HABERLER

YURDUMUZDAN TEKNİK HABERLER

ETİBANKTA ELEKTRONİK LABORATUVARI

KURULDU:

Etibank Elektrik İşletmeleri Müessesesi Mü dürlüğü, aldığı bir kararla, işletmelerinde kulla nılmakta olan elektronik cihazları yeni kurulan elektronik laboratuvar ve atelyelerinde imâl et meğe başlamıştır.

Bu iş için 1961 yılında çalışmalara başlanıl mıştı. Yüksek gerilim hatlarında çalışan tek ka nallı kuranportör cihazları imâlini ön plâna alan Etibank, bu cihazın prototipinin yapılmasını Orta Doğu Teknik Üniversitesı'ne vermiştir. Üniversi tenin elektronik laboratuvarlarında imâl edilen prototip 1962 yılının Şubat ayında Etibank'a tes lim edilmiştir.

İmalât için gerekli malzeme ve laboratuvar âletlerinin getirtilmesınden sonra, 1963 yılı Tem muz ayında faaliyete geçen laboratuvar ve atel yelerinde imalâta başlanılmıştır. Bu yıl başına ka dar on'a yakın tek kanallı kuranportör sistemi, Etibank mühendis ve teknisyenleri tarafından imâl edilerek, yeni açılan enerji nakil hatları üze rinde çalıştırılmasına başlanılmıştır. (İlk olarak Hirfanlı Avanos ve Niğde hatlarına konmuştur).

Cihazın özellikleri, tamamen transistorlu olu şu, boyutlarının küçüklüğü, 18 voltluk akümla tör bataryası ile çalışabilmesi, yirmi watt'lık bir çıkış gücüne sahip bulunması ve cihaz ünitele rinin kolayca çıkarılıp değişmesini mümkün kı lan «Plug in» tipinde olmasıdır.

Aynı vasıfta, tüplü ve daha büyük boyutlar daki kuranportör cihazlarının iki terminalden iba ret bir sistemi, ithal edildiği takdirde 100,000 TL' na mal olmasına karşılık, Etibank tarafından imâl edilen bu cihazların idareye maliyetinin 10,000 lira civarında olduğu da öğrenilmiştir.

Aynı zamanda, imalâtın daha da hızlandırıla bilmesi ve kolaylaştırılması için basma devre (Printed circuit) tipinde imalâta geçme hazırlık larına da başlanılmıştır.

İkinci bir iş olarak Etibank tarafından Orta Doğu Teknik Üniversitesi'ne verilen Telemetre prototipinin de tek kanallı tipi hazırlanmış bulun maktadır.

Bu cihazın kanal kapasitesini on kanala çıkar tacak Elektronik anahtarlama (switching) devre sinin prototipi üzerinde de çalışmalar devam et mektedir. Tek kanallı tipin Etibank tarafından imalâtına yakında başlanacaktır.

Etibank tarafından gene üniversiteye verilen 3 kanallı kuranportör sistemi, koruma röle ku ranportörü, yüksek gerilim hatlarındaki izolatör

arıza yerlerini tesbite yarıyacak elektronik bir ci haz, ölçü âletlerinin yüksek duyarlıktaki akım ve gerilim transformatörlerinin prototiplerinin gerçekleştirilmesi ve imalâtına geçilmesi ile bü yük bir döviz tasarrufu temin edilecektir.

Endüstirimizin gelişmesinde Üniversite en düstri iş birliğinin memleketimize büyük çapta faydalar getireceğine inanmaktayız.

KEBAN GEREKÇE RAPORU HAZIR:

E.İ.E. İdaresi tarafından Ebasco (USA) firma sına hazırlatılan Keban gerekçe raporu bitirilmiş ve idareye teslim edilmiştir. Üyelerimizden Tur gut Özal ve A. Galip, Mutdoğan raporun AİD ma kamları ile teknik seviyede müzakereleri için Amerika'da bulunmaktadırlar.

Emin kaynaklardan aldığımız bilgilere göre AİD yeni bir ek rapor istemiştir.

