FRANSIZLARIN YÜKSEK GERİLİM KABLOLARI ÜZERİNE ÇALIŞMALARI

avizeler kullanılmasını teşvik etmişler, kullanı lan ışık seviyeleri mütemadiyen artmıştır. Mües seselerin müşteriler dairelerinde muhtelif elek trik cihazları için daimî sergiler vardır.

ELEKTRİK İŞLERİ İÇİN HALK MÜESSESE

LERİ :

Elektrik şirketlerinin kâr zihniyetine karşı halk topluluklarının tepkisi olarak meydana ge len, belediye tarafından veya belediyeye bağlı olarak idare edilen halk müesseselerinde her za man tarifeye zam temayülü yoktur. Umumiyetle yatırımları temin edecek kadar kâr ile iktifa edi lir. Bu suretle satış tarifesi ehven olur. Yahut, tarife yüksek tutularak hasıl olan kâr şehrin ima rına sarfedilir.

Tetkikat yaptığım müesseselerden Florida'da Jacksonvılle Belediyesi elektrik işletmesi, müşte riler ve muhasebe işleri için belediye teşkilâtın dan istifade etmek suretile masrafları azaltmış olduğu halde satış tarifesi yüksek bulunmakta dır. Elde edilen kârlar bu büyük şehirde fevka lâde imar işlerine tahsis edilmiş, geniş yollar ya pılmış, şehrin namı yükselmiş, sahaya büyük bir sermaye akını olmuştur.

Dünyanın en büyük elektrik merkezi addedilen TVA idaresi enerji dairesinin bulunduğu Chat tanooga şehrinde Elektrik Müessesesi ise, İdare Meclisinin kuvvetli hâkimiyeti altındadır. Bura da satış tarifeleri ucuz tutuluyor ve belediye iş leri için hiç bir para verilmiyor. Dolayısile şe hirde fazla bir imar faaliyeti yoktur.

UDK : 621.315.21

Fransızların Yüksek Gerilim Kabloları

Üzerinde Çalışmaları n

Çeviren: Ahme t Suzi ÖRNEK OL

Y. Müh. E.I.E

Bugün Fransa'da mühendislik bakımından baş lıca üç olay ilgi çekmektedir :

1 — Büyük Sahra'da bulunan yeni kaynaklar dan çıkan tabiî gazın elektrik istihsalinde kul lanılmak üzere büyük merkezlere iletilmesi.

2 — Fransa ile İngiltere arasında doğru akım yüksek gerilimli denizaltı kablo bağlantısı.

3 — Paris çevresinde yüksek gerilimi kablola rının tevsii.

Bugün Elektrıcite de France (EDF) m 115 milyon kW pik yükü vardır ve senelik enerji üre timi 64 milyon kWh in üzerindedir. Bunun takri ben yarısı hidrolik ve geri kalanı da termik sant rallar tarafından üretilmektedir. Buhar istihsali nin oldukça büyük bir kısmı son zamanlara kadar ithal malı kömürle temin edilmekteydi. Bugün ispanya hududu yakınlarında Lacq bölgesinde bu lunan yeni tabiî gaz sahaları sayesinde EDF'ın kömür ithalâtı gittikçe azalmaktadır, bu tabiî gaz Lacq'den üç ana boru hattı ile Bordeau, Paris ve Rhone vadisinde Lyons civarındaki endüstri mın tıkasına sevkedilmektedir.

(') Electrical World'den çevrilmiştir.

EM.M. 68

Sahra'da bulunan yeni tabiî gazın Avrupa'ya nakli halledilir edilmez EDF'in termik istihsa lini arttıracağını beklemek lâzımdır.

Uç metod üzerinde düşünülmektedir:

1. Sahra'dan Cezayir sahiline boru hattıyla ve oradan denizaltı boru hattıyla 450 atmosfer basınç altında İspanya nın doğu sahillerine ve oradan da mevcut boru hatlarıyla bağlanmak üzere Lacq bölgesinin kuzeyine geçmek.

