba atma aleti, batarya dürbünü, nişan dairesi, goz'ük camı ve adeseler gibi) yapılmasına, muayene sine ve tesellümüne bu sahada yetişmiş I. sı nıf fizik elemanları bakar. II III sınıf elemanlar monte; ayar ve ta mir işlerine IV. sınıf elemanlar bakım, nakil ve depolanma işleriyle meşgul olurlar. 6. Akustik ve mimari Akustik Uzmanlığı: Her nevi dinleme, duyurma ve duyma iş lerinde bu konuda yetişmiş I. sınıf telefon ve ya fizik elemanları, Sınama, tiyatro, konservatuar, ses kayıt ve tesbit ve konferans salonlarında gürültüye ve eko'ya mani olma tertibat ve hesapları bu

E M. M. — 21 22

konuda yetişmiş I. sınıf fizik elemanlan, Askerlikte ve sivillikle kulanılan her türlü ALARM aletleri bu konuda yetişmiş I. sınıf fizik veya elektrik elemanlan, tarafından yapılır.

II. sınıf elemanlan ayar ve tamir, monte ve bakım işleriyle meşgul olurlar.

TELEKOMÜNİKASYON ENSTİTÜSÜ KURULDU

Münakalât Vekâletinin gösterdiği lüzum ve yaptığı telkinler üzerine girişilen tetkik ve temaslar neticesinde «Telekomünikasyon Enstitüsü» kurulmuş ve talimatnamesi 24 Mart 1958 tarihli 9866 sayılı Resmî Gazetede neşredilmişti.

Enstitünün faaliyete geçmesi için lüzum lu yer ve ödenek İ. T. Ü. Elektrik Fakültesin ce temin edilmiş ve Enstitü Kurulunun Fa külte bünyesi içindeki seçimleri yapılmıştır. Seçimler neticesinde müdürlüğe Prof. B. Ka rafakıoğlu ve temsilci üyeliklere Prof. Dr. M. Santur, Prof. M. Münir Ülgür, meteoroloji uzmanı Dr. R. Sawada, Prof. Dr. Adnan Ata man ve Doç. Tarık özker seçilmişlerdir. Ens titü talimatnamesi gereğince kurula aynca PTT İşletmesinden iki üye ile diğer teşekkül lerden sıra ile seçilecek iki üye iltihak ede cektir.

Enstitünün Danışma Kurulu ise Enstitü de görevlendirilen öğretim üyelerinden, di ğer Üniversite ve Teknik Okul üyelerinden ve Maarif Vekâleti, Sanayi Vekâleti, Millî Müdafaa Vekâleti, Münakalât Vekâleti, PTT, Basın Yayın U. Md. Radyo Dairesi, Meteoro loji İşleri U. Md., Denizcilik Bankası, Türk Hava Yolları, Devlet Demiryolları, Etibank, İstanbul Sanayi Odası ve Elektrik Mühendis leri Odası temsilcilerinden teşekkül edecek tir.

Enstitünün görevleri, araştırma, dokü mantasyon ve eksperlik, normalızasyon, kon trol ve muayene, millî ve milletlerarası işbir liğine ait görevlerle öğretim görevlerinden ibarettir.