Projenin ana hatları şunlardır :

Baraj :

Tip : Sıkıştırılmış kaya dolgu

Nehir tabanından yükseklik:

155 m

Nehir kaya temelinden yükseklik : 205 m

Kret uzunluğu: Dolgu hacmi:

1095 m 12830000 m3

Santral:

Tip: Açıkta Nihaî kapasite : 1085 MW Ünite sayısı: 7 (8 için tedbirli) Beher ünitenin kapasitesi: 155 MW Ortalama yıllık üretim : 5871 GWh.

Maliyet: (4 ünite halinde, ilk tesis 1970 yılı)

Baraj ve santral

Enerji hatları, trafolar Toplam

iç

Dış Toplam

Xl0'TL Xl0' $ Xl0»TL

1665,7 49,9

522,3 2188,0

51,1 101,0

3098,2

Santral çıkışında KWh maliyeti: 2,34 Krş/ KWh.

Yük merkezinde KWh maliyeti: 3,60 Krş/ KWh.

Hat gerilimi: 380 KV.

İletken kesiti : 2 x »54 MCM ACSR

Elektrik Mühendisliği 86 .

PLAN UYGULAMASINDAN HABERLER

PLÂNIN UY GULANMASI KÖSTEKLENME MELİDİR:

Haber aldığımıza göre İzmir'deki Etitaş Trans formatör Fabrikasının manyetik devre atelyeleri 15.12.1963 gününden beri çalışmalarını durdur muştur. Fabrikanın diğer atelyeleri tam kapasite ile çalışmalarına devam etmekte ise de manyetik devre atelyelerinin duruşu Şirketin almış olduğu siparişin teslim tarihlerini geciktirecek ve dolayı siyle plânın uygulanmasını aksatacaktır.

Asıl acı olan hakikat; aylardan beri İzmir Gümrüğüne gelmiş olan 120 tonluk manyetik saç' ın, kotalarda yapılan değişiklikler, ilgililerin dö viz tahsisindeki olumsuz davranışları sebebiyle çekilememiş olmasıdır.

Plânın uygulanmasında elektrik enerjisinin ve dağıtım tesislerinde transformatörlerin taşıdığı önem ilgililerce gereği gibi anlaşılmadıkça, yılda 14 Milyon TL'lık döviz tasarrufunu sağlayan böyle bir fabrikanın çalışmaları aksayacak, plânın uygu lanması kösteklenecektir.

297,7 km 66 kV luk enerji nakil hattı, 300,3 km 34,5 kV luk enerji nakil hattı,

14,6 km 34,5 kV luk yeraltı kablo hattıdır. Bunlardan ilk sırada bildirilen 248,2 km 154 kV luk hat montajı İtalyan SAE firması tarafından yapılmıştır.

Yine 1963 yılı sonuna kadar tesis edilen trafo merkezleri yüksek gerilim değeri esas alınarak kurulu güçleri itibarile:

62500 kVA 154 kV luk Trafo gücü 20500 kVA 66 kVluk > > 19500 kVA 34,5 kV luk > > dür. Yine 1963 yılı sonuna kadar tesis edilen trafo sıyla tevsi edilen Trafo merkezlerine ilâve edilen çıkış fiderleri d e :

3 Adet 154 kVluk çıkış fideri,

2 Adet 66 kV luk çıkış fideridir.

1962 yılında 35.044 KVA'lık imalât ve 41.464 KVA'lık satış yapan Şirket'in 1963 yılı imalât ve satışları 149.000 KVA'ya yükselmiştir.

Beş yıllık kalkınma programı gereğince yapıl ması ön görülen elektrifikasyon projelerinin gerçekleşebilmesi bakımından fabrikanın 1964 içinde kuruluş kapasitesini üç kat aşarak 300.000 KVA'lık imalât yapacak şekilde tezgâh sipariş ettiği, bir kısmını kurduğu ve teknisyenlerini ye tiştirmeye çaba gösterdiği şirket ilgililerinden öğ renilmiştir.

Çalışmalardan verimli sonuçlar beklenebil mesi için transformatörlerin ana yarı mâmûl mad desi olan hipersil saçların yurdumuza getirilme sinde ilgililerin olumlu davranışlarını esirgeme mesi gerekmekte ve konunun önemi ile uygun şekilde anlaşılması temenni olunmaktadır.