2 Diğer varyant gazı Cezayir sahiline bo ruyla sevkedıp orada buharlı santralda yakmak ve elde edilen enerjiyi doğru akım denizaltı kab losuyla Akdeniz'den muhtemelen İspanya'nın do ğu sahiline nakletmek oradan da EDF'in siste miyle birleştirmek üzere kuzeye nakletmek.

3. Nihaî varyant ise gazı sıvı haline getirdik ten sonra gemilerle istenilen limanlara naklet mektedir.

Hâlen EDF'den alınan malûmat birinci varyan tın tatbik edileceğini gösteriyor. Şimdiki halde doğru akım varyantı boru hattı varyantına naza ran daha pahalı gözükmekle beraber gene de doğru akım varyantının etüdü ilerletilmektedir.

Eğer bu varyant ortaya çıkacak olursa bu EDF' in ilk macerası olmıyacaktır.

İngiliz ve Fransız enerji sistemlerinin kab lo ile irtibatı uzun zamandanberi düşünülmekte di. Bugünkü durumda kablo döşenmesine 1961 Ma yısında başlanacaktır. Bu kablo ^r 100 kV da çalışacak ve kapasitesi 160 MTV olacaktır ki bu değer İsveç'in Gotland denizaltı kablosunun beş mislinden daha fazladır. Gotland kablosu beş se neden fazla bir zamandanberi çalışmaktadır.

EDF'in doğru akımla enerji naklinde optimis tık bir görüşe sahip oluşunun neticesi, Paris dı şında yüksek kapasiteli bir doğru akım araştır ma merkezi tesisine ciddî olarak önem verme , sinde görülmektedir. Hâli hazırda EDF Fontenay da yalnız 600 kV için bir doğru akım araştırma tesisine sahiptir Muhtemelen 1200 kV luk doğru akımı lâboratuvarı düşünülmektedir. EDF, İngi liz kanalı kablosundan edindiği dersler üzerine, süratle bu tesisi finanse etmeye çalışmaktadır. Böyle yeni bir lâboratuvarın, Akdenizde karşı lıklı bir doğru akım irtibatı projesinin tahakku kunda esaslı rol oynıyacağı muhtemeldir.

Bu arada, EDF'in alternatif akımlı yüksek gerilim kablolarına dayanması, sistemin inkişa fında kuvvetli bir faktör olarak devam etmekte dir. Son CIGRE konferansının son gününde (24 Haziran) EDF, dünyada mevcut yüksek tazyikli yağlı kabloların içinde en yüksek kapasiteli 225 KV kabloyu Paris'te döşemiştir. Bu kablo 300 MVA kapasiteyi haiz olup Paris belediye hu dutlarının 1.5 3 KM dışında 10 kilometre uzun luğundadır.

Gelecek sene EDF 225 KV luk kabloyu Paris şehrinin merkezine kadar uzatmayı ve orada 225 KV luk bir yeraltı indirici transformatör postası tesisi suretiyle Paris'in 12.5 KVluk tev zi şebekesini beslemeyi planlamıştır. Almanların RWE sistemi gibi EDF de santrallardaki ana transformatörlerin yakındaki salt sahasiyle irti batını 380 KV luk kablo ile yapmıya başlamış tır. Böyle bir tesis hâlen EDF' in Roseland hid roelektrik santralında inşa halindedir. Kablo uzunluğu takriben 300 metredir, kablo içi yağ doldurulmuş boru tipinde olup sekiz ilâ on at mosfer basınç altında çalışmaktadır.

Y. Müh. Orhan Erdener Vefat Etti

Odamız üyelerinden Y . Müh. Orhan ERDENER bir trafik kazası sonucunda kur tarılamıyarak 6/Eylûl/1961 tarihinde vefat etmiştir. 1944 yılında Berlin Y . Müh. Mektebinden mezun olan merhum çeşitli vazifeler görmüş olup en son Denizcilik Bankası T. A. O. Haliç Tersanesi Müdürü bulunmaktaydı.

Merhuma tanrıdan mağfiret dileriz.

E.MM. 68