ETİBANK ŞEBEKE TESİS MÜDÜRLÜĞÜNÜN 1963 Y I L I FAALİY ETİ :

Etibank Şebeke Tesis Müdürlüğü 5 yıllık plânın 1963 programına uygun olarak geçmiş yıl içinde uhdesine verilmiş işleri tamamlayarak yatırım programını % 112 gerçekleştirmiş bulunmaktadır.

Filhakika 1963 yılı sonuna kadar ikmal edilen enerji nakil hatları gerilimleri itibarile :

248,2 km 154 kV luk enerji nakil hattı,

62,4 km 154 kVluk enerji hattı 2nci devresi,

EtibankŞebeke Tesis Müdürlüğü bu suretle 1963 yılı bilançosunu başarı ile kapatmış bulunmak tadır.

MİHALIÇÇIK BRANŞMANI ENERJİ NAKİL HAT TI İKMAL EDİLDİ :

Geçen yıl işletmeye alınan 34,5 kV luk Sarıyar Kavak E.N. Hattından branşman almak suretile inşa edilen 34,5 kV luk Mihalıççık Branşmanı ik mal edilmiştir. 12,205 km uzunluğunda ağaç di rekli ve demir traversli olan bu hat Etibank Şe beke Tesis Müdürlüğü tarafından emanet inşaat yolu ile gerçekleştirilmiştir. Mesnet izolatörleri cam, iletkenler 1/0 AWG alüminyum çelik olup, bunların dışında kalan her türlü malzeme memle ket içinden temin edilmiştir. İkmal tarihi: 31.12.1963. Proje Tutarı: 44.000 TL sı dış olmak üzere 340.000 TL. dir.

DEMİRKÖPRÜ ALAŞEHİR ENERJİ NAKİL HATTI İKMAL EDİLDİ :

Gediz Demirköprü Hidro elektrik Santralından üretilen enerjiyi civar istihlâk Merkezlerine ulaş tırmak için inşa edilen enerji nakil hatlarından biri olan Demirköprü Alaşehir E.N. Hattı da ikmal edilmiştir. 32,5 km. uzunluğunda 3/0 AWG (85 mm2) alüminyum çelik iletkenlidir. Direkleri Betontaş, hırdavatı Döküm Limited imâlatıdır. İzolatör ve iletkenleri ithal edilmiştir. Proje tutarı 2.000.000. TL. sı olan bu hat Etibank Şebeke Te sis Müdürlüğü tarafından emaneten yapılmıştır.

ODADAN HABERLER

ENERJİ VE TABİİ KAY NAKLAR BAKANI ZİY ARET EDİLDİ.

Yönetim Kurulumuz, Odamız adına Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanını ziyaret etmiş, memleke timizin enerji kaynakları hakkında fikir teatisinde bulunmuş ve Sayın Bakanın talepleri üzerine, bu konuda hazırlanan bir notu takdim etmiştir. Ba kan ayrıca Enerji Bakanlığı ve TEK konularında Odamızı daima haberdar edeceği vadinde bulun muştur.

SANAY İ VE BAY INDIRLIK BAKANLARI ZİY ARET EDİLDİ.

Yönetim Kurulumuz Odamız adına Sanayi ve Bayındırlık Bakanlarını ziyaret ederek vazifele rinde tebrik etmiştir. Bakanlarla muhtelif konu lardaki fikir teatisi ve sohbet çok olumlu olmuş, Sayın Bakanlar alâkalı konularda daima Odamız la temas edeceklerini söylemişler, Odamız da ken dilerine, ihtisas sahasına giren konularda, daima yardımcı olacağını bildirmiştir.

Üyelerimizin deftere gösterdikleri ilgiden ce saret alarak bu yıl içinde, gerekli teknik bilgileri içine alan cep kitap veya kitapları hazırlamayı düşünüyoruz. Bu bakımdan böyle bir kitap çıkarıl ması hakkındaki fikirlerinizi ve böyle bir kitapta bulunmasını uygun gördüğünüz bilgileri bize bil dirmenizi rica ederiz.

Cep defterimizde gözden kaçmış önemli baskı hatalarını aşağıda veriyoruz; düzeltmenizi dileriz.

Milâdi ve Eski Seneler sayfasında yıllar hiza sında gösterilmiş sayılara 1 ekleyiniz.

Trigonometrik Bağıntılar sayfasında 7 nci satı rın birinci formülü:

Sin A =

—e 2j

Hiperbolik Fonksiyonlar sayfasının birinci sa tırında ikinci formül

e1 + e~x

Cosh X =

GENEL KURUL TOPLANIŞI:

Odamızın Genel Kurul Toplantısı 22 Şubat 1964 Cumartesi saat 14.30 da, Elektrik İşleri Etüt İda resi Konferans Salonunda yapılacaktır. Aynı gün akşamı saat 20.00 de bir yemek tertipedilmiştir.

CEP DEFTERİ : *

Hazırladığımız Cep Defteri üyelerimize gönde rilmiş bulunmaktadır. Böyle bir defterin hazırlan ması fikri Kasım ayında ortaya atılmıştı. Defteri Yılbaşına yetiştirmenin imkânsızlığına rağmen bir başlangıç olarak geç de olsa bu yıl defterin çıkar tılmasına karar verildi. Fakat teknik bilgiler say falarının hazırlanması büyük bir çaba ve uzun za man gerektiriyordu. Üstelik bütün basımevlerinin Yılbaşı dolayısıyla çok yüklü olmaları ve defteri mizin de formüllü olması basımevi bulmakta bizi zor durumda bıraktı. Hattâ bu yıl defteri çıkarmak tan vazgeçmeyi düşündüğümüz anlar bile oldu. De vamlı çabalarla bu güçlükler yenilerek defterin ba sılması gerçekleştirilebildi.

Tabiidir ki bu kadar kısa süre içinde hazırlanan ve bastırılan Defterimizin yanlışsiz ve eksiksiz ol ması beklenemezdi. Nitekim gözden kaçan bazı yan lışlar hepimizi üzdü. Yine de defterin sizleri mem nun ettiğini ve kusurlarını hoş göreceğinizi umu yoruz. Bu defterin her yıl verilmesinin bir gelenek haline ve eksikliklerinin giderilmesinin çalışılaca ğına eminiz. Sizin de gördüğünüz eksiklikleri bil dirmekle bize yardımcı olmanızı dileriz.

Kompleks sayılar sayfasının 5 inci satırındaki eşitliğin sağ yanındaki birinci terim :

AC + BD Ca + D»

şeklinde düzeltilmelidir.

Y ENİ ÜY ELERİMİZ:

Aşağıda isimleri verilen meslekdaşlarımız ge çen ay içinde Odamıza üye olmuşlardır.

Cemil Ersan Çelik, İTÜ Teknik Okulu (1620); Şükrü Tamer Arıburnu, İTÜ Teknik Okulu (1621); Cem Göknar, İTÜ Elektrik Fakültesi (1622); Olcay Şenol, İTÜ Elektrik Fakültesi (1623); A. Celâl Demirağ, İTÜ Teknik Okulu (1624); H. Suni Şişikoğlu, İTÜ Elektrik Fakültesi (1625); Özcan Diler, İstanbul Teknik Okulu (1626); Ünal Öziş, Münih Teknik Üniversitesi (1627); Tünaydın Özbelli, İstanbul Teknik Okulu (1628) M. Emin Başer, İTÜ Elektrik Fakültesi (1629); M. Kemal Öner, İTÜ Elektrik Fakültesi (1630); Attilâ İrfanoğlu, İTÜ Teknik Okulu (1631); Birsel Sönmez, İTÜ Elektrik Fakültesi (1632); Ahmet Yıldız, İTÜ Teknik Okulu (1633); Galip Pala, İstanbul Teknik Okulu (1634); Kâzım Yanç, İTÜ Teknik Okulu (1635); Vahit Uzal, İTÜ Elektrik Fakültesi (1636); Özcan Vardar, Ankara Üniversitesi Fen Fa kültesj (1637)'

ÜY ELERİMİZDEN HABERLER:

Bayan Sacide Uzal ile Üyemiz Y. Müh. Vahit Uzal evlenmişlerdir.

Bayan Deniz Eken ile Üyemiz Y. MühvEngin Eken evlenmişlerdir.

Üyemiz Y. Müh. Bilge Dikmen ile Üyemiz Y. Müh. Erdal Dikmenin ikiz çocukları doğmuştur. Ana ve babayı kutlar küçük Yalım ve Koray'a mutlu günler dileriz.

Bayan Şengül Saltık ve Üyemiz Y. Müh. Haşim Saltık'ın bir kızları doğmuştur.

Ana ve babayı kutlar küçüğe mutlu günler dileriz.

Üyemiz Prof. Dr. Sald Ali Ankara'nın eşi Ay dın Ankara 18 Ocak'ta vefat etmiştir.

Üyemiz Y. Müh. Mükrem Erkin'in Babası ve fat etmiştir.

Sayın üyelerimizin acısına katılır, başsağlığı dileriz.

Üyemiz Y. Müh. Nazif Tepedelenlioğlu ihtisas çalışması yapmak üzere Amerika'ya gitmiştir. Ba şarılar dileriz.

TOPLANTILAR

ODAMIZIN KONGRESİ :

Odamızın Onuncu Genel Kurul Toplantısı 22 Şubat 1964 Cumartesi günü saat 14'da Elektrik İşleri Etüt İdaresi Salonunda yapılacaktır.

C.I.G.R.E. TOPLANTISI :

Büyük Elektrik Şebekeleri Uluslararası Kon feransı (CJ.G.R.E. olarak tanınmaktadır) 20nci toplantısı 1 10 Haziran 1964 de her zamanki gibi Pariste yapacaktır.

Bu kongre süresince 131 rapor sunulacak ve yüksek gerilimli elektrik enerjisinin üretimi, transformasyonu ve dağıtımı ile ilgili uluslararası önemli problemler incelenecektir.

Bu incelemeler ana olarak alternatörler, trans formatörler, devre kesiciler, havai hatlar, direk , ler ve temel blokları, izolatörler, yer altı ve de niz altı kablolar, şebekelerin çalışması, koruma ve röleler, aşırı gerilimler ve nihayet alternatif ve doğru akımda çok yüksek gerilimli elektrik enerjisi iletimi üzerindedir.

1962 de yapılan geçen toplantıya 50 çeşitli ül keden 1945 mühendis katılmıştır. Bu yılki toplan tının da geçen yıllardaki büyük ilgiyi göreceği şüp hesizdir. Toplantılar iki yılda bir yapılmakta ve daima büyük ilgiyle karşılanmaktadır.

Her çeşit bilgi ve toplantıya kaydolmak için şu adrese başvurulmalıdır:

CIGRE Türkiye Merkezi, Gümüşsüyü 87, Tek

nik Üniversite, İstanbul.

,

SERGİLER, FUARLAR, KONFERANS ve TOP LANTILAR:

15 günlük ikinci Paris Teknik Sergisi 16 Ma yıs 1964 den 2 Haziran 1964'e kadar sürecektir. Bu süre içinde:

16/5/1964 den 2/6/1964'e kadar Uluslararası Enerji ve Endüstride Isıtma Salonu.

18/5/1964 den 1/6/1964'e kadar Paris Fuarı.

21/5/1964 den 31/5/1964'e kadar İnşaat ve Yapı Gereçleri Uluslararası Salonu (EXPOMAT).

25/5/1964 den 27/5/1964'e kadar ray üstünde taşıma şimendifer araçları sergisi.

25/5/1964 den 2/6/1964'e kadar Fransız tezgâh makinaları sergisi.

25/5/1964 den 2/6/1964'e kadar Makina ve Elektrik Endüstrisi Sergisi.

tertiplenmiştir. Bu arada 19 30 Mayıs arasında Avrupa Enerji Günü Kongresi ile Uluslararası Elektroteknik Komisyonunun 29 uncu Genel Bir leşimi yapılacaktır.

İMAR VE İSKÂN BAKANLIĞI ŞUBAT AY I SEMİNER PROGRAMI :

Tarih : 5/2/1964. Konferansçı: Sencer Ko dolbaş. Konu : İsrail'de plânlama esasları.

Tarih : 12/2/1964. Konferansçı: Sencer Ko dolbaş. Konu: Köyde mesken plânlama araştır maları.

Tarih : 19/2/1964. Konferansçı: Doç. Dr. Ali Balaban. Konu: Çiftlik avlusunda işletme bina larının planlanması.

Elektrik Mühendisliği